<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title>Suśrutapāthaśuddhi of Candraṭa: Nidānasthāna</title>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <p>Suśruta project, University of Alberta</p>
      </publicationStmt>
      <sourceDesc>
        <msDesc>
          <msIdentifier>
            <placeName>
              <settlement>London</settlement>
              <country>United Kingdom</country>
            </placeName>
            <institution>British Library</institution>
            <idno>IOLR Taylor 1842 (Eggeling 2646)</idno>
            <idno type="siglum">L</idno>
          </msIdentifier>
          <msContents>
            <summary>[description of manuscript]</summary>
            <msItem defective="true" n="1">
              <!-- @defective: 'false' for complete, 'true' for incomplete -->
              <author role="author" xml:lang="sa">Suśruta</author>
              <title xml:lang="sa">Suśrutapāṭhaśuddhi</title>
              <author>Candraṭa</author>
              <title type="commentary" xml:lang="sa">[title of commentary]</title>
              <!-- rubric, incipit, explicit, and finalRubric are given as examples -->
              <textLang mainLang="sa-Dev">[Sanskrit in Devanagari script.]</textLang>
              <!-- @mainLang can be "sa-Deva", "sa-Mlym", "sa-Telu", "sa-Newa", etc. See ISO 15924 for more details. -->
            </msItem>
          </msContents>
          <physDesc>
            <objectDesc form="folia">
              <!-- @form can be "pothi", "book", scroll", etc. -->
              <supportDesc material="paper"
                ><!-- @material can be "paper", "industrial paper", "handmade paper", "palm-leaf", "palmyra palm-leaf", "talipot palm-leaf", "birch bark", "vellum", etc. --><!-- the following <foliation> tags are examples --></supportDesc>
            </objectDesc>
            <scriptDesc>
              <scriptNote>Devanagari</scriptNote>
              <!--       <scriptNote xml:id="script-ba-va"><foreign xml:lang="sa"
                                    >ba</foreign> and <foreign xml:lang="sa">va</foreign>
                                not distinguished.</scriptNote>-->
            </scriptDesc>
          </physDesc>
          <history>
            <origin>
              <!-- calendar can be "Vikrama", "Śaka", etc. Dates can be approximate or exact. -->
              <origPlace xml:lang="en">unknown</origPlace>
            </origin>
            <provenance>[record of ownership]</provenance>
            <acquisition>[how it was acquired]</acquisition>
          </history>
        </msDesc>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <revisionDesc>
      <change when="2023-04-19" who="Dominik Wujastyk"> Started the file.</change>
      <change when="2024-02-04" who="Harshal Bhatt">Added 1.12</change>
      <change when="2024-06-30" who="Dominik Wujastyk">General edits, word-breaks and
        formatting.</change>


    </revisionDesc>
  </teiHeader>

  <text xml:lang="sa-Latn-t-sa-Deva">

    <body>

      <div n="2" type="sthāna">

        <div n="4" type="adhyāya">
          <!--          Marginal notes do not include the full commentary of Ḍalhaṇa. Those are loose sentences from Ḍalhaṇa's commentary. -->
          <head>Transcription of MS London BL IOLR Taylor 1842 (Eggeling 2646),
            supporting the <title>Suśrutapāṭhaśuddhi</title> of Candraṭa and
            the <title>Nibandhasaṅgraha</title> of Ḍalhaṇa</head>
          
          <head>Adhyāya 2.4</head>
          
          <note>Most of the material marked in bold red (marginal) below is in fact the NS
            of Ḍalhaṇa, not a separate work of Candraṭa. Awaiting further clarification. </note>

          <milestone unit="folio" n="IOL San 2646 (Eggeling) - 021"/>
          
        
          
          <l xml:id="SPS.2.4.1">
            <label>Candraṭa 2.4.1</label>
            <caesura/>
            athāto<lb n="6"/> bhagaṃdarāṇāṃ nidānaṃ vyākhyāsyāmaḥ || ||</l>

          <l xml:id="SPS.2.4.2">
            <label>Candraṭa 2.4.2</label>
            <caesura/>
            vātapittaśleṣmasannipātāgaṃtunimittāḥ śatapo<lb n="7"
            />nakoṣṭragrīvapariśrāvīśaṃbūkāvarttonmārgagiṇo yathāsaṃkhyaṃ pañcabhagaṃdarā
            bhavaṃti || abhi<lb n="8"/>nnāḥ piḍikāḥ pakvās tu bhagaṃdarāḥ ||<pb n="22r"/>
            te ca bhagagudavastipradeśavidāraṇāt bhagaṃdarā ity ucyaṃte ||</l>

          <l xml:id="SPS.2.4.3">
            <label>Candraṭa 2.4.3</label>
            <caesura/>
            teṣāṃ tu pūrvarūpāṇi kaṭī <metamark target="#SPS.2.4.3" place="above"
              >=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">kaṭīphalakaḥ ||1||</hi></add> kapāla<lb n="2"
            />vedanā gudakaṃḍur dāhaśophaś ca gudasya bhavati ||</l>

          <l xml:id="SPS.2.4.4">
            <label>Candraṭa 2.4.4</label>
            <caesura/>
            tatrāpathyasevināṃ vāyuḥ prakupitaḥ sannivṛttaḥ <metamark target="#SPS.2.4.4"
              place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">sannivṛttopyāghuṭitaḥ ||2||</hi></add>
            <lb n="3"/>sthirībhūto guda <metamark target="#SPS.2.4.4" place="above"
              >=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">gudasya sarvataḥ ||3||</hi></add>
            mabhitoṃ'gule vā māṃsaśoṇite praduṣyāruṇavarṇāṃ piḍakāṃ janaya<lb n="4"/>ti ||
            sāsya todādīn vedanā viśeṣān janayati || apratikriyamāṇe tu pākam upaiti ||
              mūtrā<lb n="5"/>śayābhyāsagatitvāc ca vraṇaḥ || klinnaḥ śataponakavad
              <metamark target="#SPS.2.4.4" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">aśvavālaracitaṃ śatākṣaṃ</hi></add> aṇumukhai
            chidrair āpūryate || tāni ca chi<lb n="6"/>drāṇi ajasramachaṃ phenānuviddham
            adhikaṃ māśrāvaṃ śravaṃti || vraṇaś ca bhidyate <metamark target="#SPS.2.4.4"
              place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">bhidyate tvāgvidāryata iva ||6||</hi></add>
            chidyate <metamark target="#SPS.2.4.4" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">chidyate dvidhā<del>ka</del>kriyata iva | 2
                ||</hi></add> sūcībhi<lb n="7"/>iva nistudyate <metamark
              target="#SPS.2.4.4" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">cyavyate ||1||</hi></add> gudaś ca avadīryate
            || vāta<del>reṣa</del>mūtrapurīṣaretasām apy āgamaś ca <del>ā</del> taiś
            chidrair bhavati<pb n="22v"/> taṃ bhagaṃdaraṃ śataponakam ity ācakṣate ||</l>

          <l xml:id="SPS.2.4.5">
            <label>Candraṭa 2.4.5</label>
            <caesura/>
            pittaṃ tu prakupitamalinādhaḥ preritaṃ pūrvavad <metamark target="#SPS.2.4.5"
              place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">gudam abhimato 'gule dvyaṃgule vetyarthaḥ ||
                1 ||</hi></add> avasthitaṃ<lb n="2"/> raktāṃ tanvīm utchitām
            uṣṭragrīvākārāṃ piḍakāṃ janayati || sāsya coṣādīn vedanāviśeṣān ja<lb n="3"
            />nayati || apratikriyamāṇe ca pākam upaiti || vraṇaś cāgnikṣārābhyām iva
            dahyate || durgraṃdham u<lb n="4"/>ṣṇaśrāvaṃ sravaty upekṣitaś ca
            vātamūtrapurīṣaretāṃsi visṛjati <metamark target="#SPS.2.4.5" place="above"
              >=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">śravati ||4||</hi></add> taṃ bhagaṃdaram
            uṣṭragrīvam ity āca<lb n="5"/>\ kṣate |</l>


          <l xml:id="SPS.2.4.6">
            <label>Candraṭa 2.4.6</label>
            <caesura/>
            śleṣmā tu prakupitaḥ samīreṇādhaḥ preritaḥ pūrvavad avasthitaḥ ||
              śuklāvabhāsāṃschirāṃ<lb n="6"/> kaṃ<unclear reason="faded">ḍū</unclear>matī
            piḍikāṃ janayati || sāsya kaṃdrādīn vedanā viśeṣān janayati ||
              apratikriyamāṇe<lb n="7"/> ca pākam upaiti | vraṇaś ca kaṭhinaḥ | saṃraṃbhī
              <metamark target="#SPS.2.4.6" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">śophavān ||</hi></add> kaṃḍūprāyaḥ <metamark
              target="#SPS.2.4.6" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">kharjubahulaḥ ||7|| || || || ||</hi></add>
            pisthilam ajasram āśrāvaṃ sravati || upe<pb n="23r"/> kṣitaś ca
            vātamūtrapurīṣaretāṃsi visṛti taṃ bhagaṃdaraṃ parisrāviṇam <metamark
              target="#SPS.2.4.6" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">pariśrāvatīty evaṃ śīlaḥ pariśrāvī
              ||1||</hi></add> ity ācakṣate ||</l>

          <l xml:id="SPS.2.4.7">
            <label>Candraṭa 2.4.7</label>
            <caesura/>
            vāyuḥ praku<lb n="2"/>pitaḥ prakupitau pittaśleṣmāṇau parigṛhyādho gatvā
            pūrvavad avasthitapādāṃguṣṭhapramāṇaṃ sarvaliṃ<lb n="3"/>gāṃ piṭikāṃ janayati
            || sāsya todadāhakaṃḍvādīn vedanāviśeṣān janayati || apratikriyamā<lb n="4"
            />ṇe ca pākam upaiti || vraṇaś ca nānāvidhavarṇam āśrāvaṃ sravati ||
            pūrṇanadīśaṃbūkāvarttavac <metamark target="#SPS.2.4.7" place="above"
              >=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">pūrṇanadīśaṃbūkāvarttavat tair aṃtaryeṇa
                vedanā uttiṣṭhaṃ<del>i</del>tītyeke | anye<lb n="2"/>tu tathāvidha
                gatyāraṃbhakasya śophasya pūrṇanadyāvarttaśaṃbūkāvartākāriṇo
                  vā<del>vadā</del>vagāḍhatvāt || avagāḍhe vedanā bhavaṃtītyarthaḥ ||
                śaṃbūkāḥ śaṃkhā unmārgriṇaḥ ||3||</hi></add> cā<lb n="5"/>tra
            samupatiṣṭhaṃti vedanāviśeṣās taṃ bhagaṃdaraṃ śaṃbūkāvarttam ity ācakṣate
            ||</l>

          <l xml:id="SPS.2.4.8">
            <label>Candraṭa 2.4.8</label>
            <caesura/>
            mūḍhena <metamark target="#SPS.2.4.8" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">saṃprāptiṃ darśayannāha || mūḍhena ajñānena
                ||2||</hi></add> māṃsalubdhe<lb n="6"/>na vāsthiśalyam annena
            sahābhyavahṛtaṃ yadāvagāḍhapurīṣa<del>śra</del>
              miśravimiśramapāne<del>na</del>nādhaḥ pre<pb n="23v"/>ritam asamyag āgataṃ
            gudaṃ kṣiṇoti | <metamark target="#SPS.2.4.8" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">sakṣataṃ karoti ||1||</hi></add> tatra
            kṣatanimittaḥ kotha <metamark target="#SPS.2.4.8" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">kotha upajāyate ||</hi></add> upajāyate ||
            tasmiś ca kṣate pūya<lb n="2"/>rudhirāvakīrṇe māṃsakothe bhūmāviva
            jalapraklinnāyāṃ kṛmayaḥ saṃjāyate || te bhakṣayaṃto gu<lb n="3"/> dam
            anekadhā pārśvato <metamark target="#SPS.2.4.8" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">pakṣato dārayaṃti ||3||</hi></add> dārayaṃti
            || tasya tair māgraiḥ kṛmikṛtair vātamūtrapurīṣaretāṃsi
              abhini<unclear>śvaṃ</unclear>raṃ<lb n="4"/> ti taṃ bhagaṃdaram unmārgriṇam
            ity ācakṣate ||</l>


          <l xml:id="SPS.2.4.9">
            <label>Candraṭa 2.4.9</label>
            <caesura/>
            bhavaṃti cātra || || utpadyate 'lparuk <metamark target="#SPS.2.4.9"
              place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">alpavedanā ||4||</hi></add> śepho kṣipraṃ
              cā<lb n="5"/>py upaśāmyati ||
            <caesura/>
             pāyvaṃtadeśe <metamark target="#SPS.2.4.9" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">gudasyāṃte ||5||</hi></add> piḍikā sā
            jñeyānyā <metamark target="#SPS.2.4.9" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">aparā bhagaṃdarebhya ity arthaḥ
              ||2||</hi></add> bhagaṃdarāt ||1||</l>

          <l xml:id="SPS.2.4.10">
            <label>Candraṭa 2.4.10</label>
            <caesura/>
            bhagaṃdarīti vijñeyā piḍikāṃ <metamark target="#SPS.2.4.10" place="above"
              >=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">ato 'bhāgaṃdaryāḥ piḍikāyā viparitatvāt
                bhagaṃdarakarī bhavatītyarthaḥ ||1|| ||</hi></add> tā<lb n="6"/> vipayāt
            ||
            <caesura/>
             pāyoḥ syā dvyaṃgule deśe guḍamūlā sarugjvarāḥ ||2||<pb n="24r"/></l>

          <l xml:id="SPS.2.4.11">
            <label>Candraṭa 2.4.11</label>
            <caesura/>
            yānayānān <metamark target="#SPS.2.4.11" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">rathādigamanāt ||</hi></add> malotsargāt
              <metamark target="#SPS.2.4.11" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">purīṣatyāgāt | </hi></add> kaṃḍūrug
              dāha<del>dā</del>śophavān ||
            <caesura/>
             pāyur bhavet tataḥ <metamark target="#SPS.2.4.11" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">tato 'naṃtaraṃ ||3||</hi></add> kaṭyāṃ
            pūrvarūpaṃ bhagaṃdaro ||<lb n="2"/>3||</l>

          <l xml:id="SPS.2.4.12">
            <label>Candraṭa 2.4.12</label>
            <caesura/>
            ghorāḥ <metamark target="#SPS.2.4.12" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">ghorāḥ duḥkhapradāḥ ||</hi></add> sādhayituṃ
              duḥkhā<del>t</del>ḥ <metamark target="#SPS.2.4.12" place="above"
              >=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">kaṣṭasādhyā bhavatītyadhyāhāraḥ
              ||4||</hi></add> sarva eva bhagaṃdarāḥ ||
            <caesura/>
             teṣv asādhyas tridoṣotthaḥ kṣatajaś ca bhagaṃda<lb n="3"/>raḥ ||4||</l>

          <p ana="trailer">|| iti bhagaṃdaranidānaṃ caturthaṃ samāptaṃ || ||4|| ||</p>

        </div>

        <div n="5" type="adhyāya">

          <milestone unit="folio" n="IOL San 2646 (Eggeling) - 024"/>

          <l xml:id="SPS.2.5.1">
            <label>Candraṭa 2.5.1</label>
            <caesura/>
            athātaḥ kuṣṭhanidānaṃ <metamark target="#SPS.2.5.1" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">rasādidhātūnāṃ koṣaṇāt kuṣṭhaṃ | uktaṃ ca ||
                dhātvaṃtarapraveśena kālenopekṣitaṃ vapuḥ ||
                <caesura/>
                 sarvaṃ kuṣṭhāni vai yasmāt tasmāt kuṣṭham uśaṃti hi ||3||</hi></add>
              vyākhyā<lb n="2"/>syāmaḥ || ||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.2">
            <label>Candraṭa 2.5.2</label>
            <caesura/>
            mithyāhā<metamark target="#SPS.2.5.2" place="above">=</metamark>rācārasya
              <metamark target="#SPS.2.5.2" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">devadravyāpaharaṇaṃ gurudārābhimarśanaṃ ||
                <caesura/>
                 vyāyāmādikam ucchāstraṃ mithyācāra iti smṛtaḥ ||
                śāstroktavidhibhraṣṭāhārācārasya mithyāhārācārayo lakṣaṇam āhaḥ ||
                viṣamādhyaśanājīrṇaviruddhānnātisevanaṃ |
                <caesura/>
                 satyādi viparītaṃ tu mithyāhāra ihocyate ||1|| || ||<unclear extent="1"
                  unit="syllable"/>|| || ||</hi></add> viśeṣād
              guruviruddhāsātmyājīrṇājīrṇa<unclear>ktva</unclear> hi<add
              place="right-margin">tā</add>śinaḥ sneha<pb n="24v"/>pītasya vātasya vā
            vyāyāmagrāmadharmiṇogrāmyānūpodakamāṃsāni vā payasā bhīkṣṇamaśna<lb n="2"/>to
            yo vā majjatyapsuṣmābhitaptaḥ sahasā chardiṃ <del>pra</del> vā pratihaṃti ||
            tasya prakupitau pittaśleṣmā <lb n="3"/>ṇau prarigṛhyānilaḥ || pravṛddhas
            tiryaggāḥ śirāḥ saṃpratipadyasamuddhūya <metamark target="#SPS.2.5.2"
              place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">ākṣipya ||3||</hi></add> bāhyamārgraṃ
              pratisamaṃtā<lb n="4"/>d <metamark target="#SPS.2.5.2" place="above"
              >=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">sarvatra -tana sarvadehagatatvaṃ rogasya
                sūcayati ||3||</hi></add> vikṣapati || yatra yatra ca doṣo vikṣipto
            niścarati tatra tatra maṃḍalāni prāhur bhavaṃti || evam u<lb n="5"/>tpannas
            tvaci doṣas tatra tatra ca parivṛddhiṃ prāpyāpratikriyamāṇo 'bhaṃtaram
            anuprapadya dhātūn a<lb n="6"/>bhidūṣayati ||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.3">
            <label>Candraṭa 2.5.3</label>
            <caesura/>
            tasya pūrvarūpāṇi tvakpāruṣyam akasmād <metamark target="#SPS.2.5.3"
              place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">kāraṇaṃ vinā ||6||</hi></add> romaharṣaḥ
            kaṃḍūṃ svedabāhulyaṃm a<lb n="7"/>svedanaṃ vāṃgapradeśānāṃ svāpa <metamark
              target="#SPS.2.5.3" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">sparśajñānaṃ ||7||</hi></add>
            kṣatavisarpaṇamasṛjataḥ kṛṣṇatā ceti || </l>

          <l xml:id="SPS.2.5.4">
            <label>Candraṭa 2.5.4</label>
            <caesura/>
            tatra sapta mahāku<lb n="8"/>ṣṭhāny ekādaśakṣudrakuṣṭhāny evam
            aṣṭādaśakuṣṭhāni bhavaṃti || tatra mahākuṣṭhāny aruṇoduṃba<pb n="25r"
              />rari<unclear>rkṣa</unclear>jihvakapālakākaṇakapuṃḍarīkadadrukuṣṭhāni ||
            kṣudrakuṣṭhāny api sthūlāruṣkaṃ mahāku<lb n="2"/>ṣṭhaṃ mekakuṣṭhaṃ carmadalaṃ
            visarppaḥ parisarppaḥ sidhmaṃ vicarcikā kiṭipaṃ pāmā kārasa ceti ||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.5">
            <label>Candraṭa 2.5.5</label>
            <caesura/>
            sa<lb n="3"/>rvāṇi kuṣṭhāni savātāni sāpittāni ca śleṣmāṇi sakramīṇi ca
            bhavaṃti || utasannatas <metamark target="#SPS.2.5.5" place="above"
              >=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold"
                ><unclear>autkaṭyāt</unclear><del>depi</del>doṣagrahaṇaṃ ||3||</hi></add>
            tu doṣa<lb n="4"/>grahaṇam abhibhavāt <metamark target="#SPS.2.5.5"
              place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">itaradoṣayor iti ||4||</hi></add> ||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.6">
            <label>Candraṭa 2.5.6</label>
            <caesura/>
            tatra vātenāruṇaṃ pittenoduṃbararokṣajihvakapālakākaṇakāni śle<lb n="5"/>ṣmaṇā
            puṃḍarīka dṛ-- ceti || teṣāṃ tu mahatvaṃ kriyāgurutvaṃ uttarottaraṃ
              dhātvanu<metamark target="#SPS.2.5.5" place="above">=</metamark>
              praveśād<metamark target="#SPS.2.5.5" place="above">=</metamark> asā<lb
              n="6"/>dhyatvaṃ <metamark target="#SPS.2.5.5" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">anuśabdena paścād arthavācināmakatve
                'sādhyatvepi kākaṇakavarjaṃ kasāṃtaraṃ sūcyate | kākaṇakaṃ
                punarutpattāvevasādhyadhyādhistv abhāvāt asādhyatvaṃ ||1|| cakāro
                dhātvanupraveśāc cetyanaṃtaraṃ draṣṭavyaḥ || tenānuktam
                āraṃbhakadoṣamahatvaṃ samuścinoti ||1|| || ||</hi></add> ceti ||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.7">
            <label>Candraṭa 2.5.7</label>
            <caesura/>
            <pb n="25v"/>tatra vātenāruṇābhāni tanunī visarppīṇi
            todabhedasvāpayuktābhyaruṇāni || pittena pa<lb n="2"
            />kvoduṃbaraphalākṛtivarṇāny auduṃbarāṇi || rikṣajihvā <metamark
              target="#SPS.2.5.7" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">ṛkṣajihvāyā iva prakāśaḥ sādasyāṃ yogaṃ tāni
                | <unclear>ṛṃdya</unclear>jihvo nīlāṃḍaḥ || roru iti prasiddha || anye
                ṛkṣo rīccha iti ||2||</hi></add> prakāśakharatvāni rakṣajihvāni || kṛṣṇa
              <metamark target="#SPS.2.5.7" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">kṛṣṇakarma ||2||</hi></add>
            <lb n="3"/>kapālikā prakāśāni kapālakuṣṭhāni || kākanaṃtikāphala <metamark
              target="#SPS.2.5.7" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">guṃjā ||3||</hi></add> sadṛśāni
              atīvaraktakṛṣṇā<lb n="4"/>ni kākaṇakāni || teṣāṃ caturṇāṃ mapyoṣa <metamark
              target="#SPS.2.5.7" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">uṣo 'nalasamīpa ivopatāpaḥ pluṣṭasyeva
                  <del>i</del>vedanāviśeṣa ity anye 3</hi></add> coṣa <metamark
              target="#SPS.2.5.7" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">coṣa ācūṣyata iva vedanā viśeṣaḥ ||
                pipāsetyanye ||3||</hi></add> paridāha <metamark target="#SPS.2.5.7"
              place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">sarvatohaḥ ||3||</hi></add> dhūmāyanāni
              <metamark target="#SPS.2.5.7" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">dhūmopahatasyeva cumucumāyanaṃ dhūmodvamanam
                ivāṃgānām ity anye ||3||</hi></add> kṣiprotthānaprapāka<lb n="5"
            />bheditvāni kṛmijanma ca sāmānyaliṃgāni | śleṣmaṇā puṃḍarīkapatra <metamark
              target="#SPS.2.5.7" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">śvetapamdaṃ<add place="below"
              >dmaṃ</add></hi></add> prakāśāni puṃḍarī<lb n="6"/>kāṇi || atasi
            puṣpavarṇāni tāmrāṇi vā visarppāṇi piṭikāvaṃti ca ||<pb n="26r"/>dadrūkuṣṭhāni
            | <metamark target="#SPS.2.5.7" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">dadrukuṣṭhaṃ dvividhaṃ sitam asitaṃ ca |
                asitasya mahopakramasādhyatvāt tadvanubaṃdhitvaprakarṣācca
                tadanubaṃdhitvaprakarṣāś ca mahākuṣṭheṣu madhyeṣu śrute pākaḥ
                sitadadrūkuṣṭhasyeva sukhasādhyatvāt ||1||</hi></add> tayor dvayor api
            uchannatā parimaṃḍalatā <metamark target="#SPS.2.5.7" place="above"
              >=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">paripūrṇamaṃḍala<del>āi</del>ta
              ||1||</hi></add> kaṃḍucirotthānaṃ ceti | sāmānyarūpāṇi ||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.8">
            <label>Candraṭa 2.5.8</label>
            <caesura/>
            <lb n="2"/>kṣudrakuṣṭhonyata urddhvaṃ vakṣyāmaḥ || || sthūlāni <metamark
              target="#SPS.2.5.8" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">sthūlāni sthūlamūlāni ||</hi></add> saṃdhiṣv
            atidāruṇāni <metamark target="#SPS.2.5.8" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">kṛchrasādhyāni ||</hi></add> sthūlā <metamark
              target="#SPS.2.5.8" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">vraṇā ||4||</hi></add> karuṣi syuḥ kaṭhināny
              a<lb n="3"/>rūṃṣi ||
            <caesura/>
             tvak <metamark target="#SPS.2.5.8" place="above">=</metamark> coṣabheda
              <metamark target="#SPS.2.5.8" place="above">=</metamark> svapa <metamark
              target="#SPS.2.5.8" place="above">=</metamark> nāṃgasādāḥ <metamark
              target="#SPS.2.5.8" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">tvakśabdaḥ kocabhedasvapnaiḥ saha pratyekaṃ
                saṃbadhyate || tena tvakśeṣaḥ tvaksaṃkocaḥ ||3|| tvak vidaraṇaṃ | tvaco
                'cetanatvaṃ || aṃgaglāni 3||</hi></add> | kuṣṭhe mahat <metamark
              target="#SPS.2.5.8" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">mahākuṣṭhe ||3||</hi></add> pūrvayute
            bhavaṃti</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.9">
            <label>Candraṭa 2.5.9</label>
            <caesura/>
            kṛṣṇāruṇaṃ yena bhavet śarīraṃ ta<lb n="4"/>d ekakuṣṭhaṃ pravadaṃty <unclear
              extent="1" unit="syllable"/>sādhyaṃ ||
            <caesura/>
             syur yena kaṃḍūvyathanoṣacoṣās <metamark target="#SPS.2.5.9" place="above"
              >=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">coṣa ācūṣaṇam iva ||2||</hi></add> taleṣu
              <metamark target="#SPS.2.5.9" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">hastapādataleṣu ||2||</hi></add>
            taccarmadalaṃ vadaṃti ||2||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.10">
            <label>Candraṭa 2.5.10</label>
            <caesura/>
            vi<lb n="5"/>sarpavat <metamark target="#SPS.2.5.10" place="above"
              >=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">atrokta visarpākhye kuṣṭhasya
                vakṣyamāṇavisarpparogasya ciravisarppiṇaśīghravisappiṇakṛto bhedaḥ
              1</hi></add> sarpati sarvatothaḥ tvakraktamāṃsāny abhibhūya śīghraṃ ||
            <caesura/>
            <pb n="26v"/>mūrchāvidāhārucitodapākān kṛtvā visarppaḥ sa<del>va</del> bhaved
            vikāraḥ ||3||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.11">
            <label>Candraṭa 2.5.11</label>
            <caesura/>
            śanaiḥ śarīre piḍikāḥ<lb n="2"/> śravaṃtya sarpaṃti yās taṃ parisarppam āhuḥ
            ||
            <caesura/>
             kaṃḍū<del>na</del>nvitaṃ śvetamapāyi <metamark target="#SPS.2.5.11"
              place="above">=</metamark>
            <add place="right-margin">sidhmaṃ</add>
            <metamark target="#SPS.2.5.11" place="above">=</metamark> vidyāt tanuṃ prāyasa
              <metamark target="#SPS.2.5.11" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">||3|| prāyasaḥ śabdo 'pādānāt adhaḥ kāyepi
                kadācid bhavati | sidhmakuṣṭhaṃ dvividhaṃ | puṣpikāsidhmaṃ sidhmaṃ ca
                puṣpikāsidhmasya sukhasādhyatvāt suśrute pāṭhaḥ || sidhmasya
                mahopakramasādhyatvāt carakeṣu mahākuṣṭheṣu pāṭha ity adoṣaḥ ||4||
              </hi></add> ūrddhva<lb n="3"/>kārye ||4||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.12">
            <label>Candraṭa 2.5.12</label>
            <caesura/>
            yacchrāvi vṛttaṃ ghanamugrakaṃḍū taṃ snigdhakṛṣṇaṃ kiṭipaṃ vadaṃti ||
            <caesura/>
            <add place="right-margin">rekhāḥ |</add>
            <metamark target="#SPS.2.5.12" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">tāś ca sarukṣā bhavaṃti ||</hi></add> ati
              <add place="top"><hi rend="bold">atiśabdakaṃdvartirugbhyāṃ saṃbadhyate ||
                rujāvedanā kharyupīḍā ||</hi></add> kaṃdvarttirujaḥ<lb n="4"/>sarukṣām
            āvaṃti gātreṣu <metamark target="#SPS.2.5.12" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">gātreṣu pāṇipādeṣu ||5|| iyam eva vicarcikā
                pādāgatā yadā syāt tadā vicarcikā saṃjñāṃ vihāya vipādikāsaṃjñāṃ
                prāpnotītyarthaḥ ||6||</hi></add> vicarcikāyāṃ ||5||</l>


          <l xml:id="SPS.2.5.12.1">
            <label>Candraṭa 2.5.12.1</label>
            <caesura/>
            <add place="left-margin">pāṣṇādārvodāruṇāsāvurukṣā coṣā kaṃḍū dāhayuktā
              vicarcī ||
              <caesura/>
               pādodbhūtā copadhāryā vipādī saivarthakṣais tīvraruknaṃtakaṃḍūḥ||</add></l>


          <l xml:id="SPS.2.5.13">
            <label>Candraṭa 2.5.13</label>
            <caesura/>
            kaṃḍūmatī dāharujopapannā vipādikā pādaga<lb n="5"/>teyam eva ||
            <caesura/>
            <pb n="27r"/>sāśrāva <metamark target="#SPS.2.5.13" place="above">=</metamark>
            kaṃḍūparidāhavadbhiḥ <add place="top"><hi rend="bold">sāśrāvakaṃḍūparidāhakai
                varttaṃte yāḥ piḍikās tās tathāvidhā ||<del>6</del>||</hi></add>
            pāmāṇukāciḥ piṭikābhir uhyā <metamark target="#SPS.2.5.13" place="above"
              >=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">vaidyair jñeyā ||6||</hi></add> ||6||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.14">
            <label>Candraṭa 2.5.14</label>
            <caesura/>
            sphoṭaiḥ sadāhair iti saiva <metamark target="#SPS.2.5.14" place="above"
              >=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">saiva pāṇyoḥ sphijostīvradāhirupagatā kasthūr
                ucyate ||</hi></add> kasthūḥ<lb n="2"/> sphikpāṇipādaprabhavair nirupyāḥ
            ||
            <caesura/>
             kaḍūnvitāyāṃ piḍikāḥ śarīre <metamark target="#SPS.2.5.14" place="above"
              >=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">sakale kāye ||7||</hi></add> saṃśrāvahīnā
            rasakocyate sā ||<lb n="3"/><lb n="3"/>||7||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.15">
            <label>Candraṭa 2.5.15</label>
            <caesura/>
            aruḥ <metamark target="#SPS.2.5.15" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">aruḥ sthūlāruṣkaṃ ||</hi></add>
            sasidhmaṃrakasāmahac ca yac caikakuṣṭhaṃ kapajā<del>sya</del>nyamūni ||
            <caesura/>
            <del>pā</del>vāyoḥ prakopāt parisa<lb n="4"/>rppam ekaṃ śeṣāṇi <metamark
              target="#SPS.2.5.15" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">śeṣāṇi visarppakiṭipavicarccikāpāmā ||
                carmadalāni ||8|| aṃtaraṃ bhedaḥ || || oṃ namo
                  nārāyaṇā<unclear>ya</unclear> || bhagavate vāsudevāya ||</hi></add>
            pittaprabhavāṇi vidyāt ||8|| ||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.16">
            <label>Candraṭa 2.5.16</label>
            <caesura/>
            kuṣṭhakilāsayor aṃtaraṃ || || <pb n="27v"/> tvaggatameva <metamark
              target="#SPS.2.5.16" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">kuṣṭhaṃ tvagraktamāṃsam adhiṣṭhāya tvaci
                darśayatyātmānaṃ |</hi></add> kilāsamapariśrāvi ca kilāsam <metamark
              target="#SPS.2.5.16" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">kilāsaṃ tu tvacam eva
                kevalāmadhitiṣṭhatītyarthaḥ || anye tu tvaggatam eva kilāsasaṃjñaṃ |
                tadevadhātvanupraveśāt ścitrasaṃjñam ity āhuḥ || tathā ca viśvāmitraḥ ||
                tvaggataṃ tu vadaśrāvi kilāsaṃ tatparikīrttitaṃ || yadā tvacam atikramyata
                dhātūn avagāhate || hitvā kilāsasaṃjñaṃ tu ścitrasaṃjñāṃ labhet tadā ||1||
                api śabdaḥ saṃbhāvanāyāṃ tena kilāsaṃ kuṣṭhavikṛtiriti saṃbhāvyate | anye
                tu kim api kilāsaṃ kuṣṭhavikalpo na bhavatītyapi śabdād āhuḥ
              ||4||</hi></add> api kuṣṭhavikalpa eva tat trividhaṃ || vātena pittena
              ślema<lb n="2"/>ṇeti || tad vātena maṃḍalam aruṇaṃ paruṣaṃ paridhvaṃsi
              <metamark target="#SPS.2.5.16" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">paridhvaṃsi rajoghṛṣṭaṃ vimuṃcatītyarthaḥ
                ||3||</hi></add> ca || pittena padmapatrapratikāśaṃ saparidāhaṃ |
              śleṣma<lb n="3"/> ṇā śvetaṃ bahulaṃ <metamark target="#SPS.2.5.16"
              place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">bahulaṃ māṃsa---2</hi></add> sthiraṃ snigdhaṃ
            kaṃḍūmac ca || teṣu <metamark target="#SPS.2.5.16" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">teṣu vātapittaśleṣma-kilāseṣu |
              2||</hi></add> saṃba<del extent="1" unit="syllable"/>
            <metamark target="#SPS.2.5.16" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">---i-nnamaṃḍalam ity arthaḥ | 2||</hi></add>
            ddhamaṃḍalam aṃtejātaṃ <metamark target="#SPS.2.5.16" place="above"
              >=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">aṃtejātaṃ tu oṣṭhapādapāṇi<del extent="2"
                />guhyajaṃ | 2|</hi></add> raktaromacāsādhyam agni<del extent="1"
              unit="syllable"/><lb n="4"/>dagdhaṃ ca <metamark target="#SPS.2.5.16"
              place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">cakāreṇa
                pāṇipādagu<del>lphau</del>hyauṣṭhajamanuktam api asādhyaṃ samuccinviṃti
                ||1||</hi></add> |</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.17">
            <label>Candraṭa 2.5.17</label>
            <caesura/>
            kuṣṭhe tu tvak saṃkocasvāpasvedāśāphabhedakauṇya <metamark
              target="#SPS.2.5.17" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">kauṇyaṃ naṣṭa karatā ||1|| ||</hi></add>
            svaropaghātā vātena ||<pb n="28r"/> pākāvadārāṇāṃgulipatanakarṇanāsābhaṃgākṣi
            rāgasatvopattayaḥ <metamark target="#SPS.2.5.17" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">kramīṇām utpattayaḥ 1|</hi></add> || pittena
            || kaṃḍūkarṇabhedaśopha<lb n="2"/>śrāvagauravāṇi | śleṣmaṇā ||
            tatrādibalapravṛttaṃ <metamark target="#SPS.2.5.17" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">utpattāveva tridoṣabalapravṛttatvāt <add
                  place="above">oṃ</add> ||2</hi></add> pauṃḍarīkaṃ kākaṇakaṃ cāsādhyaṃ
            ||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.18">
            <label>Candraṭa 2.5.18</label>
            <caesura/>
            tatrādibalapravṛttaṃ pauṃḍarīkaṃ kākaṇakaṃ cāsādhyaṃ ||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.19">
            <label>Candraṭa 2.5.19</label>
            <caesura/>
            bhavaṃti cātra ||<lb n="3"/> yathā canaspatir <metamark target="#SPS.2.5.19"
              place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">vṛkṣaḥ ||<add place="above"
              >1</add></hi></add> jātaḥ prāpya kālaprakarṣaṇaṃ <metamark
              target="#SPS.2.5.19" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">kālādhikyaṃ<add place="above"
              >2</add></hi></add> ||
            <caesura/>
             aṃtarbhūmiṃ vigāheta mūlair <metamark target="#SPS.2.5.19" place="above"
              >=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">kṛtvā<add place="above"
              >ślo|</add>||1||</hi></add> vṛṣṭivivarddhitaiḥ ||1||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.20">
            <label>Candraṭa 2.5.20</label>
            <caesura/>
            evaṃ<lb n="4"/> lakṣaṇam utpannaṃ tvaci <metamark target="#SPS.2.5.20"
              place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">atra tvak śabdena rasa uktaḥ rasādhāraṇatvāt
                || tena rasastha ity arthaḥ ||2||3||</hi></add> kālaprakarṣataḥ ||
            <caesura/>
             krameṇa dhātūn vyāpnoti narasyāpratikāriṇaḥ ||2<lb n="5"/></l>

          <l xml:id="SPS.2.5.21">
            <label>Candraṭa 2.5.21</label>
            <caesura/>
            sparśahāniḥ śvedamatvam īṣat kaṃḍūś ca jāyate ||
            <caesura/>
             vaivarṇyaṃ rukṣabhāvaś ca kuṣṭhe tvakṣu samanvite ||3||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.22">
            <label>Candraṭa 2.5.22</label>
            <caesura/>
            tvaksvāpo romaharṣaś ca śvedasyābhipravarttanaṃ ||
            <caesura/>
             kaṃḍūr vipūyakaś <metamark target="#SPS.2.5.22" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">vipūyako durgaṃdhatā ||4||</hi></add> caiva
            kuṣṭhe śoṇitasaṃśrite<lb n="6"/> 4||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.23">
            <label>Candraṭa 2.5.23</label>
            <caesura/>
            bāhulyaṃ <metamark target="#SPS.2.5.22" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">sthūlamaṇḍalatā ||</hi></add> vaktraśoṣaś ca
            karkaśyaṃ pihikodgamaḥ ||
            <caesura/>
             todasphoṭa <metamark target="#SPS.2.5.23" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">sphoṭastvacaḥ sphuṭanaṃ ||</hi></add>
            sthiratvaṃ <metamark target="#SPS.2.5.24" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">sthiratvaṃ kaṭhinamaṃḍalatā ||5||
              ||</hi></add> ca kuṣṭhe māṃsasamāśrite ||5</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.24">
            <label>Candraṭa 2.5.24</label>
            <caesura/>
            <pb n="28v"/>daurgaṃdhyam <metamark target="#SPS.2.5.24" place="above"
              >=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">upadeho malavṛddhiḥ ||6||7||8||</hi></add>
            upadehaś ca pūyo 'pyakramayas tathā ||
            <caesura/>
             gātrāṇāṃ bhedanaṃ cāpi kuṣṭhe bhedaḥ samāśrite ||6||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.25">
            <label>Candraṭa 2.5.25</label>
            <caesura/>
            nāśābhaṃgo 'kṣirāgaś ca kṣateṣu kramisaṃbhavaḥ ||
            <caesura/>
             bhavet svaropaghātaś ca asthimajjasamāśrite ||<lb n="3"/>7||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.26">
            <label>Candraṭa 2.5.26</label>
            <caesura/>
            koṇyaṃ gatikṣayo 'ṃgānāṃ saṃbhedaḥ kṣatasarpaṇaṃ |
            <caesura/>
             śukrasthānagate liṃgaṃ prāguktāni tathaiva ca<lb n="4"/>8||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.27">
            <label>Candraṭa 2.5.27</label>
            <caesura/>
            strīpuṃsayoḥ <metamark target="#SPS.2.5.27" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">yadā strīpuṃsayoḥ kuṣṭhinor bījam upahataṃ
                syāt tadā tayoḥ prajotpadyate || upataptamātrabījayoḥ punaḥ
                prajopatāpāyutopapadyate ||</hi></add> kuṣṭhadoṣāt duṣṭaśoṇitaśukrayoḥ ||
            <caesura/>
             yad apatyaṃ tayor jātaṃ jñeyaṃ tad api <metamark target="#SPS.2.5.27"
              place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">tad a<del>i</del>pīty apiśabdāt pūrvoktāny
                api rasādimajjāṃtargatāni liṃgāni bhavaṃti ||</hi></add> kuṣṭhava<lb n="5"
            />t <metamark target="#SPS.2.5.27" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">kuṣṭhasahitam ity arthaḥ ||9||</hi></add>
            ||9||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.28">
            <label>Candraṭa 2.5.28</label>
            <caesura/>
            kuṣṭham ātmavataḥ <metamark target="#SPS.2.5.28" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">jiteṃdriyasya ||10||</hi></add> sādhyaṃ
            tvakraktapiśitāśritaṃ ||
            <caesura/>
             medogataṃ bhaved yāpyaṃ āsādhyam ata u<lb n="6"/>ttaraṃ ||10||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.29">
            <label>Candraṭa 2.5.29</label>
            <caesura/>
            brahmastrī<unclear>jju</unclear>
            <metamark target="#SPS.2.5.29" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">satpuruṣaḥ ||</hi></add> navadhapara
              <metamark target="#SPS.2.5.29" place="above">=</metamark> svaharaṇādibhiḥ
              <add place="top"><hi rend="bold">paradravyaṃ ||11|| ||</hi></add> ||
            <caesura/>
             karmabhiḥ pāparogasya prāhuḥ kuṣṭhasya saṃbhavaṃ 11</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.30">
            <label>Candraṭa 2.5.30</label>
            <caesura/>
            <pb n="29r"/>devadravya gurudravya paradārābhimarśanaiḥ ||
            <caesura/>
             pāpmāpāpakṛtām etat kuṣṭham ity abhidhīyate 12||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.31">
            <label>Candraṭa 2.5.31</label>
            <caesura/>
            mṛyate<lb n="2"/> yadi kuṣṭhena punar jātepi <metamark target="#SPS.2.5.31"
              place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">anugataṃ bhavatītyarthaḥ ||13||</hi></add>
            gachati ||
            <caesura/>
             nātaḥ kaṣṭataro rogo yathākuṣṭhaṃ prakīrttitaṃ ||13||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.32">
            <label>Candraṭa 2.5.32</label>
            <caesura/>
            āhā<lb n="3"/>rācārayoḥ proktām āsthāya <metamark target="#SPS.2.5.32"
              place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">āśritya ||14||</hi></add> mahatīṃ kriyāṃ ||
            <caesura/>
             auṣadhīnāṃ viśiṣṭānāṃ tapasaś ca niṣevaṇāt ||<lb n="4"/> ||14||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.33">
            <label>Candraṭa 2.5.33</label>
            <caesura/>
            yastena mucyate jaṃtuḥ sapūjyāṃ gatim āpnuyāt <metamark target="#SPS.2.5.33"
              place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">+kuṣṭhajanakasya karmaṇo 'kṣīṇatvāt ||+
                kṣīṇapāpatvāt ||</hi></add> ||
            <caesura/>
             prasaṃgād <metamark target="#SPS.2.5.33" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">prasaṃgena kṛtāt | abhyāsakṛtāt | punaḥ punaḥ
                kṛtād ity arthaḥ ||</hi></add> gātrasaṃśleṣān <metamark
              target="#SPS.2.5.33" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">idaṃ viśeṣaṇaṃ gātrasaṃsparśādibhiḥ sarvaiḥ
                saha pratyekaṃ saṃbadhyate ||15||</hi></add> niśvāsāt saha<lb n="5"
            />bhojanāt ||15||</l>

          <l xml:id="SPS.2.5.34">
            <label>Candraṭa 2.5.34</label>
            <caesura/>
            sahaśiyyā <metamark target="#SPS.2.5.34" place="above">=</metamark> sanāc <add
              place="top"><hi rend="bold">ekaśiyyāsthiteḥ |</hi></add> cāpi vastramālyā
              <metamark target="#SPS.2.5.34" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">mālyaṃ puṣpaṃ ||16|| ||</hi></add> nulepanāt
            ||
            <caesura/>
             kuṣṭhaṃ jvaraś ca śophaś ca netrā<lb n="6"/>bhisyaṃda eva ca ||16||
            <caesura/>
            <unclear>au</unclear>pasargrikarogāś <metamark target="#SPS.2.5.34"
              place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">apasarggikā rogāḥ śītalīkādayaḥ ||1||
                atiśayenānuṣaṃgiṇaṃ ||2||</hi></add> ca pravarttaṃte <metamark
              target="#SPS.2.5.34" place="above">=</metamark>
            <add place="top"><hi rend="bold">saṃkrāmaṃti ||1|| āviśaṃti ||1||</hi></add>
            narāt naraṃ || ||</l>

          <p ana="trailer">iti kuṣṭhanidānaṃ samāptaṃ paṃcamaṃ ||5|| ||</p>


        </div>
      </div>

    </body>
  </text>
</TEI>
