Vuyimani bya le handle ka xivelekelo byi lava vutshunguri bya xihatla swinene 

Allison Cooper

Vavasati lava va nga va na ntokoto wa ku va na vuyimani bya le handle ka xivelekelo va swi tiva kahle ku pandza ka nhloko, leswi swi vangiwaka hi mbuyelo wa phosethivhi wa mitsakamisi na swikambe lo swa ngati.  Leswi swi suka eka Dok Bushy Mhlari, loyi a nga yena Nkulunkumba wa swa Swivelekelo na ku va Dokodela ra VaxisatiExibedhlele xa dyondzo xa Dok George Mkhari, loyi a nga hlamusela leswaku vuyimani bya le handle ka xivelekelo a byi kumeki eka xikhumba xa xivelekelo,  laha vuyimani hi ntolovelo byi kumekaka kona. U vurile leswaku hi ntolovelo, endzhaku ka loko rhumbu ri khomile – leswi swi vaka kona eka marhu mbu lawa ya fambaka eka xivelekelo, tandza leri ri nga khomisa rhumbu ti famba endzeni ka rhumbu leri nga taleriwa hi mitsakamiso  laha ri khomanaka na leyara ya xivelekelo kutani n’wana a sungula ku kula. “Eka vuyimani bya le ha-ndle ka xivelekelo, tandza leri ri nga khomisa rhumbu ri ti byala etlhelo ka swirho swin’wana swa miri. Kwalomu ka timhangu ta 98 wa tiphensete, vutsha-mo bya vuyimani byi va byi ri eka marhumbu lawa ya fambisaka mandza na vununa. Vutshamo lebyi byi nga tolovelekangiki byi katsa emandzeni, ekhwiri  -ni, emahlanganini ya xirho xa xisati na xivelekelo na xihlanganisi xa xivelekelo na mandza,” ku vule Dok Mhlari. Loko leswi swi humelela, rhumbu leri nga khoma a swi koteki ku ri ri susiwa ri yisiwa kun’wana naswona ku herisa vuyimani hi yona ndlela yi ri yoxe leyi wansati a nga yi tekaka. Dok Mhlari u vule leswaku wansati u le khombyeni ra le henhla ra ku va na vuyimani bya le handle ka xivelekelo loko a ri na; 
• marhumbu lawa ya nga onhaka kumbe la wa ya nga ri ki eka xi-yimo xa kahle, ku fana na ku loko ya onhiwe hi vuvabyi bya rhumbu  bya khale ku suka eka mavabyi ya swa masangu kumbe laha a nga va na vuhandzuri bya marhumbu; • u vile na vuyimani byale handle ka xivele kelo eka nkarhi lowu hundzeke; a ri mhika; • va na vanakulorhi va swa masangu vo hlaya; • u dzaha mafole.“Ku baleka ka vuyimani bya le handle ka xivelekelo i xiyimo lexi nga na xungeto wukulu eka vutomi naswo-na i xivangelo xikulu xa mafu lawa ya fambelanaka na vana hi nkarhi wa vuyimani eka tin’hweti tinharhu to sungula ta vuyimani-Timhangu ta vuyimani bya le handle ka xivelekelo byi kwalomu ka tiphensete timbirhi eka vaakatiko hi ku angarhela,” ku vule Dok Mhlari.
Swikoweto swa vuyimani bya le handle ka xivelekeloHikuya hi Dok Mhlari, swikoweto swi ti kombisa emasungulweni ya vuyimani. Mikarhi yin’wama, loko wansati a nga se swi lemuka leswaku u bihile emirini.
Swikoweto swatolovelo swi katsa:
• ku twa ku vava ehansi xihlanganisa xivelekelo na xirho xa xisati, • ku va a tlule ku ya emasikwini,• ku huma ngati eka xirho xisati.“Hambiswiritano, vavasati van’wana a va na swikoweto leswi ku kondza laha marhu -mbu yo fambisa mandza ya baleka. Loko leswi swi humelela, wansati a nga ti kuma a hlangana na ku twa ku vava lokukulu naswona van’wana va nga huma ngati eka xirho xa xisati. Leswi swi landzeriwaka hi sululwani, ku ya ehansi ka ntshikelelo wa ngati, ku titivala, ku chuwha na rifu loko vu-tshunguri byi hlwerisiwa,” a vula.Ku kumisisa vuyima ni bya le handle ka xiv e-lekelo, swikambelo swa vuyimani hi ngati kumbe mitsakamisi swa endliwa ku tiyisisa leswaku wansati u bihe emirini. “Muchini wa nkambelampfumawulo wa tirhisiwa ku tiyisisa leswaku ku na nchumu endzeni ka xivelekelo ku na nchumu na ku kambela laha n’wana a nga kona emirini wa wansa-ti,” ku vula Dok Mhlari.
Ku tshungula vuyimani bya le handle ka xivelekelo“Endzhaku ka loko vu-yimani bya le handle ka xivelelekelo byi kumekekile byi fanele byi tshunguriwa leswaku byi yima ku kula, hikuva vutomi bya wansati byi le khombyeni loko vu-tshunguri byo hlwerisiwa,” ku vula Dok Mhlari.“Vuhandzuri hi byona byi rhangaka emahlweni hi tlhelo ra vutshunguri eka vuyimani lebyi hambiswi-ritano ku kambela ka hari na nkarhi swipfumelela vutshunguri loko ku nga si baleka vuyimani bya le handle ka xivelekelo,” a engetela. Dok Mhlari u vule leswa-ku wansati a nga ha biha emirini endzhaku ka ku va a hlangane na vuyimani bya le handle ka xivelekelo. Vavasati lava va ehlekete-lelaka leswaku va nga va va ri vuyimani bya lehandle ka xivelekelo va fanele va tihlanganisa na madoko-dela, kumbe xibedhlele xa le kusuhi kumbe tliliniki hi xihatla.