Bugün varikosele konusunda doktor Blant alıcı ile konuşacağız. Hepimizin bildiği gibi varikosele infertilite yani kısırlığın ana sebeplerinden bir tanesi.
Blant Bey bize varikosele nedir? Bunu anlatabilir misiniz arayola?
Elbette. Varikosele çok kısa tarif etmek gerekirse sperm üreten yumurtalıkların üzerinde yer alan toplar damar yani kirli kan damarlarının genişlemesi demek.
Daha basit de anlatmak gerekirse de bir bacak varisi gibi o varisin yumurtalıklarda olması demektir.
Peki varikosele üreme yeteneğini nasıl etkiliyor ya da nasıl kısırlık sebebi olabiliyor?
Varikosele aslında birçok yöntemle veya olayla infertiliteye kısırlığa yol açtığı ön görülüyor.
Bunlardan en önemlisi sıcaklık farkı yaratması. Normalde yumurtalıklar vücut dışında yaratılmıştır.
Bunun da bir sebebi var. Spen yani tohum üretimi vücut dışarısında en az 2 derece vücut sıcaklığından daha az bir sıcaklıkta yürüyebilir.
Varikosele olduğu zaman toplar damarlar genişlediği için kirli kan damarları orada bir ısı artışı oluyor.
Yani kirli kan oradan uzaklaşamadığından dolayı hem belli maddelerin alışverişinde hücreler arasında bozukluk hem de çevrenin ısı artışı nedeniyle sperm üretimi aksiyor.
Peki varikosele tedavisi bildiğimiz kadarıyla cerahî yolla yapılıyor. Peki her varikosele ameliyat edilmeli mi?
Aslında değil. Her varikosele ameliyat edilmek zorunda değil. Toplumda her 10 erkekten 4'ünde varikosele saplayabiliriz.
Ama her 10 erkeğin 4'ünde kısırlık var demek değil bu. Kısırlık olup da veya infertil teşkiliyeti olup da varikosele tespit edilenlerde en az yarısı bundan dolayı bir infertilite yani kısırlık sorunu yaşıyor demektir bu.
Varikosele tespit ettiğimizde bunun derecesine bakarak şiddetine tedaviyi yönlendiriyoruz ve sperm üretiminin ne kadar etkilediğine de bakıyoruz.
Varikosele olup sperm üretime etkilenmemişse sayı hareket yapı itibariyle böyle bir şeyin tedaviye ihtiyacı yok.
Ama sayı hareket ve yapıda bir bozukluk varsa en az bir tanesinde ve de belirgin bir varikosele varsa o zamance her ay tedaviye öneriyoruz.
Peki varikosele ameliyatı sonrası başarıyı ya da başarısızlığı nasıl değerlendireceğiz, nasıl ortaya koyacağız?
Çok kolay erkeğin üreme yetenleyine sperm tahlili yaparak ortaya koyduğumuz gibi varikoselinin de başarısını ameliyat sonrası belli dönemlerde ki en erken altıncı ayda en ideal olarak da birinci yılın sonunda
sperm üretim ne kadar artmış veya kalite ne kadar değişmiş onlara bakarak karar veriyoruz. Varikosele en çok etkilediği şey sperm sayısıdır.
Varikosele'nin şiddeti arttıkça sperm sayısında da düşüş o kadar şiddetli olur.
Varikosele sayı artışı en hızlı geri dönen bölümdür. Yani varikosele ameliyatı olduktan sonra bir kişi de öncelikle sayı artışını bekleriz.
Hareket tabiki bundan yine etkilenen, olumlu etkilenen bir komponent bölüm.
Yapı ise biraz daha zor etkilenmekte. Varikosele sonrası, ameliyat sonrası, sperm yapısının daha yavaş düzeldiğini görmekteyiz.
Peki varikosele ameliyatı nasıl yapılmalı ya da hangi yöntemle yapılmalı var mı? Bunun bir özelliği bunu bize söyleyebilir misiniz?
Var elbette. Varikosele ameliyatı için birçok yöntem sönül söylenebilir.
Örneğin damarı içerisine damarı güzüştürücü madde enjekte etmekten başlayıp laparoscopik hatta robotik varikoselektomi bile bahsedilir. Bir de açıkçı ray vardır.
Bunlar kıyaslandığı zaman hem uzun vadeli, hem dünya çapındaki literatürya tıp bir yayınlarda açıkçı rayinin mikroskop altında yapılan şekli en etkin ve en doğru yöntem.
Yani mikroskopik varikoselektomi günümüzde kasıklan yapılan bu cerrahî işlem en ideal ve en iyi sonucu veren yöntem.
Peki ameliyat sonrası sperm kalitesi düzelemezse bundan sonra ne yapılabilir acaba?
Her varikosele ameliyatından sonra sperm kalitesi ya da sayısı düzelecek diye bir çıkarımda bulunamayız.
Ameliyat ettiğimiz her 10 kişinin 6 ya da 7'sinde sperm kalitesi sayısında olumlu yönde bir değişiklik bir yıl içerisinde bekleriz.
Ancak bu gerçekleşmediğinde yani 10 kişinin diğer 4 kişisi arasındaysa hastamız en azından şunu biliyoruz ki sperm'in döleme yeteneğinde artış oluyor.
Bunu da gösteren bilimsel çalışmalar var.
Örneğin bir tıp bebek uygulaması ve ikosel ameliyatı sonrası bir başarısızlık, yetersiz bir cevap varsa önerdiğimiz bir tedavi şekli.
Tıp bebek yönteminde de başarıyı etkileyen önemli unsurlardan bir tanesi sperm'in döleme yeteneğidir.
Ve gösterilmiştir ki varikosel olup da başarısız tıp bebek denemelerinden sonra varikosel ameliyatı olunduğunda başarı belirgin biçimde artmaktadır.
Bu da varikosel ameliyatının en azından sayı hareket veya yapıya etkilemese bile döleme yeteneğini arttırdığını gösteriyor.
