<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
    <teiHeader xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
        <fileDesc>
            <titleStmt>
                <title>MS Kathmandu NAK 5-333, Uttaratantra, Daśaka (adhyāyas
                    58-38-66)</title>
            </titleStmt>
            <publicationStmt>
                <p>Suśruta project, University of Alberta</p>
            </publicationStmt>
            <sourceDesc>
                <msDesc>
                    <msIdentifier>
                        <placeName>
                            <settlement>Kathmandu</settlement>
                            <region>[region]</region>
                            <country>Nepal</country>
                        </placeName>
                        <institution>Kaiser Library</institution>
                        <repository>https://www.klib.gov.np/</repository>
                        <collection>[collection]</collection>
                        <idno>5-333</idno>
                        <idno type="siglum">H</idno>
                    </msIdentifier>
                    <msContents>
                        <summary>[description of manuscript]</summary>
                        <msItem defective="true" n="1">
                            <!-- @defective: 'false' for complete, 'true' for incomplete -->
                            <author role="author" xml:lang="sa">Suśruta</author>
                            <title xml:lang="sa">Suśrutasaṃhitā</title>
                            <title type="commentary" xml:lang="sa">[title of
                                commentary]</title>
                            <!-- rubric, incipit, explicit, and finalRubric are given as examples -->

                            <textLang mainLang="sa-Newa">[Sanskrit in Nepalese
                                script.]</textLang>
                            <!-- @mainLang can be "sa-Deva", "sa-Mlym", "sa-Telu", "sa-Newa", etc. See ISO 15924 for more details. -->
                            <noteGrp>
                                <note resp="Harshal Bhatt">
                                    <p>Some observations. Missing verses/lines in 6.1</p>
                                    <list>
                                        <item>SS.6.1.24cd</item>
                                        <item>SS.6.1.44</item>
                                        <item>SS.6.1.45abcd</item>
                                    </list>
                                    <p>Metre Break</p>
                                    <list>
                                        <item>SS.6.1.3cd</item>
                                        <item>6.1.6ab</item>
                                        <item>SS.6.1.18ab</item>
                                        <item>SS.6.1.21cd</item>
                                        <item>SS.6.1.29cd</item>
                                    </list>
                                    <p>Verse SS.6.1.26 and 27 are not in sequence and
                                        mixed up with each other. Folio no 353r has a few
                                        words in the margin below which I couldn’t find
                                        where to add them.</p>
                                </note>
                                <note resp="Madhududan Rimal"> 6.41 from NAK 5-333: the
                                    ending of the chapter is: uttaratantre śoṣacikitsā
                                    aṣṭatriṃsattamaḥ kāyacikitsāyāṃ tṛtīyodhyāyaḥ || So it
                                    looks like it is being called chapter 38, not 41. </note>
                                <note resp="Vandana Lele">
                                    <p>Missing verses</p>
                                    <list>
                                        <item>SS.6.39.2, 7cd, 11cd, 12, 13ab, 16cd, 17,
                                            18, 19ab, 33cd, 34ab, 35, 36, 37, 38ab, 39cd,
                                            40ab, 42, 43, 44, 45ab, 49cd, 50.1, 50.2,
                                            50.3, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57cd, 62ab,
                                            68cd, 71cd, 71ef, 72, 73, 74, 75, 78cd, 82cd,
                                            95cd, 96ab, 99, 100ab, 101ab, 102ab, 109ab,
                                            110cd, 114, 115ab, 116cd, 117, 118, 119ab,
                                            122cd, 123, 125cd, 135cd, 136, 137ab, 138cd,
                                            139cd, 142cd, 144ab, 145ab, 147cd, 148ab, 157,
                                            160</item>
                                    </list>
                                    <p>Additions:</p>
                                    <list>
                                        <item>SS.6.39.32a, 49a, 57a, 82a, 99a, 101a,
                                            103cd, 103ef, 103gh, 113a, 121a, 121b, 121c,
                                            121d, 134a, 136a, 138a, 142a, 144a, 156a,
                                            158a, 158b</item>
                                    </list>
                                    <p>Special Notes</p>
                                    <list>
                                        <item>a) 6.39.68cd is placed at 6.39.71cd</item>
                                        <item>b) 6.39.75cd is placed at 6.39.71ef</item>
                                        <item> c) 6.39.121cd is placed after 121d</item>
                                        <item>d) 124ab is after 121a</item>
                                        <item>e) 124cd is at 123</item>
                                        <item>f) 127cd is after 128</item>
                                        <item>g) 128cd after 127cd</item>
                                        <item>h) 134ab is after 128cd</item>
                                        <item>i) 129cd is after 134ab</item>
                                        <item> j) 129ab is after 129cd</item>
                                        <item>k) 134cd is after 134a</item>
                                        <item>l) 140cd - half verse has different
                                            text</item>
                                        <item>m) 143cd - half verse has different
                                            text</item>
                                    </list>
                                </note>
                                <note resp="Vandana Lele">
                                    <list>
                                        <item>1) I have doubt about the chapter number as
                                            the colophon of the manuscript mentions:
                                            "uttaratantre'ṣṭapañcāśattamaḥ kāyacikitsāyāṃ
                                            yonivyāpaccikitsā trayoviṅśatitamo'dhyāyaḥ
                                            samāptaḥ ||" As I have understood it, the
                                            above heading is given to the subject of this
                                            mail . I have also marked the same in the
                                            transcription file. Please comment.</item>
                                        <item>2) The folios which I have transcribed i.e
                                            480r:3, 480v, 481r, 481v are not
                                            paginated.</item>
                                        <item>3) Missing verses: 6.38.2, 3, 4, 5ab, 5cd,
                                            5, 6, 7, 6.38.30ab, 32cd, 32ef Probably,
                                            6.38.4.1 is left out to mark in the vulgate
                                            copy, like other verses 6.38.3.1, 6.38.2 etc.
                                            which are in manuscript. I am not sure about
                                            this observation. In vulgate, verse number
                                            6.38.8.1 is shown as missing but in manuscript
                                            I could not find different text relating to
                                            that for addition. (Here, also I may be
                                            wrong.)</item>
                                        <item>4) Additions: 6.38.3.1, 3.2, 4.1, 5.1, 6.1,
                                            7.1</item>
                                        <item>5) SS. 6.38.8cd, 17 cd , 23cd, 26cd, 27cd -
                                            the second half has different text.</item>
                                        <item>6) SS.6.38.28 ab - the first half has
                                            different text.</item>
                                    </list>
                                </note>
                                <note resp="Vandana Lele"> This adhyaya is numbered 47 in
                                    the vulgate and 44.9 in NAK 5-333 <list>
                                        <item>1) Missing verses: 6.47.2, 6.47.4cd,
                                            6.47.11, 12, 6.47.21ab, 22cd, 23ab, 29cd, 30ab
                                            6.47.54ab, 6.47.65cd, 68cd 6.47.73cd, 75cd,
                                            76, 79ab </item>
                                        <item>2) Additions: 6.47.4a, 4b, 6.47.13a, 13b,
                                            13c, 13d, 13e, 13f, 13,g, 13h, 13i, 13j,
                                            6.47.65a, 66a, 68a 6.47.73a, 73b, 73c, 73d,
                                            73e, 73f, 73g </item>
                                        <item>3) Special Notes: <list>
                                             <item>i) The text of 6.47.4a and 4b added by
                                             me is intermingled with 6.47.4cd which is
                                             shown missing by me.</item>
                                             <item>ii) 6.47.20cd - the second half verse
                                             has different text.</item>
                                             <item> iii) 6.47.38 - the first half verse
                                             has different text. </item>
                                             <item>iv) 6.47.43cd and 44ab - the text is
                                             intermingled i.e. 43.cd has only a word
                                             whereas 44ab has rest of the text.</item>
                                             <item>v) The Letter-numerals given on the
                                             folios are not noted by me in the
                                             transcription. </item>
                                            </list>
                                        </item>
                                    </list>
                                </note>
                            </noteGrp>
                            <filiation corresp="#N">N</filiation>
                        </msItem>
                    </msContents>
                    <physDesc>
                        <objectDesc form="pothi">
                            <!-- @form can be "pothi", "book", scroll", etc. -->
                            <supportDesc material="paper">
                                <!-- @material can be "paper", "industrial paper", "handmade paper", "palm-leaf", "palmyra palm-leaf", "talipot palm-leaf", "birch bark", "vellum", etc. -->
                                <!-- the following <foliation> tags are examples -->
                            </supportDesc>
                        </objectDesc>
                        <scriptDesc>
                            <scriptNote xml:id="script-ba-va"><foreign xml:lang="sa"
                                    >ba</foreign> and <foreign xml:lang="sa">va</foreign>
                                not distinguished.</scriptNote>
                        </scriptDesc>
                    </physDesc>
                    <history>
                        <origin>
                            <origDate calendar="Nepala" when="0663">Nepala Saṃvat 663
                                (1465 CE).</origDate>
                            <!-- calendar can be "Vikrama", "Śaka", etc. Dates can be approximate or exact. -->
                            <origPlace xml:lang="en">Nepal</origPlace>
                        </origin>
                    </history>
                </msDesc>
            </sourceDesc>
        </fileDesc>
        <revisionDesc>
            <change when="2020-10-21" who="Dominik Wujastyk"> Started the file. </change>
            <change when="2021-04-01" who="Jason Birch">Transcription of 6.17</change>
            <change when="2021-04-24" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.42</change>
            <change when="2021-05-14" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.43</change>
            <change when="2021-05-16" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.44</change>
            <change when="2021-05-17" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.45</change>
            <change when="2021-05-29" who="Harshal Bhatt">Transcription of SS
                6.01</change>
            <change when="2021-06-17" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.41</change>
            <change when="2021-06-17" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.04</change>
            <change when="2021-07-20" who="Madhusudan Rimal">Updated version of SS
                6.42</change>
            <change when="2021-07-21" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.15</change>
            <change when="2021-09-27" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.39</change>
            <change when="2021-10-07" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.38</change>
            <change when="2021-10-26" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.47</change>
            <change when="2021-11-21" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.41</change>
            <change when="2021-11-27" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.46</change>
            <change when="2021-12-01" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.48</change>
            <change when="2021-12-07" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.49</change>
            <change when="2021-12-16" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.50</change>
            <change when="2021-12-26" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.51</change>
            <change when="2022-01-20" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.03</change>
            <change when="2022-01-20" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.05</change>
            <change when="2022-01-27" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.07</change>
            <change when="2022-01-31" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.08</change>
            <change when="2022-02-11" who="Deepro Chakraborty">Transcription of SS
                6.18</change>
            <change when="2022-02-22" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.09</change>
            <change when="2022-02-23" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.61</change>
            <change when="2022-02-23" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.10</change>
            <change when="2022-02-27" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.11</change>
            <change when="2022-03-03" who="Deepro Chakraborty">Minor corrections in SS
                6.18</change>
            <change when="2022-03-05" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.16</change>
            <change when="2022-03-09" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.30</change>
            <change when="2022-03-12" who="Deepro Chakraborty">Transcription of SS
                6.19</change>
            <change when="2022-03-17" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.25</change>
            <change when="2022-03-17" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.26</change>
            <change when="2022-03-17" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.27</change>
            <change when="2022-03-24" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.62</change>
            <change when="2022-03-28" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.28</change>
            <change when="2022-03-29" who="Vandana Lele"> Transcription of
                Su.6.63</change>
            <change when="2022-03-31" who="Deepro Chakraborty">Transcription of SS
                6.20</change>
            <change when="2022-04-04" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.29</change>
            <change when="2022-04-04" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.31</change>
            <change when="2022-04-19" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.34</change>
            <change when="2022-04-19" who="Gauri Vinay Vyaghrambare">Transcription of
                Su.6.54</change>
            <change when="2022-04-21" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.35</change>
            <change when="2022-04-27" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.36</change>
            <change when="2022-04-30" who="Vandana Lele"> Transcription of
                Su.6.64</change>
            <change when="2022-06-11" who="Vandana Lele"> Transcription of
                Su.6.65</change>
            <change when="2022-07-13" who="Deepro Chakraborty">Transcription of SS
                6.55</change>
            <change when="2022-07-19" who="Deepro Chakraborty">minor corrections in SS
                6.55</change>
            <change when="2022-07-22" who="Deepro Chakraborty">Transcription of SS
                6.56</change>
            <change when="2022-07-28" who="Deepro Chakraborty">Transcription of SS
                6.57</change>
            <change when="2022-07-31" who="Deepro Chakraborty">minor corrections in SS
                6.57</change>
            <change when="2022-08-03" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS 6.40
                (fragment only survives)</change>
            <change when="2022-08-04" who="Deepro Chakraborty">Transcription of SS
                6.58</change>
            <change when="2022-08-12" who="Deepro Chakraborty">minor corrections in SS
                6.58</change>
            <change when="2022-08-16" who="Deepro Chakraborty">Transcription of SS
                6.59</change>
            <change when="2023-07-24" who="Deepro Chakraborty">Correction of 6.65 (6.64 in
                Nepalese mss)</change>
            <change when="2024-01-31" who="Madhusudan Rimal">Rechecked and corrected
                6.39</change>
            <change when="2024-11-27" who="Dominik Wujastyk">Split the uttaratantra files
                from 31-end into 31-44 and 45-66. Updated all the file and folder names
                accordingly.</change>
            <change when="2025-03-31" who="Dominik Wujastyk">Removed the empty passage
                tags so that these passages do not show up in the edition as being present
                but empty.</change>

            <change when="2025-05-20" who="Deepro Chakraborty"> fixed xml ids in 6.47 so
                that saktumiva can collate. </change>
            <change when="2026-01-20" who="Dominik Wujastyk">Restructuring of the
                Uttaratantra xml files. The xml files are now divided according to the
                internal naming of the sections, Śālākyatantra (adhyāyas 1-26),
                Kumāratantra (27-38), Kāyacikitsātantra (39-59), Bhūtavidyātantra (60-62),
                Tantrabhūṣaṇādhyāya (63-66).</change>
            <change when="2026-02-02" who="Dominik Wujastyk">More restructuring of the
                Uttaratantra xml files in line with the manuscript colophons and verse
                SS.SS.6.66.17.add2. The final ten xml files are now brought together as a
                single group, combining the last 3 adhyāyas of the vulgate's
                Kāyacikitsātantra and all of the vulgate's Bhūtavidyātantra (60-62) and
                Tantrabhūṣaṇādhyāya (63-66).</change>


            <change when="2020-10-21" who="Dominik Wujastyk"> Started the file. </change>
            <change when="2021-04-01" who="Jason Birch">Transcription of 6.17</change>
            <change when="2021-04-24" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.42</change>
            <change when="2021-05-14" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.43</change>
            <change when="2021-05-16" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.44</change>
            <change when="2021-05-17" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.45</change>
            <change when="2021-05-29" who="Harshal Bhatt">Transcription of SS
                6.01</change>
            <change when="2021-06-17" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.41</change>
            <change when="2021-06-17" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.04</change>
            <change when="2021-07-20" who="Madhusudan Rimal">Updated version of SS
                6.42</change>
            <change when="2021-07-21" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.15</change>
            <change when="2021-09-27" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.39</change>
            <change when="2021-10-07" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.38</change>
            <change when="2021-10-26" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.47</change>
            <change when="2021-11-21" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.41</change>
            <change when="2021-11-27" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.46</change>
            <change when="2021-12-01" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.48</change>
            <change when="2021-12-07" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.49</change>
            <change when="2021-12-16" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.50</change>
            <change when="2021-12-26" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.51</change>
            <change when="2022-01-20" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.03</change>
            <change when="2022-01-20" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.05</change>
            <change when="2022-01-27" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.07</change>
            <change when="2022-01-31" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.08</change>
            <change when="2022-02-11" who="Deepro Chakraborty">Transcription of SS
                6.18</change>
            <change when="2022-02-22" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.09</change>
            <change when="2022-02-23" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.61</change>
            <change when="2022-02-23" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.10</change>
            <change when="2022-02-27" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.11</change>
            <change when="2022-03-03" who="Deepro Chakraborty">Minor corrections in SS
                6.18</change>
            <change when="2022-03-05" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.16</change>
            <change when="2022-03-09" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.30</change>
            <change when="2022-03-12" who="Deepro Chakraborty">Transcription of SS
                6.19</change>
            <change when="2022-03-17" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.25</change>
            <change when="2022-03-17" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.26</change>
            <change when="2022-03-17" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.27</change>
            <change when="2022-03-24" who="Vandana Lele">Transcription of SS 6.62</change>
            <change when="2022-03-28" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.28</change>
            <change when="2022-03-29" who="Vandana Lele"> Transcription of
                Su.6.63</change>
            <change when="2022-03-31" who="Deepro Chakraborty">Transcription of SS
                6.20</change>
            <change when="2022-04-04" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.29</change>
            <change when="2022-04-04" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.31</change>
            <change when="2022-04-19" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.34</change>
            <change when="2022-04-19" who="Gauri Vinay Vyaghrambare">Transcription of
                Su.6.54</change>
            <change when="2022-04-21" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.35</change>
            <change when="2022-04-27" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS
                6.36</change>
            <change when="2022-04-30" who="Vandana Lele"> Transcription of
                Su.6.64</change>
            <change when="2022-06-11" who="Vandana Lele"> Transcription of
                Su.6.65</change>
            <change when="2022-07-13" who="Deepro Chakraborty">Transcription of SS
                6.55</change>
            <change when="2022-07-19" who="Deepro Chakraborty">minor corrections in SS
                6.55</change>
            <change when="2022-07-22" who="Deepro Chakraborty">Transcription of SS
                6.56</change>
            <change when="2022-07-28" who="Deepro Chakraborty">Transcription of SS
                6.57</change>
            <change when="2022-07-31" who="Deepro Chakraborty">minor corrections in SS
                6.57</change>
            <change when="2022-08-03" who="Madhusudan Rimal">Transcription of SS 6.40
                (fragment only survives)</change>
            <change when="2022-08-04" who="Deepro Chakraborty">Transcription of SS
                6.58</change>
            <change when="2022-08-12" who="Deepro Chakraborty">minor corrections in SS
                6.58</change>
            <change when="2022-08-16" who="Deepro Chakraborty">Transcription of SS
                6.59</change>
            <change when="2023-07-24" who="Deepro Chakraborty">Correction of 6.65 (6.64 in
                Nepalese mss)</change>
            <change when="2024-01-31" who="Madhusudan Rimal">Rechecked and corrected
                6.39</change>
            <change when="2024-11-27" who="Dominik Wujastyk">Split the uttaratantra files
                from 31-end into 31-44 and 45-66. Updated all the file and folder names
                accordingly.</change>
            <change when="2025-03-31" who="Dominik Wujastyk">Removed the empty passage
                tags so that these passages do not show up in the edition as being present
                but empty.</change>

            <change when="2025-05-20" who="Deepro Chakraborty"> fixed xml ids in 6.47 so
                that saktumiva can collate. </change>
            <change when="2026-01-20" who="Dominik Wujastyk">Restructuring of the
                Uttaratantra xml files. The xml files are now divided according to the
                internal naming of the sections, Śālākyatantra (adhyāyas 1-26),
                Kumāratantra (27-38), Kāyacikitsātantra (39-59), Bhūtavidyātantra (60-62),
                Tantrabhūṣaṇādhyāya (63-66).</change>

            <change when="2026-02-25" who="Deepro Chakraborty">Fixed alignment problems
                and updated the trailers</change>

            <change when="2026-04-25" who="Dominik Wujastyk">Completed adding page-begin
                pb elements with @facs attributes that match the IIIF image numbers
                delivered from archive.org.</change>

        </revisionDesc>


    </teiHeader>

    <text xml:lang="sa-Latn-t-sa-Deva">
        <body>
            <div n="6" type="sthāna">


                <div n="58" type="adhyāya" corresp="chapter 56 in K and H">

                    <milestone facs="dscn3450 fol 475.jpg" unit="jpeg"/>

                    <pb facs="479" n="475v: 4"/>

                    <l xml:id="SS.6.58.1"> athāto mū<cb/>tradoṣapratiṣedham vyākhyāsyāmaḥ
                        || </l>



                    <l xml:id="SS.6.58.2.i"> āmādhyaśanaśīlasya<metamark function="yati"
                            >,</metamark> kaphapittapradūṣitaṃ |
                        <caesura/>
                         srotobhir bbastim āga<lb n="5"/>mya mūtraṃ vyāpādayed atha || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.2.ii"> vivarṇṇam āvilan sāndraṃ kṛcchrād api
                        <cb/>ca tad bhavet |
                        <caesura/>
                         tato vegapratīghātād udāvarttena vāyunā || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.3"> prapīḍyaśoṣyamāṇe tu<metamark function="yati"
                            >,</metamark> mūtrarogās tadudbhavāḥ <lb n="6"/>|
                        <caesura/>
                         vātakuṇḍalikāṣṭhīlā vātabastis tathaiva ca ||
                        <caesura/>
                         mūtrātītaḥ sajaṭharo<metamark function="yati">,</metamark>
                        mūtrotsaṅgaḥ kṣayas tathā | </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.4"> mūtragranthir mūtraśukro mūtrapātas tathaiva ca
                        ||
                        <caesura/>
                         mūtraukasādau dvau cāpi rogā dvādaśa <pb n="476r" facs="479"/><lb
                            n="1"/>kīrttitāḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.5"> raukṣād vegavighātād vā<metamark
                            function="yati">,</metamark> vāyur vvastau savedanaḥ |
                        <caesura/>
                         mūtram āvadhyaviguṇo bhramaty ākuṇḍalīkṛtaḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.6"> mūtram alpālpam atha vā<metamark
                            function="yati">,</metamark> sarujaṃ saṃpravarttate |
                        <caesura/>
                         vātakuṇḍalikāṃ taṃ <lb n="2"/>tu vyādhim vidyāt sudāruṇaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.7"> śakṛtmārggasya basteś ca<metamark
                            function="yati">,</metamark> vāyu<cb/>r antaram āśritaḥ |
                        <caesura/>
                         aṣṭhīlāvadghanaṃ granthiṃ karoty acalam unnataṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.8"> viṇmūtranilasaṃgaś ca mūtrādhmānaṃ <lb n="3"
                        />ca jāyate |
                        <caesura/>
                         vātāṣṭhīleti tām āhu<metamark function="yati">,</metamark>r
                        vvyādhim vyādhiviśāra<g ref="#newa-gap-filler"/><cb/>dāḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.9"> vegaṃ vidhārayed yas tu<metamark
                            function="yati">,</metamark> mūtrasya kuśalo naraḥ |
                        <caesura/>
                         niruṇaddhi mukhan tasya<metamark function="yati">,</metamark>
                        baster bbastigato nila<lb n="4"/>ḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.10"> mūtrasaṅgo bhavet tena bastikukṣinipīḍanaḥ |
                        <caesura/>
                         vātaba<g ref="#newa-gap-filler"/><cb/>stiḥ sa vijñeyo vyādhiḥ
                        kṛcchraprasādhanaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.11"> sandhārya vegaṃ mūtrasya bhūyo yaḥ sraṣṭum
                        icchati |
                        <caesura/>
                        <lb n="5"/>tasya bhābhyeti yadi vā kathañ cit sampravarttate || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.12"> pravāhato manda<cb/>rujam alpam alpaṃ punaḥ
                        punaḥ |
                        <caesura/>
                         mūtrātītaṃ tu taṃ vidyāt mūtravegavighātajaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.13"> mūtrasya vege bhiha<lb n="6"/>te<metamark
                            function="yati">,</metamark> tad udāvarttasaṃjñitaṃ |
                        <caesura/>
                         apānaḥ kupito vāyur udaraṃ pūrayed bhṛśaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.14"> nābher adhastād ādhmānaṃ<metamark
                            function="yati">,</metamark> janayet tīvravedanaṃ |
                        <caesura/>
                         taṃ mūtrajaṭharam vidyād adho bastinirodhanaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.15"> bastau <pb n="476v" facs="480"/><milestone
                            facs="dscn3451 fol 476.jpg" unit="jpeg"/><lb n="1"/>vāpy atha
                            nā<space/>le<metamark function="yati">,</metamark> manau vā
                        yasya dehinaḥ |
                        <caesura/>
                         mūtraṃ pravṛtta sajjota saraktaṃ vā pravāhataḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.16"> sravec chanair alpam alpaṃ<metamark
                            function="yati">,</metamark> sarujaṃ vātha vārujam |
                        <caesura/>
                         viguṇānilajo vyādhir mūtrotsaṅgaḥ sa saṃjñi<lb n="2"/>taḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.17"> rūkṣasya klāntadehasya kukṣau tiṣṭhan
                        sadāgatiḥ |
                        <caesura/>
                         sadāhave<cb/>danaṃ kuryāt <unclear>su</unclear>kṛcchramūtraṃ
                            sakṣayaṃ<metamark function="yati">,</metamark> || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.22"> vyāyāmādhvātapaiḥ pittaṃ bastiṃ
                            prāpyānilāvṛtaṃ<metamark function="yati">,</metamark> |
                        <caesura/>
                         bastiṃ meḍhraṃ gudaṃ <lb n="3"/>caiva<metamark function="yati"
                            >,</metamark> pradahan srāvayed adhaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.23"> mūtraṃ hāridram athavā<metamark
                            function="yati">,</metamark> saraktaṃ ra<cb/>ktam eva vā |
                        <caesura/>
                         kṛcchrāt punaḥ punar jjantor uṣṇavātaṃ vadanti taṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.18"> abhyantare bastimukhe<metamark function="yati"
                            >,</metamark> vṛtto lpasthiram eva <lb n="4"/>ca |
                        <caesura/>
                         vedanāvānati sadā<metamark function="yati">,</metamark>
                        mūtramārgganirodhakaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.19"> jāyate yasya <cb/>sahasā granthir
                            aśmarilakṣaṇaṃ<metamark function="yati">,</metamark> |
                        <caesura/>
                         sa mūtragranthir ity eva<metamark function="yati">,</metamark>m
                        ucyate vedanādibhiḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.20"> pratyupasthitamūtras tu<g
                            ref="#newa-gap-filler"/>
                        <lb n="5"/>maithunaṃ yo 'bhinandati |
                        <caesura/>
                         tasmāt mūtrayuto retaḥ sahasā saṃpravartta<cb/>te || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.21"> purastād vāpi mūtrasya paścād vāpi kadā cana |
                        <caesura/>
                         bhasmodakapratīkāsaṃ mūtraśukran tad ucyate || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.24"> viśadam pītakaṃ <lb n="6"/>mūtraṃ<metamark
                            function="yati">,</metamark> sadāha bahalan tathā |
                        <caesura/>
                         śuṣkaṃ bhavati yac cāpi<metamark function="yati">,</metamark>
                        rocanācūrṇṇasannibhaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.25"> mūtrokasādan tam vidyād rogaṃ pittakṛtam
                        bhiṣak ||
                        <caesura/>
                         picchilaṃ sahasā svetaṃ<metamark function="yati">,</metamark>
                        tathā kṛcchram pravarttate | </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.26"> śuṣkaṃ bhavati <space/>rccā<pb n="477r"
                            facs="480"/><lb n="1"/>saṃ śaṃkhacūrṇṇaprapāṇḍuraṃ |
                        <caesura/>
                         mūtraukasādaṃ taṃ vidyād rogaṃ dvādaśakaṃ kaphāt || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.27"> kaṣāyacūrṇṇasarppīṃṣi<metamark function="yati"
                            >,</metamark> kalkān lehān payāṃsi ca |
                        <caesura/>
                         kṣāramadyāsavasvedaṃ bastiṃ cottarasaṃjñitāṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.28"> vidadhyāt matimā<lb n="2"/>n tatra
                        samīkṣyāśmarisādhanaṃ |
                        <caesura/>
                         mūtrodāvarttayogām̐ś ca<metamark function="yati">,</metamark>
                        kārtsnyenekopa<cb/>yojayet || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.29"> kalkamervvārubījānām akṣamātraṃ
                            sasaindhavaṃ<metamark function="yati">,</metamark> |
                        <caesura/>
                         dhānyāmlayuktam pītvaiva<metamark function="yati">,</metamark>
                        mūtrakṛcchrāt pramucyate || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.30">
                        <lb n="3"/>surāṃ sauvarccalavatīṃ mūtrakṛcchrī pibet naraḥ |
                        <caesura/>
                         madhu māṃsopadaṃśam vā <g ref="#newa-gap-filler"/>pibed vāpy atha
                            gauḍikaṃ<metamark function="yati">,</metamark> || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.31"> pibet kuṃkumakarṣam vā<metamark
                            function="yati">,</metamark> madhūdakasamāyutaṃ |
                        <caesura/>
                         rātriparyuṣitaṃ prātas tathā sukham a<lb n="4"/>vāpnuyāt || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.32"> dāḍimāmlayutāṃ mukhyā<del rend="erased"
                            >ṃ</del>m elājīrakanāgaraiḥ |
                        <caesura/>
                         pītvā su<cb/>rāṃ salavaṇāṃ<metamark function="yati">,</metamark>
                        mūtrakṛcchrāt pramucyate || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.33"> pṛthakparṇṇyādivarggañ ca mūlaṃ gokṣurakasya
                        ca |
                        <caesura/>
                         arddhaprasthena toyasya <lb n="5"/>pacet kṣīrañ
                            caturgguṇaṃ<metamark function="yati">,</metamark> || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.34"> kṣīrāvaśiṣṭaṃ tatpūtaṃ<metamark
                            function="yati">,</metamark> sarppiṣā saha yoji<cb/>taṃ |
                        <caesura/>
                         pibet kṣaret tatas tan tu<metamark function="yati">,</metamark>
                        mūtrakṛcchraṃ haran naraḥ ||
                        <!--naro mārutapittotthamūtraghātanivāraṇam ||-->
                    </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.35"> śakṛt kharasya sampīḍya<metamark
                            function="yati">,</metamark> śakṛd vāpy atha vājinaḥ |<!--niṣpīḍya vāsasā samyag varco rāsabhavājinoḥ |-->
                        <caesura/>
                         rasasya tasya kuḍavaṃ<metamark function="yati">,</metamark> pibet
                            mūtrarujāpahaṃ<metamark function="yati">,</metamark> || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.36"> mustābhayādevadāru<metamark function="yati"
                            >,</metamark>mūrvvāṇāṃ madhukasya ca |
                        <caesura/>
                         pibed akṣasamaṃ kalkaṃ<g ref="#newa-placeholder-mark"/>
                        <pb n="477v" facs="481"/><!-- dscn3452  fol 477.jpg --><lb n="1"
                        />mūtradoṣanivāraṇaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.37"> abhayāmalakākṣāṇāṃ kalkaṃ badarasammitaṃ ||
                        <caesura/>
                         sahāmbhasā salavaṇaṃ<metamark function="yati">,</metamark> pibet
                        mūtrarujāpahaṃ ||<g ref="#newa-placeholder-mark"/>
                    </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.38">
                        <lb n="2"/>udumbarasamaṃ kalkaṃ drākṣāyā jalasaṃyutaṃ |<metamark
                            function="yati">,</metamark>
                        <caesura/>
                         pibet paryuṣitaṃ rātrau <cb/>śītaṃ mūtrarujāpahaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.39"> nidigdhikāyāḥ svarasaṃ pibet kuḍavasammitaṃ |
                        <caesura/>
                         mūtradoṣaharaṃ kārya<del rend="erased">ṃ</del>m atha vā <lb n="3"
                            />kṣaudrasaṃyutaṃ<metamark function="yati">,</metamark> || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.40"> prapīḍyāmalakānān tu<metamark function="yati"
                            >,</metamark> rasaṃ kuḍavasammitaṃ |
                        <caesura/>
                         pī<g ref="#newa-gap-filler"/><cb/>tvāgadībhavej jaṃtur
                        mūtradoṣarujāturuḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.41"> dhātrīphalarasenaiva<metamark function="yati"
                            >,</metamark> sūkṣmelām vā piben naraḥ |
                        <caesura/>
                         tasyālā<lb n="4"/>bhe suśītena<metamark function="yati"
                            >,</metamark> svetataṇḍulavāriṇā || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.42"> tālasya taruṣām mūlaṃ tra<cb/>puṣasya rasan
                        tathā |
                        <caesura/>
                         svetakarkkaṭakaś caiva<metamark function="yati">,</metamark>
                        prātas tu payasā pibet || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.43"> sritam vā madhuraiḥ kṣīraṃ<metamark
                            function="yati">,</metamark> sarppi<lb n="5"/>rmmiśram piben
                        naraḥ |
                        <caesura/>
                         mūtradoṣaviśuddhyarthaṃ śukradoṣaharaṃ śivaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.44">
                        <cb/>balāsvadaṃṣṭrāṃ kroñcāsthikokilākṣakataṇḍulāṃ |
                        <caesura/>
                         śataparvvakamūlañ ca<metamark function="yati">,</metamark>
                        devadāru sacitrakaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.45"> akṣa<lb n="6"/>bījañ ca surayā kalkīkṛtya
                        piben naraḥ |
                        <caesura/>
                         mūtradoṣaviśuddhyarthan tathaivāśmaribhedanaṃ<metamark
                            function="yati">,</metamark> || </l>

                    <l xml:id="SS.6.58.46"> pāṭalākṣaram āhṛtya<metamark function="yati"
                            >,</metamark> saptakṛtvaḥ parisrutaṃ<metamark function="yati"
                            >,</metamark> |
                        <caesura/>
                         pibet mūtravikāraghnaṃ saṃsṛṣṭaṃ tai<g ref="#newa-gap-filler"
                            /><pb n="478r" facs="481"/><lb n="1"/>lamātrayeti || ❈ ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.58.trailer"> uttaratantre ṣaṭpañcāśattamaḥ
                        kāyacikitsāyāṃ mūtradoṣacikitsā ekaviṃśatitamo dhyāyaḥ || ❈ || </l>
                    <milestone facs="dscn3452  fol 477.jpg" unit="jpeg"/>
                </div>
                <!-- end of chapter 58 (56 in Nepalese manuscripts) of Uttaratantra-->

                <div n="59" type="adhyāya" corresp="chapter 57 in K and H">
                    <!--     <milestone unit="folio" n="478r(103r)1"/>-->

                    <milestone facs="dscn3452 fol 477.jpg" unit="jpeg"/>

                    <l xml:id="SS.6.59.1"> athāto mūtrāghātapratiṣedhaṃ vyākhyā<lb n="2"
                        />syāmaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.1.1"> yadā mūtrayato jantor mmūtravego vihanyate |
                        <caesura/>
                         mūtrāghā<cb/>tam vadanty etam aṣṭadhā sa tu vakṣyate || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.3"> vātena pittena kaphena sarvvais tathābhighātaiḥ
                            sakṛdaśmaribhyāṃ<metamark function="yati">,</metamark> |
                        <caesura/>
                        <lb n="3"/>tathāparaḥ śarkkar<subst><del rend="erased">ā</del>
                            <add>a</add></subst>yā sukaṣṭo mūtropaghātaḥ paṭhito 'ṣṭamas
                        tu || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.4">
                        <cb/>alpam alpaṃ bhṛśampīḍya<metamark function="yati">,</metamark>
                        muṣkamehanabastibhiḥ |
                        <caesura/>
                        <space/>samānaḥ kṛcchreṇa vātāghātena mehate || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.5">
                        <lb n="4"/>pītam vāpy atha vā raktaṃ<metamark function="yati"
                            >,</metamark> muṣkamehanabastibhiḥ |
                        <caesura/>
                         agnim eva ca<g ref="#newa-gap-filler"/>
                        <cb/>hṛ<space/>mbhiḥ pittāghātena mehate || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.6"> samunnaddhodaraḥ kṛcchrāt muṣkamehanabastibhiḥ
                        |
                        <caesura/>
                         saṃhṛṣṭaromā guru<lb n="5"/>bhiḥ śleṣmāghātena mehate<metamark
                            function="yati">,</metamark> || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.7"> dāhaśītarujāviṣṭo nānāva<g
                            ref="#newa-gap-filler"/><cb/>rṇṇo muhur mmuhuḥ |
                        <caesura/>
                         tāmya<add place="top margin">mā</add>naḥ sa kṛcchreṇa
                        sarvvāghātena mehate || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.8"> mūtravāhiṣu śa<space/> ṣv abhihateṣu<g
                            ref="#newa-gap-filler"/>
                        <lb n="6"/>vā |
                        <caesura/>
                         srotaḥsu mūtrāghātas tu<metamark function="yati">,</metamark>
                        jāyate bhṛśadāruṇaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.9"> vātāghātena liṅgāni<metamark function="yati"
                            >,</metamark> tasya tulyāni nirddiśet |
                        <caesura/>
                         śakṛtas tu pratīghātātt vāyur vviguṇatāṃ gataḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.10"> sādhmānañ ca samūlañ ca <milestone
                            facs="dscn3453  fol 478.jpg" unit="jpeg"/><pb n="478v"
                            facs="482"/><lb n="1"/> mūtrasaṅgaṃ karoti ca |
                        <caesura/>
                         aśmarīsambhavasyoktaṃ mūtraghātasya lakṣaṇaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.11"> aśmarī śarkarā <space/>śṛṇu kīrttayato mama |
                        <caesura/>
                         śarkkarāyā viśeṣan tu<metamark function="yati">,</metamark> śṛṇu
                        kīrttayato mama || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.12"> pacyamānaṃ tu pittena śo<lb n="2"/>ṣyamāṇan tu
                        vāyunā |
                        <caesura/>
                         śleṣmaṇā veṣṭitaṃ cūrṇṇaṃ śarkkarety abhisaṃjñitaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13">
                        <cb/>hṛtpīḍā vepathuḥ śūlaḥ kukṣāv agniś ca durbbalaḥ |
                        <caesura/>
                         tābhir bbhavati mūrcchā ca<metamark function="yati">,</metamark>
                        mūtrāghātaś ca dāruṇaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13i"> ataḥ param pra<lb n="3"/>vakṣyāmi
                        mūtrāghātacikitsitaṃ |
                        <caesura/>
                         kāryam bhaved yathā yac ca<metamark function="yati">,</metamark>
                        śṛṇu kī<g ref="#newa-gap-filler"/><cb/>rttayato mama ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13ii"> kaṣāyāśyathakalkāś ca lehāḥ svedās tathaiva
                        ca |
                        <caesura/>
                         hitāḥ syur mmūtraghāteṣu tathaivottaraba<lb n="4"/>stayaḥ ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13iii"> ervvārubījakalkaḥ syāc
                        chlakṣṇapiṣṭaukasammitaḥ |
                        <caesura/>
                         dhānyā<cb/>mlapeyo lavaṇo mūtrāghātena pīḍitaḥ ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13iv"> surāṃ sauvarccalavatīṃ pradhānāṃ prapiben
                        naraḥ |
                        <caesura/>
                         jīrṇṇabhuktaḥ sadā <lb n="5"/>bhuñjan saguḍaṃ śāntim arcchati
                        ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13v"> madhūdakena saṃloḍya<metamark function="yati"
                            >,</metamark> karṣaṃ kuṅkuma<g ref="#newa-gap-filler"
                        /><cb/>kasya vā |
                        <caesura/>
                         rātrau paryuṣitam pūtaṃ<metamark function="yati">,</metamark>
                        piben mūtrarujāpahaṃ <metamark function="yati">,</metamark> ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13vi"> dāḍimāmlayutam madyaṃ
                            śuṇṭhījīrakasaṃyutaṃ<metamark function="yati">,</metamark> |
                        <caesura/>
                         pī<lb n="6"/>tvā surāṃ salavaṇāṃ<metamark function="yati"
                            >,</metamark> mūtrakṛcchrāt pravarttate ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13vii"> pṛthakparṇṇyādivarggañ ca<metamark
                            function="yati">,</metamark> svadaṃṣṭrāṃ caiva
                            tatsamāṃ<metamark function="yati">,</metamark>|
                        <caesura/>
                         arddhasthena dugdhasya paced arddhāḍhakodake ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13viii"> kṣīrāvaśiṣṭam āhṛtya pūtaṃ sarppir
                        vvidhūpitaṃ |
                        <caesura/>
                         śītī<pb n="479r" facs="482"/><lb n="1"/>kṛtaṃ pibed enaṃ
                        mūtrakṛcchraharan naraḥ ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13ix"> garddabhasya śakṛd vāpi<metamark
                            function="yati">,</metamark> vājināṃ vā gavāṃ tathā |
                        <caesura/>
                         rasasya tasya kuḍa<unclear reason="eccentric_ductus"
                            >vaṃ</unclear><metamark function="yati">,</metamark> pibet
                        mūtrarujāpahaṃ ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13x"> haridrā madhukaṃ mūrvvā mustakaṃ devadāru ca
                        |
                        <caesura/>
                         pibed akṣasa<lb n="2"/>maṃ kalkaṃ payasā mūtrapīḍitaḥ ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13xi"> triphalāṃ śūkṣmapiṣṭam vā kalkaṃ
                            ba<cb/>darasammitaṃ<metamark function="yati">,</metamark> |
                        <caesura/>
                         vāriṇā lavaṇīkṛtya<metamark function="yati">,</metamark> pibet
                        mūtrarujāpahaṃ ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13xii"> drākṣārasasya kuḍavaṃ<metamark
                            function="yati">,</metamark> pibet mūtrarujāpa<lb n="3"
                            />haṃ<metamark function="yati">,</metamark>|
                        <caesura/>
                         nidigdhikāyāḥ <subst><del rend="dots-above">sva</del>
                            <add place="top margin">su<metamark
                                    function="line-numbers-from-above"
                            >3</metamark></add></subst>rasaṃ pūtaṃ kuḍavasammitaṃ<metamark
                            function="yati">,</metamark> ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13xiii"> mūtradoṣaharaṃ <cb/>pītvā naraḥ sampadyate
                        sukhī ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13xiv"> prapīḍyāmalakānān tu<metamark
                            function="yati">,</metamark> rasaṅ kuḍavasammitaṃ<metamark
                            function="yati">,</metamark> |
                        <caesura/>
                         pītvāgadībhavej jantur mmūtra<lb n="4"/>doṣe<add
                            place="top margin">ṇa<metamark
                                function="line-number-from-above">4</metamark></add>
                        pīḍitaḥ ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13xv"> mūtradoṣe pibed vāpi<metamark
                            function="yati">,</metamark> hiṃgvelāpānasaṃyutā |
                        <caesura/>
                        <cb/>pānālābhe hitam vāpi svetataṇḍudhāvanaṃ<metamark
                            function="yati">,</metamark> ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13xvi"> elāhiṃguyutaṃ kṣīraṃ sarpirmmiśram piben
                        naraḥ |
                        <caesura/>
                         mūtradoṣo vi<lb n="5"/>śuddhyarthaṃ śukradoṣaharañ ca yat ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13xvii"> palāśakṣāram āhṛtya saptakṛ<g
                            ref="#newa-gap-filler"/><cb/>tvāpariśrutaṃ |
                        <caesura/>
                         pāyayet tailasaṃyuktaṃ mūtradoṣeṇa pīḍitaṃ<metamark
                            function="yati">,</metamark> ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13xviii"> adhyarddhaprasṛtaṃ cāpi<metamark
                            function="yati">,</metamark> tathā sa labhate sukhaṃ <lb n="6"
                        />|
                        <caesura/>
                         pāṭalīkṣāram āhṛtya<metamark function="yati">,</metamark>
                        palāśakṣāravac ca taṃ ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13xix"> vilvasiṃhīyavanāḍyaṃ<metamark
                            function="yati">,</metamark> palāśaḥ pāribhadrakaḥ |
                        <caesura/>
                         eṣāṃ kṣāram parisrāvya<metamark function="yati">,</metamark>
                        surasā saha saṃsṛjet ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13xx"> tatra kalkān imān dadyād badarāsthisama<pb
                            n="479v" facs="483"/><milestone facs="dscn3454  fol 479.jpg"
                            unit="jpeg"/><lb n="1"/>nvitān |
                        <caesura/>
                         varāṃgamūṣikā<unclear>ṇy e</unclear>lā<metamark function="yati"
                            >,</metamark> ślakṣṇaṃ dṛśadi pīṣayet ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13xxi"> ekatraitat samāloḍya pibec charkkarayā saha
                        |
                        <caesura/>
                         eteṣv eva pacet sarppis taṃ lihen madhunā saha ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.13xxii"> saguḍakṣārasaṃyuktaṃ mūtrakṛcchrāt pra<lb
                            n="2"/>mucyate |
                        <caesura/>
                         etat sarvvaṃ prayoktavyaṃ mūtrāghāte vijānatā ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.14"> mūtradoṣeṣu <cb/>kṛcchreṣu<metamark
                            function="yati">,</metamark> tena sampadyate
                            <unclear>ga</unclear>daḥ |</l>



                    <l xml:id="SS.6.59.16"> aśmarīśarkkarāhetoḥ pūrvvam uktaṃ cikitsitaṃ
                        ||
                        <caesura/>
                         prasamīkṣya yathānyāyaṃ<g ref="#newa-gap-filler"/>
                        <lb n="3"/>bhiṣak tān api yojayet |</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.17"> śvadaṃṣṭrāditaṭokuñci hapuṣāṃ
                        kaṇṭakā<cb/>rikāṃ ||
                        <caesura/>
                         kālāṃ śatāvarīṃ rāsnāṃ varuṇaṃ sirivālikaṃ<metamark
                            function="yati">,</metamark> | </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.18"> vidārigandhādi saṃhṛtya<metamark
                            function="yati">,</metamark> tābhiḥ sa trivṛtāṃ pi<lb n="4"
                        />bet ||
                        <caesura/>
                         tailaṃ ghṛtaṃ vātapeyaṃ tena vāpy anuvāsanaṃ<metamark
                            function="yati">,</metamark> | </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.19"> dadyād uttaraba<cb/>stiñ ca vā<space
                            unit="char" n="7"/> ||
                        <caesura/>
                         svadaṃṣṭrāsvarase tailaṃ<metamark function="yati">,</metamark>
                        saguḍakṣīranāgaraṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.20"> paktvā samyak pibet tac ca dadyād a<lb n="5"
                        />nilaruggharaṃ ||
                        <caesura/>
                         utpalaṃ tṛṇakākolīnyagrodhādīgaṇaiḥ kṛtaṃ <metamark
                            function="yati">,</metamark>| </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.21">
                        <cb/>pītaṃ ghṛtaṃ pittakṛcchran nāśayet kṣīram eva vā || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.22"> ebhir eva kṛtaṃ snehaṃ trividheṣv eva bastiṣu
                        |
                        <caesura/>
                         hitaṃ virecanaṃ ce<lb n="6"/>kṣukṣīradrākṣārasair yutaṃ<metamark
                            function="yati">,</metamark> || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.23"> rasaṃ mauṣakamustādi<metamark function="yati"
                            >,</metamark> varuṇādau <space unit="char" n="4"/> |
                        <caesura/>
                        <space unit="char" n="12"/> praśasyate || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.24"> yathādoṣocchrayaṅ kuryād etām eva ca sarvvadā
                        |
                        <caesura/>
                         phalguvṛścikadarbbhā<pb n="480r" facs="483"/><lb n="1"
                        />śmasāracūrṇṇañ ca vāriṇā || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.25"> surekṣurasadarbbhāmbu<metamark function="yati"
                            >,</metamark>pītaṃ kṛcchrarujāpahaṃ<metamark function="yati"
                            >,</metamark> ||
                        <caesura/>
                         tathābhighātaje kuryāt sadyo vraṇacikitsitaṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.26"> mūtrakṛcchre sadā cāsya kāryā vātikī kriyā<add
                            place="above">s tathā</add> ||
                        <caesura/>
                         svedāva<lb n="2"/>gāhāvabhyaṅg<unclear>au</unclear>
                            basticūrṇṇa<space unit="char" n="2"/>s tathā || </l>

                    <l xml:id="SS.6.59.27"> sa<metamark rend="line-above-sa"/>kṛjje vā
                        tathāmyau tu sa<cb/>muddiṣṭau kriyāvidhīti || ❈ ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.59.trailer"> uttaratantre saptapañcāśattamaḥ
                        kāyacikitsāyāṃ mūtrāghāta<lb n="3"/>cikitsā dvāviṃśatitamaḥ || ❈
                        || </l>
                    <!--             <milestone unit="folio" n="480r(105r)3"/>-->
                </div>
                <!-- end of chapter 59 (57 in Nepalese manuscripts) of Uttaratantra-->



                <div corresp="38.23" n="38" source="NAK 5-333" type="adhyāya">
                    <!--  <milestone n="480r : 3" unit="folio"/>-->

                    <l xml:id="SS.6.38.1"> athāto yoni¦<cb/>vyāpatpratiṣedhaṃ
                        vyākhyāsyāmaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.3.add"> paraḥ sukhārthaḥ pramadā supuṃsām yasmād
                        ato yomigatān vikārān | <lb n="4"/>
                        <caesura/>
                        <!--
          <l xml:id="SS.6.38.3.2">--> yatnena vaidyaḥ
                        samupakrameta , ya<unclear>s</unclear>māt sukhārthaṃ tad adhīna
                        eva || </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.4.add"> yo<cb/>niḥ praduṣṭā grasate na śukraṃ
                        <caesura/>
                         gṛhṇāti <gap n="3" unit="char"/> tataś ca nārī |
                        <caesura/>
                         arśāṃsi gulmaṃ pravaraṃ prabhūtāṃ
                        <caesura/>
                         prāpnoti ro<lb n="5"/>gān vividhām̐s tathānyān || </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.5.add"> mithyopacārāḥ suratakriyāyā¦<cb/>
                        <caesura/>
                         daivāt tathā cārttavabījadoṣāt |
                        <caesura/>
                         doṣāḥ praduṣṭāḥ pavanādayas tu ,
                        <caesura/>
                         yonyām vicitrān janayanti rogā¦<lb n="6"/>n ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.38.6.add"> te viṃśatir bbheṣajahetucihnair
                        <caesura/>
                         ihopadiṣṭāḥ pṛthag ekaśaś ca |
                        <caesura/>
                         udāvarttā vandhyasaṃjñā plutā ca,
                        <caesura/>
                         pariplutā vātalā ceti vātāt ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.38.7.add"> raktakṣayā vāminī sramsanī ca
                        <caesura/>
                         putraghny atho¦ <pb n="480v" facs="484"/>pittalā caiva pittāt |
                        <caesura/>
                         atyānandā karṇṇi na dve caraṇyau
                        <caesura/>
                         bhaved anyā śleṣmalā śleṣmaṇā ca || </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.8.add"> śa<unclear>ṇḍhy a</unclear>ṇḍinī mahatī
                        sūcīvaktrā
                        <caesura/>
                         sarvvātmikā sarvvadoṣā tathānyā ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.38.9"> saphenilam udāvarttā rajaḥ kṛcchre<lb n="2"/>ṇa
                        muñcati |</l>

                    <l xml:id="SS.6.38.10"> vandhyām anārttavāṃ vidyād utplutān
                        nityavedanāṃ ||
                        <caesura/>
                         pariplutā<cb/>yāṃ bhavati , grāmyadharmmarucir bbhṛśam | </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.11"> vātalāḥ karkkaśā stabdhā śūlanistodapīḍitā ||
                        <caesura/>
                         catasṛṣv api cādyā¦<lb n="3"/>su bhavanty anilavedanāḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.12"> sadāhaṃ kṣīyate raktaṃ yasyāḥ sā
                        lohi<cb/>takṣayā ||
                        <caesura/>
                         srutāv apy udgired bījam vāminī rajasā plutā | </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.13"> prasraṃsanī<unclear>ṃ</unclear> saṃśraṃsate
                        kṣobhitā duḥprajāyinīṃ ||
                        <caesura/>
                         sthi<lb n="4"/>taṃ sthitaṃ hanti garbhbhaṃ putraghnī
                        raktavisravaiḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.14"> atyarthaṃ pittalā yo¦<cb/>nir
                        ddāhapākasamanvitā ||
                        <caesura/>
                         catasṛṣv api cādyāsu , pittaliṅgāni yojayet || </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.15"> atyānandād asaṃtoṣā grāmya<lb n="5"/>dharmme
                        'dhigacchati |
                        <caesura/>
                         karṇṇinyāṃ karṇṇikā yonau śleṣmā sṛgbhyān tu jāya<cb/>te || </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.16"> maithune caraṇī pūrvvā puruṣāt sātirucyate |
                        <caesura/>
                         bahuśaś cāticaraṇāt tato bījaṃ na tiṣṭhati<unclear extent="1"
                            unit="char"/> || </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.17"> śleṣmalā pi<lb n="6"/>cchilā yoniḥ
                        kaṇḍūgrastātiśītalā |
                        <caesura/>
                         catasṛṣv api cādyāsu kaphaliṅgāni yojayet || </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.18"> naṣṭārttavaḥ stanaḥ ṣaṃḍhyā kharasparśā ca
                        maithune |
                        <caesura/>
                         atikāyagṛhītāyās taruṇyā aṇḍanī bhavet || </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.19">
                        <milestone facs="dscn3455 fol 480.jpg, lower" unit="jpeg"/>
                        <pb facs="484" n="481r"/><lb n="1"/>vivṛtā tu mahāyoniḥ
                        sūcīvaktrābhisaṃvṛtā |
                        <caesura/>
                         sarvvaliṅgasamutthānāṃ sarvvadoṣamanvitā || </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.20"> catasṛṣv api cādyāsu<unclear extent="1"
                            unit="char"/> sarvvaliṅgānidarśanaṃ |
                        <caesura/>
                         pañcāsādhyā vadantīsā vyādhayaḥ<lb n="2"/> sarvvadoṣajāḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.21"> pratidoṣaṃ tu sādhyāsu snehādikrama iṣyate || <cb/>
                        <caesura/>
                         dadyād uttarabastīm̐ś ca , viśeṣeṇa yatheritā | </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.22"> karkkaśāṃ śītalāṃ stabdhām alpasyaiṣān
                        tathaiva ca ||
                        <caesura/>
                         ku¦<lb n="3"/>mbhīsvedair yojayīta , sānūpodakasaṃyutaiḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.23"> madhurauṣadhasaṃyu<cb/>ktāṃ veśavārām̐ś ca
                        yoniṣu ||
                        <caesura/>
                         nikṣiped dhārayeyuś ca , balātailam alaṃ śanaiḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.24"> dhāvanāni ca pathyāni<lb n="4"/> kurvvīta
                        śamanāni ca ||
                        <caesura/>
                         uṣācoṣānviteṣūktaṃ kuryāc chītavi¦<cb/>dhim bhiṣak | </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.25"> durggandhā picchilām vāpi , cūrṇṇaiḥ
                        pañcakaṣāyajaiḥ ||
                        <caesura/>
                         pūrayed rājavṛkṣādikaṣāyañ cā<lb n="5"/>tra śodhanaṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.26"> yonikrimiprabandhān tu<unclear extent="1"
                            unit="char"/> śodhanadravyasaṃyutaiḥ ||<cb/>
                        <caesura/>
                         sagomūtraiḥ salavaṇaiḥ kalkair āpūrayec chanaiḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.27"> bṛhatīphalakalkair vvā tad ambupariśodhitā ||
                        <caesura/>
                         saka<lb n="6"/>ṇḍurān tu nisparśāṃ pūrayed dhūpayec ca tāṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.28"> karṇṇinyāṃ varttayo deyāḥ śodhanaṃ dra<space
                            quantity="4" unit="akṣara"/> ||
                        <caesura/>
                        <space quantity="6" unit="akṣara"/>bhyaktāṃ kṣīraṃ svinnā
                        praveśayet | </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.29"> pidhāya vesavāraiś ca , tato bandhaṃ sa¦<pb
                            n="481v" facs="485"/>mācaret ||
                        <caesura/>
                         pratidoṣaṃ nidadhyāc ca , surāriṣṭasamāṃ bhiṣak | </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.30">kṣīramāṃsarasaprāyam āhāraṃ vidadhīta ca || </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.31"> śukrārttavastanyadoṣā rasadoṣāś ca kīrttitāḥ |
                        <caesura/>
                         klaibyasthānāni mūḍha¦<lb n="2"/>sya , garbhbhasya vidhir eva ca
                        || </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.32"> garbbhiṇī prati rogeṣu<space quantity="8"
                            unit="akṣara"/> ||
                        <caesura/>
                        <space quantity="8" unit="akṣara"/> cikitsed uttaram bhiṣag </l>

                    <l xml:id="SS.6.38.trailer"> iti || uttaratantre 'ṣṭapañcāśatt<lb
                            n="3"/>amaḥ kāyacikitsāyāṃ yonivyāpaccikitsā trayoviṅśatitamo
                        'dhyāyaḥ samāptaḥ || </l>

                </div>

                <div n="60" type="adhyāya" corresp="59.1 in NAK 5-333">
                    <!--        <milestone n="481r : 3" unit="folio"/>-->
                    <!-- 481r :3 -->
                    <!-- A) Missing Verses:
6.60.17cd, 32ab, 37cd, 46ab, 56cd
B) Special Notes:
(1) With reference to xml id: 6.60.2 it is noted that in this 
manuscript F481r , L-3 has the text  
"yathovāca<lb n="4"/> bhagavān dhanvantariḥ 
śṛṇu vatsa suśruta<del>ḥ</del>|| ".
This is pointed out here with reference to Jason's paper. 
(2) Meter break at:
6.60.28cd and 29ab. -->

                    <l xml:id="SS.6.60.1"> athāto 'mānuṣapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.2"> yathovāca<lb n="4"/> bhagavān dhanvantariḥ śṛṇu
                        vatsa suśruta<del>ḥ</del>|| </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.3"> niśācare<cb/>bhyo rakṣyas tu nityam eva
                        ||<cb/>|| kṣatāturaḥ |
                        <caesura/>
                         iti yat prāgabhihitam vistaran tasya vakṣyate || </l>
                    <lb n="5"/>

                    <l xml:id="SS.6.60.4"> grahāṇāṃ gativijñānam anavasthā<gap extent="4"
                            unit="char"/> |
                        <caesura/>
                        <gap extent="4" unit="char"/><cb/><gap extent="2" unit="char"/>
                        yasmin sagrahaḥ parikīttitāḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.5"> aśuciṃ bhinnamaryādaṃ kṣatam vā yadi vākṣataṃ |
                        <caesura/>
                         hiṃsyur hiṃ<lb n="7"/>sāvihārārthaṃ satkārārtham athāpi vā || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.6"> asakhyeyāṃ grahāṇān tu grahādhipatayas tu ye |
                        <caesura/>
                         vyañjante vividhākārā bhidyante te tathāṣṭadhā || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.7"> devās ca dauvārigaṇās tathaiva
                            ga<unclear>ndhā</unclear><pb n="481v" facs="485"/>rvvayakṣāḥ
                        pitaro bhujaṅgāḥ |
                        <caesura/>
                         rakṣāṃsi <gap reason="omitted" extent="5" unit="char"/>cajātireṣo
                        'ṣṭako devagaṇo grahāgryaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.8"> saṃtuṣṭaḥ śucira vinaṣṭagandhamālyo nistandrī
                        ravitathasaṃskṛtābhilāṣī |
                        <caesura/>
                         tejasvī<lb n="2"/> sthi<unclear>ra</unclear>nayano varapradātā
                        brahmaṇyo bhavati ca rudradevajuṣṭaḥ<cb/> || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.9"> saṃsvedī dvijagurudevadoṣavaktā jihmākṣo
                        vigatabhayo vimārggadṛṣṭiḥ |
                        <caesura/>
                         santuṣṭo bhavati na cānna<lb n="3"/>pānajātair duṣṭātmā bhavati
                        ca devaśatrujuṣṭaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.10"> hṛṣṭātmā puli<cb/>navanāntaropasevī svācāraḥ
                        parigatagandhamālyadhūpaḥ |
                        <caesura/>
                         nṛ<unclear>tyā</unclear>daiḥ prahasati cāru cālpaśabdaṃ
                            gandharvvagra<lb n="4"/>haparipīḍito manuṣyaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.11"> tāmrākṣaḥ priyatanuraktavastradhārī<cb/>
                        gambhīro drutagatiralpavāk sahiṣṇuḥ |
                        <caesura/>
                         tejasvī vadati ca kiṃ dadā<unclear>si</unclear> kasmai yo
                        yakṣagrahaparipīḍito manu<lb n="5"/>ṣyaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.12"> pretānāṃ nipatati saṃstareṣu piṇḍān śāntātmā
                        jalam api<cb/> cāpasavyahastaḥ |
                        <caesura/>
                         māṃsepsustilaguḍapāyasābhikā<unclear>ma</unclear>stadbhakto
                        bhavati pitṛgrahābhijūṣṭaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.13"> yas<unclear>tūrvvyā</unclear>m prasa<lb n="6"
                        />rati sarppavat kadācit sṛ<unclear>kva</unclear>ṇyau vilihati
                        jihvayā tathaiva |
                        <caesura/>
                         krodhārttoguḍamadhudugdhapāya<unclear>sepsurvvi</unclear>jñeyo
                        bhavati bhujaṅga<unclear>sa</unclear>grahārttaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.14">
                            māṃsāsṛgvividhasurāvikāralipsu<unclear>rnni</unclear>llaṃjjo
                            <unclear>bhṛ</unclear><pb n="482r" facs="486"
                        />śamatiniṣṭhurotiśūraḥ |
                        <caesura/>
                         krodhārtto vipulaba<unclear>lo</unclear> niśāvihārī
                            śaucadvi<unclear>ḍ</unclear> bhavati sa rakṣasā gṛhītaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.15"> u<unclear>ddha</unclear>staḥ kṛśaparuṣaś
                                ci<unclear>rapral<del>ī</del><add>ā</add>pī</unclear>
                        durggandho bhṛśamaśucistathātilo<lb n="2"/>laḥ |
                        <caesura/>
                         bahvā<unclear>śī</unclear>
                        vijanahimā<unclear>mburo</unclear>trisevī vyācaṣṭaṃ
                            <unclear>bhra</unclear>mati ru<cb/>dan piśācajuṣṭaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.16"> sthūlākṣo <unclear>dru</unclear>tagamanaḥ
                            sa<unclear>phe</unclear>nalehī niśceṣṭaḥ patati ca vepatetha
                        yāti |<lb n="3"/>
                        <caesura/>
                        <unclear>pa</unclear>ś
                        cāddhidvi<unclear>rada</unclear>nagādivicyutaḥ san saṃhṛṣṭo
                        bhavati sahegra<cb/>hābhijuṣṭaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.17"> devagrahāḥ paurṇṇamāsyāmāsurāḥ sandhyayor api
                        | </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.18"> kṛṣṇakṣaye ca pitaraḥ pañcamyām api<lb n="4"/>
                        coragāḥ ||
                        <caesura/>
                         rakṣāṃsi rātrau paiśācāś caturddaśyām <unclear>vi</unclear>śanti
                        hi<cb/> | </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.19">
                        <unclear>da</unclear>rppaṇādīn yathācachāyā śītoṣṇaṃ prāṇino yathā
                        ||
                        <caesura/>
                         maṇayo <unclear>bhās</unclear>karā<unclear>rccīṃ</unclear>ṣi
                        tathā dehañ ca de<unclear>he</unclear>dhṛk<lb n="5"/> |
                        <caesura/>
                         viśanti na ca dṛśyante grahāstadvaccharīriṇaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.20"> tapā<unclear reason="illegible" extent="1"
                            unit="char"/> tī<cb/>vrāṇi tathaiva dānaṃ vratāni dharmmā
                        niyatañ ca satyaṃ |
                        <caesura/>
                         grahāstathāṣṭāvapi teṣu nityaṃ vyastāḥ samastā<lb n="6"/>yaś ca
                        yathāprabhāvaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.21"> na te manuṣyaiḥ saha saṃviśanti <gap
                            reason="omitted" unit="pāda"/> |
                        <caesura/>
                         ye tvāviśantī<unclear>vi</unclear> vadanti mūḑhās te bhū<gap
                            reason="omitted" extent="3" unit="char"/>d viṣayād vyapohyā || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.22"> teṣāṃ grahāṇāṃ pari<pb n="482v" facs="486"
                        />cārakā ye koṭīsahasrāyutapadmasaṃkhyāḥ |
                        <caesura/>
                         asṛgvasāmāṃsabhujāḥ sabhīmān niśācarāś cāpi tamāviśanti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.23"> niśācarāṇāṃ teṣāṃ hi ye devagaṇasaṃśritāḥ |
                        <caesura/>
                         te tu ta<lb n="2"/>t satvasaṃsarggā<unclear>mmadhṛttā</unclear>s
                        tu tad añjanāḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.24"> devagrahā iti khyā<cb/>tāḥ procyante śucayas
                        tu te |
                        <caesura/>
                         devavac ca namasyā<gap reason="omitted" extent="1" unit="char"
                            /><gap reason="omitted" extent="1" unit="pāda"/> || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.25"> api śīlapriyācārāḥ krama<lb n="3"/> eva
                        surādiṣu |
                        <caesura/>
                         nairṛter yā duhitarastāsāṃ sa prabhavaḥ smṛ<cb/>taḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.26"> sanyāso sat pravṛtteṣu vṛttisteṣāṃ gaṇaiḥ
                        kṛtāḥ |
                        <caesura/>
                         hiṃsāvihārā ye keciddivyām bhāvānpā<lb n="4"/>śritāḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.27"> bhūtānīti kṛtā saṃjñā teṣāṃ bhūtapravṛkṣyabhiḥ
                        |
                        <caesura/>
                         graha<cb/>saṃjñāni bhūtāni tasmād budhyekayo bhiṣak || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.28"><gap reason="omitted" extent="half"
                            unit="verse"/>
                        <caesura/>
                         teṣāṃ śāntyarthamanvicchan vaidyas tu sumāhitaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.29"> jāpyaiḥ sa<cb/>niyamair ddhīmān ārabheta
                        citsitaṃ |
                        <caesura/>
                         raktāni gandhamālyāni bījāni madhusarppiṣā || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.30"> bhakṣyāś ca sa<lb n="6"/>rvva sarvveṣāṃ
                        sāmānyo vidhirucyate |
                        <caesura/>
                         vastrāṇi madyamāṃsāni kṣīrāṇi rudhirāṇi ca || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.31"> yāni yeṣāṃ yathe<gap reason="omitted"
                            extent="7" unit="char"/> dāpayet |
                        <caesura/>
                         hinsanti manujān yeṣu prāya<pb n="483r" facs="487"/>śo divaseṣu
                        tu || </l>


                    <l xml:id="SS.6.60.32">devagrahe devagrahe hutvāgnim prāpayed baliṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.33"> kuśasvastikapūpājyacchatrapāyasasaṃyutaṃ ||
                        <caesura/>
                         asure tu yathākālaṃ vidadhyāc catvarādiṣu | </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.34"> gandharvvasya<lb n="2"/> gavāṃ mārgge madyaṃ
                        māṃsābujākulaṃ ||
                        <caesura/>
                         hṛdye veśmani yakṣasya<cb/> kulmāśāsṛksurādibhiḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.35ab"> atimuktakacampādyaiḥ puṣpaiś ca vitarebaliṃ
                        ||</l>
                    <l xml:id="SS.6.60.35cd"> nadyāṃ pitṛgrahāyaṣṭaṃ<lb n="3"/>
                        kuśāstaraṇabhūṣitaṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.36ab"> tatrai<unclear>ṣā</unclear>paharec cāpi
                        nāgāya vi<cb/>dhivad baliṃ ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.60.36cd"> catuṣpathe rākṣasasya bhīmeṣu gahaneṣu vā | </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.37ab"> śūnyālaye piśācasya citram bali<lb n="4"/>m
                        upāharet || </l>



                    <l xml:id="SS.6.60.38"> na śakyā balinā yetu yogaistān
                        samupāca<cb/>ret |
                        <caesura/>
                         janvṛkṣacarmmaromāṇi śalyakālasunan tathā || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.39"> hiṅgu mūtrañ ca bastasya dhūpamasmai
                            pradāpa<lb n="5"/>yet |
                        <caesura/>
                         etena śāmyati kṣipraṃ balavānapi yo grahaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.40"> ga<cb/>jāhvāpippalīmūlaṃ vyoṣāmalakasarṣapān |
                        <caesura/>
                         godhānakulamārjjāraṛṣapittaprapeṣi<lb n="6"/>mān || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.41ab"> nasyābhyañjanasekeṣu vidadhyād yogatatvavit
                        | </l>
                    <l xml:id="SS.6.60.41cd"> svarāśvāśvatarolūkakarabhaś ca sṛgālajaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.42"> purīṣaṃ kāṅkagṛdhrṇāṃ<add place="below"
                            >nyā</add><!-- insertion place not found --> varāhasya ca
                        pīṣayet ||
                        <caesura/>
                         bastamūtreṇa<pb n="483v" facs="487"/> tatsiddhaṃ tailaṃ syāt
                        pūrvvavaddhitaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.43"> śirīṣapuṣpa lasuna śuṇṭhī siddhārthakaṃ vacāṃ
                        |
                        <caesura/>
                         mañjiṣṭhāṃ rajanīṃ kṛṣṇāṃ bastamūtreṇa pīṣayet || </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.44"> varttyaś chāyāviśuṣkāstāḥ sapittā nayanāṃ<lb
                            n="2"/> janaṃ ||
                        <caesura/>
                         naktamālaphalaṃ vyoṣam mūlaṃ śyonākabilvayoḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.45"> hari<cb/>dre ca kṛtā varttyaḥ
                        pūrvvavannayanāñjane ||
                        <caesura/>
                         saindhavaṃ kaṭukāṃ hiṅgu vayaḥsthā ca vacām api |
                        <caesura/>
                         bastamūtreṇa<lb n="3"/> piṣṭan tat matsyapittena pūrvvavat || </l>


                    <l xml:id="SS.6.60.46cd"> purāṇasarppirllasunaṃ hiṅgu<cb/>
                        siddhārthakaṃ vacā | </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.47"> golomī cājalomī ca bhūtakeśī jaṭī tathā ||
                        <caesura/>
                         kukkuṭī sarṣapagandhā ca tiktālā<lb n="4"/>vū viāṣāṇike | </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.48"> vajraproktā vayaḥsthā ca śṛṅgī mohanavallyapi ||<cb/>
                        <caesura/>
                         arkkamūla trikaṭukaṃ tāla <unclear>sro</unclear>tojamañjanaṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.49"> nepālī haritālañ ca rakṣoghnaṃ yac ca
                        kīrttitaṃ || <lb n="5"/>
                        <caesura/>
                         siṃhavyāghrarkṣamārjjāradvīpivājigajāṃs tathā | </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.50"> śvāvidchalya<cb/>kagodhānāṃ tathaiva
                        nakuloṣṭrayoḥ ||
                        <caesura/>
                         vidadhīta vasāmūtraṃ raktapittanakhatvacaḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.51"> asmin vargge bhi<lb n="6"/>ṣak kuryāt tailāni
                        ca ghṛtāni ca ||
                        <caesura/>
                         pānābhyañjananasyeṣu nāti yojyāni jānatā | </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.52"> avapīḍeñjane caiva vidadhyād guḍikākṛtāṃ ||
                        <caesura/>
                         vidadhīta pa<del>ā</del>rīṣeke kvathitaṃ cūrṇṇitaṃ<pb n="484r"
                            facs="488"/> tathā | </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.53"> uddhūpane ślakṣṇapiṣṭaṃ pradehe cāvacārayet ||
                        <caesura/>
                         eṣa sarvvavikārāṃs tu mānasānavicāritaḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.54"> hanyādalpena kālena snehādirapi ca kramaḥ ||
                        <caesura/>
                         na cācaukṣaṃ prayuñjīta prayogaṃ de<lb n="2"/>vatāgrahe | </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.55"> ṛte piśācāmanyeṣāmanukūlaṃ samācaret ||
                        <caesura/>
                         vaidyātu<cb/>rau nihanyuste dhruvaṃ kruddhā mahaujasaḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.60.56ab"> hitāhitavidhānañ ca nityam eva samācared iti
                        || </l>


                    <l xml:id="SS.6.60.trailer"><lb n="3"/> uttaratantre ūnaṣaṣṭitamo
                        bhūtavidyā amānuṣapratiṣedhaṃ pratha<cb/>maḥ || </l>

                </div>
                <!-- vulgate 6.60 appears after NAK 5-333 6.38 
                    
                      
          <l xml:id="SS.6.60.1">|| ❈ || athāto 'mānuṣapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ |
                            yathovāca<lb n="4"/> bhagavān dhanvantariḥ śṛṇu vatsa
                            suśruta<del>ḥ</del> || </l>                                                       
                    -->
                <div n="61" type="adhyāya" corresp="60.2 in NAK 5-333">
                    <!--      <milestone n="484r : 3" unit="folio"/>-->
                    <!-- 484r :3 -->
                    <!--              (A) Missing Verses:
6.61.2,  3ab,  4,  5,  6,  8cd,  9ab,  10ab,
11,  13ab,  14cd,  
26ab,  29,  30, 
31,  32,  33,  34,  35,  36,  37
(B) Additions:
6.61.2a,  6a,
(B) Special Notes:
6.61.27cd is placed after 6.61.25
6.61.28 is placed after 27cd
6.61.26cd is placed after 28
6.61.27ab is place after 26cd
      -->

                    <l xml:id="SS.6.61.1"> athāto 'pasmārapratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.3ab"> smaraṇan na bhavaty asminn āpac ca pariva<lb
                            n="4"/>rjjayet | </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.3cd"><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/>
                        <del>apasmāra iti proktas ta<cb n="1"/>toyaṃ vyādhir
                            antakṛ</del><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><lb n="5"/> apasmāra iti proktas
                        tato yaṃ vyādhir antakṛt || </l>







                    <l xml:id="SS.6.61.7"> hṛtkampaḥ śū<cb/>nyatā svedo dhyānaṃ mūrcchā
                        pramūḍhatā |
                        <caesura/>
                         nidrānāśaś ca tasmiṃś ca bhaviṣyati bhavanty atha || </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.8ab"> saṃjñāvaheṣu srota<lb n="6"/>ssu doṣavyāpteṣu
                        mānavaḥ | </l>




                    <l xml:id="SS.6.61.9cd">
                        <gap reason="omitted" extent="12" unit="char"/> patat kṣitau || </l>


                    <l xml:id="SS.6.61.10cd"> sopasmāra iti khyātaḥ sa ca dṛṣṭaś
                        caturvvidhaḥ | </l>



                    <l xml:id="SS.6.61.12"> yo brūyād vikṛtaṃ satvaṃ kṛṣṇa mā<pb n="484v"
                            facs="488"/>manudhāvati ||
                        <caesura/>
                         tato me cittanāśaḥ syāt sopasmāro nilātmakaḥ || </l>


                    <l xml:id="SS.6.61.13cd"> yo brūyād vikṛtaṃ satvaṃ pītaṃ mām
                        anudhāvati | </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.14ab"> tato me cittanāśaḥ syāt sa pittabhava ucyate
                        || </l>



                    <l xml:id="SS.6.61.15"> yo brūyād vikṛtaṃ<lb n="2"/> satvaṃ sveta mām
                        anudhāvati |
                        <caesura/>
                         tato me cittanāśaḥ syāt sopa<cb/>smāra
                        <unclear>ka</unclear>phātmakaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.16"> hṛdi stodas tṛbhūkledas triṣv apeteṣu
                        saṃkhyayā |
                        <caesura/>
                         pralāpaḥ kūjanaṃ krodhaḥ pratyekañ ca<lb n="3"/> bhavanti hi || </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.17"> sarvvaliṃgasamāvāpaḥ sarvvadoṣaprakopaje |
                        <caesura/>
                         ani<cb/>mittāgamād vyadho gamanād asṛjād api || </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.18"> āgamācāpy apasmāram vadantyo nyonyadū <gap
                            reason="omitted" extent="2" unit="char"/> |
                        <caesura/>
                        <gap reason="omitted" extent="3" unit="char"/><lb n="4"/><gap
                            reason="ommitted" extent="5" unit="char"/> kṣaṇikatvāt
                        tathaiva ca || </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.19"> āgamād vaisvarūpyāc ca sa<cb/> tu
                        nirvvarṇṇyate budhaiḥ ||
                        <caesura/>
                         deve varṣaty api yathā bhūmau bījāni kānicit | </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.20"> śaradi pratirohanti tathā vyā<lb n="5"
                        />dhisamucchrayaḥ ||
                        <caesura/>
                         sthāyinaḥ kecidalpena kālenābhivivardhi<cb/>tāḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.21"> darśayanti vikārāṃstu
                        viś<unclear>vā</unclear>ṃkramanisarggataḥ ||
                        <caesura/>
                         apasmā<gap reason="omitted" extent="3" unit="char"/>vyādhistasmād
                        doṣaja eva tu | </l>
                    <lb n="6"/>

                    <l xml:id="SS.6.61.22"> tasya kāryo vidhiḥ sarvva unmādeṣu pravakṣyate
                        ||
                        <caesura/>
                         purāṇasarppiṣaḥ pānamabhyaṅge caiva pūjitaṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.23ab"> upayogo grahoktānāṃ yogānāṃ vāpy aśeṣataḥ
                        ||</l>


                    <l xml:id="SS.6.61.23ef"> śigrukaṭvaṅgakiṇihī<pb n="485r" facs="489"
                        />nimbatvagrasasādhitaṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.24"> caturguṇe gavāṃ mūtre tailmabhyaṅganai hitaṃ
                        ||
                        <caesura/>
                         godhānakulanālānāṃ vṛṣabhakṣa<gap reason="omitted" extent="2"
                            unit="char"/>rapi | </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.25"> pitteṣu tailaṃ siddhāñ ca nasyebhyaṅge ca
                        pūjitam || <lb n="2"/>
                        <caesura/>
                         tīkṣṇair ubhayatobhāgaiḥ śirasañ ca virecanaiḥ | </l>



                    <l xml:id="SS.6.61.27cd"> kulatthaya<cb/>vakolāni sarabījaṃ palaṃkaśā
                        || </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.28"> jaṭilā pañcamūle dve pathyāni kvāthyayogataḥ |
                        <caesura/>
                         bastamūtrayutaṃ<lb n="3"/> sarppiḥ pacet tat pattikaṃ hitaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.26cd"> vātikaṃ bastibhiś cāpi<cb/> paittikañ ca
                        virecanaiḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.27ab"> kaphajam vamanair dhīmān apasmāram upācaret
                        || </l>


                    <l xml:id="SS.6.61.38"> bhārggīsiddhe pacet kṣīre śā<lb n="4"
                        />litaṇḍulapāyasaṃ |
                        <caesura/>
                         tryahaṃ kṣaudrayutaṃ bhoktuṃ varāhāyopaka<cb/>lpayet || </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.39"> jñātvā ca madhurībhūtaṃ tam visasyānumuddharet
                        |
                        <caesura/>
                         trīn bhāgāntasya hiṇvasya cūrṇṇabhāgena saṃ<lb n="5"/>sṛjet || </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.40"> maṇḍodakārthe deyaś ca bhārggīkvāthe suśītale |<cb/>
                        <caesura/>
                         śuddhe kumbhe nidadhyāc ca saṃbhāra taṃ surāt tataḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.61.41"> jātagandhā jātarasān pāyayed āsavam bhiṣak |
                        <caesura/>
                         sirāñ ca<lb n="6"/> vyadhayet prāptāṃ maṅgalyañ cāpi dhārayed iti
                        ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.61.trailer"> uttaratantre ṣaṣṭitamo bhūtavidyāyām
                        apasmārapracikitsā dvitīyodhyāyaḥ |||</l>

                </div>


                <div n="62" type="adhyāya" corresp="61.3 in NAK 5-333">
                    <!--                    
                        
                        (A)  Missing Verses:
6.62.2,   8ab, 9ab,  10ab,  11,  15cd,  17,  19ab,  19cd,  19gh,  21cd,  22,  23,  24,  25,  26,  27,  28,  29,  34cd,  35cd
(B)  Additions:
11a,  15a,  17a,  18a,  18b
 (C)  Special Notes:
i) 18cd is placed after 17a
ii) 18ab is placed after 18b
iii) 19ef is placed after 18ab
I have not transcribed गन्धककल्पं  gandhakakalpaṃ given on folio 485v:1 to 485v:6
-->
                    <!--            <milestone facs="485r" unit="folio"/>-->
                    <!-- 485r : 6 -->

                    <l xml:id="SS.6.62.1"> athāta unmādapratiṣedhaṃ vyākhyā<pb n="403r"
                            facs="407"/>syāmaḥ || </l>



                    <l xml:id="SS.6.62.3"> madayanty uddhatā doṣā yasmād unmārggam āśritāḥ
                        |
                        <caesura/>
                         mānaso yamato vyādhirunmāda iti kīrtyate || </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.4"> ekaikaśaḥ sarvvaśaś ca doṣair
                        atyarthamūrcchitaiḥ |
                        <caesura/>
                         mānasena ca duḥkhena<lb n="2"/> pañcamaś ca sa ucyate || </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.5"> viṣādbhavati ṣaṣṭhaś ca yathāsvaṃ tasya
                        bheṣa<cb/>jaṃ |
                        <caesura/>
                         sa tu pravṛddhastaruṇo madasaṃjñāṃ bibhartti ha || </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.6"> mohodvegaḥ svanaḥ srotre gātrāṇāmapakarṣaṇaṃ |
                        <caesura/>
                         atyutsā<lb n="3"/>ho ruciś cānne svapne kaluṣamajjanaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.7"> vāyunotmathanañ cāpi bhr<cb/>amasya <gap
                            reason="omitted" extent="2" unit="char"/> tasya vā |
                        <caesura/>
                         yasya syur acireṇaiva unmādaṃ so dhigacchati || </l>


                    <l xml:id="SS.6.62.8cd"> āsphoṭayatyasati gāyati nṛtyaśī<lb n="4"/>lo
                        vikrośati bhramati cāpy anilaprakopāt | </l>


                    <l xml:id="SS.6.62.9cd"> tīkṣṇā himāmbuni<cb/> caye pi sa vahniśaṅkī
                        pittārddito nabhasi paśyati tārakāś ca || </l>


                    <l xml:id="SS.6.62.10cd"> nidrāparo lpakathato lpabhuguṣṇasevī rā<lb
                            n="5"/>trau bhṛśam bhavati cāpi kaphaprakopāt | </l>



                    <l xml:id="SS.6.62.11.add"> sarvātmake tribhir api vyatimiśritāni
                        rūpāṇi vātakaphapittakṛtāni vidyāt || </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.12"> cauraiḥ sarājapuruṣair aribhir yathā vā
                        vitrāsitasya dha<lb n="6"/>nabāndhavasaṃkṣayādvā |
                        <caesura/>
                         gāḍhakṣate manasi ca priyayā riraṃsorj jāyeta cotkaṭataro manaso
                        vikāraḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.13"> citram bravīti ca mano nugataṃ visaṃjño gāyaty
                        atho hasati roditi <gap reason="omitted" extent="4" unit="char"/>
                        | <pb n="404r" facs="408"/>
                        <caesura/>
                        <gap extent="9" unit="char"/>yavā<unclear>k su</unclear>dīnaḥ
                        śyāmānano viṣakṛte na bhaved visaṃjñaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.14"> snigdha svinnan tu manujām unmādārttaṃ
                        viśodhayet |
                        <caesura/>
                         tīkṣṇair ubhayatobhāgaiḥ śirasaś ca virecanaiḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.15ab"> vividhai<lb n="2"/>r avapīḍaiś ca
                        sarṣapasnehapīḍitaiḥ | </l>



                    <l xml:id="SS.6.62.15a"> cūrṇṇaṃ śuklātha nāḍyā vā pradhame<cb/>
                        vāsyatas <unclear>tra</unclear>yoḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.16"> satataṃ dhūpayec cainaṃ svagomā<gap
                            reason="omitted" extent="5" unit="char"/> |
                        <caesura/>
                        <gap reason="omitted" extent="10" unit="char"/>bhyaṅgo hitaḥ<lb
                            n="3"/> sadā || </l>



                    <l xml:id="SS.6.62.17a"> ayaḥ pāṣāvabaddhaś ca rajjuvyāḍāyudhādibhaḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.18cd">
                        <gap reason="omitted" extent="1" unit="pāda"/> trāsayed
                        rakṣa<cb/>māṇañ ca
                            <del>naṃ</del><!-- The syllable not deleted by the scribe but probably wants to replace with the word given in top margin --><add
                            place="top margin">taṃ</add> prasuptaṃ tṛṇāgninā || </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.18a"> jalādanāśinañ caiva śuddhe veśmani vāsayet | </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.18b"> surakṣitam balavatā ja<lb n="4"/>le tam
                        parisecayet || </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.18ab">
                        <gap n="1" unit="pāda"/> stambhāvabaddhaṃ yaṣṭībhiḥ kaśābhir vvāpi
                        tāḍa<cb/>yet | </l>



                    <l xml:id="SS.6.62.19ef">
                        <gap reason="omitted" extent="1" unit="pāda"/> marmāghātam
                        vivarjjayet || </l>



                    <l xml:id="SS.6.62.20"> cakrāpidhāne kūpe ca satatan tan nivāsayet |
                        <caesura/>
                         tryahā<lb n="5"/>t tryahāc cāsmai dadyād yavāgūm atha tarppaṇaṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.21ab"> kevalen āmbunā vāpi ku<cb/>lmāśām vā
                        bahuśrutaḥ || </l>



                    <l xml:id="SS.6.62.30"> brāhmīmendrī viḍaṅgāni vyoṣa hiṅgu jaṭīsurāṃ |
                        <caesura/>
                         rāsnāṃ viṣaghnaṃ lasunaṃ viśalyāṃ<lb n="6"/> surasām vacāṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.31"> jyotiṣmatī nāgavinnām anantāmabhavet tathā |
                        <caesura/>
                         saurāṣṭrīṇa samāṃśāni nāgamūtreṇa pīṣayet || </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.32"> chāyāviśuṣkās tāvat<unclear>yāṃ</unclear>
                        yojayed vidhikovidaḥ |
                        <caesura/>
                         avapīte ñjane bhya<unclear>ṅge</unclear><milestone
                            facs="dscn3379 fol 404.jpg" unit="jpeg"/><pb facs="408"
                            n="404v"/> nasye dhūpe tathaiva ca || </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.33"> uropāṅgalalāṭeṣu sirāṃ cāsya vimokṣayet |
                        <caesura/>
                         apasmārakriyāñ cāpi grahoddiṣṭāṃ ca kārayet || </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.34ab"> śāntadoṣaṃ viśuddhaś ca snehabastibhir
                        ācaret |</l>
                    <l xml:id="SS.6.62.34ef"> mṛdupūrvve<lb n="2"/> made py evaṃ kriyāṃ
                        mṛdvīm prayojayet || </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.35ab"> śokaśalyaṃ vyapanayed u<cb/>nmāde pañcame
                        bhiṣag iti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.62.trailer"> uttaratantre ekaṣaṣṭitamo
                            bhūtavidyāyā<del>ṃ</del>m unmādacikitsā tṛ<lb n="3"/>tīyo <g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/>dhyāyaḥ || ||</l>
                </div>



                <div n="63" type="adhyāya" corresp="62 in NAK 5-333">
                    <!--                    <milestone n="404v" ana="line 3" unit="folio"/> -->
                    <!-- 404v : 3 -->

                    <l xml:id="SS.6.63.1"> athāto rasabhedam adhyāyaṃ<cb/> vyākhyāsyāmaḥ
                        || </l>


                    <l xml:id="SS.6.63.3"> doṣāṇāṃ pañcadaśadhā prasaro bhihitas tu yaḥ |
                        <caesura/>
                         triṣaṣṭirasabhedānāṃ tatprayojanam u<lb n="4"/>cyate || </l>

                    <l xml:id="SS.6.63.4"> avidagdhā vida||gdhā vābhidyante<gap
                            reason="omitted" extent="1" unit="char"/> triṣaṣṭi<cb/>dhā |
                        <caesura/>
                         triṣaṣṭirasabhedāṃs tu vīkṣya tatra prayojayet || </l>

                    <l xml:id="SS.6.63.5"> ekaikasyānugamanaṃ gāgaso yad udīritaḥ |
                        <caesura/>
                         doṣā<lb n="5"/>ṇān tatra matimān triṣaṣṭīnām prayojayet || </l>

                    <l xml:id="SS.6.63.6"> yathākramapravṛttā<cb/>nāṃ dvikeṣu madhuro
                        rasaḥ |
                        <caesura/>
                         pañcānukramata yogānamlaś catura eva ca || </l>

                    <l xml:id="SS.6.63.7"> trīṇy etā gacchati raso lavaṇaḥ<lb n="6"/>
                        kaṭuko dvayaṃ |
                        <caesura/>
                         tikta kaṣāyam anveti te dvikā daśa pañca ca || </l>

                    <l xml:id="SS.6.63.8"> tad yathā || madhurāmlau | madhuralavaṇau |
                        madhurakaṭukau | madhu<add place="below">ra</add>tiktau |
                        madhurakaṣāyau | ete pañcānukrāntā madhureṇa || <pb n="405r"
                            facs="409"/> amlalavaṇaḥ | amlakaṭukaḥ | amlatiktaḥ |
                        amlakaṣāyaḥ | te catvāro nukrāntā amlena || lavaṇakaṭuḥ |
                        lavaṇatiktaḥ | lavaṇakaṣāyaḥ | ete 'nukrāntā<g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><lb n="2"/>s trayo lavaṇena ||
                        kaṭutiktaḥ | kaṭukaṣāyaḥ | dvāvanukrāntau ka<cb/>ṭukena ||
                        tiktakaṣāyaḥ | eka evānukrāntas tiktena || ete pañcadaśa
                        dvikasaṃyogā vyākhyātāḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.63.9" met="hypermetrical"> trikāna<lb n="3"/> ta
                        ūrddhvaṃ vakṣyāmaḥ || ādau prayujyamānas tu madhuro daśa gacchati |<cb/>
                        <caesura/>
                         ṣaḍamlo lavaṇas tasmād arddhamekaṃ rasaḥ kaṭuḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.63.10"> madhurāmlakaṭuḥ | madhurāmlatiktaḥ |
                        madhurāmlalavaṇaḥ| <lb n="4"/> madhurāmlakaṣāyaḥ |
                        madhuralavaṇakaṭuḥ | madhuralavaṇātikta<cb/>ḥ |
                        madhuralavaṇakaṣāyaḥ | madhurakaṭutiktaḥ | madhurakaṭukaṣāyaḥ |
                        madhuratiktakaṣāyaḥ | evam eteṣāṃ <lb n="5"/> daśānān
                        trikasaṃyogānāmādau madhuraḥ prayujyate || amlalava<cb/>ṇakaṭuḥ |
                        amlalavaṇatiktaḥ | amlalavaṇakaṣāyaḥ | amlakaṭutiktaḥ |
                        amlakaṭukaṣāyaḥ | amla<lb n="6"/>tiktakaṣāyaḥ | evam eṣāṃ ṣaṇṇām
                        ādāv amlaḥ prayujyate || lavaṇakaṭutiktaḥ | lavaṇakaṭukaṣāyaḥ |
                        lavaṇatiktakaṣāyaḥ | evam eteṣān trayāṇām ādau lavaṇaḥ prayujyate
                        || kaṭuti<pb n="405v" facs="409"/><g ref="#newa-old-gap-fileer"
                        />ktakaṣāyaḥ | evam eṣa eka evādau kaṭukaḥ || evam eteṣān
                        trikasaṃyogā viṃśatir vyākhyātāḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.63.11"> catuṣkānata ūrddhvam vakṣyāmaḥ |
                        <caesura/>
                         catuṣkarasasaṃyoge madhuro<lb n="2"/> daśa gacchati |
                        <caesura/>
                         amlaś caturo yāti lavaṇas tv eka eva tu || </l>

                    <l xml:id="SS.6.63.12"> ma<cb/>dhurāmlalavaṇakaṭukaḥ |
                        madhurāmlalavaṇatiktaḥ | madhurāmlalavaṇakaṣāyaḥ |
                        madhurāmlakaṭutiktaḥ | <lb n="3"/> madhurāmlakaṭukaṣāyaḥ |
                        madhurāmlatiktakaṣāyaḥ | madhuralava<cb/>ṇakaṭutiktaḥ |
                        madhuralavaṇakaṭukaṣāyaḥ | madhuralavaṇatiktakaṣāyaḥ |
                            madhurakaṭutiktakaṣāya<lb n="4"/>ḥ | evam eṣān daśānāñ
                        catuṣkasaṃyogānāmādau madhuraḥ prayujya<cb/>te ||
                        amlalavaṇakaṭutiktaḥ | amlalavaṇakaṭukaṣāyaḥ |
                        amlalavaṇatiktakaṣāyaḥ | amlakaṭu<lb n="5"/>tiktakaṣāyaḥ | evam
                        eṣāñ caturṇṇā<del>ṃ</del>m ādāv amlaḥ pryujyate ||
                        la<cb/>vaṇakaṭutiktakaṣāyaḥ | evam eṣa evādau lavaṇaḥ | evam
                        eteṣāñ catuṣkasaṃyogāḥ pañcadaśa vyākhyā<lb n="6"/>tāḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.63.13"> pañcakānata ūrddhvam vakṣyāmaḥ |
                        <caesura/>
                         pañcakaḥ pañca madhuraḥ ṣaṭkamamlas tu gacchati | </l>

                    <l xml:id="SS.6.63.14"> madhurāmlalavaṇakaṭutiktaḥ |
                        madhurāmlalavaṇakaṭukaṣāyaḥ | madhurāmlalavaṇatiktakaṣāyaḥ | <pb
                            n="406r" facs="410"/> madhurāmlakaṭutiktakaṣāyaḥ |
                        madhuralavaṇakaṭutiktakaṣāyaḥ | evam eṣāṃ pañcānām pañcaka
                        saṃyogānāmādau madhuraḥ prayujyate | amlalavaṇakaṭutiktakaṣāyaḥ |
                            eva<lb n="2"/>m ekasyādāvamlaḥ | evam ete ṣaṭ pañcakā
                        vyākhyātāḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.63.15"> ṣaṭkameka<cb/>m ata ūrddhvam vakṣyāmaḥ |
                        madhurāmlalavaṇakaṭutiktakaṣāyaḥ | evam eka ṣaṭksaṃyogāḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.63.16"> ekaikaśaś ca ṣa<lb n="3"/>d rasā bhavanti
                            |prakā<gap reason="omitted" extent="2" unit="char"/> |
                        madhuraḥ | amlaḥ | lavaṇaḥ | kaṭuka<cb/>ḥ | tiktaḥ | kaṣāyaḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.63.17"> evam ete triṣaṣṭirasasaṃyogā vyākhyātāḥ |
                        <caesura/>
                         doṣabhedāt dviṣaṣṭyās te prayokta<lb n="4"/>vyā vicakṣaṇair iti
                        ||</l>
                    <l xml:id="SS.6.63.trailer"> uttaratantre rasabhedā
                            dviṣa<cb/>ṣṭitamo<unclear>ḥ</unclear>dhyāyaḥ || ||</l>

                </div>
                <div n="64" type="adhyāya" corresp="52.28 in NAK 5-333">
                    <!--         <milestone n="406r : 4" unit="folio"/>-->
                    <!-- 
(A)  Missing Verses:
6.64.2,   3ab,   11,  13cd,  14,  15,  16,  17cd,  18ab,  
22,  23,  24,  26,  27,  31ab,  37ab,  38,  40ab,
43cd,  44ab,  45,  46cd,  47ab,  49,  
64ef
(B)  Additions:
6.64.2a,  2b,  4a,  11.1,  11.2,  11.3,  11.4,  11.5,  13a,  13b,  12a,  16a,  16b,  16c,  16d, 16e, 16f,  16g,  16h,  16i,  16j,  16k,  16l,  16m,  17a,  19a,  20a
25a,  25b,  27a,  27b,  27c,  27d,  27e,  27f,  31a,  31b,  31c,  31d,  31e,  31f,  31g,  31h,  31i,  31j,  31k, 
38a,  39a,  39b,  39c,  39d,  39e,  39f,  39g,  39h,  39i,  39j,  39k,  39l 
41a,  41b,  41c,  41d,  41e,  41f,  41g,  41h,   45a,  
46a,  46b,  46c,  46d,  46e,  46f,  46g,  46h,  46i,  46j,  46k,  46l,  46m,  46n,  46o
48a,  55a,  55b,  55c,  55d,  
74a,  81a,  84a,  84b,  
 (C)  Special Notes:
1) 13ab is placed after 11e
2) 12 ab is after 13b
3) 12cd is placed after 12a
4) 18cd is placed after 17a
5) 28, 29, 30 are placed after 24
6) 25ab is placed after 30
 
7)  25cd is after 25b,
8) 31cd is after 27f
9) 39cd is placed after 38a,
10) 39ab is after 39cd
11) 41a to 41g are placed after 41ab
12) 44cd is after 41g,
13) 41h is placed after 44cd
14)  41cd is after 41h
15)  48 is after 46o
16) 47cd is after 48a
17) 55cd is after 55d,
18) 71 is after 72ab
19)  72cd  is after 71
20) 72ab is after 70
21) 75cd is after 73
22) 74 is placed after 75cd
23) 75ab is after 74a
24)  81 is after 82ab
25) 82ab is after 80
26) 82cd is after 81a-->

                    <l xml:id="SS.6.64.1"> athātaḥ svastharakṣaṇīyaṃ vyākhyāsyāmaḥ || </l>



                    <l xml:id="SS.6.64.1.add"> samadoṣaḥ samāgni<lb n="5"/>ś ca
                        samadhātumalakriyāḥ |
                        <caesura/>
                        prasannātmendriyamanāḥ svastha i<cb/>ty abhidhīyate || </l>


                    <l xml:id="SS.6.64.3cd"> ta|| ||sya tad rakṣaṇam vatsa cikitsāyāḥ
                        paraṃ hitaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.4"> tasya yad vṛttam uktaṃ<lb n="6"/>
                        <g ref="#newa-old-gap-filler"/> hi rakṣaṇañ ca mayāditaḥ ||
                        <caesura/>
                         tasminn arthān samāsoktaṃ vistareṇeha vakṣyate | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.4a"> yasminn arthān samāsoktaṃ vistareṇe ha
                        vakṣyate ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.64.5"> yasmi<pb n="406v" facs="410"/>n yasmin ṛtau ye
                        ye doṣāḥ kupyanti dehināṃ |
                        <caesura/>
                         teṣu teṣu pradātavyā rasās te te vijānatā || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.6"> praklinnatvāc charīrāṇāṃ varṣāsu khalu dehināṃ|
                        <caesura/>
                         mande gnau kopam āyānti saṃharṣā<lb n="2"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/>
                        <g ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/>
                        <g ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/>
                        <g ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/>t
                        mārutā<cb/>dayaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.7"> tasmāt kledaviśuddhyarthan doṣasandhāraṇāya ca
                        |
                        <caesura/>
                         kaṣāyatiktakaṭukai rasaiḥ saṃyuktaṃm adravaṃ || </l>
                    <lb n="3"/>

                    <l xml:id="SS.6.64.8"> nātisnigdhan nātirūkṣam uṣṇaṃ dīpanam eva ca |
                        <caesura/>
                         deyam annan nṛpa<cb/>taye yaj jalaṃ coktam āditaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.9"> taptāyasa<add hand="second">ḥ</add> kṛtāmbho vā
                        pibet kṣaudrayutañ ca yat |
                        <caesura/>
                         ahni varṣānilāvi<lb n="4"/>ṣṭe tyarthaśītāmbusaṅkule || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.10"> taruṇatvād vidāhañ ca gacchanty au<cb/>ṣayas
                        tathā |
                        <caesura/>
                         tannimittaṃ ca matimān nātivyāyāmam ācaret || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.11a"> nātiśīte purāṇās tu yavagodhūma<lb n="5"
                        />śālayaḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.11b"> yūṣaiḥ mūpaiś ca kaṭubhir bbhojyair hṛdyaiś
                        ca jāṅgalaiḥ || </l>
                    <cb/>

                    <l xml:id="SS.6.64.11c"> mādhvīkaṃ sīdhum alpam vā māhendram atha
                        sārasaṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.11d"> taptaśītaṃ kṣaudrayutaṃ kaupajam vā pibej
                        jalaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.11e"> pū<lb n="6"/>rvvānilaṃ gharmmasevāmudamanthaṃ
                        sarijjalaṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.13ab"> divāsvapnam avaśyāyaṃ varjayec cātra
                        maithunaṃ || </l>



                    <l xml:id="SS.6.64.13a"> pragharṣodvarttanasnānagandhasragdhūmasevinā
                        | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.13b"> bhūmyuṣmaparihārārthaṃ svapet ma<pb n="407r"
                            facs="411"/>dhyamaveśmani || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.12ab"> śīte sāgnau nivāte ca guruprāvaraṇānvitaḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.12a"> kṣate kledādidoṣāṃś ca varjjayec cha<gap
                            reason="omitted" extent="4" unit="char"/> || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.12cd"> yāyān nāgavadhūbhiś ca praśastāgurubhūṣita
                        iti || <g ref="#newa-old-gap-filler"/></l>
                    <lb n="2"/>







                    <l xml:id="SS.6.64.16a"> vyāpanītadharābhogaghananīlāvaguṇṭhite | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.16b"> vyomni
                        prasannadiṅmā<cb/>rggalabdhaprasarabhāskare || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.16c"> śakrāstralabdhasandarśajāyamānoddhate tataḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.16d"> ākramati laver llakṣmīs tira<lb n="3"/>skṛtya
                        ghanaṃ ghanaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.16e"> varṣāsu sañcitam pittam auṣṇyāc charadi
                        kupya<cb/>ti | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.16f"> tasmāt pittaghnaṃ <gap reason="omitted"
                            extent="11" unit="char"/>
                    </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.16g">
                        <gap reason="omitted" extent="5" unit="char"/> madhuram īṣallaghu
                        satiktakaṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.16h"> sasa<lb n="4"/>rppir jjāṅgalayutaṃ
                            <del>śa</del> śarady adyāt prakāṃkṣataḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.16i"> haṇiṇān pṛṣatān<cb/> lāvāñ chaśān eṇān
                        kapiñjalān | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.16j"> mudgāñ chālīn yavān jīrṇṇān seven
                        nātivyavāyavān || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.16k"> divāhi<pc> </pc><lb n="5"/>
                        kṣāratīkṣṇoṣṇa<pc> </pc>divāsvapnagurūṇy atha | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.16l"> śākaṃ guru ca yat māṃsa<cb/>mavaśyāyañ ca
                        varjjayet || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.16m">
                        <gap n="half" unit="verse"/><unclear>kṣu</unclear>kṣīrasevī ca
                            bha<lb n="6"/>vet tatra<g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/>
                        <g ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/>
                        <g ref="#newa-old-gap-filler"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/><g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/>vet tatra narādhipa | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.17ab"> varṣāsu sañcitaṃ pittaṃ nirharec ca
                        virecanaiḥ | </l>



                    <l xml:id="SS.6.64.17a"> tiktaḥ sarppiḥprayogair vvā sirāṇāñ ca
                        vimokṣaṇaiḥ || </l>


                    <l xml:id="SS.6.64.18cd"> svāduśītañ jala<pb n="407v" facs="411"/>
                        medhyaṃ śucisphaṭikanirmmalaṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.19"> śaraccandrāṃśunirddhūtam agastyodayanirvviṣaṃ
                        ||
                        <caesura/>
                         prasannatvāc ca salilaṃ sarvvam eva tadā hitaṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.19a">
                        <gap reason="omitted" extent="13" unit="char"/> śāliṣu || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.20"> candanaṃ<lb n="2"/> vā sakarpūraṃ vāsañ
                        cāmalinaṃ laghuḥ |
                        <caesura/>
                         bhajec ca śāradaṃ mālyaṃ sī<cb/><del>dhvoḥ</del><add
                            place="top margin">dhoḥ</add> pānañ ca yuktitaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.20a"> candrapādāḥ sahṛdvarggaḥ sukhāni <gap
                            reason="omitted" extent="1" unit="char"/>dhurā śiraḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.21"> pittaprasamanaṃ yac ca tac ca sa<lb n="3"
                        />rvvan samācared iti | <g ref="#newa-old-gap-filler"/>
                        <caesura/>
                         hemantaḥ śītalo rūkṣo mandasūryo<cb/> nilākulaḥ | </l>







                    <l xml:id="SS.6.64.28"> annapānān tilān māṣān śākāni ca<gap
                            reason="omitted" extent="4" unit="char"/> |
                        <caesura/>
                         tathekṣuvikṛtāñ chālīn sugandhāṃś ca<lb n="4"/>
                        <gap reason="omitted" extent="1" unit="char"/>vān api | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.29"> prasahānūpamāṃsāni kravyādabilaśāyināṃ || <cb/>
                        <caesura/>
                         audakānāṃ plavānāñ ca pādināṃ copayojayet | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.30"> madyāni ca prasannāni yac ca kiñcid balapradaṃ
                        ||
                        <caesura/>
                         kāma<lb n="5"/>tas tan niseveta puṣṭim icchan himāgame | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.25ab"> tailakoṣṇasukhoṣṇe<cb/> vā
                        praśastam avagāhanaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.25a"> saśiraṣkan tathābhyaṅgam vyā<gap
                            reason="omitted" extent="2" unit="char"/>cācared bhṛśaṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.25b"> sukhodakāvagāham vā śauca<lb n="6"/>m uṣṇāmbum
                        eva ca || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.25cd"> sāṃgārayāne mahati <gap reason="omitted"
                            extent="1" unit="pāda"/> dhūpāmodamadotkaṭau | </l>





                    <l xml:id="SS.6.64.27a"> aurṇṇakauseyasamvītaśayane
                            <unclear>ku</unclear>thakāstṛte || <g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/>
                    </l>
                    <pb n="408r" facs="412"/>

                    <l xml:id="SS.6.64.27b"> kuṃkumāgurudig<unclear>dhā</unclear>ṃge
                        nivāte gṛhagahvare | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.27c"> śayīta śayane cāpi suvistīrṇṇe manorame || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.27d"> sevyamāno mṛdusparśai nirddayair upagūhanaiḥ
                        | <g ref="#newa-old-gap-filler"/>
                    </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.27e"> tatrāpanītahārāṃs tu priyā nāryaḥ svalaṃkṛtāṃ
                        || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.27f"> rāmayeyur yathā<cb/>kālaṃ balād api madotkaṭāḥ
                        | </l>


                    <l xml:id="SS.6.64.31cd"> eṣa eva vidhiḥ kāryaḥ śiśire samudāhṛtaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.31a"> hemantaśeṣaḥ śiśi<lb n="3"/>raḥ
                        ke cid icchanti vaidyakāḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.31b"> meghamārutajaṃ śītaṃ raukṣyaṃ cādā<cb/>najaṃ
                        yataḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.31c"> bhajej jijīviṣus tatra soṣṇasnigdhataram vidhiṃ
                        | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.31d"> tatra mantham avasyāyam pravātaṃ rūkṣabhoja<lb
                            n="4"/>naṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.31e">
                        malināni ca vāsānsi tathā snānañ ca varjjayed
                        iti || 0 || <cb/>
                    </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.31f"> tuṣāra<pc> </pc>pava<pc> </pc>nirhāradīptabhāskara<pc> </pc>rasmiṣu | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.31g"> dineṣu jṛmbhamāṇeṣu hīymānāsu rātriṣu || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.31h"> puṣpāṭṭahā<lb n="5"
                        />saśavalaiś cala<unclear>tki</unclear>salayojjvalaiḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.31i"> kokilodghuṣṭasamadabhra<cb/>marodgītanisvanaiḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.31j"> darśayatsu vicitrāsu
                        vanopavanarājiṣu | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.31k"> prakupyanti yathoddiṣṭān sisṛkṣa<lb n="6"/>ti
                            gadān kaphaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.32"> hemante nicitaḥ śleṣmā śaityāc chītaḥ
                        śarīriṇāṃ |
                        <caesura/>
                         auṣṇyād vasante viṣyarṇṇa kurute vividhān gadān || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.33"> ato mbumadhurasnigdhadivāsvapnagurūṇi ca |<pb
                            n="408v" facs="412"/>
                        <caesura/>
                         varjjayed vamanādīni karmmāṇy api ca kārayet || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.34"> ṣaṣṭikānanavāñ chālīn nīvārān mudga kodravān |
                        <caesura/>
                         lāvādiviṣkirarasaiś cādyādyūṣañ ca yuktibhiḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.35"> paṭolanimbavetrāgrati<lb n="2"/>kaiś cānyair
                        himātyaye |
                        <caesura/>
                        <gap reason="omitted" extent="3" unit="char"/>dhvāsavāriṣṭā
                        sīdhumādhvīka<cb/>m eva ca || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.36"> vyāyāmam añjanan dhūman tīkṣṇañ ca
                        kavaḍagrahaṃ |
                        <caesura/>
                         uṣṇāmbunā ca sa<gap reason="omitted" extent="1" unit="char"
                        />rthān seveta kusumāgame<lb n="3"/> || </l>


                    <l xml:id="SS.6.64.37cd"> yavamudgamadhuprāyaṃ vasante bhojane hitaṃ
                        || </l>



                    <l xml:id="SS.6.64.38a"> vyāyāmaṃ vyadhika<cb/>ñ cāsya sarvva eva
                        praśasyate || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.39cd"> śirovirekair vvamananaiḥ <gap
                            reason="omitted" extent="1" unit="pāda"/> kaṣāyaiḥ
                        kavaḍagrahaiḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.39ab"> nirharedapramattaś ca<lb n="4"/> hemante
                        pacitaṅ kaphaṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.39a"> śuciḥ <gap reason="omitted" extent="6"
                            unit="char"/>ścandanāga<cb/>rubhūṣitaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.39b"> pīnastanorujaṃghānā rūpayauvanaśālinīṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.39c"> kānaneṣu vicitreṣu sarvvālaṅkārabhū<lb n="5"
                        />ṣitāṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.39d"> romayed yāvad ut<unclear>sā</unclear>haṃ
                        sumanāḥ kusumāgame || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.39e"> tataś ca<cb/>ndrakarālokān pradoṣaṃ sat
                        suhṛjjanaḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.39f"> saṃseved athavā liṅgya svapet
                            kāntā<unclear>ṅgṛho</unclear>dare || <g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/><lb n="6"/>
                    </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.39g"> ādadānaḥ karair grīṣme jagatsnehaṃ<gap
                            reason="omitted" extent="4" unit="char"/>
                    </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.39h">
                        <gap reason="omitted" extent="1" unit="pāda"/> vani<add
                            place="below">tā</add>yām iva kṣitau || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.39i"> vitratyāṃ durbhbhagaṃ rūksaṃ
                            ratha<unclear>d</unclear>bhārāruṇamvapuḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.39j"> vātacakrasamuddhūtaśuṣkaparṇṇasvanānvitaṃ || </l>
                    <pb n="409r" facs="413"/>

                    <l xml:id="SS.6.64.39k"> raukṣyaṃ saṃjanayaty āśu tataḥ śuṣyaṃti
                        dehinaḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.39l"> tasmān nidāghasamaye śoṣaṇaṃ rūkṣaṇañ ca yat
                        || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.40cd"> vyāyāmamuṣṇamāyāsaṃ maithunaṃ paridāhi ca | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.41ab"> rasāṃś cāgnigu<gap reason="omitted"
                            extent="3" unit="char"/><gap reason="omitted" extent="5"
                            unit="char"/><lb n="2"/><gap reason="omitted" extent="1"
                            unit="char"/> jayet || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.41a"> sarppiḥ khaṇḍa guḍāktāṃs tu
                        sahākārarasānvitān | </l>
                    <cb/>

                    <l xml:id="SS.6.64.41b"> śaktūn pibet prātas takraiḥ śītatoyottaraṃ
                        naraḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.41c"> yavagodhūmavikṛtīḥ śālīṃś ca vividhān api | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.41d"> prasahā<lb n="3"/>nūpamānsāni
                            vṛ<unclear>ṣyā</unclear>ṇyanyāni yāni ca || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.41e"> prakārair vvividhair adyā<cb/>nnidāghe
                        svakuṭumbinā | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.41f"> ṣāḍavair vvividhair āgair mmo<gap
                            reason="omitted" extent="4" unit="char"/> saṃskṛtaiḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.41g"> suśītaiḥ snigdhamadhurais tarppaye<lb n="4"
                        />cchoṣitāṃs tarūn | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.44cd"> hitañ ca bhojanaṃ grīṣme śītalam madhuran
                        dravaṃ<cb/> || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.41h"> saśarkkareṇa payasā rātrāvapitu pūjitaṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.41cd"> sarānsi vāpyaḥ sarito vanāni rucirāṇi ca || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.42"> candanā<lb n="5"/>ni parārdhyāni tathā
                        sakamalotpalāḥ ||
                        <caesura/>
                         tālavṛntānilāhārā<cb/>s tathā śītagṛhāṇi ca || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.43ab"> gharmmakālan nibodheta vāsānsi sulaghūni ca
                        | </l>







                    <l xml:id="SS.6.64.45a"> divā śītagṛhe cāpi padmo<lb n="6"/>tpaladalo
                        yute | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.46ab"> śayīta cayanakāmaṃ spṛśyamānā nilaiḥ sukhaiḥ
                        || </l>



                    <l xml:id="SS.6.64.46a"> rātrau harmmyatale hṛdye puṣpaprakarabhūṣite
                        | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.46b"> jalajaih kusumaiś citraiś
                        candrapādāvaguṇṭhitaiḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.46c"> vyajanair vvījamā<pb n="409v" facs="413"/>naś
                        ca spṛśyamānaś ca komalaiḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.46d"> strīṇāṃ stanaiḥ karaiś cāpi muktāhāraiś ca
                        śītalaiḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.46e"> saṃsevyamāna āsīta suhṛdbhir abhisamvṛtaḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.46f"> śayītaśayane śubhre candanārdrakaṭo naraḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.46g"> rū<lb n="2"/>kṣoc chuṣkeṣu deheṣu grīṣme vā
                        puṣpitovalī || <g ref="#newa-old-gap-filler"/>
                    </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.46h">
                        pravṛddhaga<del>mbhīrara</del><cb/>mbhīraraver mmeghair
                        ativināditaiḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.46i"> prodbhinnakandale ṣyāmakadambakuṭajārjjane || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.46j"> mālatīkusumāmo<lb n="3"/>dadaśāśāpūritembare
                        | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.46k"> surendragopamaṇḍukaiḥ
                        prakīrṇṇavasudhā<cb/>tale || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.46l"> dvirefakṛtasaṅgītanalinīvanabhūṣite | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.46m"> śikhaṇḍināyakavanair
                            nnā<unclear>dyā</unclear>rambhakṛtotsave || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.46n"> daurbba<lb n="4"/>lyakāṣṭhāṃ paramāṃ yadā
                        gacchati bhāskare | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.46o"> śītavātābhravarṣais tu vā<cb/>yuḥ prāvṛṣi
                        kupyati || </l>



                    <l xml:id="SS.6.64.48"> nidāghopacitañ caiva prakupyanti samīraṇaṃ |
                        <caesura/>
                         nihanyādavilambena vidhi<lb n="5"/>nā vyādhikovidaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.48a"> caryāḥ sukhoṣṇāśyaratās tailāni
                        vividhā<cb/>ni ca | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.47cd"> bṛṃhaṇa<gap reason="omitted" extent="3"
                            unit="char"/> kiñcidabhiṣyandi tathaiva ca || </l>



                    <l xml:id="SS.6.64.50"> navāmburūkṣaśītānnaṃ śaktūṃś cāpi vivarjjayet
                            |<lb n="6"/>
                        <caesura/>
                         yavaṣaṣṭikaśālīṃś ca<gap reason="omitted" extent="6" unit="char"
                        />s tathā || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.51"> harmmyamadhye nivāte ca bhajec chayyāṃ
                        mṛdūttarāṃ |
                        <caesura/>
                         saviṣaprāṇiviṇmūtralālāniṣṭhīvanādibhiḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.52"> samāplutan tadā toya<pb n="410r" facs="414"
                            />māntarīkṣa<unclear>ṃ</unclear> viṣopamaṃ |
                        <caesura/>
                         vāyunā viṣajuṣṭena prāvṛṣe yena dūṣitam || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.53"> tad dhi sarvvopayogeṣu tasmin kāle vivarjjayet
                        |
                        <caesura/>
                         ariṣṭāsavamaireyaṃ sopadaṃśāṃs ca yuktitaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.54"> pibe<lb n="2"/>t prāvṛṣi jīrṇṇāṃs tu rātrau
                        prāvṛṣi varjjayet |
                        <caesura/>
                         nirūhair bastibhi<cb/>ś cāpi tathānye mārutāpahaiḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.55ab"> kupitaṃ śamayed vātam vārṣikañ ca
                        caredvidhiṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.55a"> bhūyo varṣītu parjjyanyo<lb n="3"/>
                        gaṅgāyādakṣiṇejane || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.55b"> tatra ca pravṛt vapārthyo ṛtū teṣāṃ
                        pra<cb/>kīrttitau || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.55c"> tasya evottare deṣe himavad dravyasaṃkule | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.55d"> bhūyaḥ śītatamas tatra hemantaśiśiregratū || </l>
                    <lb n="4"/>

                    <l xml:id="SS.6.64.55cd"> ṛtāvṛtau ya etena vidhinā varttate naraḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.56"> ghorānṛtukṛtā<cb/>n rogānnāpnuyān na kadācana
                        ||
                        <caesura/>
                         ata ūrddhvan dvādaśāśanapravicārān vakṣyāmaḥ ||
                        <caesura/>
                         tad yathā śītoṣṇasnigdharū<lb n="5"
                            />kṣadravaśuṣkekakālikauṣadhayuktahīnamātrādoṣa<gap
                            reason="omitted" extent="2" unit="char"
                        />manapra<cb/>vṛddhyarthān || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.57"> tṛṣṇāmadavidāhārtād raktapittaviṣāturān<add
                            place="inline">|</add>
                        <caesura/>
                         saṃmūrcchā strīṣu ca kṣīṇāṃ śītair annair upācaret<lb n="6"/> || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.58"> kaphavātāmayāviṣṭāṃ viriktaṃ snehapāyinaḥ |
                        <caesura/>
                         aklinnakāyāṃś ca <unclear>na</unclear>rānuṣṇair annair upācaret
                        || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.59"> vātikān rūkṣadehāṃś ca vyavāyopahatāṃs tathā |
                        <caesura/>
                         vyāyāminaś cāpi narān sni<pb n="410v" facs="414"/>gdhair annair
                        upācaret || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.60"> medasā<gap reason="omitted" extent="10"
                            unit="char"/>rānapi |
                        <caesura/>
                         kaphābhipannadehāś ca rūkṣair varggair upācaret || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.61"> śuṣkadehī pipāsārttā durbbalānapi ca vraṇairḥ
                        |
                        <caesura/>
                         praklinnade<lb n="2"/>ha vraṇinaḥ śuṣkair mehinam eva ca || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.62"> ekakālam bhaveddeyo durbbalā<cb/>gnivivṛddhaye
                        |
                        <caesura/>
                         samāgnaye tathāhāro dviḥ kālam atha pūjitaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.63"> auṣadhadveṣiṇe deya<gap reason="omitted"
                            extent="8" unit="char"/><lb n="3"/> |
                        <caesura/>
                         mandāgnaye rogiṇe ca mātrāhīnaḥ praśasyate || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.64"> yatharttudahas ttv <cb/>āhāro doṣaḥ praśamanaḥ
                        smṛtaḥ |
                        <caesura/>
                         ataḥ paraṃ ttū scaskānāṃ sarvva eva praśasyate || <g
                            ref="#newa-old-gap-filler"/>
                    </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.65"> ata ūrddhvaṃ daśoṣa<lb n="4"/>dhakālān
                        vakṣyāmaḥ ||
                        <caesura/>
                         tatrābhaktaṃ prāgbhaktaṃ } adhobhaktaṃ | madhyebha<cb/>ktaṃ |
                        antarābhaktaṃ | subhaktaṃ | sāmudgaṃ | muhurmmuhur ggrāsaṃ |
                            grāsāntar<unclear>añ ce</unclear>ti || <gap reason="omitted"
                            extent="5" unit="char"/> || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.66">
                        <gap reason="omitted" extent="5" unit="char"/> yaḥ kevala<lb n="5"
                        />mauṣadham upayu<gap reason="omitted" extent="1" unit="char"/>te
                        || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.67"> vīryādhikaṃ bhavati bheṣajam anuhīnaṃ hanyāt
                        tathā<cb/>mayamasaṃśayamāś ca caiva |
                        <caesura/>
                         tad bālavṛddhavanitāmṛdavas<unclear>tu</unclear> pītvā ślātiṃ
                        parāṃ samupayānti ba<unclear>la</unclear>kṣayañ ca || </l>
                    <lb n="6"/>

                    <l xml:id="SS.6.64.68"> prāgbhaktan nāma || yat prāgbhakta<unclear
                            reason="correction not mentioned">nta</unclear>t pīyate
                        paścānujyate </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.69"> tac chīghraṃ vipākam upayāti balan na hiṃsyād
                        annāvṛtatvān na ca muhur mmuhurvvadanān nireti |
                        <caesura/>
                         prāgbhaktasevinam adhobalamādadhāti | dadyā<pb n="411r"
                            facs="415"/>c ca vṛddhasitūtīrukṛśāṅganānyaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.70"> adhobhaktan nāma || yadabhuktā pīyate </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.72ab"> pītaṃ yad annam upayujya tad ūrddhvakāye
                        hatvā gadāṃ bahuvidhāṃś ca balaṃ dadāti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.71"> madhye bhaktan nāma | yan madhye bhaktasya<lb
                            n="2"/> pīyate | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.72cd"> madhye ttū pītam apahanty avisāritābhāvā ye
                        dehamadhya<cb/>m atibhūya bhavanti rogāḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.73"> antarābhaktan nāma || yad a<gap
                            reason="omitted" extent="1" unit="char"/>re pāyate |
                        pūrvvāparayo bhaktayoḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.75cd"> hṛdyaṃ manoba<lb n="3"/>lakaraṃ tvapi
                        dīpanañ ca | pathyaṃ <unclear>s</unclear>adā bhavati
                        cāntarabhaktakan tat<cb/> || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.74"> sabhaktan nāma | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.74a"> oṣadheyu yat sādhyate | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.75ab"> pathyaṃ sabhaktam abalābalayor hi nityaṃ |
                        tad veṣiṇām api tathā<lb n="4"/> sistūvṛddhayoś ca || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.76"> sāmudgan nāma | yad bhaktasyādāvante ca pīyate
                        |<cb/>
                    </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.77"> doṣe dvidhā pra<unclear>sa</unclear>vite ttū
                        samudgasaṃjñāḥ | ādyantayo<gap reason="omitted" extent="10"
                            unit="char"/> || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.78"> muhur mmuhurn nāma | sabha<lb n="5"/>ktam vā
                        yad oṣadhaṃ muhur mmuhur upayujyate | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.79"> śvāse muhur mmuhur atipra<cb/>sṛte ca kāse
                        hikkāvamīṣu ca bhavatyupayojyametat || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.80"> grāsan nāma | yat piṇḍaṃ vyāmiśram upayujyate
                        | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.82ab"> grāse<lb n="6"/>ṣu cūrṇṇam abalāgniṣu
                        dīpanīyaṃ vājīkarāṇy api ca yojayituṃ yateta || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.81"> grāsāntaran nāma | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.81a">piṇḍā<gap reason="omitted" extent="11"
                            unit="char"/>
                    </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.82cd">
                        <gap reason="omitted" extent="4" unit="char"/>ṣu visṛjed
                        vamanīyadhūmāc chvāsādiṣu<gap reason="omitted" extent="3"
                            unit="char"/>viṣṭa<pb n="411v" facs="415"/>guṇāṃś ca lehān || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.83"> evam ete daśauṣadhakālā bhavanti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.84"> bhavati cātra ||
                        <caesura/>
                         visṛṣṭe viṇmūtre viśadakaraṇai | dehe ca sulaghau |
                        <caesura/>
                        <unclear>sū</unclear>dve rodgare hṛdi ca vimale vāte ca sarati |
                        <caesura/>
                         tathānnaśuddhāyā kla<lb n="2"/>maparisame
                        <unclear>ktū</unclear>kṣau śithile |
                        <caesura/>
                         prayadeyas tv āhāro bhavati | <gap reason="omitted" extent="2"
                            unit="char"/>ṣaja<gap reason="omitted" extent="3" unit="char"
                            /><unclear>sātmra</unclear>kriyeti | </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.84.add"> bhagavān āha dhanvantariḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.64.trailer"> uttare tantre svastharakṣaṇīyaṃ
                        dvāpañcāśattamaḥ kā<lb n="3"/>yacikitsāyām aṣṭāviṃśatitamaḥ ||</l>

                </div>
                <div n="65" type="adhyāya" corresp="6.64 in NAK 5-333">
                    <!--          <milestone n="412r3" unit="folio"/>-->
                    <!-- 
(A)  Missing Verses:
6.65.2,  7,  22cd,  27,  35,  41,  42,  43
(B)  Additions:
6.65.9a, 34a,  
got to here
43a to 43z,  43a1, 43b2,  43c3,  43d4,  43e5, 43f6, 43g7
 (C)  Special Notes:
1) 38ab is after 38cd
2) 39ab is after 37
3) 38cd is after 39ab,
4) 40ef is after 40ab, 
5) 39cd is after 38ab
-->

                    <l xml:id="SS.6.65.1"> athātas tantra<cb/>yuktyād deśan nāmādhyāyaṃ
                        vyākhyāsyāmaḥ || </l>



                    <l xml:id="SS.6.65.3"> tatra dvātriṃśat tantrayuktayo bhavanti |
                        <caesura/>
                         tad yathā | adhikaraṇaṃ| yo<lb n="4"/>gaḥ | padārthaḥ| hetvarthaḥ
                        | uddeśaṃ | || || atideśaḥ |<cb/> upadeśaḥ | pradeśaḥ | atideśaṃ |
                        apavarggaḥ | vākyaśeṣaḥ | arthāpattiḥ | viparyayaḥ | prasaṅgaḥ |
                            ekā<lb n="5"/>ntaḥ | anekāntaḥ | pūrvvapakṣaḥ | nirṇṇayaḥ |
                            a<unclear>ḍū</unclear>mataṃ | vidhānaṃ | anā<cb/>gataipekṣaṇaṃ
                        | atikrāntāpekṣaṇam | saṃśayaḥ | vyākhyānaṃ | svasaṃjñā |
                        nirvvacanaṃ | nidarśanaṃ | niyogaḥ<lb n="6"/> | vikalpaḥ |
                        samuccayaḥ | ūhyam iti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.4"> atrāha | āsāṃ yuktīnāṃ kiṃ prayojanaṃ | ucyate
                        | vākyayojanam arthayojanañ ca || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.5"> ślokau cātra bhavataḥ ||
                        <caesura/>
                         asadaprayuktānāñ ca śabdānām pratiṣedhanaṃ | <pb n="412r"
                            facs="416"/>
                        <caesura/>
                         svavākyasiddhir api ca kriyate tantrayuktibhiḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.6"> vyatyāsoktās tu ye hy arthā līnā ye cāpy
                        anirmmalāḥ |
                        <caesura/>
                         lesauktā ye ca kecit syus teṣāñ cāpi prasādhanaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.8"> tatra yo rdham adhikṛtyocyate tad adhika<lb
                            n="2"/>raṇaṃ | yathā rasaṃ doṣaṃ vā || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.9"> yena vākyaṃ yujyate sa yogaḥ | yathā <gap
                            extent="2" unit="char"/><cb/><gap extent="1" unit="char"/>nāṃ
                        sannikṛṣṭānām padārthānām ekīkaraṇaṃ |
                        <caesura/>
                         tailaṃ pibec cāmṛtavalli<pc> </pc>nimba<pc> </pc>haṃ<unclear
                            reason="faded" extent="1" unit="char"/>hṛyā<pc
                            > </pc>vṛkṣakapippalī<lb n="3"/>bhiḥ |
                        <caesura/>
                         siddhaṃ balābhyāñ ca sadevadāru hitāya nitya galagaṇḍaroge | ||
                        <caesura/>
                         dvisaṃ pibed iti prathamaṃ vaktavye dvitīye | pāde siddhaṃ
                        prayuktam evan dūrasthānām api padānām ekīkaraṇaṃ yo<lb n="4"/>gaḥ
                        || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.10"> yo 'rtho bhihitaḥ sūtra pa<gap reason="blank"
                            extent="12" unit="char"/><cb/><gap reason="blank" extent="2"
                            unit="char"/>yo rthaḥ sa padārthaḥ | aparimitāsra padārthāḥ |
                        <caesura/>
                         yatra <unclear>ntū</unclear> sneha<pc> </pc>svedābhyañjaneṣu
                        dvayos trayāṇām vārthānām u<lb n="5"/>papattir dṛśyate tatra yo
                        'rthaḥ pūrvvāparayoga<pc> </pc>siddho bhavati | yathā<cb/>
                        vedotpattim adhyāyaṃ vyākhyāsyāma ity ukte | sandihyate buddhiḥ
                        katamasya vedasyotpattiṃ vakṣyati | sāmavedā<lb n="6"/>dayaś ca
                            ve<gap reason="blank" extent="8" unit="char"/> kṣya vinda vida
                        ity etayoś ca dhātvor ekārthaḥ | paścāt padam bhavati |
                        āyurvvedotpattim ayam vivakṣur iti eṣa padārthaḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.11"> yad uktaṃ sādhanaṃ bhavati sa hetvarthaḥ |<pb
                            n="412v" facs="416"/>
                        <caesura/>
                         yathā mṛtpiṇḍo 'dbhiḥ praklidyate tathā māṣa<pc
                            > </pc>dugdha<pc> </pc>prabhṛtibhir vvraṇaḥ klidyate || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.12"> samāsa<pc> </pc>vacana sa uddeśaḥ |
                        <caesura/>
                         yathā salyam iti | </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.13"> vistaravacanaṃ nirddeśaḥ |
                        <caesura/>
                         yathā sārīram ā<gap extent="1" unit="char"/>ntū ce<lb n="2"/>ti
                        || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.14"> evam ity upadeśaḥ ||
                        <caesura/>
                         yathā rātrau na jāgṛyād divā na supyā<cb/>d iti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.15"> anena kāraṇenety apadeśaḥ |
                        <caesura/>
                         yathāpadiśyate madhureṇa śleṣmābhivardhana īti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.16"> prakṛtasyāti<lb n="3"/>krāntena sādhanam
                        pradeśaḥ ||
                        <caesura/>
                         yathā devadattasyānena salyam uddhṛ<cb/>taṃ yajñadattasyāyam
                        uddhariṣyatīti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.17"> prakṛtasyānāgatena sādhanam atideśaḥ |
                        <caesura/>
                         yathā yad yasya vāyur ū<lb n="4"/>rdhvam uttiṣṭhati | tenodāvantī
                        syād iti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.18"> abhipramṛjvāpaka<cb/>rṣaṇam apavarggaḥ |
                        <caesura/>
                         yathā asvedyā viṣopasṛṣṭā anyatra mūtrakīṭaviṣād iti | </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.19"> yena panāntūktena vā<unclear reason="faded"
                            >kyaṃ</unclear><lb n="5"/> samāpyate sa vākyaśeṣaḥ |
                        <caesura/>
                         yathā śiraḥpāṇipādapṛṣṭhadhāsve<cb/>diravān ity ukte
                        puruṣagrahaṇam vināpi gamyate puruṣa evokta iti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.20"> dayakīrttitam arthād āpa<unclear
                            reason="faded">dyate</unclear> sā<lb n="6"/>rthāpattiḥ |
                        <caesura/>
                         yathā odanaṃ bhokṣyāmahe tyakte arthād āpannam bhavati | nāyaṃ
                        pipāsur yavāgūr iti | </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.21"> yady asya prātilomyaṃ tad viparyayaḥ |
                        <caesura/>
                         yathā kṛśālpaprāṇābhīravo duścikitsyā ity u<pb n="413r"
                            facs="417"/><lb n="1"/>kta viparītaṃ gṛhante dṛḍhādayaḥ |
                        sucikitsyā iti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.22"> prakaraṇāntareṇa samānaḥ prasaṃgaḥ |
                        <caesura/>
                         yathādhikaraṇāntarito yo rtha asakṛd asakṛd a<gap reason="blank"
                            extent="3" unit="char"/>ḥ samāpyate sarvvatra || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.23"> yad avadhāraṇenocyate sa ekāntaḥ ||
                        <caesura/>
                         yathā trivṛtā virecati madanaphalaṃ <cb/>vāmayati | </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.24"> kvacit tathā kvacid anyathā so 'nekāntaḥ |
                        <caesura/>
                         yathā kecid ācāryā bruvate dravyam pradhānaṃ kecid rasāḥ <lb
                            n="3"/>kecid dvitīyā kecid vipāka iti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.25"> yas tū niḥsaṃśayam abhidhī<cb/>yate sa
                        pūrvvapakṣaḥ |
                        <caesura/>
                         yathā kathaṃ vāte nimittāś catvāraḥ pramehā asādhyā bhavanti | </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.26"> tasyāntaran nirṇṇayaḥ |
                        <caesura/>
                         yathā <lb n="4"/>śarīraṃ prapīḍya praścotayitvādho gatvā
                            vasāmedomajjāttūvi<g ref="#newa-gap-filler"/><cb/>ddhaṃ mūtraṃ
                        sṛjati evam asādhyā vātajāḥ || </l>



                    <l xml:id="SS.6.65.28"> paramamata<pc> </pc>pratiṣiddhamantramataṃ |
                        <caesura/>
                         yathā yo brūyāt pattrasā iti || <lb n="5"/>vādī tac ca prati
                        pratipādyāt tū manyate kathañ cit <unclear>ta</unclear>matan nāma
                        || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.29"> pra<cb/>karaṇān tū pūrvvyād abhihitaṃ vidhānam
                        ||
                        <caesura/>
                         yathā <subst><del>śakti</del>
                            <add place="bottom-margin">sakthi<metamark
                                    function="line-number-from-below"
                            >2</metamark></add></subst>marmmāṇy ekādaśa prakaraṇāt tū
                            pūrvvyā<gap reason="blank" extent="3" unit="char"/>ni || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.30"> evaṃ <lb n="6"/>vakṣyatīty anāgatāpekṣaṇaṃ |
                        <caesura/>
                         yathā ślokasthāne brūyāc cikitsyeṣu vakṣyāmīti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.31"> ity uktam atikrāntāpekṣaṇaṃ |
                        <caesura/>
                         yathā cikitsiteṣu brūyāc chlokasthāne yad abhihitam iti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.32"> ubhayantattū<pb n="413v" facs="417"/><lb n="1"
                        />nidarśanaṃ saṃśayaḥ |
                        <caesura/>
                         yathā lahṛdayaghātaḥ prāṇaharaḥ pāṇipādacchedanam aprāṇaharaḥ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.33"> tatrātimayo 'pavarṇṇanaṃ vyākhyānaṃ |
                        <caesura/>
                         yatheha pañcaviṅśakaḥ <gap reason="blank" extent="3" unit="char"
                        /> vyākhyāyate | tathā nānyeṣv āyurvve<lb n="2"/>datantreṣu
                        sutādim pratyārabdhaś cintā iti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.34"> anyaśāstrāsāmānyā <cb/>svajñā <gap
                            reason="blank" extent="2" unit="char"/>ṣu tantreṣu saṃjñā yā
                        svasaṃjñā |
                        <caesura/>
                         yatheha śāstre mithunam iti | madhusarppiṣo grahaṇaṃ trivṛtam
                            i<lb n="3"/>ti | sarppistailavasā || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.35"> lokaprathitam udāharaṇaṃ nirvvacanaṃ |
                        yatho<cb/>ṣṇabhayāc chām antūsarati || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.36">dṛṣṭāntavyaktir nnirvvacanaṃ | yathā agnir
                            vvāyusahi<gap reason="blank" extent="12" unit="char"/><lb
                            n="4"/><gap reason="blank" extent="3" unit="char"/>phaduṣṇo
                        vraṇo bhivṛddhiṃ gacchatīti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.37"> idam eveti niyo<g ref="#newa-gap-filler"
                        /><cb/>gaḥ | yathā pathyam eva bhoktavyam iti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.39"> idam evedañ ceti vikalpaḥ | yathā māṃsavargge
                            eṇahariṇalāva<lb n="5"/>tittirāḥ pradhānā īti || </l>

                    <l xml:id="SS.6.65.38"> saṃkṣepa vacanaṃ ca samuccayaḥ | <gap
                            reason="blank" extent="several" unit="char"/></l>

                    <l xml:id="SS.6.65.40"> tad iṣṭaṃ buddhigamyan tad ūhyaṃ ||
                        <caesura/>
                         ya<gap reason="blank" extent="5" unit="char"/><lb n="6"/><gap
                            reason="blank" extent="37" unit="char"/>hitaṃ | atrohyam
                        bhavati annapāne viśiṣṭe dvayo grahaṇe caturṇṇām a<pb n="414v"
                            facs="418"/><lb n="1"/><g ref="#newa-old-gap-filler"/>pi
                        grahaṇaṃ bhavatīti ||
                        <caesura/>
                         kiñcānyena anne bhakṣyam aviruddhad yena sādharmmyāt |
                        <caesura/>
                         caturvvidhas tv āharaḥ | praviralaḥ prāyeṇa dvividha eva ca | ato
                            dvitvaprasiddha<gap extent="5" unit="char"/> | </l>

                </div>
                <!-- end of chapter 65 (64 in Nepalese mss) of the Uttaratantra -->



                <div n="66" type="adhyāya">
                    <!--                     <milestone unit="folio" n="414v"/> -->

                    <l xml:id="SS.6.66.3"><lb n="2"/><gap reason="blank" extent="38"
                            unit="char"/> annaśāstrārthasandehaṃ sukṣmāgādham ivodadhiṃ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.66.4">
                        <persName>viśvāmitra</persName><lb n="3"/>sutaḥ śrīmān
                            <persName>suśrutaḥ</persName> paripṛcchati ||
                        <caesura/>
                         dviṣaṣṭir ddoṣabhedā ye <cb/>punas tān parikīrttitāḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.66.5">kati tatraikaśo jñayā viṃśo vāpy athavā triśaḥ
                        ||
                        <caesura/>
                         tasya tad vacanaṃ śrutvā saṃśa<lb n="4"/>yacchinya<gap
                            reason="blank" extent="1" unit="char"/>
                    </l>

                    <l xml:id="SS.6.66.6">
                        <gap reason="blank" extent="4" unit="pāda"/></l>


                    <l xml:id="SS.6.66.7">
                        <gap reason="blank" extent="4" unit="char"/>rayanty ete hy
                        avyāpannā rasair hitaiḥ |
                        <caesura/>
                        <lb n="5"/> puruṣaḥ ṣoḍśakalaḥ prāṇāś caikā daśaś caye || </l>

                    <l xml:id="SS.6.66.8ab">rogaṇāñ ca <cb/>sahasraṃ yac chatam viṅśatir
                        eva ca | </l>

                    <l xml:id="SS.6.66.9">vyāsataḥ kīrttitan tad dhi bhinnādoṣās tryo
                        guṇāḥ ||
                        <caesura/>
                         dviṣaṣṭidhā bhavanty e<lb n="6"/>te bhūyiṣṭham iti niścayaḥ | </l>

                    <l xml:id="SS.6.66.10">traya eva<gap reason="blank" extent="28"
                            unit="char"/>
                    </l>

                    <l xml:id="SS.6.66.11">
                        <gap reason="blank" extent="11" unit="char"/>kṣayam āgataiḥ ||
                        <caesura/>
                         hīna<pb n="414v" facs="418"/>madhyādhikād vekakṣīṇavṛddhas
                        tathāpare | </l>

                    <l xml:id="SS.6.66.12"> dvādaśaiva samākhyātā rogayonir dviṣaṣṭidhā ||
                        <caesura/>
                         miśrādhātumlaiś caiva yānty asaṃkhyeyanām api | </l>

                    <l xml:id="SS.6.66.13"> tasmāt prasaṃga saṃsavya
                            doṣabhedavi<unclear>ka</unclear><lb n="2"/>lpanaiḥ ||
                        <caesura/>
                         rogam viditvopacared rasa<gap reason="blank" extent="6"
                            unit="char"/>
                    </l>

                    <l xml:id="SS.6.66.14.add">
                        <lb n="3"/><gap reason="blank" extent="9" unit="char"/>ṇāṃ henty
                        anyathā kṛtaṃ || </l>

                    <l xml:id="SS.6.66.15"> adhyāyānāñ ca<cb/>tuḥṣaṣtyā
                        grathitārthapadakramaṃ |
                        <caesura/>
                         etad eva viśeṣeṇa tantram uttaram ṛddhimat || </l>

                    <l xml:id="SS.6.66.16"> spa<gap reason="blank" extent="1" unit="char"
                        />gūḍhārthagambhīram agā<lb n="4"/>dham mandacetasāṃ |
                        <caesura/>
                         yathākramaṃ <gap reason="blank" extent="4" unit="char"/>
                        yathāprasnaṃ yathāvidhiḥ ||
                        <caesura/>
                         yathāpratijñāś ca <unclear>mayā</unclear> bha<gap reason="blank"
                            extent="7" unit="char"/>
                    </l>


                    <l xml:id="SS.6.66.17.add"><gap reason="blank" extent="32" unit="char"/>
                        <caesura/>
                         apasmāronmādakañ caiva rasabhedas tathaiva ca ||
                        <caesura/>
                         svasthārakṣāvidhānañ ca tantrayuktiś ca<lb n="6"/> doṣabhit |
                        <caesura/>
                         ity ebhir ddarśakaṃ proktaṃ punaḥ kāyacikitsite || ❈ ||</l>

                    <l xml:id="SS.6.66.trailer1"> iti sauśrute sahottaratantraṃ
                        catuḥṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ samāptaḥ || ❈ ||</l>


                    <!-- end of chapter 66 (64 in Nepalese mss) of the Uttaratantra -->
                </div>

            </div>
        </body>
    </text>
    <facsimile>
        <graphic
            url="https://sushrutaproject1.github.io/Sushrutasamhita_Saktumiva1/nak_5-333_manifest.json"
        />
    </facsimile>
    <!-- facs numbers 478 -  417 -->
</TEI>
