Proxime factum est: Liberalitas praestantissimorum imperatorum 
expungebatur in castris, milites laureati adibant. Quidam
illic magis dei miles ceteris constantior fratribus, qui se duobus
dominis servire posse praesumpserant, solus libero capite,
coronamento in manu otioso, vulgato iam et ista disciplina Christiano,
relucebat. Denique singuli designare, eludere eminus,
 

infrendere cominus. Murmur tribuno defertur; et persona iam
ex ordine decesserat. Statim tribunus, Cur, inquit, tam diversus
habitus? Negavit ille sibi cum ceteris licere. Causas expostulatus,
Christianus sum, respondit. O militem gloriosum in deo!
Suffragia exinde, et res ampliata, et reus ad praefectos. Ibidem
gravissimas penulas posuit, relevari auspicatus, speculatoriam
morosissimam de pedibus absolvit, terrae sanctae insistere
incipiens, gladium nec dominicae defensioni necessarium
 

reddidit, laurea et de manu deruit, et nunc rufatus sanguinis
sui spe, calceatus de evangelii paratura, succinctus acutiore
verbo dei, totus de apostolo armatus et de martyrii eandida melius
coronatus donativum Christi in carcere expectat. Exinde sententiae
super illo, nescio an Christianorum—non enim aliae ethnicorum,
ut de abrupto et praecipiti et mori cupide, qui de habitu
interrogatus nomini negotium fecerit, solus scilicet fortis inter tot
fratres commilitones, solus Christianus. Plane superest, ut etiam
martyria recusare meditentur qui prophetias eiusdem spiritus sancti
respuerunt. Musitant denique tam bonam et longam sibi pacem
 

periclitari. Nec dubito quosdam scripturas emigrare, sarcinas
expedire, fugae accingi de civitate in civitatem. Nullam enim
aliam evangelio memoriam curant. Novi et pastores eorum in
pace leones, in proelio cervos. Sed de quaestionibus confessionum
alibi docebimus. At nunc quatinus et illud opponunt:
Ubi autem prohibemur coronari? hanc magis localem substantiam
causae praesentis aggrediar, ut et qui ex sollicitudine ignorantiae
quaerunt instruantur, et qui in defensionem delicti contendunt,
revincantur, ipsi vel maxime Christiani laureati, quibus id solum
quaestio est, quasi aut nullum aut incertum saltem haberi possit
delictum quod patiatur quaestionem. Nec nullum autem nec incertum
hinc interim ostendam.

Neminem dico fidelium coronam capite nosse alias extra tempus
temptationis eiusmodi. Omnes ita observant a catechumenis
 

usque ad confessores et martyres vel negatores. Videris, unde
auctoritas moris, de qua nunc maxime quaeritur. Porro cum
quaeritur quid observetur, observari interim constat. Ergo nec
nullum nec incertum videri potest delictum quod committitur in
observationem suo iam nomine vindicandam et satis auctoratam
consensus patrocinio. Plane, ut ratio quaerenda sit, sed salva
observatione, nec in destructionem eius, sed in aedificationem potius,
quo magis observes, cum fueris etiam de ratione securus.
Quale est autem, ut tunc quis in quaestionem provocet observationem,
cum ab ea excidit? et tunc requirat, unde habuerit observationem,
cum ab ea desiit? quando, etsi ideo velit videri ad
quaestionem vocare, uti ostendat se non deliquisse in observationis
destitutione, nihilominus deliquisse eum constet retro in
observationis praesumptione. Si enim non deliquit hodie suscepta
corona, deliquit aliquando recusata. Et ideo non ad eos erit iste
tractatus quibus non competit quaestio, sed ad illos qui studio
discendi non quaestionem deferunt, sed consultationem. Nam et
 

semper quaeritur de isto, et laudo fidem quae ante credidit
observandum esse quam didicit. Et facile est statim exigere, ubi
scriptum sit, ne coronemur. At enim scriptum est, ut coronemur?
Expostulantes enim scripturae patrocinium in parte diversa
praeiudicant suae quoque parti scripturae patrocinium adesse
debere. Nam si ideo dicetur coronari licere, quia non prohibeat
scriptura, aeque retorquebitur ideo coronari non licere, quia scriptura
non iubeat. Quid faciet disciplina? Utrunque recipiet, quasi
neutrum prohibitum sit? an utrumque reiciet, quasi neutrum
praeceptum sit? Sed quod non prohibetur, ultro permissum est(??) Immo
prohibetur quod non ultro est permissum.

Et quamdiu per hanc lineam serram reciprocabin(??), habendes
observationem inveteratam, quae praeveniendo statum fecit?
Hanc si nulla scriptura determinavit, certe consuetudo corroboravit,
quae sine dubio de traditione manavit. Quomodo enim usurpari
quid potest, si traditum prius non est? Etiam in traditionis
obtentu exigenda est, inquis, auctoritas scripta. Ergo quaeramus
an et traditio nisi scripta non debeat recipi. Plane negabimus
 


recipiendam, si nulla exempla pra(??)iudicent aliarum observationum,
quas sine ullius scripturae instrumento solius traditionis titulo
et exinde consuetudinis patrocinio vi(??)dicamus. Demque ut a
baptismate ingrediar, aquam adituri ibidem, sed et aliquanto
prius in ecclesia sub antistitis manu, contestamur nos renuntiare
diabolo et pompae et angelis eius. Dehinc ter mergitamur amplius
aliquid respondentes quam dominus in evangelio determinavit,
Inde suscepti lactis et mellis concordiam praegustamus, exque
ea die lavaero quotidiano per totam hebdomadem abstinemus.
Eucharistiae sacramentum et in tempore victus et omnibus mandatum
 

a domino etiam antelucanis coetibus, nec de aliorum manu
quam praesidentium sumimus. Oblationes pro defunctis, pro
nataliciis annua die facimus. Die dominico ieiunium nefas ducimus
 

vel de geniculis adorare Eadem immunitate a die Paschae
in Pentecosten usque gaudemus. Calicis aut panis etiam nostri
aliquid deeuti in terram anxie patimur. Ad omnem progressum
atque promotum, ad omnem aditum et exitum, ad vestitum et
calciatum, ad lavacra, ad mensas, ad lumina, ad cubilia, ad sedilia,
quacumque nos conversatio exercet, frontem signaculo
terimus.

Harum et aliarum eiusmodi disciplinarum si legem expostules
scripturarum, nullam leges. Traditio tibi praetendetur auctrix,
consuetudo confirmatrix, et fides observatrix. Rationem traditioni
et consuetudini et fidei patrocinaturam aut ipse perspicies,
aut ab aliquo qui perspexerit disces. Interim nonaullam esse
(??) cui debeatur obsequium. Adicio unum ad(??) enempl(??),
quatinus et de veteribus docere conveniet. Apud Iudaees (??)
sollemne est feminis eorum velamen capitis, ut inde noscantur.
Quaero legem. Apostolum differo. Si Rebecca conspecto procul
sponso velamen invasit, privatus pudor legem facere non potuit,
aut causae suae fecerit. Tegantur virgines solae, et hoc nuptum
venientes, nec antequam cognoverint sponsos. Si et Susanna
in iudicio revelata argumentum velandi praestat, possum dicere;
et hic velamen arbitrii fuit. Rea venerat, erubescens de infamia
sua, merito abscondens decorem, vel quia timens iam placere.
Ceterum in stadio mariti non putem velatam deambulasse quae
placuit. Fuerit nunc velata semper. In ipsa quoque legem habitus
 

 requiro, vel in quacunque alia. Si legem nusquam reperio,
sequitur ut traditio consuetudini morem hunc dederit, habiturum
quandoque apostoli auctoritatem ex interpretatione rationis. His
igitur exemplis renuntiatum erit posse etiam non scriptam traditionem
in observatione defendi, confirmatam consuetudine, idonea
teste probatae tunc traditionis ex perseverantia observationis. Consuetudo
autem etiam in civilibus rebus pro lege suscipitur, cum
deficit lex, nec differ, scriptura. an ratione consistat, quando
et legem ratio commendet. Porro si ratione lex constat, lex
erit omne iam quod ratione constiterit a quocunque productum. An
non putas omni fideti licere concipere et constituere, dumtaxat
quod deo congruat, quod disciptinae conducat, quod saluti proficiat,
dicente domino, Cur autem non et a vobis ipsis quod iustum 
iudicatis? Et non de iudicio tantum, sed de omni sententia rerum
examinandarum dicit et apostolus, Si quid ignoratis, deus 
vobis revelabit, solitus et ipse consilium subministrare, cum praeceptam
domini non habebat, et dicere a semetipso, spiritum
dei habens deductorem omnis veritatis. (??)taque consilium eius
divim iam praecepti instar obtinuit de rationis divinae patrocinio.
Hanc nune expostula salvo traditionis respectu, quocumque
traditore censetur, nec auctorem respicias, sed auctoritatem, et
inprimis consuetudinis ipsius, quae propterea colenda est, ne non
 

sit rationis interpres, ut, si et hanc deus dederit, tunc discas
non an observanda sit tibi consuetudo, sed cur.

Maior efficitur ratio Christianarum observationum, cum illas
etiam natura defendit, quae prima omnium disciplina est. Ideoque
haec prima praescribit coronam capiti non convenire. Puto autem
naturae deus noster est, qui figuravit hominem et fructibus rerum
appetendis, iudicandis, consequendis certos in eo sensus ordinavit
per propria membrorum quodammodo organa. Auditum in
auribus fodit, visum in oculis accendit, gustum in ore conclusit,
odoratum in naribus ventilavit, contactum in manibus extimavit.
Per haec exterioris hominis ministeria interiori homini administrantia
fructus munerum divinorum ad animam deducuntur a
 

sensibus. Quis igitur fructus ex floribus? Substantia enim propria,
certe praecipua, coronarum flores agri. Aut odor, inquis, aut color,
aut pariter utrumque. Qui erunt sensus coloris, odoris?
visus, opinor, et odoratus. Istos sensus quae membra sortita
sunt? oculi, nisi fallor, et nares. Utere itaque floribus visu et
odoratu, quorum sensuum fructus est, utere per oculos et nares,
quorum sensuum membra sunt. Substantia tibi a deo tradita
est, habitus a saeculo. Quamquam nec habitus extraordinarius
ordinario usui obstrepit. Hoc sint tibi flores et inserti et innexi
et in filo et in scirpo, quod liberi, quod soluti, spectaculi scilicet
et spiraculi res. Coronam, si forte, fascem existimas florum
 

per seriem conprehensorum, ut plures semel portes, ut
omnibus pariter utaris. Iam vero et in sinum conde, si tanta
munditia est, et in lectulum sparge, si tanta mollitia est, et in
poculum crede, si tanta innocentia est. Tot modis fruere, quot
et sentis. Ceterum in capite quis sapor floris, quis coronae
sensus, nisi vinculi tantum, quo neque color cernitur, neque
odor ducitur, nec teneritas commendatur? Tam contra naturam
est florem capite sectari, quam cibum aure, quam sonum nare.
Omne autem, quod contra naturam est, monstri meretur notam
penes omnes, penes nos vero etiam elogium sacrilegii in deum,
naturae dominum et auctorem.

Quaerens igitur dei legem habes communem istam in publico
mundi, in naturalibus tabulis, ad quas et Apostolus solet provocare,
 ut cum in velamine feminae, Nec natura vos, inquit, docet?
 ut cum ad Romanos natura facere dicens nationes ea, quae sunt
 

legis, et legem naturalem suggerit et naturam legalem. Sed et
in prime epistolae naturalem usum conditionis in non naturalem 
masculos et feminas inter se demutasse affirmans ex retributione
erroris in vicem poenae utique naturalibus patrocinatur.
Ipsum deum secundum naturam prius novimus scilicet deum
appellantes deorum, bonum praesumentes et iudicem invocantes.
Quaeris, an conditioni eius fruendae natura nobis debeat praeire,
(??) rapiamur qua dei aemulus universam conditionem certis
(??) (??)bomini mancipatam cum ipso homine corrupit, unde
eam et apostolus invitam ait vanitati succidisse, vanis primum 
usibus, tum turpibus et iniustis et impiis subversam? Sic itaque
et circa voluptates spectaculorum infamata conditio est ab eis
qui natura quidem omnia dei sentiunt ex quibus spectacula instruuntur,
 

 scientia autem deficiunt illud quoque intellegere, omnia
esse a diabolo mutata. Sed et huic materiae propter suaviludios
nostros Graeco quoque stilo satisfecimus.

Proinde coronarii isti agnoscant interim naturae auctoritatem
communis sapientiae nomine, qua homines, et propriae religionis
pignora, qua deum naturae de proximo colentes, atque ita velut
ex abundanti ceteras quoque rationes dispiciant quae nostro
privatim capiti coronamentis et quidem omnibus interdicunt. Nam
et urgemur a communione naturalis disciplinae converti ad proprietatem
Christianae totam iam defendendam per ceteras quoque
species coronarum, quae aliis usibus prospectae videntur, ut
aliis substantiis structae, ne, quia non ex floribus constant, quorum
usum natura signavit, ut ipsa haec laurea militaris, non
credantur admittere sectae interdictionem, quia evaserint naturae
 

praescriptionem. Video igitur et curiosius et plenius agendum
ab originibus usque ad profectus et excessus rei. Litterae ad
hoc saeculares necessariae. De suis enim instrumentis saecularia
probari necesse est. Quantulas attigi, credo sufficient. Si
fuit aliqua Pandora, quam primam feminarum memorat Hesiodus,
hoc primum caput coronatum est a Charitibus, cum ab
omnibus muneraretur, unde Pandora. Nobis vero Moyses, propheticus,
non poeticus pastor, principem feminam Evam facilius
pudenda foliis quam tempora floribus incinctam describit. Nulla
ergo Pandora. Sed et de mendacio erubescenda est coronae
origo. Iam nunc et de veritatibus suis. Certe enim certos
fuisse constat auctores rei vel illuminatores. Saturnum Pherecydes
ante omnes refert coronatum, Iovem Diodorus post devictos
Titanas hoc munere a ceteris honoratum. Dat et Priapo
taenias idem, et Ariadnae sertum ex auro et Indicis gemmis, Vulcani
 

ac post Liberi munus, postea sidus Iunoni vitem Callimachus
induxit. Ita et Argis signum eius palmite redimitum
subiecto pedibus corio leonino insultantem ostentat novercam
de exuviis utriusque privigni Hercules nunc populum capite
praefert, nunc oleastrum, nunc apium. Habes tragoediam Cerberi.
habes Pindarum atque Callimachum, qui et Apollinem memorat
interfecto Delphyne dracone lauream induisse, qua supplicem.
Erant enim supplices coronati apud veteres. Liberum,
 

eundem apud Aegyptios Osirin, Harpocration industria hederatum
argumentatur, quod hederae natura sit cerebrum ab heluco
defensare. Sed et alias Liberum principem coronae plane
laureae, in qua ex Indis triumphavit, etiam vulgus agnoscit, cum
dies in illum sollemnes Magnam appellat Coronam. Si et Leonis
Aegyptii scripta volvas, prima Isis repertas spicas capite cir
cumtulit, rem magis ventris. Plura quaerentibus omnia exhibebit
praestantissimus in hac quoque materia commentator Claudius
Saturninus. Nam est illius de coronis liber et origines et origines et causas
et species et sollemnitates earum ita edisserens, ut nullam gratiam
floris, nullam laetitiam frondis, nullum cespitem aut palmitem
non alicuius capiti invenias consecratum; quo satis instruatur,
quam alienum iudicare debeamus coronati capitis institutionem
 

ab eis prolatam et in eorum deinceps honorem dispensatam
quos saeculum deos credidit. Si enim mendacium divinitatis
diabolus operatur in hac etiam specie, a primordio mendax, sine
dubio et eos ipse prospexerat in quibus mendacium divinitatis
ageretur. Quale igitur habendum est apud homines dei veri
quod a gentibus candidatis diaboli introductum et ipsis a primordio
dicatum est, quodque iam tunc idololatriae initiabatur
ab idolis et in idolis adhuc vivis? non quasi aliquid sit idolum,
sed quoniam quae idolis alii faciunt ad daemones pertinent?
Porro si quae alii idolis faciunt ad daemones pertinent, quanto
magis quod ipsa sibi idola fecerunt cum adviverent? Ipsi scilicet
 

sibi procuraverant daemones per eos in quibus esurierant
ante quod procuraverant.

Tene interim hanc fidem, dum incursum quaestionis excutio. 
Iam enim audio dici et alia multa ab eis prolata quos saeculum
deos credidit, tamen et in nostris hodie usibus et in pristinorum
sanctorum et in dei rebus et in ipso Christo deprehendi,
non alias scilicet homine functo quam per communia ista instrumenta
exhibitionis humanae. Plane ita sit, nec antiquius adhuc
 

in origines disceptabo. Primus litteras Mercurius enarravit:
necessarias confitebor et commerciis rerum et nostris erga deum
studiis. Sed et si nervos idem in sonum strinxit, non negabo
et hoc ingenium cum sanctis fecisse et deo ministrasse, audiens
David. Primus medellas Aesculapius exploravit: meminit et
Esaias Ezechiae languenti aliquid medicinale mandasse. Scit et
Paulus stomacho vinum modicum prodesse. Sed et Minerva prima
molita sit navem: videbo navigantem Ionan et apostolos. Plus
est, quod et Christus vestietur; habebit etiam paenulam Paulus.
Si et uniuscuiusque suppellectilis et singulorum vasorum aliquem
ex diis saeculi auctorem nominaris, agnoscam necesse est et
recumbentem in lectulo Christum, et cum pelvem discipulorum
pedibus offert, et cum aquam ex urceo ingerit, et cum linteo
circumstringitur, propria Osiridis veste. Huiusmodi quaestioni
 

sic ubique respondeo, admittens quidem utensilium communionem,
sed provocans eam ad rationalium et inrationalium distinctionem,
quia passivitas fallit obumbrans corruptelam conditionis, qua
subiecta est vanitati. Dicimus enim ea demum et nostris et superioribus
usibus et dei rebus et ipsi Christo competisse quae
meras utilitates et certa subsidia et honesta solatia necessariis
vitae humanae procurant, ut ab ipso deo inspirata credantur,
priore prospectore et instructore et oblectatore, si forte, hominis
sui, quae vero hunc ordinem excesserunt, ea non convenire
usibus nostris, praesertim quae propterea scilicet nec apud saeculum
nec in dei rebus nec in conversationibus Christi recognosci est.

Quis denique patriarches, quis prophetes, quis levites aut sacerdos 
aut archon, quis vel postea apostolus aut evangelizator aut
episcopus invenitur coronatus? Puto nec ipsum dei templum nec
 

arca testamenti nec tabernaculum martyrii nec altare nec altare nec candelabrum,
quibus utique et in prima dedicationis sollemnitate et in
secunda restitutionis gratulatione competisset coronari, si dignum
deo esset. Atquin si figurae nostrae fuerunt (nos enim sumus et
templa dei et altaria et luminaria et vasa), hoc quoque figurate
portendebant, homines dei coronari non oportere. Imagini veritas
respondere debebit. Si forsitan opponis ipsum Christum coronatum,
ad hoc breviter interim audies: Sic et tu coronare; licitum
est. Tamen nec illam impietatis contumeliosae coronam populus
conscivit. Romanorum militum fuit commentum, ex usu rei
saecularis, quem populus dei nec publicae umquam laetitiae nec
ingenitae luxuriae nomine admisit, facilius cum tympanis et tibiis
et psalteriis revertens de captivitate Babyloniae quam cum cornis,
et post cibum et potum exsurgens ad ludendum sine coronis.
Nam neque laetitiae descriptio neque luxuriae denotatio
de coronae decore aut dedecore tacuisset. Adeo et Esaias
 quoniam inquit, Cum tympanis et psalteriis et tibiis bibunt
vinum, dicturus esset etiam, Cum coronis, si umquam hic usus
fuisset in dei rebus.

Ita cum idcirco proponis deorum saecularium ornamenta etiam
apud deum deprehendi, ut inter haec coronam quoque capitis communi
 

usui vindices, ipse tibi iam praescribis non habendum in
communionem usus apud nos quod non inveniatur in dei rebus.
Quid enim tam indignum deo quam quod dignum idolo? Quid
autem tam dignum idolo quam quod et mortuo? Nam et mortuorum
est ita coronari. vel quoniam et ipsi idola statim fiunt
et habitu et cultu consecrationis, quae apud nos secunda idololatria
est. Igitur qui careant sensu, illorum erit perinde uti
ea re, cuius careant sensu, atque si abuti ea vellent, si sensu
non carerent. Nulla vero distantia est abutendi, cum veritas cessat
utendi. Cessante natura sentiendi, qua vult, quis abutatur,
cum non habeat qua utatur? Nobis autem abuti apud apostolum
non licet, facilius non uti docentem, nisi quod nec abutuntur qui
nihil sentiunt. Sed vacat totum et est ipsum quoque opus mortuum,
quantum in idolis, vivum plane, quantum in daemoniis,
ad quae pertinet superstitio. Idola nationum, inquit David, argentum 
gentum et aurum. Oculos habent, nec vident, nares, nec odorantur,
manus, nec contrectabunt. Per haec enim floribus frui
est. Quod si tales edicit futuros qui idola fabricantur, tales iam
sunt qui secundum idolorum ornatum quid utuntur. Omnia munda 
 

mundis, ita et immunda omnia immundis, nihil autem immundius
idolis. Ceterum substantiae mundae, ut dei res, et hac sua conditione
communes usui. Sed et ipsius usus administratio interest.
Nam et ego mihi gallinaceum macto, non minus quam Aesculapio
Socrates, et si me odor alicuius loci offenderit, Arabiae aliquid
incendo, sed non eodem ritu nec eodem habitu nec eodem apparatu
quo agitur apud idola. Si enim verbo nudo conditio
 polluitur, ut apostolus docet, Si quis autem dixerit, Hoc idolothytum
est, non contigeris, multo magis, cum habitu et ritu
et apparatu idolothytorum contaminatur. Ita et corona idolothytum
efficitur. Hoc enim ritu et habitu et apparatu idolis immolatur
auctoribus suis, quorum eo vel maxime proprius est usus,
ne in communionem possit admitti quod in dei rebus non invenitur.
 Propterea apostolus inclamat, Fugite idololatriam! Omnem
utique et totam. Recogita silvam et quantae latitant spinae.
 

Nihil dandum idolo, sic nec sumendum ab idolo. Si in idolio
recumbere alienum est a fide, quid in idoli habitu videri? Quae 
communio Christo et Beliae? Et ideo fugite. Longum enim
divortium mandat ab idololatria, in nullo proxime agendum.
Draco etiam terrenus de longinquo homines spiritu absorbet.
Altius Iohannes, Filioli, inquit, custodite vos ab idolis! non 
iam ab idololatria quasi officio, sed ab idolis, id est ab ipsa
effigie eorum. Indignum enim, ut imago dei vivi imago idoli et
mortui fias. Usque adhuc proprietatem istius habitus et ex
originis censu et ex superstitionis usu idolis vindicamus, ex
eo praeterea, quod dum in rebus dei non refertur, magis magisque
illorum deputatur, in quorum et antiquitatibus et sollemnitatibus
 

et officiis convenitur. Ipsae denique fores, et ipsae
hostiae et arae, ipsi ministri ac sacerdotes eorum coronantur.
Habes omnium collegiorum sacerdotalium coronas apud Claudium.
Sed et illam interstruximus distinctionem differentium
rationalium et irrationalium eis occurrentem, qui communionem
in omnibus de quorundam exemplorum occasione defendunt. Ad
hanc itaque partem causas iam ipsas coronarias inspici superest,
ut, dum ostendimus extraneas, immo et contrarias disciplinae,
nullam earum rationis patrocinio fultam probemus, quod posset
habitus huiusmodi quoque communioni vindicari, sicut et quidam,
quorum exempla nobis obiectantur.

Etenim, ut ipsam causam coronae militaris aggrediar, puto
prius conquirendum, an in totum Christianis militia conveniat.
Quale est alioquin de accidentibus retractare, cum a praecedentibus
 

culpa sit? Credimusne humanum sacramentum divino superduci
licere, et in alium dominum respondere post Christum, et
eierare patrem et matrem et omnem proximum, quos et lex
honorari et post deum diligi praecepit, quos et evangelium,
solo Christo pluris non faciens, sic quoque honoravit? Licebit
in gladio conversari, domino pronuntiante gladio periturum.
qui gladio fuerit usus? Et proelio operabitur filius pacis, cui nec
litigare conveniet? Et vincula et carcerem et tormenta et supplicia
administrabit, nec suarum ultor iniuriarum? Iam et stationes
aut aliis magis faciet quam Christo, aut et dominico
die, quando nec Christo? Et excubabit pro templis, quibus renuntiavit?
Et coenabit illic, ubi apostolo non placet? Et quos
interdiu exorcismis fugavit, noctibus defensabit, incumbens et
requiescens super pilum, quo perfossum latus est Christi? Vexillum
 

quoque portabit aemulum Christi? Et signum postulabit
a principe, qui iam a deo accepit? Mortuus etiam tuba inquietabitur
aeneatoris, qui excitari a tuba angeli expectat? Et cremabitur
ex disciplina castrensi Christianus, cui cremare non licuit,
cur Christus merita ignis indulsit? Quanta alia inde delicta circumspici
possunt castrensium munium transgressioni interpretanda !
Ipsum de castris lucis in castra tenebrarum nomen deferre transgressionis
est. Plane, si quos militia praeventos fides posterior
invenit, alia conditio est, ut illorum, quos Iohannes admittebat
ad lavacrum, ut centurionum fidelissimorum, quem Christus (??)
et quem Petrus catechizat, dum tamen suscepta fide atque signa(??)
aut deserendum statim sit, ut a multis actum, aut omnibus modis
cavillandum, ne quid adversus deum committatur, quae nec
extra militiam permittuntur, aut novissime perpetiendum pro
 

deo, quod aeque fides pagana condixit. Nec enim delictorum impunitatem
aut martyriorum immunitatem militia promittit. Nusquam
Christianus aliud est. Unum evangelium et idem Iesus,
negaturus omnem negatorem et confessurus omnem confessorem
dei, et salvam facturus animam pro nomine eius amissam, perditurus
autem de contrario adversus nomen eius lucri habitam.
Apud hunc tam miles est paganus fidelis, quam paganus est
miles fidelis. Non admittit status fidei necessitates. Nulla est
necessitas delinquendi, quibus una est necessitas non delinquendi.
Nam et ad sacrificandum et directo negandum necessitate
quis premitur tormentorum sive poenarum, tamen nec illi necessitati
disciplina conivet, quia potior est necessitas timendae
negationis et obeundi martyrii quam evadendae passionis et implendi
officii. Ceterum subvertit totam substantiam sacramenti
causatio eiusmodi, ut etiam voluntariis delictis fibulam laxet.
 

Nam et voluntas poterit necessitas contendi, habens scilicet
unde cogatur. Vel ipsam praestruxerim et ad ceteras officialium
coronarum causas, quibus familiarissima ista ducatio necessitatis,
cum idcirco aut officia fugienda sunt, ne delictis
incidamus, aut martyria toleranda sunt, ut officia rumpamus. De
prima specie quaestionis, etiam militiae ipsius inlicitae, plura non
faciam, ut secunda reddatur. Nae, si omni ope expulero militiam,
frustra iam de corona militari provocarim. Puta denique
licere militiam usque ad causam coronae.

Sed et de corona prius dicam. Laurea ista Apollini vel Libero
sacra est, illi ut deo telorum, huic ut deo triumphorum.
Sic docet Claudius, cum et myrto ait milites redimiri solere.
 

Veneris enim? myrtus, matris Aeneadarum, etiam amiculae Martis,
per Iliam et Romulos Romani. Sed ego Venerem non
credo ex hac parte cum Marte Romanam, qua pellicis dolor est.
Cum et olea militia coronatur, ad Minervam est idololatria,
armorum aeque deam, sed et paci cum Neptuno initae ex hac
arbore coronatam. In his erit serti militaris superstitio ubique
polluta et polluens. omnia. Quae iam polluatur et causis.
Ecce annua votorum nuncupatio quid videtur? Prima in principiis,
 

secunda in Capitoliis. Accipe post loca et verba: Tunc
tibi, Iuppiter, bovem cornibus auro decoratis vovemus esse
futurum. Cuius sententiae vox est? Utique negationis. Etiamsi
tacet illic Christianus ore, coronatus capite respondit. Eadem
laurea in donativi dispensatione denuntiatur. Plane non
gratuita idololatria, aliquibus aureis venditans Christum, ut argenteis
 Iudas. Hoc erit, Non potestis deo servire et mammonae,
 mammonae manum tradere et deo absistere? Hoc erit, Reddite
quae sunt Caesaris Caesari et quae dei deo, nec hominem deo
reddere et denarium Caesari auferre? Triumphi laurea foliis struitur,
an cadaveribus? lemniscis ornatur, an bustis? unguentis
delibuitur, an lacrimis coniugum et matrum? fortasse quorundam
 

et Christianorum; et apud barbaros enim Christus. Qui
hanc portaverit in capite causam nonne et ipsi pugnavit? Est et
alia militia regiarum familiarum. Nam et castrenses appellantur,
munificae et ipsae sollemnium Caesarianorum. Sed et tum
proinde miles ac servus alterius es, et si duorum, dei et Caesaris,
certe tunc non Caesaris, cum te deo debes, etiam in communibus,
credo, potiori.

Coronant et publicos ordines laureis publicae causae, magistratus 
vero insuper aureis, ut Athenis, ut Romae. Superferuntur
etiam illis Hetruscae. Hoc vocabulum est coronarum quas
gemmis et foliis ex auro quercinis ab Iove insignes ad deducendas
tensas cum palmatis togis sumunt. Sunt et provinciales
 

aureae, imaginum iam, non virorum, capita maiora quaerentes.
Sed tui ordines et tui magistratus et ipsum curiae nomen
ecclesia est Christi. Illius es, conscriptus in libris vitae. Illic
purpurae tuae sanguis domini et clavus latus in cruce ipsius;
illic securis ad caudicem iam arboris posita; illic virga ex
radice Iesse. Viderint et publici equi cum coronis suis. Dominus
tuus, ubi secundum scripturam Hierusalem ingredi voluit,
 nec asinum habuit privatum. Isti in curribus et isti in equis, nos
autem in nomine domini dei nostri invocabimus. Ab ipso incolatu
Babylonis illius in Apocalypsi Iohannis submovemur, nedum
a suggestu. Coronatur et vulgus nunc ex principalium prosperitatum
 

exultatione, nunc ex municipalium sollemnitatum proprietate.
Est enim omnis publicae laetitiae luxuria captatrix. Sed tu
peregrinus mundi huius, civis civitatis supernae Hierusalem.
Noster, inquit, municipatus in caelis. Habes tuos census, tuos 
fastos, nihil tibi cum gaudiis saeculi, immo contrarium debes.
Saeculum enim gaudebit, vos vero lugebitis. Et, puto, felices 
ait legentes, non coronatos. Coronant et nuptiae sponsos, et
ideo non nubemus ethnicis, ne nos ad idololatrian usque deducant,
a qua apud illos nuptiae incipiunt. Habes legem a patriarchis
quidem, habes apostolum in domino nubere iubentem. Coronat
et libertas saecularis. Sed tu iam redemptus es a Christo,
et quidem magno. Servum alienum quomodo saeculum manumittet?
Etsi libertas videtur, sed et servitus videbitur. Omnia
imaginaria in saeculo et nihil veri. Nam et tunc liber hominis
eras, redemptus a Christo, et nunc servus es Christi, licet manumissus
ab homine. Si veram putes saeculi libertatem, ut et
corona eam consignes, redisti in servitutem hominis, quam putas
libertatem, amisisti libertatem Christi, quam putas servitutem.
Numquid et agonisticae causae disputabuntur, quas statim tituli
 

sui damnant, et sacras et funebres scilicet? Hoc enim superest,
ut Olympius Iupiter et Nemeaeus Hercules et misellus Archemorus
et Antinous infelix in Christiano coronentur, ut ipse spectaculum
fiat, quod spectare taedet. Universas, ut arbitror, causas
enumeravimus, nec ulla nobiscum est; omnes alienae, profanae,
illicitae, semel iam in sacramenti testatione eieratae. Hae
enim erant pompae diaboli et angelorum eius, officia saeculi,
honores, sollemnitates, popularitates, falsa vota, humana servitia,
laudes vanae, gloriae turpes, et in omnibus istis idololatriae
in solo quoque censu coronarum, quibus omnia ista redimita sunt.
Praefabitur quidem Claudius etiam caelum sideribus apud Homeri
carmina coronatum, certe a deo, certe homini; igitur et homo
 

ipse a deo coronandus est. Ceterum a saeculo coronantur et lupanaria
et latrinae et pistrinae et carcer et ludus et ipsa amphitheatra
et ipsa spoliaria ipsaeque libitinae. Quam sacer
sanctusque, quam honestus ac mundus sit habitus iste, noli de
uno poetico caelo, sed de totius mundi commerciis aestimare.
At enim Christianus nec ianuam suam laureis infamabit, si norit,
quantos deos etiam ostiis diabolus adfinxerit, Ianum a ianua,
Limentinum a limine, Forculum et Carnam a foribus et
eardinibus, etiam apud Graecos Thyraeum Apollinem et Antelios
daemonas.

Tanto abest, ut capiti suo munus inferat idololatriae, immo 
iam dixerim Christo, siquidem viri caput Christus est, tam
liberum quam et Christus, ne velamento quidem obnoxium, nedum
 

obligamento. Porro et quod obnoxium est velamento, caput feminae,
hoc ipso iam occupatum non vacat etiam obligamento.
Habet humilitatis suae sarcinam. Si nudo capite videri non debet
propter angelos, multo magis coronato fortasse tunc illos coronatos
scandalizaverit. Quid enim est in capite feminae corona
quam formae lena, quam summae lasciviae nota, extrema negatio
verecundiae, conflatio inlecebrae? Propterea nec ornabitur operosius
mulier ex apostoli prospectu, ut nec crinium artificio coronetur.
Qui tamen et viri caput est et feminae facies, vir
ecclesiae, Christus Iesus, quale, oro te, sertum pro utroque
sexu subiit? Ex spinis opinor et tribulis, in figuram delictorum,
quae nobis protulit terra carnis, abstulit autem virtus crucis,
omnem aculeum mortis in dominici capitis tolerantia obtundens.
Certe praeter figuram contumelia in promptu est et dedecoratio
et turpitudo et his implexa saevitia, quae tunc domini
tempora foedaverunt et lancinaverunt, uti tu nunc laurea et myrto
et olea et inlustri aliqua fronde et, quod magis usui est,
centenariis quoque rosis de horto Midae lectis et utrisque
 

liliis et omnibus violis coroneris, etiam gemmis forsitan et auro,
ut et illam Christi coronam aemuleris, quae postea ei obvenit, quia et
favos post fella gustavit, nec ante rex gloriae in caelestibus salutatus
est, quam rex Iudaeorum proscriptus cruci, minoratus primo a
patre modico quid citra angelos, et ita gloria et honore coronatus.
Si ob haec caput ei tuum debes, tale, si potes, ei
repende, quale suum pro tuo obtulit, aut nec floribus coroneris,
si spinis non potes, quia floribus non potes.

Serva deo rem suam intaminatam. Ille eam, si volet, coronabit. 
Immo et vult denique, invitat. Qui vicerit, inquit, dabo 
ei coronam vitae. Esto et tu fidelis ad mortem et decerta et tu
bonum agonem, cuius coronam et apostolus repositam sibi merito
confidit. Accipit et angelus victoriae coronam procedens in candido
equo, ut vinceret, et alius iridis ambitu ornatur caelesti
prato. Sedent et presbyteri coronati eodemque auro et ipse filius
 

beminis supra nubem micat. Si tales imagines in visione, quales
veritates in repraesentatione? Illas aspice, illas odora.
Quid caput strophiolo aut dracontario damnas, diademati destinatum?
Nam et reges nos deo et patri suo fecit Christus Iesus.
Quid tibi cum flore morituro? Habes florem ex virga Iesse,
super quem tota divini spiritus gratia requievit, florem incorruptum,
immarcescibilem, sempiternum; quem et bonus miles eligendo
in caelesti ordinatione profecit. Erubescite, commilitones
eius, iam non ab ipso iudicandi, sed ab aliquo Mithrae milite,
qui cum initiatur in spelaeo, in castris vere tenebrarum, coronam
 

interposito gladio. sibi oblatam, quasi mimum martyrii,
dehinc capiti suo accommodatam monetur obvia manu a capite
pellere et in humerum, si forte, transferre, dicens Mithran esse
coronam suam. Atque exinde nunquam coronatur, idque in
signum habet ad probationem sui, sicubi temptatus fuerit de sacramento,
statimque creditur Mithrae miles, si deiecerit coronam,
si eam in deo suo esse dixerit. Agnoscamus ingenia diaboli, idcirco
quaedam de divinis affectantis, ut nos de suorum fide confundat
et iudicet.