Ad rem pertinere existimavi, ut vel vanum opusculum materiae congruentis absolverem et libello, qui commemorationem habet eorum, qui vel peregrini Burdigalae vel 1 Burdigalenses peregre docuerunt, Epitaphia subnecterem scilicet titulos sepulcrales 2 heroum, qui bello Troico interfuerunt. Quae antiqua cum aput philologum quendam repperissem, Latino sermone converti, non ut inservirem ordinis persequendi studio 3 , set ut cohercerem libere nec aberrarem.

REX regum Atrides, fraternae coniugis ultor,

oppetii manibus coniugis ipse meae.

quid prodest Helenes raptum punisse dolentem,

vindicem adulterii cum Clytemestra necet?

FELIX O Menelae, deum cui debita sedes

decretumque piis manibus Elysium,

Tyndareo dilecte gener, dilecte Tonanti,

coniugii vindex, ultor adulterii,

aeterno pollens aevo aeternaque iuventa,

nec leti passus tempora nec senii.

AIACIS tumulo pariter tegor obruta Virtus,

inlacrimans bustis funeris ipsa mei,

incomptas lacerata comas, quod pravus Atrides

cedere me instructis compulit insidiis,

iam dabo purpureum claro de sanguine florem,

testantem gemitu crimina iudicii.

NON una Aeaciden tellus habet: ossa teguntur

litore Sigeo, crinem Larisa cremavit.

pars tumulis secreta iacet, pars classe relata est; 1

orbe set in toto redivivum ostendet Homerus 2 .

CONDITUR hoc tumulo Laerta natus Ulixes:

perlege Odyssean omnia nosse volens.

CONDITUR hic genitore bono melior Diomedes,

crimen ob uxoris pulsus dotalibus Argis,

Argyripam clarosque viris qui condidit Arpos,

clarior urbe nova patriae quam sede vetusta.

CONSILIIS belloque bonus, quae copula rara est,

carus et Atridis, carus et Aeacidis:

praemia virtutis simul et pietatis adeptus,

servate Antilochus Nestore patre obii.

non hic ordo fuit: set iustius ille superstes,

Troia capi sine quo perfida non poterat.

Hoc tegor in tumulo quarti iam prodigus aevi

Nestor, consilio clarus et eloquio,

obiecit sese cuius pro morte peremptus

filius et nati vulnere vivo pater,

eheu cur fatis disponere sic placet aevum,

tam longum ut nobis, tam breve ut Antilocho?

ORBE tegor medio, maior virtute paterna,

quod puer et regis Pyrrhus opima tuli.

Impius ante aras quem fraude peremit Orestes,

quid mirum, caesa iam genetrice furens.

NEC me non dignum titulo Pleuronia credit,

quae 1 communis erat cum Diomede domus,

Euryalo et Sthenelo: nam tertius hoc ego regnum

possedi, de quo nunc satis est tumulus.

GUNEA pontus habet, tumulus sine corpore nomen.

fama homines inter, caelum animus repetit,

cuncta elementa duci tanto commune sepulcrum.

quae? caelum et tellus et mare et ora virum.

FATALE adscriptum nomen mihi Protesilao;

nam primus Danaum bello obii Phrygio,

audaci ingressus Sigeia litora saltu,

captus pellacis Lartiadae insidiis.

qui, ne Troianae premeret pede litora terrae,

ipse super proprium desiluit clipeum,

quid queror? hoc letum iam tum mea fata canebant,

tale mihi nomen cum pater inposuit.

PRODITUS ad poenam sceleratae fraude Lacaenae

et deformato corpore Deiphobus

non habeo tumulum, nisi quem mihi voce vocantis

et pius Aeneas et Maro conposuit.

HECTORIS hic tumulus, cum quo sua Troia sepulta est:

conduntur pariter, qui periere simul.

FLOS Asiae tantaque unus de gente superstes,

parvulus, Argivis set iam de patre timendus,

hic iaceo Astyanax, Scaeis deiectus ab altis.

pro dolor! Iliaci Neptunia moenia muri

viderunt aliquid crudelius Hectore tracto.

SARPEDON Lydus, genitus Iove, numine patris

sperabam caelum, set tegor hoc tumulo

sanguineis fletus lacrimis: pro ferrea fata,

et patitur luctum, qui prohibere potest.

NASTES Amphimachusque, Nomionis inclita proles,

ductores quondam, pulvis et umbra sumus.

HECTORE prostrato nec dis nec viribus aequis

congressus saevo Troilus Aeacidae,

raptatus bigis fratris coniungor honori,

cuius ob exemplum nec mihi poena gravis.

CEDE procul myrtumque istam fuge, nescius hospes:

telorum seges est sanguine adulta meo.

confixus iaculis et ab ipsa caede sepultus

condor in hoc tumulo bis Polydorus ego.

scit pius Aeneas et tu, rex impie, quod me

Thracia poena premit, Troia cura tegit?

EUPHEMUM Ciconum ductorem Troia tellus

condidit hastati Martis ad effigiem,

nec satis est titulum saxo incidisse sepulcri;

insuper et frontem mole onerant statuae,

ocius ista ruunt, quae sic cumulata locantur:

maior ubi est cultus, magna ruina subest.

HIPPOTHOUM Pyleumque tenet gremio infima tellus:

caulibus et malvis terga superna virent.

nec vexat cineres horti cultura quietos,

dum parcente manu molle holus excolitur.

ENNOMUS hic Chromiusque iacent: quis Mysia regnum

quis pater Alcinous Oceanusque atavus.

nobilitas quid tanta iuvat? quo clarius istis

est genus, hoc mortis condicio gravior.

HIC Priami non est tumulus nec condor in ista

sede: caput Danai deripuere meum.

ast ego cum lacerum sine nomine funus haberem,

confugi ad cineres Hectoreos genitor,

illic et natos Troiamque Asiamque sepultam

inveni et nostrum quidquid ubique iacet.

QUI tumulum Priami quaerit, legat Hectoris ante.

ille meus, nato quem prius ipse dedi.

XXIV A.- HECTORI

HECTORIS et patriae simul est commune sepulcrum,

amborum quoniam iuncta ruina fuit.

QUAE regina fui, quae claro nata Dymante,

quae Priami coniunx, Hectora quae genui,

hic Hecuba iniectis perii superobruta saxis,

set rabie linguae me tamen ulta prius.

fidite ne regnis et prole et stirpe parentum,

quicumque hoc nostrum σῆμα κυνὸς legitis.

TROAS Achilleo coniuncta Polyxena busto

malueram nullo caespite functa tegi.

non bene discordes tumulos miscetis, Achivi:

hoc violare magis, quam sepelire fuit.

THEBARUM regina fui, Sipyleia cautes

quae modo sum: laesi numina Letoidum.

bis septem natis genetrix laeta atque superba,

tot duxi mater funera, quot genui,

nec satis hoc divis: duro circumdata saxo

amisi humani corporis effigiem;

set dolor obstructis quamquam vitalibus haeret

perpetuasque rigat fonte pio lacrimas,

pro facinus! tantaene animis caelestibus irae?

durat adhuc luctus, matris imago perit .

DIC, canis, hic cuius tumulus? — Canis.-At canis hic quis? —

Diogenes.-Obiit? — Non obiit, set abit.-

Diogenes, cui pera penus, cui dolia sedes,

ad manes abiit? — Cerberus inde vetat.-

Et quonam? — Clari flagrat qua stella Leonis,

additus est iustae nunc canis Erigonae.

PERA, polenta, tribon, baculus, scyphus, arta supellex

ista fuit Cynici: set putat hanc nimiam.

namque cavis manibus cernens potare bubulcum:

cur, scyphe, te, dixit, gesto supervacuum.

EFFIGIEM, rex Croese, tuam, ditissime regum,

vidit aput manes Diogenes Cynicus.

nil, inquit, tibi, Croese, tuum; superant mihi cuncta.

nudus eram: sic sum. nil habui: hoc habeo,

rex ait: Haud egui, cum tu, mendice, carebas

omnibus; et careo, si modo non egeo?

SPARGE mero cineres bene olentis et unguine nardi,

hospes, et adde rosis balsama puniceis.

perpetuum mihi ver agit inlacrimabilis urna

et commutavi saecula, non obii.

nulla mihi veteris perierunt gaudia vitae,

seu meminisse putes omnia, sive nihil.

UNA quidem, geminis fulget set dissita punctis

littera, praenomen sic L: nota sola facit,

post .M. inrisum est: puto sic M : non tota videtur:

dissiluit saxi fragmine laesus apex.

nec quisquam, MARIUS SEU MARCIUS ANNE METELLUS

hic iaceat, certis noverit indiciis,

truncatis convulsa iacent elementa figuris,

omnia confusis interfere notis,

miremur periisse homines? monumenta fatiscunt

mors etiam saxis nominibusque venit.

PHOSPHORE, clamosi spatiosa per aequora circi

septenas solitus victor obire vias,

inproperanter agens primos a carcere cursus,

fortis praegressis ut potereris equis,

promptum et veloces erat anticipare quadrigas:

victores etiam vincere laus potior.

hunc titulum vani solacia sume sepulcri

et gradere Elysios praepes ad alipedes.

Pegasus hinc dexter currat tibi, laevus Arion

funis eat, quartum det tibi Castor equum.

ME sibi et uxori et natis commune sepulcrum

constituit seras Carus ad exequias,

iamque diu monumenta vacant sitque ista querella

longior et veniat ordine quisque suo,

nascendi qui lege datus, placidumque per aevum

condatur, natu qui prior, ille prior.

OMNIA quae longo vitae cupiuntur in aevo,

ante quater plenum consumpsit Anicia lustrum.

infans Iactavit, pubes et virgo adolevit.

nupsit, concepit, peperit, iam mater obivit.

quis mortem accuset? quis non accuset in ista?

aetatis meritis anus est, aetate puella.