De bloedige Bersia-periode begint in Surabaya. Op 17 augustus 1945 wordt Dursukarno de Republiek
Indonesië uitgeroepen. Grote groepen jongeren, Dupemura's, grijpen naar hun wapens, kapmessen
en bambusperen, de zogenaamde bamburujings. In de wijk Kubeng werd de volksopstand zo
dreigend dat de Engelse troepen besloten de Nederlandse vrouwen en kinderen na veilige gebieden
te evacueren. Daarvoor werden 60 tal leger trucks ingezet. Bij het derde Kubeng transport ging het mis.
Een aantal auto's met vrouwen en kinderen werd in Surabaya vanuit hun hinder lagen door
extremisten in brand geschoten. 150 vrouwen en kinderen vonden hier beide dood. Tijdens mijn
zoektocht naar overlevenen van dit transport kom ik in contact met Pieter Cortel. Het gezin Cortel
woonde voor de Japanse bezetting in Surabaya. Vader en moedekortel en de twee kinderen Jet en
Lien leefden daar een gelukkige tijd. Pieter wordt geboren in 1942. Hij is een jongetje van drie
als hij na de Japanse kapitulatie met zijn moeder en zusjes Jet en Lien het kamp kan verlaten.
We zijn allemaal levend. Mijn moeder, mijn twee zusjes en mijn vader, die kwam uit een andere
kamp. We zijn terug gekomen thuis. Totdat mijn vader werd opgehaald voor het bescherming
door de jappen in de gevangenis. En toen zijn op het allerlaatste moment mijn vrouw, mijn moeder
bouw niet weg uit Surabaya. Mijn man zit hier nog in de baan en ik ga niet weg. Maar
op het laatst moest het wel. En toen zijn we dus met alle die vrachtoters ingehezen. En we gingen naar
richting Haven, want we zouden naar Singapore of naar Australië gaan het wisten nog niet. En onderweg
is dus dat Kuubing transport, één van die Kuubing transporten. Dan zijn er ook twee goed doorgekomen
en de derde, daar zaten wij in en dat is helemaal aan vleiden geschoten. Dan dacht ik, voor zover ik
weet meteen overlevingen, dat zijn mijn zusje en ik. En mijn zusje was dertien jaar oud, dus die was
zestien en ik was drie. En alle andere mensen waren dood. Bij mijn moeder op dat moment was,
weet ik niet. Absoluut niet. En daar heb ik ook nooit iets over gehoord. Dat heeft nooit iemand me verteld.
Na mijn gesprek met Pieter Cortel kom ik op het spoor van iemand die in dezelfde vrachtwagen heeft
gezeten. Ze heet Annika Sein en was toen negen jaar. Ik zoek haar op en we besluiten om naar
Pieter Cortel te gaan. Pieter heeft altijd gedacht dat hij en zijn inmiddels overleden zes
lien de enige overlevenden waren uit die vrachtwagen. Pieter, die toen drie jaar was, heeft nooit
geweten dat Annika ook in die vrachtwagen zat. Zij heeft alles wel bewust meegemaakt. Annika heeft
gezien hoe Pieters moeder en zijn zus je jet zijn omgekomen. En dat zal ze zo aan Pieter gaan vertellen.
Nou ja, ik kan nu vertellen dat wij daar om een uur of vijf in die auto kwamen en toen kennis maakte
met uw moeder en beide zusjes en met u dus. En wij, dat waren mijn moeder, mijn zuster en mijn
broer en ik dus. En wij maakten kennis en we gingen, we moesten even afwachten tot alle
auto's bij elkaar waren. Toen gingen we dus rijden en toen werd er geschoten en de
Gorkaas, die gingen meteen de greppel in en wij hebben toen alle buldzakken om ons heen gedrapeerd.
In de vrachtwagen. In de vrachtauto, zodat we buitenschot zouden blijven. Toen is er een granate
afgevuurd en die granate heeft dus ling geraakt, dat ik gezien heb was de hele arm open. En
Jet, die eerst voorin zat bij de Gorkaas, die is weer de auto in gekropen in die tussentijd,
maar die heeft toen een scherf van die granate in haar rug gekregen, dicht bij haar loon,
waardoor ze moeilijk gingen ademen. En uw moeder was toen op dat moment, dacht ik,
ongedeerd. En ja, ik weet niet, ik heb ook een wonten opgelopen, maar dat was dus vergeleken
bij die van die niet zo erg. Toen op dat moment was hij veel erger, maar dat is gelukkig redelijk
geheeld. Annike heeft ook de laatste momenten van uw moeder meegemaakt. Misschien kan zij dat
vertellen? Ja, wat ik alleen van uw moeder dus gehoord heb, is dat ze zeiden Meredekka en Ampoen,
dat is vergeving, en Meredekka vrijheid, dat ze daarin meedeelden. Maar het geluid werd zachter
en toen overleed. Ze heeft een schot in de buik gehad, dat heeft ze verteld nog,
dat ze schot in de buik gehad heeft. En ze heeft aan Lien ook gezegd, groetvader van me.
Ja, heeft Lien dat ook verteld? Ja, we hebben dat samen meegemaakt, ja.
