Prima deum magnis canimus freta pervia natis

fatidicamque ratem, Scythici quae Phasidis oras

ausa sequi mediosque inter iuga concita cursus

rumpere flammifero tandem consedit Olympo.

Phoebe, mone, si Cymaeae mihi conscia vatis

stat casta cortina domo, si laurea digna

fronte viret; tuque o, pelagi cui maior aperti

fama, Caledonius postquam tua carbasa vexit

Oceanus Phrygios prius indignatus Iulos,

eripe me populis et habenti nubila
						terrae,

sancte pater, veterumque fave veneranda canenti

facta virum. versam proles tua pandet Idumen

(namque potest ):
						Solymo nigrantem pulvere fratrem

spargentemque faces et in omni turre furentem.

ille tibi cultusque deum delubraque gentis

instituet, cum tu, genitor, lucebis ab
						omni

parte poli, neque iam Tyriis Cynosura carinis

certior aut Grais Helice servanda magistris,

sed tu signa dabis, sed te duce Graecia
						mittet

et Sidon Nilusque rates. nunc nostra serenus

orsa iuves, haec ut Latias vox impleat urbes.

Haemoniam primis Pelias frenabat ab annis,

iam gravis et longus populis metus: illius
							amnes

Ionium quicumque petunt, ille Othryn et Haemum

atque imum felix versabat vomere Olympum.

sed non ulla quies animo fratrisque paventi

progeniem divumque minas; hunc nam fore regi

exitio vatesque canunt pecudumque per aras

terrifici monitus iterant: super ipsius ingens

instat fama viri virtusque haut laeta tyranno.

ergo anteire metus iuvenemque exstinguere pergit

Aesonium letique vias ac tempora versat.

sed neque bella videt Graias neque monstra per urbes

ulla: Cleonaeo iam tempora clusus hiatu

Alcides; olim Lernae defensus ab angue

Areas, et ambobus iam cornua fracta iuvencis.

ira maris vastique placent discrimina ponti.

tum iuvenem tranquilla tuens nec fronte timendus

occupat et fictis dat vultum et pondera dictis.

'hanc mihi militiam, veterum quae pulchrior actis,

adnue daque animum. nostri de sanguine Phrixus

Cretheos ut patrias audis effugerit aras.

hunc ferus Aeetes, Scythiam Phasimque rigentem

qui colit (heu magni Solis pudor), hospita vina



nil nostri divumque memor. non nuntia tantum

fama refert: ipsum iuvenem tam saeva gementem,

ipsum ego, cum serus fessos sopor alligat artus,

aspicio; lacera adsiduis namque illius umbra

questibus et magni numen maris excitat Helle.

si mihi quae quondam vires, vel pendere poenas

Colchida iam et regis caput hic atque arma videres.

olim annis ille ardor hebet, necdum mea proles

imperio et belli rebus matura marique.

tu, cui iam curaeque vigent animique viriles,

i, decus, et
						pecoris Nephelaei vellera Graio

redde tholo ac tantis temet dignare periclis.'

talibus hortatur iuvenem, propiorque 
						iubenti

conticuit, certus Scythico concurrere ponto

Cyaneas, tantoque silet possessa dracone

vellera, multifidas regis quem filia linguas

vibrantem ex adytis cantu dapibusque vocabat

et dabat ex terno liventia mella
						veneno.

Mox taciti patuere doli nec vellera curae

esse viro, sed sese odiis immania cogi

in freta. qua iussos sed tandem quaerere Colchos

arte queat? nunc aerii plantaria vellet

Perseos aut curru saevos
						frenasse dracones

ardet, ut ignaras Cereris qui vomere terras

imbuit et flava quercum
						damnavit arista.

heu quid agat? populumne levem veterique tyranno

infensum atque olim miserantes Aesona patres

advocet? an socia Iunone et Pallade fretus

armisona superet magis et freta iussa capessat,

siqua operis tanti domito consurgere ponto

fama queat? tu sola animos mentesque peruris,

Gloria; te viridem
						videt immunemque senectae

Phasidis in ripa stantem iuvenesque vocantem.

tandem animi incertum confusaque pectora
						firmat

relligio, tendensque pias ad sidera palmas

'omnipotens regina', inquit 'quam, turbidus atro

aethere caeruleum quateret
						cum Iuppiter imbrem,

ipse ego praecipiti tumidum per Enipea nimbo

in campos et tuta tuli nec credere quivi

ante deam, quam te tonitru nutuque reposci

coniugis et subita raptam formidine vidi,

da Scythiam Phasimque mihi; tuque, innuba Pallas,

eripe me. vestris egomet tune vellera templis

illa dabo, dabit auratis et cornibus igni

colla pater, niveique
						greges altaria cingent.'

Accepere deae
						celerique per aethera lapsu

diversas petiere vias. in moenia pernix

Thespia et ad carum
						Tritonia devolat Argum.

moliri hunc puppem iubet et demittere ferro

robora, Peliacas et iam comes exit in umbras.

at Iuno Argolicas pariter Macetumque per urbes

spargit inexpertos temptare parentibus austros

Aesoniden; iam stare ratem remisque superbam

poscere quos revehat rebusque in saecula tollat.

Omnis avet quae iam bellis spectataque fama

turba ducum, primae seu quos in flore iuventae

temptamenta tenent necdum data copia rerum:

at quibus arvorum studiumque insontis aratri,

hos stimulant magnaque ratem per lustra viasque

visi laude canunt
						manifesto in lumine Fauni

silvarumque deae atque elatis cornibus Amnes.

Protinus Inachiis ultro Tirynthius Argis

advolat, Arcadio cuius flammata veneno

tela puer facilesque umeris gaudentibus arcus

gestat Hylas: velit ille quidem, sed dextera nondum

par oneri clavaeque capax. quos talibus amens

insequitur solitosque novat Saturnia questus:

'o utinam Graiae rueret non omne iuventae

in nova fata decus, nostrique Eurystheos haec nunc

iussa forent. imbrem et tenebras saevumque tridentem

iam iam ego et inviti torsissem 
						coniugis ignem.

nune quoque nec socium nostrae columenve carinae

esse velim, Herculeis nec me umquam fidere fas sit

auxiliis comiti et tantum debere superbo.'

Dixit et Haemonias oculos detorquet ad undas.

fervere cuncta virum coetu, simul undique cernit

delatum nemus et docta resonare bipenni

litora; iam pinus gracili dissolvere lamna

Thespiaden iungique latus lentoque sequaces

molliri videt igne trabes, remisque paratis

Pallada velifero quaerentem bracchia malo.

constitit ut longo moles non pervia ponto

puppis, et ut tenues subiere latentia cerae

lumina, picturae varios superaddit honores.

hic sperata ... 
						Tyrrheni tergore piscis

Peleos in thalamos vehitur Thetis; aequora delphin

corripit, illa sedet deiecta in lumina palla

nec love maiorem nasci suspirat Achillen.

hanc Panope Dotoque soror laetataque fluctu

prosequitur nitidis pariter Galatea lacertis

alta petens:
						Siculo revocat de litore Cyclops.

contra ignis viridique torus
						de fronde dapesque

vinaque et aequoreos inter cum coniuge divos

Aeacides, pulsatque chelyn post pocula Chiron.

parte alia Pholoe multoque insanus Iaccho

Rhoetus et
						Atracia subitae de virgine pugnae.

crateres mensaeque volant araeque deorum

poculaque, insignis veterum labor. optimus hasta

hic Peleus, hic ense furens agnoscitur Aeson;

fert gravis invito victorem Nestora tergo

Monychus, ardenti peragit Clanis Actora quercu;

nigro Nessus equo fugit, adclinisque tapetis

in mediis vacuo
						condit caput Hippasus auro.

Haec quamquam miranda viris stupet Aesone natus

et secum: 'heu miseros nostrum
						natosque patresque.

haccine nos animae faciles rate nubila contra

mittimur? in solum nunc saeviet Aesona pontus?

non iuvenem in casus eademnque pericula Acastum

abripiam? invisae Pelias freta tuta carinae

optet et exoret nostris cum matribus undas.'

Talia cunctanti laevum Iovis armiger aethra

advenit et validis fixam erigit unguibus agnam.

at procul e stabulis trepidi clamore sequuntur

pastores fremitusque canum; citus occupat auras

raptor et Aegaei super effugit alta profundi.

accipit augurium Aesonides laetusque superbi

tecta petit Peliae. Drior huic turn regia proles

advolat amplexus fraternaque pectora iungens.

ductor ait: 'non degeneres, ut reris, Acaste,

venimus ad questus: socium te iungere coeptis

est animus; neque enim Telamon aut Canthus et Idas

Tyndareusque puer mihi vellere dignior Helles.

o quantum terrae, quantum cognoscere caeli

permissum est, pelagus quantos aperimus in usus.

nunc forsan grave reris opus; sed laeta recurret

cum ratis et caram cum iam mihi reddet Iolcon,

quis pudor heu nostros tibi tune audire labores,

quam referam visas tua per suspiria gentes.'

Nec passus rex plura virum: 'sat multa parato

in quaecumque vocas; nec nos' ait 'optume, segnes

credideris patriisve magis confidere regnis

quam tibi, si primos duce te virtutis honoris

carpere fraternae sedeatque adcrescere famae.

quin ego, nequa metu nimio me cura parentis

impediat, fallam ignarum subitusque paratis

tunc adero, primas linquet cum puppis harenas.'

dixerat. ille animos promissaque talia laetus

accipit et gressus avidos ad litora vertit.

At ducis imperiis Minyae monituque frequentes

puppem umeris subeunt et tento poplite proni

decurrunt intrantque fretum. non clamor anhelis

nauticus aut blandus testudine defuit Orpheus.

tum laeti statuunt aras. tibi, rector aquarum,

summus honor, tibi caeruleis in litore vittis

et Zephyris Glaucoque bovem Thetidique iuvencam

deicit Ancaeus. non illo certior alter

pinguia letifera perfringere colla bipenni.

ipse ter aequoreo libans carchesia patri

sic ait Aesonides: 'o qui spumantia nutu

regna quatis terrasque salo complecteris omnes,

da veniam. scio me cunctis e gentibus unum

inlicitas temptare vias hiememque mereri:

sed non sponte feror, nec nunc mihi iungere montes

mens tamen aut summo deposcere fulmen Olympo.

ne Peliae te vota trahant: ille aspera iussa

repperit et Colchos in me luctumque meorum:

†illumetu tantum ... 
						non indignantibus undis

hoc caput accipias et pressam regibus alnum.'

sic fatus pingui cumulat libamine flammam.

Protulit ut crinem densis luctatus in
						extis

ignis et escendit salientia viscera tauri,

ecce sacer totusque dei per litora Mopsus

immanis visu vittamque comamque per auras

surgentem laurusque rotat. vox reddita tandem,

vox horrenda viris; tum facta silentia vati:

'heu quaenam aspicio. nostris modo concitus ausis

aequoreos vocat ecce deos Neptunus et ingens

concilium. fremere et legem defendere cuncti

hortantur. sic amplexu, sic pectora fratris,

Iuno, tene; tuque o puppem ne desere, Pallas:

nunc patrui nunc flecte minas. cessere ratemque

accepere mari. per quot discrimina rerum

expedior. subita cur pulcher harundine crines

velat Hylas? unde urna umeris niveosque per artus

caeruleae vestes? unde haec tibi vulnera, Pollux?

quantus 10 tumidis taurorum e naribus ignis?

tollunt se galeae sulcisque ex omnibus hastae

et iam iamque umeri. quem circum vellera Martem

aspicio? quaenam aligeris secat anguibus auras

caede madens? quos ense ferit? miser eripe parvos,

Aesonide. cerno et thalamos ardere iugales.'

Iamdudum... Minyas ambage ducemque

terrificat; sed enim contra Phoebeius Idmon,

non pallore viris, non ullo horrore comarum

terribilis, plenus fatis Phoeboque quieto,

cui genitor tribuit monitu praenoscere divum

omina, seu flammas seu lubrica comminus exta

seu plenum certis interroget aera pennis,

sic sociis Mopsoque 
						canit: 'quantum augur Apollo

flammaque prima docet, praeduri plena laboris

cerno equidem, patiens sed quae ratis omnia vincet.

ingentes durate animae dulcesque parentum

tendite ad amplexus.' lacrimae cecidere canenti,

quod sibi iam clusos invenit in ignibus Argos.

Vix ea fatus erat, iungit cum talia ductor

Aesonius: 'superum quando consulta videtis,

o socii (quantisque datur spes maxima coeptis!)

vos quoque nunc vires animosque adferte paternos.

non mihi Thessalici pietas culpanda tyranni

suspective doli: deus haec, deus omine dextro

imperat; ipse suo voluit commercia mundo

Iuppiter et tantos hominum miscere labores.

ite, viri, mecum dubiisque evincite rebus,

quae meminisse iuvet nostrisque nepotibus
							instent.

hanc vero, socii, venientem litore laeti

dulcibus adloquiis ludoque educite noctem.'

paretur. molli iuvenes funduntur in alga,

conspicuusque toris Tirynthius. exta ministri

rapta simul veribus Cereremque dedere canistris.

Iamque aderat summo decurrens vertice Chiron

clamantemque patri procul ostendebat Achillen.

ut puer ad notas erectum Pelea voces

vidit et ingenti tendentem bracchia passu,

adsiluit caraque diu cervice pependit.

ilium nec valido spumantia pocula Baccho

sollicitant veteri nec conspicienda metallo

signa tenent; stupet in ducibus magnumque sonantes

haurit et Herculeo fert comminus ora leoni.

laetus at impliciti Peleus rapit oscula nati

suspiciensque polum 'placido si currere fluctu

Pelea vultis' ait 'ventosque optare ferentes,

hoc, superi, servate caput. tu cetera, Chiron,

da mihi. te parvus lituos et bella loquentem

miretur; sub te puerilia tela magistro

senator ferat et nostram festinet ad hastam.'

omnibus inde mero calor additus: ire per
						altum

magna mente volunt. Phrixi promittitur absens

yellus et auratis Argo reditura corymbis.

Sol ruit et totum Minyis laetantibus undae

deduxere diem. sparguntur litore
						curvo

lumina nondum ullis terras monstrantia nautis.

Thracius hie noctem dulci testudine vates

extrahit, ut steterit redimitus tempora vittis

Phrixus et iniustas contectus nubibus aras

fugerit Inoo linquens Athamanta Learcho;

aureus ut iuvenem miserantibus 
						intulit undis

vector et adstrictis ut sedit cornibus Helle.

septem Aurora vias totidemque peregerat umbras

Luna polo, dirimique procul non aequore visa

coeperat a gemina discedere Sestos Abydo.

hic soror Aeoliden aevum mansura per omne

deserit, heu saevae nequiquam erepta novercae.

illa quidem fessis longe petit umida palmis

vellera, sed bibulas urgenti pondere vestes

unda trahit levique manus labuntur ab auro.

quis tibi, Phrixe, dolor, rapido cum concitus aestu

respiceres miserae clamantia virginis ora

extremasque manus sparsosque per aequora crines.

Iamque mero ludoque modus, positique quietis

conticuere toris; solus quibus ordine fusis

impatiens somni ductor manet. hunc gravis Aeson

et pariter vigil Alcimede spectantque tenentque

pleni oculos. illis placidi sermonis Iason

suggerit adfatus turbataque pectora mulcet.

mox, ubi victa gravi ceciderunt lumina somno,

visa coronatae fulgens tutela carinae

vocibus his instare duci: 'Dodonida quercum

Chaoniique vides famulam Iovis. aequora tecum

ingredior, nec fatidicis avellere silvis

me nisi promisso potuit Saturnia caelo.

tempus adest; age rumpe moras; dumque aequore toto

currimus, incertus si nubila duxerit 
						aether,

iam nunc mitte metus 
						fidens superisque mihique.'

dixerat. ille pavens, laeto quamquam omine divum,

prosiluit stratis. Minyas simul optulit omnis

alma novo crispans pelagus Tithonia Phoebo.

discurrunt transtris: hi celso cornua malo

expediunt, alii tonsas in marmore summo

praetemptant, prora funem legit Argus ab alta.

Increscunt matrum gemitus et fortia languent

corda patrum; longis flentes amplexibus haerent.

vox tamen Alcimedes planctus super eminet omnis.

femineis tantum illa furens ululatibus opstat,

obruat Idaeam
						quantum tuba Martia buxum,

fatur et haec: 'nate indignos aditure
						labores,

dividimur; nec ad hos animum componere
						casus

ante datum, sed bella tibi terrasque timebam.

vota aliis facienda deis. si fata reducunt

te mihi, si trepidis placabile matribus aequor,

possum equidem lucemque pati longumque timorem.

sin aliud Fortuna parat, miserere parentum,

Mors bona, dum metus est nec adhuc dolor. ei mihi, Colchos

unde ego et avecti timuissem vellera Phrixi?

quos iam mente dies, quam saeva insomnia curis

prospicio. quotiens raucos ad litoris ictus

deficiam Scythicum metuens pontumque polumque

nec de te credam nostris ingrata serenis.

da, precor, amplexus haesuraque verba relinque

auribus et dulci iam nunc preme lumina dextra.'

talibus Alcimede maeret; sed fortior Aeson

attollens dictis animos: 'o si mihi sanguis,

quantus erat, cum signiferum cratera minantem

non leviore Pholum manus haec
						compescuit auro,

primus in aeratis posuissem puppibus arma

concussoque ratem gauderem tollere remo.

sed patriae valuere preces auditaque magnis

vota deis: video nostro tot in aequore reges

teque ducem. tales, tales ego ducere suetus

atque sequi. nunc ille dies (det Iuppiter oro),

ille super, quo te Scythici regisque marisque

victorem atque umeros ardentem vellere rapto

accipiam cedamque tuae mea facta iuventae.'

sic ait. ille suo conlapsam pectore matrem

sustinuit magnaque senem cervice recepit.

Et iam finis erat. Zephyrumque ratemque morantis

solverat amplexus tristi tuba
						tertia signo.

dant remo sua quisque viri, dant nomina transtris.

hinc laevom Telamon pelagus tenet, altior inde

occupat Alcides aliud mare, cetera pubes

dividitur: celer Asterion, quem matre cadentem

Piresius 
						gemino fovit pater amne Cometes,

segnior Apidani vires ubi sentit Enipeus.

nititur hinc Talaus fratrisque Leodocus urget

remo terga sui, quos nobile contulit Argos.

hinc quoque missus adest quamvis arcentibus Idmon

alitibus; sed
						turpe viro timuisse futura.

hic et Naubolides tortas consurgit in undas

Iphitus, hic patrium frangit Neptunius aequor

qui tenet undisonam Psamathen semperque patentem

Taenaron Euphemus, mollique a litore Pellae

Deucalion certus iaculis et comminus ense

nobilis Amphion, pariter quos edidit Hypso

nec potuit similes voluitve ediscere vultus.

tum valida Clymenus percusso pectore tonsa

frater et Iphiclus puppem trahit, et face saeva

in tua mox Danaos acturus saxa, Caphereu,

Nauplius, et tortum non a love fulmen Oileus

qui gemet, Euboicas nato stridente per undas,

quique Erymanthei sudantem pondere
						monstri

Amphitryoniaden Tegeaeo limine Cepheus

iuvit, et Amphidamas (at frater plenior actis

maluit Ancaeo vellus contingere Phrixi)

tectus et Eurytion servato colla capillo,

quem pater Aonias reducem tondebit ad aras.

te quoque Thessalicae, Nestor, rapit in freta puppis

fama, Mycenaeis olim qui candida velis

aequora et instantes mirabere mille
						magistros.

hic vates Phoebique fides non vana parentis

Mopsus, puniceo cui circumfusa cothurno

palla imos ferit alba pedes vittataque fronte

cassis et in summo laurus Peneia cono.

quin etiam Herculeo consurgit ab ordine Tydeus

Nelidesque Periclymenus, quem parva Methone

†felevis Elis equis et fluctibus obvius Aulon

caestibus adversos viderunt frangere vultus. —

Tu quoque Phrixeos remo, Poeantie, Colchos

bis Lemnon visure petis, nunc cuspide patris

inclitus, Herculeas olim moture sagittas.

proximus hinc Butes Actaeis dives ab oris;

innumeras nam claudit apes longaque superbus

fuscat nube diem, dum plenas nectare cellas

pandit et in dulcem reges dimittit Hymetton.

insequeris casusque tuos expressa, Phalere,

arma geris; patula nam lapsus ab arbore parvum

te quater ardenti tergo circumvenit anguis:

stat procul intendens dubium pater anxius arcum.

tune caelata metus alios gerit arma Eribotes

nec Peleus fretus soceris et coniuge diva

defuit, ac prora splendet tua cuspis ab alta,

Aeacide: tantum haec aliis excelsior hastis,

quantum Peliacas in vertice vicerat ornos.

linquit et Actorides natum Chironis in antro,

ut socius caro pariter meditetur Achilli

fila lyrae pariterque leves puer incitet hastas, ...

discat eques placidi conscendere terga magistri ...

et quem fama genus non est decepta Lyaei

Phlias immissus patrios de vertice
						crines.

nec timet Ancaeum genetrix committere ponto,

plena tulit quem rege maris. securus in aequor

haut minus Erginus, proles Neptunia, fertur,

qui maris insidias, clarae qui sidera noctis

norit et e clausis quem destinet Aeolus antris,

non metuat cui regna ratis, cui tradere caelum

adsidua Tiphys vultum lassatus ab Arcto.

taurea vulnifico portat celer aspera 
						plumbo

terga Lacon, saltem in vacuos ut bracchia ventos

spargat et Oebalium Pagaseia puppis alumnum

spectet securo celebrantem litora ludo.

oraque Thessalico melior contundere freno

vectorem pavidae Castor dum quaereret Helles,

passus Amyclaea pinguescere Cyllaron herba.

illis Taenario pariter tremit ignea fuco

purpura, quod gemina mater spectabile tela

duxit opus; bis Taygeton silvasque comantes

struxerat, Eurotan molli bis fuderat auro;

quemque suus sonipes niveo de stamine portat

et volat amborum patrius de pectore cycnus.

at tibi collectas solvit iam fibula vestes

ostenditque umeros fortes spatiumque superbi

pectoris Herculeis aequum, Meleagre, lacertis.

hinc numerosa phalanx, proles Cyllenia: certus

Aethalides subitas nervo redeunte sagittas

cogere; tu medios gladio bonus ire per hostes,

Euryte; nec patrio Minyis ignobilis usu,

nuntia verba ducis populis qui reddit, 
						Echion.

sed non, Iphi, tuis Argo reditura lacertis

heu celerem Scythica te maesta relinquet harena

cessantemque tuo lugebit in ordine remum.

te quoque dant campi tanto pastore Pheraei

felices, Admete; tuis nam pendit in arvis

Delius, ingrato Steropen quod fuderat arcu.

a quotiens famulo notis soror obvia silvis

flevit, ubi Ossaeae captaret frigora quercus

perderet et pingui miseros Boebeide
						crines.

insurgit transtris et remo Nerea versat

Canthus, in Aeaeo volvet quem barbara cuspis

pulvere; at interea clari decus adiacet orbis,

quem genitor gestabat Abas: secat aurea fluctu

tegmina Chalcidicas fugiens Euripus harenas,

celsaque semiferum contorquens frena luporum

surgis ab ostrifero medius, Neptune, Geraesto.

at tibi Palladia
						pinu, Polypheme, revecto

ante urbem ardentis restat deprendere patris

reliquias, multum famulis pia iusta moratis,

si venias. breviore petit iam caerula remo

occupat et longe sua transtra novissimus Idas.

at frater magnos Lynceus servatur in usus,

quem tulit Arene, possit qui rumpere terras

et Styga transmisso tacitam deprendere visu.

fluctibus e mediis terras dabit ille magistro

et dabit astra rati, cumque aethera Iuppiter umbra

perdiderit, solus transibit nubila Lynceus.

quin et Cecropiae proles vacat Orithyiae,

temperet ut tremulos Zetes fraterque ceruchos.

nec vero Odrysius transtris impenditur Orpheus

aut pontum remo subigit, sed carmine tonsas

ire docet, summo passim ne gurgite pugnent.

donat et Iphiclo pelagus iuvenumque labores

Aesonides, fessum Phylace quem miserat aevo

non iam operum in partem, monitus sed tradat ut acres

magnorumque viros qui laudibus urat avorum.

Arge, tuae tibi cura ratis, te moenia doctum

Thespia Palladio dant munere; sors tibi, nequa

parte trahat tacitum puppis mare fissaque fluctu

vel pice vel molli conducere vulnera cera.

pervigil Arcadio Tiphys pendebat ab astro

Hagniades, felix stellis qui segnibus usum

et dedit aequoreos caelo duce tendere cursus.

Ecce per obliqui rapidum compendia montis

ductor avens 
						laetusque dolis agnoscit Acastum

horrentem iaculis et parmae luce coruscum.

ille ubi se mediae per scuta virosque carinae

intulit, ardenti Aesonides retinacula ferro

abscidit; haut aliter saltus vastataque pernix

venator cum lustra fugit dominoque timentem

urget equum, teneras compressans pectore tigres,

quas astu rapuit pavido, dum saeva relictis

mater in adverso catulis venatur Amano.

it pariter
						propulsa ratis; stant litore matres

claraque vela oculis percussaque sole secuntur

scuta virum, donec iam celsior arbore pontus

immensusque ratem
						spectantibus abstulit aer.

Siderea tune arce pater pulcherrima Graium

coepta tuens tantamque operis consurgere molem

laetatur; patrii neque enim probat otia regni.

una omnes gaudent superi, venturaque mundo

tempora aquaeque vias cernunt sibi crescere Parcae.

sed non et Scythici genitor discrimine nati

intrepidus tales fundit Sol pectore voces:

'summie sator, cui nostra dies volventibus annis

tot peragit reficitque vices, tuane ista voluntas?

Graiaque nunc undis duce te nutuque secundo

it ratis? an meritos fas est mihi rumpere questus?

hoc metuens et nequa foret manus invida nato,

non mediae telluris opes, non improba legi

divitis arva plagae (teneant uberrima Teucer

et Libys et vestri Pelopis domus): horrida saevo

quae premis arva gelu strictosque insedimus amnes.

cederet his etiam et sese sine honore referret

ulterius, sed nube rigens ac nescia rerum

stat super et nostros iam zona reverberat ignes.

quid regio immanis, quid barbarus amnibus ullis

Phasis et aversis proles mea gentibus obstat?

quid Minyae meruere queri? num vellere
						Graio

vi 
						potitur? profugo quin agmina iungere Phrixo

abnuit Inoas ultro nec venit ad aras,

imperii sed parte virum nataeque moratus

coningio videt e Graia nunc stirpe nepotes

et generos vocat et iunctas sibi sanguine terras.

flecte ratem motusque, pater, nec vulnere nostro

aequora pande viris: veteris sat conscia luctus

silva Padi et
						viso flentes genitore sorores.'

adfremit his quassatque caput qui vellera dono

Bellipotens sibi fixa videt, temptataque contra

Pallas et amborum gemuit Saturnia questus.

Tum genitor 'vetera haec nobis et condita pergunt

ordine cuncta suo rerumque a principe cursu

fixa manent; neque enim terris tum sanguis in ullis

noster erat, cum fata darem, iustique facultas

hinc mihi, cum varios struerem per saecula reges.

atque ego curarum repetam decreta mearum:

iam pridem regio, quae virginis aequor ad Helles

et Tanain tenus immenso descendit ab Euro,

undat equis floretque viris, nec tollere contra

ulla pares animos nomenque capessere bellis

ausa manus; sic fata, locos sic ipse fovebam.

adcelerat sed summa dies Asiamque labantem

linquimus et poscunt iam me sua tempora Grai.

inde meae quercus tripodesque animaeque parentum

hanc pelago misere manum. via facta per undas

perque hiemes, Bellona, tibi. nee vellera tantum

indignanda manent propiorque ex virgine rapta

ille dolor, sed nulla magis sententia menti

fixa meae: veniet Phrygia nam pastor ab Ida,

qui gemitus irasque pares et mutua Grais

dona ferat. quae 
						classe dehinc effusa procorum

bella, quot ad Troiam flentes hiberna Mycenas,

quot proceres natosque deum, quae robora cernes

oppetere et magnis Asiam concedere fatis.

hinc Danaum de fine sedet gentesque fovebo

mox alias. pateant montes silvaeque lacusque

cunctaque claustra 
						maris; spes et metus omnibus esto.

arbiter ipse locos terrenaque summa movendo

experiar, quaenam populis longissima cunctis

regna velim linquamque datas ubi certus habenas.'

tune oculos Aegaea refert ad caerula robur

Herculeum Ledaeque tuens genus atque ita fatur:

'tendite in astra, viri: mea primum regia mundo

Iapeti post bella trucis Phlegramque labores

imposuit: durum vobis iter et grave caeli

institui. sic ecce meus, sic orbe peracto

Liber et expertus terras remeavit Apollo.'

dixit et ingenti flammantem nubila sulco

direxit per inane facem, quae puppe propinqua

in bifidum discessit iter fratresque petivit

Tyndareos, placida et mediis in frontibus haesit

protinus amborum lumenque innoxia fundit

purpureum, miseris olim implorabile nautis.

Interea medio saevus permissa profundo

carbasa Pangaea Boreas speculatus ab arce

continuo Aeoliam Tyrrhenaque tendit ad antra

concitus. omne dei rapidis nemus ingemit alis,

strata Ceres, motusque niger sub praepete pontus.

aequore Trinacrio refugique a parte 
						Pelori

stat rupes horrenda fretis: quot in aethera surgit

molibus, infernas totidem demissa sub undas.

nec scopulos aut
						antra minor iuxta altera tellus

cernitur. illam Acamans habitat nudusque Pyragmon,

has nimbi ventique domos et naufraga servat

tempestas. hinc in terras latumque profundum

est iter, hinc olim soliti miscere polumque

infelixque fretum (neque enim tune Aeolus illis

rector erat, Libya cum rumperet advena
						Calpen

Oceanus, cum flens Siculos Oenotria fines

perderet et mediis intrarent montibus undae),

intonuit donec pavidis ex aethere ventis

omnipotens regemque dedit, quem iussa vereri

saeva cohors: vix monte
						chalybs iterataque muris

saxa domant Euros. cum iam prohibere frementum

ora nequit, rex tune aditus et claustra refringit

ipse volens placatque data fera murmura porta.

nuntius hunc solio Boreas proturbat ab alto:

'Pangaea quod ab arce nefas' ait, 'Aeole, vidi.

Graia novam ferro molem commenta iuventus

pergit et ingenti gaudens domat aequora velo,

nec mihi libertas imis freta tollere harenis,

qualis eram nondum vinclis et carcere clausus.

hinc animi structaeque viris fiducia puppis,

quod Borean sub rege vident. da mergere Graios

insanamque ratem: nil me mea pignora tangunt,

tantum hominum compesce minas, dum litora iuxta

Thessala necdum aliae viderunt carbasa terrae.'

Dixerat. at 
						cuncti fremere intus et aequora venti

poscere. tum validam contorto turbine
						portam

impulit Hippotades. fundunt se carcere laeti

Thraces equi Zephyrusque et nocti concolor alas

nimborum cum prole Notus crinemque procellis

hispidus et multa flavus caput Eurus harena;

induxere hiemem raucoque ad litora tractu

unanimi freta curva ferunt nec sola tridentis

regna movent: vasto pariter ruit igneus aether

cum tonitru piceoque premit nox omnia caelo.

excussi manibus remi, conversaque frontem

puppis in oblicum resonos latus accipit ictus,

vela super tremulum subitus volitantia malum

turbo rapit. qui tum Minyis trepidantibus horror,

cum picei fulsere poli pavidamque coruscae

ante ratem cecidere faces, antemnaque laevo

prona dehiscentem cornu cum sustulit undam.

non hiemem missosque putant consurgere ventos

ignari, sed tale fretum. turn murmure maesto:

'hoc erat inlicitas temerare rudentibus undas

quod nostri timuere patres. vix litore puppem

solvimus, et quanto fremitu se sustulit Aegon.

hoccine Cyaneae concurrunt aequore cautes?

tristius an miseris superest mare? linquite, terrae,

spem pelagi 
						sacrosque iterum seponite fluctus.'

haec iterant segni flentes occumbere leto.

magnanimus spectat pharetras et inutile robur

Amphitryoniades; miscent suprema paventes

verba alii iunguntque manus atque ora fatigant

aspectu in misero toti, cum protinus alnus

solvitur et vasto puppis mare sorbet hiatu.

illam huc atque illuc nunc torquens verberat Eurus,

nunc stridens Zephyris aufert Notus; undique fervent

aequora, cum subitus trifida Neptunus in hasta

caeruleum fundo caput extulit. 'hanc mihi Pallas

et soror hanc' inquit 'mulcens mea pectora fletu

abstulerint; veniant Phariae Tyriaeque carinae

permissumque putent. quotiens mox rapta videbo

vela Notis plenasque malis clamoribus undas.

non meus Orion aut saevus Pliade Taurus

mortis causa novae. miseris tu gentibus, Argo,

fata paras, nec iam merito
						tibi, Tiphy, quietum

ulla parens volet Elysium manesque piorum.'

haec ait et pontum pater ac turbata reponit

litora depellitque Notos, quos caerulus horror

et madido gravis unda sinu longeque secutus

imber ad Aeoliam tendunt simul aequore portam.

emicuit reserata dies caelumque resolvit

arcus et in summos redierunt nubila montes.

iam placidis ratis exstat aquis, quam gurgite ab imo

et Thetis et magnis Nereus socer erigit ulnis.

ergo umeros ductor sacro velatur
						amictu

Aesoniamque capit pateram, quam munere gaudens

liquerat hospitio pharetrasque rependerat auro

Salmoneus, nondum ille furens, qui fingeret alti

quadrifida trabe tela Iovis contraque ruenti

aut Athon aut Rhodopen maestae nemora ardua Pisae

aemulus et miseros ipse ureret Elidis agros.

hac pelago libat latices et talibus infit:

'di, quibus undarum tempestatisque sonorae

imperium et magno penitus par regia caelo,

tuque 
						fretum divosque pater sortite biformes,

seu casus nox ista fuit seu volvitur axis,

ut superum sic claret opus, tollique vicissim

pontus habet, seu te subitae nova puppis imago

armorumque hominumque truces consurgere in iras

impulit, haec luerim satis et tua numina, rector,

iam fuerint meliora mihi. da reddere terris

has animas patriaeque amplecti limina portae.

tum quocumque loco meritas tibi plurimus aras

pascit honos, ubicumque rotis horrendus equisque

stas, pater, atque 
						ingens utrimque fluentia Triton

frena tenet, tantus nostras condere per urbes.'

dixerat haec. oritur clamor dextraeque sequuntur

verba ducis. sic cum stabulis et messibus ingens

ira deum et Calabri 
						populator Sirius arvi

incubuit, coit agrestum manus anxia priscum

in nemus, et miseris dictat pia vota sacerdos.

ecce autem molli Zephyros descendere lapsu

aspiciunt; volat immissis cava pinus habenis

infinditque salum et spumas vomit aere tridenti:

Tiphys agit tacitique sedent ad iussa ministri;

qualiter ad summi solium Iovis omnia circum

prona parata deo, ventique imbresque nivesque

fulguraque et tonitrus et adhuc in fontibus amnes.

At subitus curaque ducem metus acrior omni

mensque mali praesaga quatit, quod regis adortus

progeniem raptoque dolis crudelis Acasto

cetera nuda neci medioque in crimine patrem

liquerit ac nullis inopem vallaverit armis,

ipse procul nunc tuta tenens; ruat omnis in illum

quippe furor. nec vana pavet trepidatque futuris.

Saevit atrox Pelias inimicaque vertice ab alto

vela videt nee qua se ardens effundere possit.

nil animi, nil regna iuvant; fremit obice ponti

clausa cohors telisque salum facibusque coruscat.

haut secus, aerisona volucer cum Daedalus ora

prosiluit iuxtaque comes brevioribus alis,

nube nova linquente domos, Minoia frustra

infremuit manus et visu lassatur inani

omnis eques plenisque redit Gortyna pharetris.

quin etiam in thalamis primoque in limine Acasti

fusus humo iuvenis
						gressus et inania signa

ore premit sparsisque legens vestigia canis

'te quoque iam maesti forsan genitoris imago,

nate', ait 'et luctus subeunt suspiria nostri,

iamque dolos circumque trucis discrimina leti

mille vides. qua te, infelix, quibus insequar oris?

non Scythicas ferus ille domos nec ad ostia Ponti

tendit iter, falsae sed captum laudis amore

te, puer, in nostrae durus tormenta senectae

nune lacerat. celsis an si freta puppibus essent

pervia, non ultro iuvenes classemque decissem?

o domus, o freti nequiquam prole penates.'

dixit et extemplo furiis iraque minaci

terribilis: 'sunt hic etiam tua vulnera, praedo,

sunt lacrimae carusque parens.' simul aedibus altis

itque reditque fremens rerumque asperrima
						versat:

Bistonas ad meritos cum cornua saeva Thyoneus

torsit et infelix iam mille furoribus Haemus,

iam Rhodopes nemora alta gemunt, talem incita longis

porticibus coniunxque fugit natique Lycurgum.

Tartareo turn sacra Iovi Stygiisque ferebat

manibus Alcimede tanto super auxia nato,

siquid ab excitis melius praenosceret umbris.

ipsum etiam curisque parem talesque prementem

corde metus ducit, facilem tamen, Aesona coniunx.

in scrobibus cruor et largus Phlegethontis aperti

stagnat honos, saevoque vocat grandaeva tumultu

Thessalis exanimes atavos magnaeque nepotem

Pleiones. et iam tenues ad carmina vultus

extulerat maestosque tuens natumque nurumque

talia libato pandebat sanguine Cretheus:

'mitte metus, volat ille mari quantumque propinquat,

iam magis atque magis variis stupet Aea deorum

prodigiis quatiuntque truces oracula Colchos.

heu quibus ingreditur fatis, qui gentibus horror

pergit. mox Scythiae spoliis nuribusque superbus

adveniet; cuperem ipse graves turn rumpere terras.

sed tibi triste nefas fraternaque turbidus arma

rex parat et saevos irarum concipit ignes.

quin rapis hine animam et famulos citus effugis artus?

i, meus es, iam te in lucos pia turba silentum

secretisque ciet volitans pater Aeolus arvis.'

Horruits interea famulum clamore supremo

maesta domus, regemque fragor per moenia differt

mille ciere manus et iam dare iussa vocatis.

flagrantes aras vestemque nemusque sacerdos

praecipitat, subitisque pavens circumspicit Aeson,

quid moveat. quam multa leo cunctatus in arta

mole virum rictuque genas et lumina pressit,

sic curae subiere ducem, ferrumne capessat

imbelle atque aevi senior gestamina primi

an patres regnique acuat mutabile vulgus.

contra effusa manus haerensque in pectore coniunx

'me quoque' ait 'casus comitem quicumque propinquat

accipies, nec fata traham natumque videbo

te sine, sat caeli patiens, cum prima per altum

vela dedit, potui quae tantum ferre dolorem.'

talia per lacrimas. et iam circumspicit
						Aeson,

praeveniat quo fine minas, quae fata capessat

digna satis: magnos obitus natumque domumque

et genus Aeolium pugnataque poscere bella.

est etiam ante oculos aevi rudis
						altera proles,

ingentes animos et fortia discere facta

quem velit atque olim leti meminisse paterni.

ergo sacra novat. veteris sub nocte cupressi

sordidus et multa pallens ferrugine taurus

stabat adhuc, cui caeruleae per cornua vittae

et taxi frons hirta comis; ipse aeger anhelans

impatiensque loci visaque exterritus umbra.

hunc sibi praecipuum gentis de more nefandae

Thessalis in seros Ditis servaverat usus:

tergeminam cum placat eram Stygiasque supremo

obsecrat igne domos, iam iam exorabile retro

carmen agens; neque enim ante leves niger avehit umbras

portitor, et vinctae primis stant faucibus Orci.

illum ubi terrificis superesse in tempore sacris

conspexit, statuit leto supremaque fatur

ipse manu tangens damnati cornua tauri:

'vos, quibus imperium Iovis et non segne peractum

lucis iter, mihi conciliis, mihi cognita bellis

nomina magnorum fama sacrata nepotum;

tuque, excite parens umbris, ut nostra videres

funera et oblitos superum paterere dolores,

da placidae mihi sedis iter meque hostia vestris

conciliet praemissa locis. tu, nuntia sontum

virgo Iovi, terras oculis quae prospicis aequis,

ultricesque deae Fasque et grandaeva Furorum

poena parens, meritis regis succedite tectis

et saevas inferte faces. sacer effera raptet

corda pavor; nee sola mei gravia adfore nati

arma ratemque putet: classes et Pontica signa

atque indignatos temerato litore reges

mente agitet semperque metu decurrat ad undas

arena ciens; mors sera viam temptataque claudat

effugia et nostras nequeat praecurrere diras,

sed reduces iam iamque viros auroque coruscum

cernat iter. stabo insultans et ovantia contra

ora manusque feram. tum, vobis siquod inausum

arcanumque nefas et adhuc incondita leti

sors superest, date fallaci pudibunda senectae

exitia indecoresque obitus. non Marte nec armis

aut nati, precor, ille mei dignatus ut umquam

ense cadat; quae fida manus, quae cara suorum

diripiat laceretque senem nec membra sepulchro

contegat. haec noster de rege piacula sanguis

sumat et heu cunctae quas misit in aequora gentes.'—

adstitit et nigro fumantia pocula tabo

contigit ipsa gravi Furiarum maxima dextra;

illi avide exceptum pateris hausere cruorem.

Fit fragor; inrumpunt foribus qui saeva ferebant

imperia et strictos iussis regalibus
						enses.

in media iam morte senes suffectaque leto

lumina et undanti revomentes veste cruorem

conspiciunt; primoque rudem sub limine rerum

te, puer, et visa pallentem morte parentum

diripiunt adduntque tuis. procul
						horruit Aeson

excedens memoremque tulit sub nubibus umbram.

Cardine sub nostro rebusque abscissa 
						supernis

Tartarei sedet aula patris, non illa ruenti

accessura polo, victam si volvere molem

ingenti †iacet ore Chaos, quod
						pondere fessam

materiem lapsumque queat consumere mundum.

hic geminae aeternum portae, quarum altera dura

semper lege patens populos regesque receptat;

ast aliam temptare nefas et tendere contra:

rara et sponte patet, siquando pectore ductor

vulnera nota gerens, galeis praefixa rotisque

cui domus aut studium mortales pellere curas,

culta fides, longe metus atque ignota cupido,

seu venit in vittis castaque in veste sacerdos.

quos omnes lenis plantis et lampada quassans

progenies Atlantis agit. lucet via late

igne dei, donee silvas et amoena piorum

deveniant camposque, ubi sol totumque
						per annum

durat aprica dies thiasique chorique virorum

carminaque et quorum populis iam nulla cupido.

has pater in sedes aeternaque moenia natum

inducitque nurum. tum porta quanta sinistra

poena docet maneat Pelian, quo limine monstrat.

mirantur tantos strepitus turbamque ruentem

et loca et infernos almae virtutis honores.

Interea scelerum luctusque ignarus Iason

alta secat; neque enim patrios cognoscere casus

Iuno sinit, mediis ardens ne flectat ab undis

ac temere in Pelian et adhuc obstantia regis

fata ruat placitosque deis ne deserat actus.

Iamque fretis summas
						aequatum Pelion ornos

templaque Tisaeae 
						mergunt obliqua Dianae;

iam Sciathos subsedit aquis, iam longa recessit

Sepias; attollit tondentes pabula Magnes

campus equos: vidisse putant Dolopeia busta

intrantemque Amyron curvas quaesita per oras

aequora, flumineo cuius redeuntia vento

vela legunt; remis insurgitur. inde salutant

Eurymenas; recipit velumque fretumque reversus

auster, et in nubem Minyis repetentibus altum

Ossa redit. metus ecce deum damnataque bello

Pallene, circumque vident immania monstra

terrigenum caelo quondam adversata gigantum,

quos scopulis trabibusque parens miserata iugisque

induit et versos exstruxit in aethera montes.

quisque suas in rupe minas pugnamque metusque

servat adhuc; quatit ipse hiemes et torquet ab alto

fulmina crebra pater; scopulis sed maximus illis

horror abest, Sicula pressus tellure Typhoeus.

hunc profugum et sacras revomentem pectore flammas,

ut memorant, prensum ipse comis Neptunus in altum

abstulit implicuitque vadis totiensque cruenta

mole resurgentem torquentemque anguibus undas

Sicanium dedit usque fretum cumque urbibus Aetnam

intulit ora premens. trux ille eiectat adesi

fundamental iugi; pariter tune omnis anhelat

Trinacria, iniectam 
						fesso dum pectore molem

commovet experiens gemituque reponit inani.

Iamque Hyperionius metas maris urget Hiberi

currus et evectae prono laxantur habenae

aethere, cum palmas Tethys grandaeva sinusque

sustulit et rupto sonuit sacer aequore Titan.

auxerat hora
						metus, iam se vertentis Olympi

ut faciem raptosque simul montesque locosque

ex oculis circumque graves videre tenebras.

ipsa quies rerum mundique silentia terrent

astraque et effusis stellatus crinibus aether.

ac velut ignota captus regione viarum

noctivagum qui carpit iter non aure quiescit,

non oculis, noctisque metus niger auget utrimque

campus et occurrens umbris maioribus arbor,

haud aliter trepidare viri. sed pectora firmans

Hagniades 'non hanc' inquit 'sine numine pinum

derigimus, nec me tantum Tritonia cursus

erudiit; saepe ipsa manu dignata carinam est.

an non experti,
						subitus cum luce fugata

horruit imbre dies? quantis, pro Iuppiter, austris

restitimus, quanta quotiens et Palladis arte

incassum decimae cecidit tumor arduus undae.

quin agite, o socii; micat immutabile caelum

puraque nec gravido surrexit Cynthia cornu,

nullus in ore rubor, certusque ad talia
						Titan

integer in fluctus et in uno decidit auro.

adde, quod in noctem
						venti veloque marique

incumbunt magis et tacitis ratis ocior
							horis.

atque adeo non illa sequi mihi sidera monstrat,

quae delapsa polo reficit mare: tantus Orion

iam cadit, irato iam stridet in aequore Perseus:

sed mihi dux, vetitis qui numquam conditus undis

axe nitet serpens septenosque implicat ignes.'

sic ait et certi memorat qui vultus Olympi,

Pleiones Hyadumque locos, quo sidere vibret

Ensis et Actaeus niteat qua luce Bootes.

haec ubi dicta dedit, Cereris turn munere fessas

restituunt vires et parco pectora Baccho.

mox somno cessere; regunt sua sidera puppem.

Iamque sub Eoae dubios Atlantidis 
						ignes

albet ager, motisque truces ab ovilibus ursi

tuta domosque petunt, raras et litus in altum

mittit aves, cum primus equis exegit anhelis

Phoebus Athon mediasque diem dispersit in undas.

certatim remis agitur mare rostraque cursu

prima tremunt, et iam summis Vulcania surgit

Lemnos aquis tibi per varios dilecta labores,

Ignipotens; nec te furiis et crimine
						matrum

terra fugat meritique piget
						meminisse prioris.

Tempore quo primum fremitus insurgere opertos

caelicolum et regni sensit novitate tumentes

Iuppiter aetheriae nec stare silentia pacis,

Iunonem volucri primam suspendit Olympo

horrendum chaos ostendens poenamque barathri.

mox etiam pavidae temptantem vincula matris

solvere praerupti Vulcanum vertice caeli

devolvit; ruit ille polo noctemque diemque

turbinis in morem, Lemni cum litore tandem

insonuit. vox inde repens ut perculit urbem,

adclinem scopulo inveniunt miserentque foventque

alternos aegro cunctantem poplite gressus.

hinc reduci superas postquam pater adnuit arces,

Lemnos cara deo, nec fama notior Aetne

aut Lipares domus: has epulas, haec templa peracta

aegide et horrifici formatis fulminis alis

laetus adit. contra Veneris stat frigida semper

ara loco, meritas postquam dea coniugis iras

horruit et tacitae Martem tenuere catenae.

quocirca struit illa nefas Lemnoque merenti

exitium furiale movet. neque enim alma videri

tantum: eadem tereti crinem subnectitur auro

sidereos diffusa sinus, eadem effera et ingens

et maculis suffecta genas pinumque sonantem

virginibus Stygiis nigramque simillima pallam.

Iamque dies aderat. Thracas qui fuderat armis

dux Lemni, puppes tenui
						contexere canna

ausus et inducto cratem defendere tergo,

laeta maria tum signa refert, plenasque movebant

armentis nuribusque rates. et barbara vestis

et torques insigne loci. sonat aequore clamor:

'o patria, o variis coniunx nunc anxia curis,

has agimus longi famulas
						tibi praemia belli',

cum dea se piceo per sudum turbida nimbo

praecipitat Famamque vagam vestigat in umbra.

quam pater omnipotens digna atque indigna canentem

spargentemque metus placidis regionibus arcet

aetheris: illa fremens habitat sub nubibus imis,

non erebi, non diva poli, terrasque fatigat

quas datur. audentem primi spernuntque foventque.

mox omnes agit et motis quatit oppida linguis.

talem diva sibi scelerisque dolique ministram

quaerit avens. videt illa prior, iamque advolat ultro

impatiens, iamque ora parat, iam suscitat aures.

bane superincendit Venus atque his vocibus implet:

'vade age et aequoream, virgo, delabere Lemnon

et cunctas mihi verte domos, praecurrere qualis

bella soles, cum mille tubas armataque campis

agmina et innumerum flatus cum fingis equorum.

adfore iam luxu turpique cupidine captos

fare viros carasque toris inducere Thressas.

haec tibi principia, hinc rabidas dolor undique matres

instimulet: mox ipsa adero ducamque paratas.'

Illa abit et
						mediam gaudens defertur in urbem

et primam Eurynomen, qua proxima limina Codri,

occupat exesam curis castumque cubile

servantem: manet illa viro famulasque fatigat

litoribus, tardi reputant quae tempora belli

ante torum et longo mulcent insomnia penso.

huic dea cum lacrimis et nota veste Neaerae

icta genas 'utinam non hic tibi nuntius essem,

o soror, aut nostros' inquit 'prius unda dolores

obruat, in tali quoniam tibi tempore coniunx

sic meritae, votis quem tu fletuque requiris,

heu furit et captae indigno famulatur amore.

iamque aderunt, thalamisque tuis Threissa propinquat

non forma, non arte colus, non laude pudoris

par tibi nec magni proles praeclara Dorycli,

picta manus ustoque placet sed barbara mento.

ac tamen hos aliis 
						forsan solabere casus

tu thalamis fatoque leges meliore penates:

me tua matris egens damnataque paelice proles

exanimat, quam iam miseros transversa tuentem

letalesque dapes infectaque pocula cerno.

scis simile ut flammis simus genus; adde cruentis

quod patrium saevire Dahis. iam lacte
						ferino,

iam veniet durata gelu. sed me quoque pulsam

fama viro, nostrosque toros virgata tenebit

et plaustro direpta nurus.' sic fata querellas

abscidit et curis pavidam lacrimisque relinquit.

transit ad Iphinoen isdemque Amythaonis implet

Oleniique domum furiis; totam inde per urbem

personat, ut cunctas agitent expellere Lemno,

ipsi urbem Thressaeque regant. dolor iraque surgit:

obvia quaeque eadem traditque 
						auditque, neque ulli

vana fides. tum voce deos et
						questibus implent,

oscula iamque toris atque oscula postibus ipsis

ingeminant lacrimisque iterum visuque morantur.

prosiliunt nec tecta virum thalamosque revisunt

amplius; adglomerant sese nudisque sub astris

condensae fletus acuunt ac dira precantur

coniugia et Stygias infanda ad foedera taedas.

Has inter medias Dryopes in imagine maestae

flet Venus et saevis ardens dea planctibus instat

primaque 'Sarmaticas utinam Fortuna dedisset

insedisse domos tristesque habitasse pruinas,

plaustra sequi, vel iam patriae vidisse per ignes

culmen agi stragemque
						deum; nam cetera belli

perpetimur. mene ille novis, me destinat amens

servitiis, urbem aut fugiens
						natosque relinquam?

non prius ense manus raptoque armabimus igne,

dumque silent ducuntque nova cum coniuge somnos,

magnum aliquid spirabit amor?' tune ignea torquens

lumina praecipites excussit ab ubere natos.

ilicet arrectae mentes, evictaque matrum

corda sacer Veneris gemitus rapit: aequora cunctae

prospiciunt simulantque choros delubraque festa

fronde tegunt laetaeque viris venientibus adsunt.

iamque domos mensasque petunt; discumbitur altis

porticibus; sua cuique 
						furens festinaque coniunx

adiacet, inferni qualis sub nocte barathri

adcubat attonitum Phlegyan et Thesea iuxta

Tisiphone saevasque dapes et pocula libat,

tormenti genus, et nigris amplectitur hydris.

Ipsa Venus quassans undantem turbine pinum

adglomerat tenebras pugnaeque adcincta trementem

desilit in Lemnon; nimbis et luce fragosa

prosequitur polus et tonitru pater auget honoro.

inde novam pavidas vocem furibunda per auras

congeminat, qua primus Athos et pontus et ingens

Thraca pals pariterque 
						toris exhorruit omnis

mater et adstricto riguerunt ubere nati.

adeelerat Pavor et Geticis Discordia demens

e stabulis atraeque genis pallentibus Irae

et Dolus et Rabies et Leti maior imago

visa truces exerta manus, ut prima vocatu

intonuit signumque dedit Mavortia coniunx.

Hic aliud Venus et multo magis ipsa tremendum

orsa nefas gemitus fingit vocesque cadentum

inrupitque domos et singultantia gestans

ora manu taboque sinus perfusa recenti

arrectasque comas 'meritos en prima
						revertor

ulta toros, premit ecce dies'. tum verbere victas

in thalamos agit et
						cunctantibus invenit enses.

unde ego tot scelerum facies, tot fata iacentum

exsequar? heu, vatem monstris quibus intulit ordo,

quae se aperit series. o qui me vera canentem

sistat et hac nostras
						exsolvat imagine noctes.

invadunt aditus et quondam cara suorum

corpora, pars ut erant dapibus vinoque soporos,

pars conferre manus etiam magnisque paratae

cum facibus quosdam insomnes et cuncta tuentes:

sed temptare fugam prohibetque capessere contra

arma metus: adeo ingentes inimica videri

diva dabat, notaque sonat vox coniuge maior;

tantum oculos pressere manu, velut agmina cernant

Bumenidum ferrumve super Bellona coruscet.

hoc soror, hoc coniunx, propiorque hoc nata parensque

saeva valet, prensosque toris mactatque trahitque

femineum genus, immanes quos sternere
						Bessi

nec Geticae potuere manus aut aequoris irae.

it cruor in thalamis,
						et anhela in pectore fumant

vulnera, seque toris misero luctamine trunci

devolvunt. diras aliae ad fastigia taedas

iniciunt adduntque domos. pars ignibus atris

effugiunt propere, sed
						dura in limine coniunx

obsidet, et viso repetunt incendia ferro.

ast aliae Thressas labem causamque furorum

diripiunt; mixti gemitus clamorque precantum

barbarus, ignotaeque implebant aethera
						voces.

Sed tibi nunc quae digna tuis ingentibus ausis

ora feram, decus
						et patriae laus una ruentis,

Hypsipyle? non ulla meo te carmine dictam

abstulerint, durent Latiis modo saecula fastis

Iliacique lares tantique palatia regni.

inruerant actae pariter nataeque nurusque,

totaque iam sparsis exarserat insula monstris.

illa pias armata manus 'fuge protinus urbem

meque, pater; non hostis', ait 'non moenia laesi

Thraces habent: nostrum hoc facinus; ne quaere, quis auctor.

iam fuge, iam dubiae donum rape mentis et ensem

tu potius, miserere, tene.' tune excipit artus

obnubitque caput tacitumque ad conscia Bacchi

templa rapit primoque manus a
						limine tendens

'exime nos sceleri, pater, et miserere piorum

rursus' ait. tacita pavidum tune sede locavit

sub pedibus dextraque dei; 
						latet ille receptus

veste sacra; voces chorus et
						trieterica reddunt

aera sonum, fixaeque fremunt in limine lynces.

regina ut roseis Auroram surgere bigis

vidit et insomni lassatas turbine
						tandem

conticuisse domos, stabilem quando optima facta

dant animum maiorque piis audacia coeptis,

serta patri iuvenisque comam vestesque Lyaei

induit et medium curru locate aeraque circum

tympanaque et plenas tacita formidine cistas.

ipsa sinus hederisque ligat famularibus artus

pampineamque quatit ventosis ictibus hastam

respiciens, teneat virides velatus habenas

ut pater, e nivea tumeant ut cornua
						mitra

et sacer ut Bacchum referat scyphus. impulit acri

tum validas stridore fores rapiturque per urbem

talia voce canens: 'linque o mihi caede madentem,

Bacche, domum; sine foedatum te funere pontus

expiet et referam lotos in templa dracones.'

sic medios egressa metus; facit ipse verendam

nam deus et flatu non inscia gliscit anhelo.

iamque senem tacitis saeva procul urbe remotum

occulerat 
						silvis, ipsam sed conscius ausi

nocte dieque Pavor fraudataque turbat Erinys.

non similes iam ferre choros (semel orgia fallunt)

audet, non patrios furtis accedere 
						saltus,

et fuga diversas misero quaerenda per artes.

visa ratis saevae defecta laboribus undae,

quam Thetidi 
						longinqua dies Glaucoque repostam

solibus et canis urebat luna pruinis.

huc genitorem altae per opaca silentia noctis

praecipitem silvis rapit et sic maesta profatur:

'quam, genitor, patriam, quantas modo linquis inanis

pube domos. pro dira lues, pro noctis acerbae

exitium. talin possum te credere puppi,

care parens? possum tantis retinere periclis?

solvimus heu serum Furiis scelus. adnue votis,

diva, soporiferas quae nunc trahis aequore bigas.

non populos, non dite solum, non ulla parenti

regna peto; patria liceat decedere terra.

quando ego servato mediam genitore per urbem

laeta ferar? quando hic lacrimas planctusque videbo?'

dixerat. ille procul trunca fugit anxius alno

Taurorum lucos, 
						delubraque saeva Dianae

advenit. hic illum tristi, dea, praeficis arae

ense dato; mora
						nec terris tibi longa cruentis:

iam nemus Egeriae, iam te ciet altus ab Alba

Iuppiter et soli non mitis Aricia regi.

Arcem nata petit, quo iam manus horrida matrum

congruerat. rauco fremitu sedere parentum

natorumque locis vacuaeque in moenibus urbis

iura novant; donant solio sceptrisque paternis

ut meritam, redeuntque piae sua praemia menti.

Ecce procul validis Lemnon tendentia remis

arma notant; rapitur subito regina tumultu

conciliumque vocat. non illis obvia tela

ferre nec infestos derat furor improbus ignes,

ni Veneris saevas fregisset Mulciber iras.

tunc etiam vates Phoebo dilecta Polyxo —

non patriam, non certa genus, sed maxima †taetae

Proteaque ambiguum Phariis se fingit ab antris

huc rexisse vias iunctis super aequora phocis;

saepe imis se
						condit aquis cunctataque paulum

surgit ut auditas referens in gurgite voces —

'portum demus' ait, 'fatis haec, credite, puppis

advenit et
						levior Lemno deus aequore flexit

huc Minyas; Venus ipsa volens dat corpora iungi,

dum vires utero maternaque sufficit aetas.'

dicta placent, portatque preces ad litora Grais

Iphinoe; nec turba
						nocens, scelerisque recentis

signa movent, tollitque loci Cytherea timorem.

protinus ingentem procerum sub nomine taurum

deicit, insuetis et iam pia munera templis

reddit, et hac prima Veneris calet ara
						iuvenca.

Ventum erat ad rupem, cuius pendentia nigris

fumant saxa iugis coquiturque vaporibus aer.

substitit Aesonides, atque hic regina precari

hortatur causasque docens 'haec antra videtis

Vulcanique' ait 'ecce domos: date vina precesque....

forsitan hoc factum taceat iam fulmen in antro:

nox dabit ipsa fidem, clausae cum murmura flammae,

hospes, et incussae sonitum mirabere massae.'

moenia tum viresque loci veteresque parentum

iactat opes. mediis famulae convivia
						tectis

expediunt; Tyrio vibrat torus igneus ostro.

stat 
						maerens atavos reges regesque maritos

Thressa manus, quaecumque faces timuisse iugales

credita nec dominae sanctum tetigisse cubile.

iam medium Aesonides, iam se regina
						locavit,

post alii proceres; sacris dum vincitur extis

prima fames, circum pateris it Bacchus, et omnis

aula silet; dapibus coeptis mox tempora fallunt

noctis et in seras durant sermonibus umbras,

praecipueque ducis casus mirata requirit

Hypsipyle, quae fata trahant, quae
						regis agat vis

aut unde Haemoniae molem ratis: unius haeret

adloquio et blandos paulatim colligit ignes

iam non dura toris Veneri nec iniqua reversae,

et deus ipse moras 
						spatiumque indulget amori.

Pliada lege poli nimboso moverat astro

Iuppiter aeternum volvens opus, et simul undis

cuncta ruunt, unoque dei 
						Pangaea sub ictu

Gargaraque et maesti steterunt formidine luci.

saevior haut alio mortales tempore gentes

terror agit; tune urget enim, tune flagitat
						iras

in populos Astraea Iovem terrisque relictis

invocat adsiduo Saturnia sidera questu.

insequitur niger et magnis cum fratribus Eurus

intonat Aegaeo, tenditque ad litora pontus;

et lunam quarto densam videt imbribus ortu

Thespiades, longus coeptis et fluctibus arcens

qui metus. usque novos divae melioris ad ignis

urbe sedent laeti Minyae viduisque vacantes

indulgent thalamis nimbosque educere luxu

nec iam velle vias, zephyrosque audire vocantes

dissimulant, donec resides Tirynthius heros

non tulit, ipse rati invigilans 
						atque integer urbis:

invidisse deos tantum maris aequor adortis,

desertasque 
						domos, fraudataque tempore segni

vota patrum. quid et ipse viris cunctantibus adsit?

'o miseri quicumque tuis accessimus actis.

Phasin et Aeeten Scythicique pericula ponti

redde' ait 'Aesonide: me tecum solus in aequor

rerum traxit amor, dum spes mihi sistere montes

Cyaneos vigilemque alium spoliare draconem.

si sedet Aegaei scopulos habitare profundi,

hoc mecum Telamon peraget meus.' haec ubi dicta,

baud secus Aesonides monitis accensus amaris,

quam bellator equus, longa
						quem frigida 
						pace

terra iuvat, †brevis† in laevos piger angitur orbes,

frena tamen dominumque velit, si Martius aures

clamor et obliti rursus fragor impleat aeris.

tune Argum Tiphynque vocat pelagoque parari

praecipitat; petit ingenti clamore magister

arma viros pariter sparsosque in litore remos.

Exoritur novus urbe dolor planctusque per omnes

et facies antiqua domos. sibi moenia linqui

en iterum; et quando natorum tempora, gentem

qui recolant, qui sceptra gerant? nunc triste nefandae

noctis opus, vidui nunc illa silentia tecti

saeva magis, thalamos excussaque vincla quod ausae

induere atque iterum
						tales admittere curas.

ipsa quoque Hypsipyle subitos per litora cursus

ut vidit totaque viros decedere Lemno,

ingemit et tali compellat Iasona questu:

'iamne placet primo deducere vela sereno,

carius o mihi patre caput? modo saeva quierunt

aequora. sic portus fugeret ratis, aspera si te

Plias in adversae tenuisset litore Thraces.

ergo moras caelo cursumque tenentibus undis

debuimus?' dixit lacrimans haesuraque caro

dona duci promit chlamydem textosque labores.

illic servati genitoris conscia sacra

pressit acu currusque pios: stant saeva
						paventum

agmina dantque locum; viridi circum horrida tela

silva tremit; mediis refugit pater anxius umbris.

pars et frondosae raptus expresserat Idae

illustremque fugam pueri; mox aethere laetus

adstabat mensis, quin et Iovis armiger ipse

accipit a Phrygio iam pocula blanda ministro.

tune ensem notumque ferens insigne Thoantis

'accipe' ait, 'bellis mediaeque ut pulvere pugnae

sim comes, Aetnaei genitor quae flammea gessit

dona dei, nunc digna tuis adiungier armis.

i, memor i terrae, quae vos amplexa quieto

prima sinu, refer et domitis a Colchidos oris

vela per hunc utero quem
						linquis Iasona nostro.'

sic ait Haemonii labens in colla mariti.

nec minus Orphea tristis cervice tuaque,

Aeacide, et gemino coniunx a Castore pendet.

Has inter lacrimas legitur piger uncus harenis.

iam remi rapuere ratem, iam flamina portant;

spumea subsequitur fugientis semita clavi.

tune tenuis Lemnos transitque 
						Electria tellus

Threiciis arcana sacris. hic numinis ingens

horror et incautis decreta piacula linguis.

hanc demissa Iovi non umquam laedere fluctu

audet hiems. sponte ipse deus tune asperat undas,

cum vetat infidos sua litora tangere nautas.

obvius at Minyas terris adytisque sacerdos

excipit hospitibus reserans secreta Thyotes.

hactenus in populos vates, Samothracia, dicam:

missa mane, sacrisque
						metum servemus opertis.

illi sole novo laeti plenique deorum

considunt transtris. iam quas praeviderat urbes

navita condebat, proraeque accesserat Imbros,

et sol 
						aetherias medius conscenderat arces.

Thessala Dardaniis tune primum puppis harenis

adpulit et fatis Sigeo litore sedit.

desiliunt: pars hinc levibus candentia velis

castra levat, tracto pars frangit adorea
						saxo

farra, citum strictis alius de cautibus ignem

ostendit foliis et sulphure pascit amico.

Alcides Telamonque comes dum litora blando

anfractu sinuosa legunt, vox accidit aures

flebile succedens, cum fracta
						remurmurat unda.

attoniti pressere gradum vacuumque secuntur

vocis iter. iam certa sonat, desertaque durae

virgo neci quem non hominum superumque vocabat?

acrius hoc instare viri succurrere certi;

qualiter, implevit gemitu cum taurus acerbo

avia frangentem morsu super alta leonem

terga ferens, coit e sparso concita mapali

agrestum manus et caeco clamore coloni.

constitit Alcides, visuque enisus in alta

rupe truces manicas defectaque virginis ora

cernit et ad primos turgentia lumina flexus;

exanimum veluti multa tamen arte coactum

maeret ebur, Pariusve notas et nomina sumit

cum lapis aut liquidi referunt miranda colores.

ductor ait: 'quod, virgo, tibi nomenque genusque,

quae sors 
						ista, doce, tendunt cur vincula palmas?'

illa tremens tristique oculos deiecta pudore

'non ego digna malis' inquit; 'suprema parentum

dona vides, ostro scopulos auroque frequentes.

nos Ili felix quondam genus, invida donec

Laomedonteos fugeret Fortuna penates.

principio morbi caeloque exacta sereno

temperies, arsere rogis certantibus agri,

cum subitus fragor et fluctus Idaea moventes

cum stabulis nemora: ecce repens consurgere ponto

belua, monstrum ingens; hanc tu nec montibus ullis

nec nostro metire mari. primaeva furenti

huic manus amplexus inter planctusque parentum

deditur. hoc sortes, hoc corniger imperat Hammon,

virgineam damnare animam sortitaque Lethen

corpora; crudelis scopulis me destinat urna.

verum o iam redeunt Phrygibus si numina tuque

ille ades auguriis promisse et sorte deorum,

iam cui candentes votivo in gramine pascit

cornipedes genitor, nostrae stata dona salutis,

adnue meque, precor, defectaque Pergama monstris

eripe, namque potes. neque enim tam lata videbam

pectora, Neptunus muros cum iungeret astris,

nec tales umeros pharetramque gerebat Apollo.'

auxerat haec locus et facies maestissima capti

litoris et tumuli caelumque, quod incubat urbi,

quale laborantis Nemees iter aut Erymanthi

vidit et infectae miseratus flumina Lernae.

Dat procul interea signum Neptunus, et una

monstriferi mugire sinus Sigeaque pestis

adglomerare fretum, cuius stellantia glauca

lumina nube tremunt, atque ordine curva trisulco

fulmineus 
						quatit ora fragor, pelagoque remenso

cauda redit, passosque sinus rapit ardua cervix.

illam incumbentem per mille volumina pontus

prosequitur lateri adsultans, trepidisque ruentem

litoribus sua cogit hiems. non fluctibus aequis

nubiferi venit unda Noti, non Africus alto

tantus ovat patriisque manus cum plenus habenis

Orion bipedum flatu mare tollit equorum.

ecce ducem placitae furiis crudescere pugnae

surgentemque toris stupet immanemque paratu

Aeacides pulsentque graves ut terga pharetrae.

ille patrem pelagique deos suaque arma precatus

insiluit scopulo, motumque e sedibus aequor

horruit et celsi spatiosa volumina monstri.

qualis ubi a gelidi Boreas convallibus Hebri

tollitur et volucres Riphaea per ardua nubes

praecipitat piceo necdum tenet omnia caelo,

illa simul molem horrificam scopulosaque terga

promovet ingentique umbra subit. intremere Ide

inlidique rates pronaeque resurgere turres.

occupat Alcides arcum totaque pharetrae

nube premit. non illa magis quam sede movetur

magnus Eryx, deferre velint quem vallibus imbres.

iam brevis et telo volucri non utilis aer.

tum vero fremitus vanique insania coepti

et tacitus pudor et rursus pallescere virgo.

proicit arma manu, scopulos vicinaque saxa

respicit, et quantum ventis adiuta vetustas

impulerit pontive fragor, tantum abscidit
						imi

concutiens a sede maris. iamque agmine toto

pistris adest miseraeque inhiat iam proxima praedae.

stat mediis elatus aquis recipitque ruentem

Alcides saxoque prior surgentia colla

obruit; hinc vastos nodosi roboris ictus

congeminat, fluctus done defertur in imos

iam totis resoluta vadis; Idaeaque mater

et chorus et summis ulularunt collibus
						Amnes.

protinus e scopulis et opaca valle resurgunt

pastores magnisque petunt clamoribus urbem.

nuntius hinc socios Telamon vocat, ac simul ipsi

horrescunt subitoque vident in sanguine puppem.

nec minus in scopulos crudique cacumina saxi

emicat Alcides vinclisque tenentibus aufert

virgineas de rupe manus aptatque superbis

arma umeris. regem inde petens superabat ovante

litora tuta gradu, qualis per pascua victor

ingreditur, tum colla tumens, tum celsior armis

taurus, ubi adsueti pecoris stabula alta revisit

et patrium nemus et bello quos ultus amores.

Obvia cui contra longis emissa tenebris

turba Phrygum parvumque trahens cum coniuge natum

Laomedon; iam maestus equos, iam debita posci

dona gemit. pars aerii fastigia muri

cingit et ignotis iuvenem mirantur in armis.

illum torva tuens atque acri lubricus astu

rex subit et patrio fatur male laetus amore:

'maxime Graiugenum, quem non Sigea petentem

litora nec nostrae miserantem funera Troiae

adpulit his fors ipsa locis, si vera parentem

fama Iovem summique tibi genus esse Tonantis,

noster ades iunctisque venis: sator unus et idem

stirpis honos, quamquam longis disiungimur oris.

quot mihi post lacrimas, post quanta piacula patrum

serus ades, quam parva tuis iam gloria factis.

verum age nunc socios fraternis moenibus infer;

crastina lux biiuges stabulis ostendat apertis.'

dixerat haec tacitusque dolos dirumque volutat

corde nefas, clausum ut thalamis somnoque gravatum

immolet et rapta ludat responsa pharetra;

namque bis Herculeis deberi Pergama telis

audierat. Priami sed quis iam vertere regnis

fata queat? manet immotis nox †turica† lustris

et genus Aeneadum et Troiae melioris honores.

'nos' ait 'ad Scythici' Tirynthius 'ostia ponti

raptat iter; mox huc vestras revehemur ad oras

donaque dicta feram.' turn vero plura vocatis

adnuit ille deis. promissa infida tyranni

iam Phryges et miserae flebant discrimina Troiae.

Panditur hinc totis in noctem carbasus alis

litoraque et veteris tumulos praelabitur Ili

Dardaniumque patrem; vigili simul omnia ludo

festa vident; hinc unda, sacris hinc ignibus Ide

vibrat et horrisonae respondent Gargara buxo.

inde ubi iam medii tenuere silentia ponti

stridentesque iuvant aurae, 
						Phrixea subibant

aequora et angustas quondam sine nomine fauces.

ecce autem prima volucrem sub luce dehiscens

terruit unda ratem, vittataque constitit Helle,

iam Panopes Thetidisque soror, iamque aurea laeva

sceptra tenens. dum sternit aquas, proceresque 
						ducemque

aspicit et placidis compellat lasona dictis:

'te quoque ab Haemoniis ignota per aequora terris

regna infesta domus fatisque simillima nostris

fata ferunt; iterum Aeolios Fortuna nepotes

spargit, et infelix Scythicum gens quaeritis amnem.

vasta super tellus, longum (ne defice coeptis)

aequor, et ipse procul, verum dabit ostia
						Phasis.

hic nemus arcanum geminaeque virentibus arae

stant tumulis; hic prima pia sollemnia Phrixo

ferte manu cinerique, precor, mea reddite
						dicta:

non ego per Stygiae quod rere silentia ripae,

frater, agor; frustra vacui scrutaris Averni,

care, vias; neque enim scopulis me et fluctibus actam

frangit hiems: celeri extemplo subiere ruentem

Cymothoe Glaucusque manu; pater ipse profundi

has etiam sedes, haec numine tradidit aequo

regna nec Inois noster sinus invidet undis.'

dixerat et maestos tranquilla sub aequora vultus

cum gemitu tulit, ut patrii rediere dolores.

tum pelago vina invergens dux talibus infit:

'undarum decus et gentis, Cretheia virgo,

pande viam cursuque tuos age, diva, secundo',

immittitque ratem mediasque intervolat urbes,

qua brevibus furit aestus aquis Asiamque prementem

effugit abruptis Europa immanior oris.

has etiam terras consertaque gentibus arva

sic pelago pulsante, reor, Neptunia quondam

cuspis et adversi longus labor abscidit aevi,

ut Siculum Libycumque latus, stupuitque fragore

Ianus et occiduis regnator montibus Atlans.

iam iuga Percotes Pariumque infame fragosis

exsuperant Pityamque vadis, transmissaque puppi

Lampsacus, Ogygii quam nec trieterica Bacchi

sacra neque arcanis Phrygius furor invehit antris,

sed suus in Venerem raptat deus. illius aras

urbe super celsique vident velamina templi.

rarior hinc tellus atque ingens undique caelum

rursus et incipiens alium prospectus in orbem.

terra sinu medio Pontum iacet inter et Hellen

ceu fundo prolata maris; namque improba caecis

intulit arva vadis longoque per 
						aequora dorso

litus agit: tenet hinc veterem confinibus oris

pars Phrygiam, pars discreti iuga pinea montis.

nec procul ad tenuis surgit confinia ponti

urbs placidis demissa iugis; rex divitis agri

Cyzicus. Haemoniae qui turn nova signa carinae

ut 
						videt, ipse ultro primas procurrit ad undas

miraturque viros dextramque amplexus et haerens

incipit: 'o terris nunc primum cognita nostris

Aemathiae manus et fama mihi maior imago.

non tamen haec adeo semota neque ardua tellus

longaque iam populis 
						impervia lucis eoae,

cum tales intrasse duces, tot robora cerno.

nam licet hinc saevas tellus alat horrida gentes

meque fremens tumido circumfluat ore Propontis,

vestra fides ritusque pares et mitia cultu

his etiam mihi corda locis; procul effera virtus

Bebrycis et Scythici procul inclementia sacri.'

sic memorat laetosque rapit, simul hospita pandi

tecta iubet templisque sacros largitur honores.

stant gemmis auroque tori mensaeque paratu

regifico centumque pares primaeva ministri

corpora; pars epulas manibus, pars aurea gestant

pocula bellorum casus expressa recentum.

atque ea prima duci porgens carchesia Graio

Cyzicus 'hic portus' inquit 'mihi territat hostis,

has acies sub nocte refert, haec versa Pelasgum

terga vides, meus hic ratibus qui pascitur ignis.'

subicit Aesonides: 'utinam nunc ira
						Pelasgos

adferat et
						solitis temptet concurrere furtis

cunctaque se ratibus fundat manus: arma videbis

hospita nec post hanc ultra tibi proelia noctem.'

sic ait basque inter variis nox plurima dictis

rapta vices nec non simili lux postera tractu.

Tertia iam gelidas Tithonia solverat umbras

exueratque polum; Tiphyn placida alta vocabant.

it tectis Argoa manus, simul urbe profusi

Aenidae 
						caris socium digressibus haerent.

dant Cererem lectumque pecus nec palmite Bacchum

Bithyno Phrygiove satum, sed quem sua noto

colle per angustae Lesbos freta suggerit Helles.

ipse agit Aesonidae iunctos ad litora gressus

Cyzicus abscessu lacrimans

muneribus primas coniunx Percosia vestes

quas dabat et picto Clite 
						variaverat auro.

tum galeam et patriae telum insuperabile dextrae

addidit: ipse ducis pateras et Thessala contra

frena capit manibusque datis iunxere nepotes.

Tu mihi nunc causas
						infandaque proelia, Clio,

pande virum; tibi enim
						superum data, virgo, facultas

nosse animos rerumque vias. cur talia passus

arma, quid hospitiis iunctas concurrere dextras

Iuppiter? unde tubae nocturnaque movit Erinys?

Dindyma sanguineis famulum bacchata
						lacertis

dum volucri quatit asper equo silvasque fatigat

Cyzicus, ingenti praedae deceptus amore

adsuetum Phrygias dominam vectare per urbes

oppressit iaculo redeuntem ad frena leonem.

et nunc ille iubas captivaque postibus ora

imposuit, spolium infelix divaeque pudendum.

quae postquam Haemoniam tantae non immemor irae

aerisono de monte ratem praefixaque regum

scuta videt, nova monstra viro, nova funera volvit,

ut socias in nocte manus utque impia bella

conserat et saevis erroribus implicet urbem.

Nox erat et leni canebant aequora sulco,

et iam prona leves spargebant sidera somnos.

aura vehit; religant tonsas veloque Procnesson

et te iam 
						medio flaventem, Rhundace, ponto

spumosumque legunt fracta Scylaceon ab 
						unda.

ipse diem longe solisque cubilia Tiphys

consulit, ipse ratem vento stellisque ministrat.

atque ilium non ante sopor luctamine tanto

lenit agens divum imperiis; cadit inscia clavo

dextera, demittitque oculos, solataque puppis

turbine flectit iter portuque refertur amico.

Ut notis adlapsa vadis, dant aethere longa

signa tubae, vox et mediis emissa tenebris:

'hostis habet portus, soliti rediere Pelasgi.'

rupta quies; deus ancipitem lymphaverat urbem

Mygdoniae Pan iussa 
						ferens saevissima matris,

Pan nemorum bellique potens, quem lucis ab horis

antra tenent; patet ad medias per devia noctes

saetigerum latus et torvae coma sibila frontis.

vox omnes super una tubas, qua conus et enses,

qua trepidis auriga rotis nocturnaque muris

claustra cadunt; talesque metus non Martia cassis

Eumenidumque comae, non tristis ab aethere Gorgo

sparserit aut tantis aciem raptaverit umbris.

ludus et ille deo, pavidum praesepibus aufert

cum pecus et profugi sternunt dumeta iuvenci.

Ilicet ad regem clamor ruit. exilit altis

somnia dira toris simulacraque pallida linquens

Cyzicus. ecce super foribus Bellona reclusis

nuda latus passuque movens orichalca sonoro

adstitit et triplici pulsans fastigia crista

inde ciere virum. sequitur per moenia demens

ille deam et fatis 
						extrema in proelia tendit,

qualis in Alciden et Thesea Rhoetus iniqui

nube meri geminam Pholoen maioraque cernens

astra ruit, qualisve redit venatibus actis

lustra pater Triviamque canens umeroque Learchum

advehit, at miserae declinant lumina Thebae.

iamque adeo nec porta ducem nec pone moratur

excubias sortita manus, quae prima furenti

advolat; hinc alii subeunt, ut proxima quaeque

intremuit domus et motus accepit inanes.

At Minyas anceps fixit pavor; aegra virorum

corda labant, nec quae regio aut discrimina cernunt,

cur galeae clipeique micent, num
						pervigil armis



donec et hasta volans immani turbine transtris

insonuit monuitque ratem rapere obvia caeca

arma manu. princeps galeam constringit Iason

vociferans: 'primam bane nati, pater, accipe pugnam

vosque, viri, optatos huc adfore credite Colchos.'

Bistonas in medios ceu Martius exilit astris

currus, ubi ingentes animae clamorque tubaeque

sanguineae iuvere deum, non segnius ille

occupat arva furens; sequitur vis omnis Achivum.

adglomerant latera, et densis thoracibus horrens

stat manus, aegisono quam nec fera pectore virgo

dispulerit nec dextra Iovis Terrorque Pavorque,

Martis equi. sic contextis umbonibus urgent,

caeruleo veluti cum Iuppiter agmine nubem

constituit: certant zephyri frustraque rigentem

pulsat utrimque notus; pendent mortalia longo

corda metu, quibus illa fretis, quibus incidat
						arvis.

Hine manus infelix clamore impellere magno

saxa facesque atras et tortae pondera
						fundae;

fert sonitus immota phalanx irasque retentant,

congeries dum prima fluat. stellantia Mopsus

tegmina et ingentem Corythi notat Eurytus umbram.

restitit ille gradu seseque a lumine ferri

sustinuit, praeceps subitum ceu pastor ad amnem,

spumantem nimbis fluctuque arbusta ruentem.

at Tydeus 'en intentis
						quem viribus' inquit

'opperiar manibusque dari quem comminus optem;

quo steteris moriere loco.' subit ilia cuspis

Olenii; 
						dedit ille sonum compressaque mandens

aequora purpuream singultibus expulit hastam.

ac velut in medio rupes latet horrida ponto,

quam super ignari numquam rexere magistri

praecipites impune rates, sic agmine caeco

incurrit strictis manus ensibus. occubat Iron

et Cotys et Pyrno melior genitore Bienor.

At magis interea diverso turbida motu

urbs agitur. Genyso coniunx amoverat arma;

ast illi subitus ventis vivoque reluxit

torre focus; telis gaudes, miserande,
						repertis.

linquit et undantes mensas infectaque pernox

sacra Medon; chlamys imbelli circumvenit ostro

torta manum, strictoque vias praefulgurat ense.

talis in arma ruit, nec vina dapesque remota,

statque loco torus, †in quo omen† mansere ministri.

inde vagi nec tela modis nec casibus isdem

conseruere manum et longe iacuere perempti.

ecce gravem nodis pinguique bitumine quassans

lampada turbata Phlegyas decurrit ab urbe.

ille leves de more manus aciemque Pelasgum

per noctem remeasse ratus 
						pulsumque requirens

saepe sibi vano Thamyrim clamore petebat

arduus et late fumanti nube coruscus;

quantus ubi immenso prospexit ab aethere Typhon

igne simul ventisque rubens, quem Iuppiter alte

crine tenet; trepidant diro sub lumine puppes.

tollitur hinc tentoque ruit Tirynthius
						arcu

pectore certa regens adversa spicula flamma:

per piceos accensa globos et pectus harundo

per medium contenta fugit; ruit ille comanti

ore facem supra, maiorque apparuit ignis.

Ambrosium Peleus, ingentem Ancaeus Echeclum

sternit et elatae propius succedere dextrae

Telecoonta sinit †delicataque† ora securi

disiecit cervice tenus. simul aspera victor

cingula sublustri vibrantia detrahit umbra,

'has, precor, exuvias et opima cadavera' Nestor

'linquite' ait: 'ferro potius mihi dextera, ferro

navet opus', prensumque manu detruncat Amastrum 145

diversasque simul socios invadere turmas

admonuit. pergunt rupta testudine fusi,

qua tenebrae campique ferunt. gravis invenit Ochum

Phlias 
						et trepido Pollux impingitur Hebro.

ipse super vultus taboque natantia 
						terga

dux campi Martisque potens, ut caeca profundo

currit hiems, Zelyn et Bronten 
						Abarimque relinquit

semineces: Glaucum sequitur Glaucumque ruentem

occupat et iugulo vulnus molitur aperto.

ille manu contra telum tenet ultima frustra

verba ciens fixamque videt decrescere cornum.

hinc Halyn, hinc
						rigido transcurrens demetit ense

Protin et insignem cithara cantuque fluenti

Dorcea, qui dulci festis adsistere mensis

pectine Bistoniae magnum post ausus alumnum.

nec pharetram aut acres ultra Tirynthius arcus

exercet, socia sed disicit agmina clava.

ac veluti magna iuvenum cum densa securi

silva labat cuneisque gemit grave robur adactis

iamque abies piceaeque ruunt, sic dura sub ictu

ossa virum malaeque sonant sparsusque cerebro

albet ager. levis ante pedes subsederat †Hidmon;

occupat os barbamque viri clavamque superne

intonat 'occumbes' et 'nunc' ait 'Herculis armis,

donum ingens semperque tuis mirabile fatum.'

horruit ille cadens nomenque agnovit amicum

primus et ignaris dirum scelus attulit umbris.

nee tibi Thessalicos tune profuit, Ornyte, reges

hospitiis aut mente moras fovisse benigna

et laribus sacrasse diem; procul advenit Idmon

oblatumque ferit, galeam cristasque rubentes,

heu tua dona, gerens. quem te qualemque
						videbit

attonitus, Crenaee, parens. en frigidus orbes

purpureos iam somnus obit, iam candor et anni

deficiunt vitaque fugit decus omne soluta:

desere nune nemus et Nympharum durus amores.

at diversa Sagen turbantem fallere
						nervo

tum primum puer ausus Hylas (spes maxima bellis

pulcher Hylas, si fata sinant, si prospera
						Iuno),

prostravitque virum celeri per pectora telo.

Accessere (nefas) tenebris fallacibus acti

Tyndaridae in sese: Castor prius ibat in ictus

nescius; ast illos nova lux subitusque diremit

frontis apex. tum Castor Ityn, qua caerulus ambit

balteus et gemini committunt ora dracones,

frater Hagen Thapsumque securigerumque Nealcen

transigit et Canthi pallentem vulnere Cydrum.

torserat hic totis conisus viribus hastam

venatori Erymo, brevis hanc sed fata 
						ferentem

prodidit et piceo comitem miserata refulsit

Luna polo; cessere iubae, raptumque per auras

vulnus, et extrema sonuit cita cuspide cassis.

Nisaeum Telamon et Ophelten vana sonantem

per clipei cedentis opus cratemque trilicem,

qua stomachi secreta, ferit laetusque profatur:

'di, precor, hunc regem aut aeque delegerit alta

fors mihi gente satum, magnusque et flebilis urbi

conciderit.' super addit Aren fratremque Melanthum

Phoceaque Oleniden, Lelegum qui pulsus ab oris

regis amicitiam et famuli propioris honores —

qua patiens non arte — tulit. nox alta cadentum

ingentes resonat sonitus augetque
						ruinas:

ut magis Inarime, magis ut mugitor anhelat

Vesvius, attonitas acer cum suscitat
						urbes ...

sic pugnae crebrescit opus; neque enim ignea
						cedunt

astra loco, lentis haeret nox conscia bigis.

Perge age Tartareae mecum semel omnia noctis,

Musa, sequi. trepidam Phaethon adflavit ab alto

Tisiphonen, graviorque locos iam luce propinqua

umbra premit; non signa virum, non funera cernunt,

et rabie magis ora calent. vos prodite, divae,

Eumenidum noctisque globos, vatique patescat

armorum fragor et tepidi singultibus agri

labentum atque acti Minyis per litora manes.

Cyzicus hic aciem vanis discursibus implet

fata trahens; iam pulsa sibi cessisse Pelasgum

agmina, iam passim vacuos disiecta per agros

credit ovans: tales habitus, ea gaudia
						fingit

ira deum. fundo veluti cum Coeus in imo

vincla lovis fractoque trahens adamante catenas

Saturnum Tityumque vocat spemque aetheris amens

concipit, ast ilium fluviis et nocte remensa

Eumenidum canis et sparsae iuba reppulit hydrae.

saevit acerba fremens tardumque a moenibus agmen

increpitat: 'numquamne dolor virtusque subibit

nil ausas sine rege manus? at barbara buxus

si vocet et motis ululantia Dindyma sacris,

tune ensis placeatque furor, modo tela sacerdos

porrigat et iussa sanguis exuberet ulna.'

talibus insultans iamdudum numine divae

deficit, infracti languescunt frigore cursus,

corda pavent, audit fremitus irasque leonum

cornuaque et motas videt inter nubila turres.

tune gravis et certo tendens stridore per umbram

Aesonii venit hasta ducis latumque sub imo

pectore rumpit iter. quam nunc incognita vellet

lustra sibi nullosque datos venatibus annos.

talia magnanimi diverso turbine fundunt

tela viri sonitusque
						pedum suspectaque motu

explorant; prensant socios vocemque reposcunt.

quod si tanta lues seros durasset in ortus,

exstinctum genus et solas per moenia matres

vidisset stratamque dies in litore gentem.

Tum pater omnipotens tempus iam rege perempto

flectere fata ratus miserasque abrumpere pugnas,

supremam celeravit 
						opem nutuque sereno

intonuit, quem Nocte satae, 
						quem turbidus horret

Armipotens: tunc porta trucis coit infera belli.

continuo dant terga metu versique per agros

diffugiunt, quae sola salus; nec terga ruentum

mens Minyis conversa sequi: stetit anxia virtus.

ecce autem primo iam spargere lumine portus

orta dies notaeque (nefas) albescere turres.

'di maris' attonito conclamat ab agmine Tiphys,

'ut mea fatali damnastis pectora somno.

heu socii quantis complerunt litora monstris.'

illi autem neque adhuc gemitus neque conscia facti

ora levant; tenet exsangues rigor horridus artus;

ceu pavet ad crines et tristia Pentheos ora

Thyias, ubi impulsae iam se deus agmine matris

abstulit et caesi vanescunt cornua tauri.

nec minus effusi grandaevum ad litora vulgus,

ut socias videre manus, dare versa retrorsus

terga metu. dextram tendens proclamat Iason

'quos fugitis? vellem hac equidem me strage meosque

procubuisse magis. deus haec, deus asper utrisque

implicuit. sumus en Minyae, sumus hospita turba.

cur etiam flammas miserosque moramur honores?'

Tum super exsangues confertae 
						caedis acervos

praecipiti plangore ruunt; agnoscit in alta

strage virum sua texta parens, sua munera
						coniunx.

it gemitus toto sinuosa per aequora caelo.

pars tenuis flatus et adhuc stridentia prensant

volnera, pars sera componunt lumina dextra.

at vero in mediis exsangui rege reperto

aggeribus, tristi sileant ceu cetera planctu,

sic famulum matrumque dolor, sic omnis ad unum

versa manus. circa lacrimis ac mentibus aegri

stant Minyae deflentque nefas et cuspidis ictus

Aesoniae sortemque ducis solantur acerbam.

ille ubi concretes pingui iam sanguine crines

pallentesque genas infractaque pectore caro

tela neque hesternos
						agnovit in hospite vultus,

ingemit atque artus fatur complexus amicos:

'te tamen ignarum tanti, miserande, furoris

nox habet et nullo testantem foedera questu:

at mihi luctificum venit iubar. hic quibus adsum

colloquiis, cui me hospitio Fortuna revexit?

exstinguine mea (fatis id 
						defuit unum)

speravi te posse manu? talisve reliqui

has ego, amice, domos? quod si iam bella manebant

et placitum hoc superis, nonne haec mea iustius essent

funera? meque tuus sine crimine plangeret error,

nec Clarii nunc antra dei quercusque Tonantis

arguerem. talesne acies, talesne triumphos

sorte dabant? tantumque nefas mens conscia vatum

conticuit, patriae exitium crudele senectae

et tot acerba canens? heu divis visa sinistris

regna mihi. quinam reditus? quae me hospita tellus

accipiet? quae non primis prohibebit harenis?

invidere dei, ne Phasidis arva remoti

et Scythicas populatus opes haec rursus adirem

litora neve tuos irem tune ultor in hostes.

fas tamen est conferre genas, fas iungere tecum

pectora et exsangues miscere amplexibus artus.

vos age funereas ad litora volvite silvas

et socios lustrate rogos; date debita caesis

munera, quae
						nostro misisset Cyzicus igni.'

Parte alia Clite laceras super ora mariti

fusa comas misera in planctus vocat agmina matrum

fatur et haec: 'primis coniunx ereptus in annis

cuncta trahis; necdum suboles nec gaudia de te

ulla mihi, quis maesta tuos nunc, optime, casus

perpeterer tenui luctum solamine fallens.

Mygdonis arma patrem funestaque proelia
						nuper

natales rapuere domos, Triviaeque potentis

occidit arcana genetrix absumpta sagitta:

tu, mihi qui coniunx pariter fraterque parensque

solus et a prima fueras spes una iuventa,

deseris heu, totamque deus simul impulit urbem.

ast ego non media te saltem, Cyzice, vidi

tendentem mihi morte manus aut ulla monentis

verba tuli; quin te 
						thalamis modo questa morari

heu talem tantique metus secura recepi.'

illam vix gemino maerens cum Castore Pollux

erigit haerentem compressaque colla trahentem.

Interea innumeras nudatis montibus urgent

certatim decorantque pyras et corpora maesti

summa locant. vadit sonipes cervice remissa,

venatrix nec turba canum pecudumque morantur

funereae, 
						quae cuique manus, quae cura suorum,

quae fortuna fuit. medio rex aggere longe

eminet; hunc crebris quatiens singultibus ora

adlevat Aesonides celsoque reponit in ostro.

dat pictas auro atque ardentes murice vectes,

quas rapuit telis festina vocantibus austris

Hypsipyle; galeam dilectaque cingula regi

inicit. ille suam vultus conversus ad urbem

sceptra manu veterum retinet gestamen avorum.

nam quia nec proles alius nec denique sanguis,

ipse decus regnique refert insigne parenti.

inde ter armatos Minyis referentibus orbes

concussi tremuere rogi, ter inhorruit aether

luctificum clangente tuba; iecere supremo

tum clamore faces; rerum labor omnis in auras

solvitur, et celsis conlucent aequora flammis.

scilicet haec illo iuvenem populosque manebant

tempore, Peliacis caderet cum montibus arbor;

hoc volucrumque minae praesagaque fulmina longo

acta mari tulerant. sed quis non prima refellat

monstra deum longosque sibi non auguret annos?

iamque solutus honos cineri, iam passibus aegris

dilapsae cum prole nurus, tandemque quiescunt

dissona pervigili planctu vada, qualiter arctos

ad patrias avibus medio iam vere revectis

Memphis et aprici statio silet annua Nili.

At non inde dies nec quae magis aspera curis

nox Minyas tanta caesorum ab imagine solvit.

bis zephyri iam vela vocant: fiducia maestis

nulla viris, aegra adsiduo mens carpitur 
						aestu,

necdum omnes lacrimas atque omnia reddita caesis

iusta putant; patria ex oculis acerque laborum

pulsus amor segnique iuvat frigescere luctu.

ipse etiam Aesonides, quamquam tristissima rerum

castiganda duci vultuque premenda sereno,

dulcibus indulget lacrimis aperitque dolorem.

tum secreta trahens Phoebeum ad litora Mopsum

'quaenam' ait 'ista lues, aut quae sententia divum?

decretusne venit fato pavor, an sibi nectunt

corda moras? cur immemores famaeque larisque

angimur? aut pariet quemnam haec ignavia finem?'

'Dicam' ait 'ac penitus causas labemque docebo'

Mopsus, et astra tuens 'non si mortalia membra

sortitusque breves et parvi tempora fati

perpetimur, socius superi quondam ignis Olympi,

fas ideo miseere neces ferroque morantes

exigere hinc
						animas redituraque semina caelo.

quippe nec in ventos nec in ultima solvimur ossa:

ira manet duratque dolor. cum deinde tremendi

ad solium venere Iovis questuque nefandam

edocuere necem, patet ollis ianua leti

atque iterum remeare licet; comes una sororum

additur et pariter terras atque aequora lustrant.

quisque suos sontes inimicaque pectora poenis

implicat et varia meritos formidine pulsant.

at quibus invito maduerunt sanguine
						dextrae,

si fors saeva tulit miseros, sed proxima culpae,

hos variis mens ipsa modis agit, et sua carpunt

facta viros: resides et iam nil amplius ausi

in lacrimas humilesque metus aegramque fatiscunt

segnitiem, quos ecce vides. sed nostra requiret

cura viam. memori iam pridem cognita vati

est procul ad Stygiae devexa silentia noctis

Cimmerium domus et superis incognita tellus,

caeruleo tenebrosa situ, quo flammea numquam

Sol iuga sidereos nec mittit Iuppiter annos.

stant tacitae frondes immotaque silva
						comanti

horret acerna iugo; specus umbrarumque
						meatus

subter et Oceani praeceps fragor arvaque
						nigro

vasta metu et subitae post longa silentia voces.

ensifer hic atraque sedens in veste Celaeneus

insontes errore luit culpamque remittens

carmina turbatos volvit placantia manes.

ille mihi quae danda forent lustramina caesis

prodidit, ille volens Erebum terrasque retexit.

ergo ubi puniceas oriens accenderit undas,

tu socios adhibe sacris
						armentaque magnis

bina deis; me iam coetus accedere vestros

haut fas interea, donec lustralia pernox

vota fero. movet en gelidos Latonia currus:

flecte gradum, placitis sileant age litora
						coeptis.'

Iamque sopor mediis tellurem presserat horis

et circum tacito volitabant somnia mundo,

cum vigil arcani speculatus tempora sacri

Ampycides petit adversis Aesepia silvis

flumina et aequoreas pariter decurrit ad undas.

hic sale purpureo vivaque nitentia lympha

membra novat seque horrificis accommodat actis.

tempora tum vittis et supplice castus oliva

implicat et stricto designat litora ferro;

circum humiles aras ignotaque nomina divum

instituit silvaque super contristat opaca,

utque metum numenque loco sacramque quietem

addidit, ardenti nitidum iubar evocat alto.

Atque Argoa manus variis insignis in armis

ibat agens lectas aurata fronte bidentes.

Delius hic longe candenti veste sacerdos

occurrit ramoque vocat; iamque ipse recenti

stat tumulo placida transmittens agmina lauro.

ducit et ad fluvios ac vincula solvere monstrat

prima pedum glaucasque 
						comis praetexere frondes

imperat, hinc alte Phoebi surgentis ad orbem

ferre manus totisque simul procumbere campis.

tune piceae mactantur oves, prosectaque partim

pectora, per medios partem gerit obvius Idmon.

ter tacitos egere gradus, ter tristia tangens

arma simul vestesque virum lustramina ponto

pone iacit; rapidis adolentur cetera flammis.

quin etiam truncas nemorum effigiesque virorum

rite locat quercus simulataque subligat arma.

huc Stygias transire minas iramque severi

sanguinis, his orat vigiles incumbere curas

atque ita lustrifico cantu vocat: 'ite, perempti,

ac memores abolete minas; sint otia vobis,

sit Stygiae iam sedis amor; procul agmine nostro

et procul este mari cunctisque absistite bellis.

vos ego nec Graias umquam contendere ad urbes

nec triviis ululare velim, pecorique satisque

nullae ideo pestes nee luctifer ingruat annus,

nec populi nostrive luant ea facta minores.'

dixerat, et summas frondentibus intulit aris

libavitque dapes, placidi quas protinus angues,

umbrarum famuli, linguis rapuere coruscis.

Continuo puppem petere et considere transtris

imperat Ampycides nee visum vertere terrae:

exciderint quae gesta manu, quae debita fatis.

illi alacres pars arma locant, pars ardua raptis

insternunt tabulata toris oriturque trementum

remorum sonus et laetae concordia vocis.

Iuppiter urgentem ceu summa Ceraunia nubem

cum pepulit movitque iugis, fulsere repente

et nemora et scopuli nitidusque reducitur aether,

sic animi rediere viris, iamque ipse magister

nutat ab arce ratis remisque obsistere tendit.

instaurant primi certamina liber amictu

Eurytus et dictis Talai non territus Idas;

inde alii increpitant atque aequora pectore tollunt.

par gemitu pulsuque labor, versumque vicissim

mittitur in puppem remo mare. laetus et ipse

Alcides 'quisnam hos vocat in certamina fluctus?'

dixit et intortis adsurgens arduus undis

percussit subito deceptum fragmine pectus,

atque in terga ruens Talaum fortemque Eriboten

et longe tantae securum Amphiona molis

obruit inque tuo posuit caput, Iphite, transtro.

Iam summas caeli Phoebus candentior arces

vicerat et longas medius revocaverat umbras:

tardior hine cessante viro quae proxima
						Tiphys

litora quosque dabat densa trabe Mysia montes

advehitur. petit excelsas Tirynthius ornos;

haeret Hylas lateri passusque moratur iniquos.

Ilium ubi Iuno poli summo de vertice puppem

deseruisse videt, tempus rata diva nocendi

Pallada consortem curis cursusque regentem,

nequa inde inceptis fieret mora, fallere prima

molitur caroque dolis avertere fratri.

tum sic adloquitur: 'procerum vi pulsus iniqua

germanique manu (repetis, quo crimine) Perses

barbaricas iam movit opes Hyrcanaque signa.

Aeetes contra thalamis et virgine pacta

conciliate reges Scythicos, primusque coacta

advehit Albana Styrus gener agmina porta.

bellum ingens, atque ipse citis Gradivus habenis

fundit equos. viden Arctoo de cardine quanta

tollat se nubes atque aequore pendeat
						atro?

corripe prima vias; finem cum Phasidis alti

transierit Perses aciemque admoverit urbi,

coepta refer paulumque (nefas) et foedera necte

consiliis atque arte tua. sponde adfore reges

dis genitos, quis arma volens, quis agmina iungat.'

at virgo, quamquam insidias aestusque novercae

sentiat et blandos quaerentem fingere vultus,

obsequitur tamen et iussas petit ocius oras.

Ingemuit Iuno tandemque silentia rumpit:

'en labor, en odiis caput insuperabile nostris.

quam Nemeen tot fessa minis, quae †belua† Lernae

experiar? Phrygiis ultro concurrere monstris

nempe virum et †pulchro† reserantem Pergama ponto

vidimus. en ego nunc regum soror — et mihi gentis

ullus honos? iam tum indecores iustaeque dolorum

primitiae tenero
						superati protinus angues.

debueram nullos iuveni iam quaerere casus

victa nec ad tales forsan descendere pugnas.

verum animis insiste tuis actumque ........

tende, pudor; mox et Furias Ditemque movebo.'

haec ait et 
						pariter laevi iuga pinea montis

respicit ac pulchro venantes agmine Nymphas,

undarum nemorumque decus. levis omnibus arcus

et manicae virides et stricta myrtus habena,

summo palla genu, tenui vagus innatat umbra

crinis ad obscurae decurrens cingula mammae.

ipsa citatarum tellus pede plausa sororum

personat et teneris summittit gramina plantis.

e quibus Herculeo Dryope percussa fragore,

cum fugerent iam tela ferae, processerat ultra

turbatum visura nemus, fontemque petebat

rursus et attonitos referebat ab Hercule vultus.

hanc delapsa polo piceaeque adclinis opacae

Iuno vocat prensaque manu sic blanda profatur:

'quem tibi coniugio tot dedignata dicavi

Nympha procos, en Haemonia puer adpulit alno,

clarus Hylas, saltusque tuos fontesque pererrat.

vidistis roseis haec per loca Bacchus
						habenis

cum domitas acies et Eoi fercula regni

duceret ac rursus thiasos et sacra moventem.

hunc tibi vel posito venantem pectine Phoebum

crede dari. quae spes Nymphis aufertur Achaeis,

praereptum quanto proles Boebeia questu

audiet et flavi quam tristis nata Lycormae.'

sic ait et celerem frondosa per avia cervum

suscitat ac iuveni sublimem cornibus offert.

ille animos tardusque fugae longumque resistens

sollicitat suadetque pari contendere cursu.

credit Hylas praedaeque ferox ardore propinquae

insequitur; simul Alcides hortatibus urget

prospiciens; iamque ex oculis aufertur uterque,

cum puerum instantem quadripes fessaque minantem

tela manu procul ad nitidi spiracula fontis

ducit et intactas levis ipse superfugit undas.

hoc pueri spes lusa modo est, nec tendere certat

amplius; utque artus et concita pectora sudor

diluerat, gratos avidus procumbit ad amnes.

stagna vaga sic luce micant, ubi Cynthia caelo

prospicit aut medii transit rota candida Phoebi:

tale iubar diffundit aquis; nil umbra comaeque

turbavitque sonus surgentis ad oscula Nymphae.

illa avidas iniecta manus heu sera cientem

auxilia et magni referentem nomen amici

detrahit; adiutae prono nam pondere vires.

Iam pater umbrosis Tirynthius arcibus ornum

depulerat magnoque iugi stridore revulsam

terga super fulvi porrexerat horrida monstri

litora curva petens; alio nam calle reversum

credit Hylan captaque dapes auxisse ferina.

sed neque apud socios structasque in litore mensas

unanimum videt aeger Hylan nec longius acrem

intendens aciem. varios hinc excitat aestus

nube mali percussus amor, quibus haeserit oris,

quis tales impune moras casusve laborve

attulerit. densam interea descendere noctem

iam maiore metu; turn vero et pallor et amens

cum piceo sudore rigor. ceu pectora nautis

congelat hiberni vultus Iovis agricolisve,

cum coit umbra minax, comitis sic adficit error

Alciden saevaeque monet meminisse novercae.

continuo, volucri ceu pectora tactus asilo

emicuit Calabris taurus per confraga saeptis

obvia quaeque ruens, tali se concitat ardens

in iuga senta fuga. pavet omnis conscia late

silva, pavent montes, luctu succensus acerbo

quid struat Alcides tantaque quid apparet ira.

ille, velut refugi quem contigit improba
						Mauri

lancea sanguineus vasto leo murmure fertur

frangit et absentem vacuis sub dentibus hostem,

sic furiis accensa gerens Tirynthius ora

fertur et intento decurrit montibus arcu.

heu miserae quibus ille feris, quibus incidit usquam

immeritis per lustra viris. volat ordine nullo

cuncta petens: nunc ad ripas deiectaque saxis

flumina, nunc notas nemorum procurrit 
						ad umbras.

rursus Hylan et rursus Hylan per longa reclamat

avia: responsant silvae et vaga certat imago.

At sociis immota fides austrisque secundis

certa: morae est nec parvus Hylas (quamquam omnibus aeque

grata rudimenta), Herculeo sub nomine pendent.

illum omnes lacrimis maestisque reposcere votis

incertique metu nunc longas litore voces

spargere nunc seris ostendere noctibus ignes.

ipse vel excelsi cum densa silentia montis

strata vel oblatis ductor videt aequora ventis,

stat lacrimans magnoque viri cunctatur amore.

illius incessus habilemque ad terga pharetram,

illum inter proceres maestaeque silentia mensae

quaerit inops quondam ingenti comprensa trahentem

vina manu et durae referentem monstra novercae.

Nec minus interea crudelis iapyga Iuno

adsidue movet et primis cum solibus offert.

iamque morae impatiens cunctantes increpat ausus

Tiphys et oblato monet otia rumpere cursu.

ergo animum flexus dictis instantis Iason

concedit sociosque simul sic fatur ad omnes:

'o utinam, Scythicis struerem cum funera terris,

vox mihi mentitas tulerit Parnasia sortes,

agmine de tanto socium qui maximus armis

adforet, hune Iovis imperils fatoque teneri

ante procellosum scopulis errantibus aequor:

nee turn fama viri nec certior extitit auctor.

verum agite et, dubiis variant quia pectora curis,

consulite et, motis seu vos via flatibus
						urget,

pergite et inceptos mecum revocate labores,

seu pluris tolerare moras rursusque
						propinquis

quaesivisse iugis, pretium haut leve temporis acti.'

dixerat; at studiis
						iamdudum freta iuventus

orat inire vias: unum tanto afore coetu,

nec minus in sese generis dextrasque potentes

esse ferunt. tali mentem pars maxima flatu

erigit et vana gliscunt praecordia lingua:

saltibus ut mediis tum demum laeta reducit

cerva gregem, tum gestit aper reboatque superbis

comminus ursa lupis, cum sese Martia tigris

abstulit aut curvo tacitus leo condidit antro.

at plus ingenti Telamon iam fluctuat ira

cum fremitu, saevisque serens modo iurgia dictis

insequitur magnoque implorat numina questu,

idem orans prensatque viros demissaque supplex

haeret ad ora ducis: nil se super Hercule fari

sed socio quocumque, gemens quamquam aspera fama

iam loca iamque feras 
						per barbara litora gentes,

non alium contra Alciden, non pectora tanta

posse dari. rursum instimulat ducitque faventes

magnanimus Calydone satus, potioribus ille

deteriora fovens semperque inversa tueri

durus et haud ullis umquam superabilis aequis

rectorumve memor. 'non Herculis' inquit 'adempti,

sed tuus in seros haec nostra silentia questus

traxit honor, dum iura dares, dum tempora fandi.

septimus hie celsis descendit montibus auster

iamque ratem Scythicis forsan statuisset in oris;

nos patriae immemores, maneant ceu nulla revectos

gaudia, sed duro saevae sub rege Mycenae,

ad medium cunctamur iter. si finibus ullis

has tolerare moras et inania tempora possem,

regna hodie et dulcem sceptris Calydona tenerem

laetus opum pacisque meae, tutusque manerem

quis genitor materque locis. quid deside terra

haeremus? vacuos cur lassant aequora visus?

tu comitem Alciden ad Phasidis amplius arva

adfore, tu socias ultra tibi rere
						pharetras?

non ea pax 
						odiis oblitave numine fesso

Iuno sui. nova Tartareo fors semine monstra

atque iterum Inachiis iam nuntius urget ab Argis.

non datur haec magni proles Iovis; at tibi Pollux

stirpe pares Castorque manent, at cetera divum

progenies, nec parva mihi fiducia gentis.

†et ego et† quocumque voces, †qua tegmina† ferro

plura metam; tibi dicta manus, tibi quidquid in ipso

sanguine erit, iamque hinc operum quae maxima posco.

scilicet in solis profugi stetit Herculis armis

nostra salus; nempe ora aeque mortalia cuncti

ecce gerunt; ibant aequo nempe ordine remi.

ille vel insano iamdudum turbidus aestu

vel parta iam laude tumens consortia famae

despicit ac nostris ferri comes abnuit actis.

vos, quibus et virtus et spes in limine primo,

tendite, dum rerum patiens calor et rude membris

robur inest; nec enim solis 
						dare funera Colchis

sit satis et tota pelagus lustrasse iuventa.

spes mihi quae tali potuit longissima casu

esse fuit; quiscumque virum perquirere silvis

egit amor; loca vociferans non ulla reliqui.

nunc quoque, dum vario nutat sententia motu,

cernere devexis redeuntem montibus opto.

sat lacrimis comitique datum, quem sortibus aevi

crede vel in mediae raptum tibi sanguine pugnae.'

Talibus Oenides urget; simul incita dictis

heroum manus. ante omnes Argoa iubebat

vincla rapi Calais. furias miratur ovantum

Aeacides, multusque viri cunctantia corda

fert dolor, an sese comitem tam tristibus actis

abneget et celsi maerens petat ardua montis.

non tamen et gemitus et inanes desinit iras

fundere. 'quis terris pro Iuppiter' inquit 'Achaeis

iste dies, saevi capient quae gaudia Colchi.

non hi tum flatus, non ista superbia dictis,

litore cum patrio, iam vela petentibus austris,

cunctus ad Alciden versus favor: ipse iuvaret,

ipse ducis curas meritosque subiret honores.

iamne animis, iam gente pares, atque inclita vulgi

dextera? nulla fides, nulli super Hercule fletus?

nunc Porthaonides, nunc dux mihi Thracia proles?,

aspera nunc pavidos contra ruit agna leones?

bane ego magnanimi spolium Didymaonis hastam,

quae neque iam frondes virides nee proferet umbras,

ut semel est evulsa 
						iugis ac matre perempta

fida ministeria et duras obit horrida pugnas,

testor et hoc omni, ductor, tibi numine firmo:

saepe metu, saepe in tenui discrimine rerum

Herculeas iam serus opes spretique vocabis

arma viri, nec nos
						tumida haec tum dicta iuvabunt.'

Talibus Aeacides socios terroribus urgens

inlacrimat multaque comas deformat harena.

fata trahunt, raptusque virum certamine ductor

ibat et optenta mulcebat lumina palla.

hie vero ingenti repetuntur pectora luctu,

ut socii sedere locis nullaeque leonis

exuviae tantique vocant vestigia transtri.

flet pius Aeacides, maerent Poeantia corda,

ingemit et dulci frater cum Castore Pollux.

omnis adhuc vocat Alciden fugiente carina,

omnis Hylan, medio pereuntia nomina ponto.

Dat procul interea toto pater aequore signum

Phorcys et immanes intorto murice phocas

contrahit antra petens; simul et Massylus et una

Lyctius et Calabris redit armentarius arvis.

ilicet extremi nox litore Solis Hiberas

condidit alta domos et sidera sustulit axis.

flumina conticuere, tacet cum flatibus aequor.

Amphitryoniades nec quae nova lustra requirat,

nec quo temptet iter, comitis nec fata parenti

quae referat, videt, aut socios qua mente revisat.

urit amor, solisque negat decedere silvis.

non aliter gemitu quondam lea prolis
						ademptae

terga dedit; sedet inde viis inclusaque
						longo

pervigilant castella metu; dolor adtrahit orbes

interea et misero manat iuba sordida luctu.

Atque ea non oculis divum pater amplius aequis

sustinuit, natique pios miseratus amores

Iunonem ardenti trepidam gravis increpat
						ira:

'ut nova nunc tacito se pectore
						gaudia tollunt:

haeret inops solisque furit Tirynthius oris,

at comite immemores Minyae facilesque relicto

alta tenent. sic Iuno ducem fovet anxia curis

Aesonium, sic arma viro sociosque ministrat.

iam quibus incertam bellis Scythicaeque paventem

gentis opes, quanta trepidam formidine cernam.

tum precibus, turn me lacrimis et supplice dextra

adtemptare veto; rerum mihi firma potestas.

i, Furias Veneremque move; dabit impia poenas

virgo, nec Aeetae gemitus patiemur inultos.'

dixit et arcano redolentem nectare rorem,

quem penes alta quies liquidique potentia somni,

detulit inque vagi libavit tempora nati.

ille graves oculos et Hylan resonantia semper

ora ferens, ut nulla deum superare potestas,

procumbit. tandem fessis pax reddita silvis,

fluminaque et vacuis auditae montibus aurae.

Ecce puer summa se tollere visus ab unda

frondibus in croceis et iniquae munere Nymphae

stansque super carum talis caput edere voces:

'quid, pater, in vanos absumis tempora questus?

hoc nemus ac 
						fatis mihi iam domus improba quo me

Nympha rapit saevae monitu lunonis, in amnes.

nunc Iovis accessus et iam mihi limina caeli

conciliat iungitque toros et fontis honores.

o dolor, o dulces quas gessimus ante pharetrae.

iam socii laetis rapuerunt vincula ventis,

hortator postquam furiis et voce nefanda

impulit Oenides. verum cum gente domoque

ista luet saevaeque aderunt tua numina matri.

surge age et in duris haut umquam defice; caelo

mox aderis teque astra ferent; tu semper amoris

sis memor et cari comitis ne abscedat imago.'

talibus orantem dictis visuque fruentem

ille ultro petit et vacuis amplexibus instat

languentisque movet frustra conamina dextrae:

corpus hebet somno refugaque eluditur umbra.

tum lacrimis, turn voce sequi, turn rumpere questus,

cum sopor et vano spes maesta resolvitur actu.

fluctus ab undisoni ceu forte crepidine saxi

cum rapit halcyonis miserae fetumque laremque,

it super aegra parens queriturque tumentibus
						undis

certa sequi, quocumque ferant, audetque pavetque,

icta fatiscit aquis done domus haustaque fluctu est;

illa dolens vocem dedit et se sustulit alis:

haut aliter somni maestus labor. exilit amens

effusisque genas lacrimis rigat. 'ibimus' inquit,

'solus et hos montes desertaque lustra tenebis,

care puer, nec res ultra mirabere nostras.'

haec fatus relegitque vias et vallibus exit

incertus, quid Iuno ferat, quas apparet iras.

nec minus et socios cernit procul aequore ferri

praecipites tacitumque pudet potuisse relinqui.

Iamque iter ad Teucros atque hospita moenia Troiae

flexerat Iliaci repetens promissa tyranni,

cum maesto Latona simul Dianaque vultu

ante Iovem stetit et supplex sic fatur Apollo:

'in quem alium Alciden, in quae iam tempora differs

Caucaseum, rex magne, senem? nullumne malorum

finem adeo poenaeque dabis? te cuncta precatur

gens hominum atque ipsi iam te, pater optime, montes

fessaque cum silvis orant iuga. sat tibi furtum

ignis et aetheriae defensa silentia mensae.'

dixit ubi, e scopulis media inter pabula diri

vulturis ipse etiam gemitu maestaque fatigat

voce Iovem saevis relevans ambusta pruinis

lumina; congeminant amnes rupesque fragorem

Caucaseae; stupet ipse dei clamoribus ales.

tunc etiam superas Acheronte auditus ad arces

Iapetus; gravis orantem procul arcet Erinys

respiciens celsi legem Iovis. ille dearum

fletibus et magno Phoebi commotus honore

velocem roseis demittit nubibus Irim.

'i, Phrygas Alcides et Troiae differat arma;

nunc' ait 'eripiat dirae Titana volucri.'

diva volat defertque viro celeranda parentis

imperia atque alacrem laetis hortatibus implet.

Iam Minyae mediis clarae per sidera noctis

fluctibus intulerant placido cava lintea cursu

multaque deserto memores super Hercule volvunt.

Thracius at summa sociis e puppe sacerdos

fata deum et miserae solans incommoda vitae

securum numeris agit et medicabile carmen;

quod simul adsumpta pulsum fide, luctus et irae

et labor et dulces cedunt e pectore nati.

Interea magni iam iam subeuntibus astris

Oceani genitale caput Titania frenis

antra sonant; Sol auricomis cingentibus Horis

multifidum iubar et bisseno sidere textam

loricam induitur; ligat hanc qui nubila contra

balteus undantem variat mortalibus arcum.

inde super terras et eoi cornua montis

emicuit traxitque diem candentibus undis,

et Minyas viso liquerunt flamina Phoebo.

Proxima Bebrycii panduntur litora regni,

pingue solum et duris regio non invida tauris.

rex Amycus; regis fatis et nurnine freti

non muris cinxere domos, non foedera legum

ulla colunt placidas aut iura tenentia mentes.

quales Aetnaeis rabidi Cyclopes in antris

nocte sub
						hiberna servant freta, sicubi saevis

advectet ratis acta notis tibi pabula dira

et miseras, Polypheme, dapes: sic undique in omnes

prospiciunt cursantque vias, qui corpora
						regi

capta trahant. ea Neptuno trux ipse parenti

sacrifici pro rupe iugi media aequora supra

torquet agens. sin forma
						viris praestantior adsit,

tum legere arma iubet sumptisque occurrere contra

caestibus; haec miseri sors est aequissima
						leti.

huc ubi devectam Neptunus gurgite puppem

sensit et extremum nati prospexit in oras

et quondam laetos domini certamine campos,

ingemit ac tales evolvit pectore questus:

'infelix imas quondam mihi rapta sub undas

nec potius magno Melie tum mixta Tonanti,

usque adeone meam quacumque ab origine prolem

tristia fata manent? sic te olim pergere sensi,

Iuppiter, iniustae quando mihi virginis armis

concidit infelix et nunc chaos implet Orion.

nec tibi nunc virtus aut det fiducia nostri,

nate, animos opibusque ultra ne 
						crede paternis.

iam iam aliae vires maioraque sanguine nostro

vincunt fata Iovis, potior cui cura suorum est.

atque ideo neque ego hanc tumidis 
						avertere ventis

temptavi tenuive ratem, nec iam mora morti

hinc erit ulla tuae. reges preme, dure, secundos.'

abstulit inde oculos, natumque et tristia linquens

proelia sanguineo terras pater alluit aestu.

Principio fluvios gentemque et litora ductor

explorare iubet, paulumque egressus Echion

invenit obscura gemitus in valle trahentem

clam iuvenem et caesi maerentem nomen amici.

ille virum ut contra venientem umbrataque vidit

tempora Parrhasio patris de more galero

paciferaeque manu nequiquam insignia virgae,

'heu fuge', ait 'certo, quicumque es, perdite, passu,

dum datur.' obstipuit visu Nonacria proles,

quid ferat admirans. postquam remeare monentem

ocius et dictis perstantem cernit in isdem,

abripit et sociis, quae sint ea, promere cogit.

ille manum tendens 'non haec' ait 'hospita 
						vobis

terra, viri, non hic ullos reverentia ritus

pectora; mors habitat saevaeque hoc litore pugnae.

iam veniet diros Amycus qui tollere caestus

imperet et vasto qui vertice nubila pulset.

talis in advectos Neptuni credita proles

aeternum furit atque aequae virtutis egentes

ceu superum segnes ad iniqua altaria tauros

constituit, tandem ut misero lavet arma cerebro.

consulite atque fugae medium ne temnite tempus.

namque isti frustra quisquam concurrere monstro

audeat; et quaenam talem vidisse voluptas?'

ductor ad haec 'Bebryxne venis diversaque regi

corda gerens (melior vulgi nam saepe voluntas),

hostis an externis fato delatus ab oris?

et tua cur Amycus caestu nondum obruit ora?'

'nomen' ait 'praedulce mihi †nomenque† secutus

Otreos unanimi. decus ille et laeta suorum

gloria nec vestros comes aspernandus in actus,

Hesionam et Phrygiae peteret cum gaudia nuptae,

hic Amycum contra iussus stetit atque ego palmas

implicui; sed prima procul vixdum ora levantis

fulminea frontem dextra disiectaque fudit

lumina. me numquam leto dignatus et armis,

sed lacrimis potius luctuque absumor inerti.

spes tamen, his fando 
						si nuntius extitit oris

et Mariandynum patrias penetravit ad urbes,

unde genus fraterque viro — sed et ille quierit

oro nec vanis cladem Lycus augeat armis.'

Haec ubi non ulla iuvenes formidine
						moti

accipiunt, videt et dura sic pergere mente,

terga sequi properosque iubet coniungere gressus.

litore in extremo spelunca apparuit ingens,

arboribus super et dorso contecta minanti,

non quae dona deum, non quae trahat aetheris ignem,

infelix domus et sonitu tremibunda profundi.

at varii pro rupe metus: hic 
						trunca rotatis

bracchia rapta viris strictoque immortua caestu,

ossaque taetra situ et capitum maestissimus ordo.

respicias quibus adverso sub vulnere nulla

iam facies nec nomen erat; media ipsius arma

sacra metu 
 magnique aris imposta
						parentis.

hospitis hic primum monitus rediere Dymantis,

et pavor et monstri subiit absentis
						imago,

atque oculos cuncti inter se tenuere silentes,

done sidereo Pollux interritus ore

'te tamen, hac quicumque es' ait 'formidine, faxo

iam tua silva ferat, modo sint tibi sanguis et artus.'

omnibus idem animus forti decernere pugna,

exoptantque virum contraque occurrere poscunt.

qualiter ignotis spumantem funditus amnem



pandit iter, mox omne pecus formidine pulsa

pone subit iamque et mediis praecedit ab undis.

At procul e silvis sese gregibusque ferebat

saevos in antra gigans. quem nec sua turba
						tuendo

it taciti secura metus. mortalia nusquam

signa manent; instar scopuli, qui montibus altis

summus abit longeque iugo stat solus ab omni.

devolat inde furens, nec quo via curve profecti

nec genus ante rogat, sed tali protonat ira:

'incipite, o iuvenes. etenim fiducia, credo,

huc tulit auditas et sponte lacessitis oras.

sin errore viae necdum mens gnara locorum,

Neptuni domus haec, egomet
						Neptunia proles.

hie mihi lex caestus 
						adversaque tollere contra

bracchia. sic ingens Asiae plaga quique per arcton

dexter et in laevum pontus iacet haec mea visit

hospitia; hoc cuncti remeant certamine reges.

iam pridem caestus resides et frigida raris

dentibus aret humus. quis mecum foedera iunget?

prima manu cui dona fero? 
						mox omnibus idem

ibit honos. fuga sub terras, fuga nulla per auras.

nec lacrimae (ne ferte preces) superive vocati

pectora nostra movent; aliis rex Iuppiter oris.

faxo Bebrycium nequeat transcendere puppis

ulla fretum et ponto volitet Symplegas inani.'

Talia dicta dabat, cum protinus asper Iason

et simul Aeacidae simul et Calydonis alumni

Nelidesque Idasque prior quae maxima surgunt

nomina; sed nudo steterat iam pectore Pollux.

tum pavor et gelidus
						defixit Castora sanguis.

nam nec ad Elei pugnam videt ora parentis,

nec sonat Oebalius caveae favor aut iuga nota

Taygeti, lavitur 
						patrios ubi victor ad amnes,

nec pretium sonipes aut sacrae taurus harenae,

praemia sed manes reclusaque ianua leti.

illum Amycus nec fronte trucem nec mole tremendum

vixdum etiam primae spargentem signa iuventae

ore renidenti lustrans obit et fremit ausum,

sanguineosque rotat furiis ardentibus orbes.

non aliter iam regna poli, iam capta Typhoeus

astra ferens Bacchum ante acies primamque deorum

pallada et oppositos doluit sibi virginis angues.

sic adeo insequitur rabidoque ita murmure terret:

'quisquis es, infelix celera puer; haut tibi pulchrae

manserit hoc ultra frontis decus orave matri

nota feres. tune a sociis electus iniquis?

tune Amyci moriere manu?' nec plura moratus

ingentes umeros spatiosaque pectoris ossa

protulit horrendosque toris informibus artus.

deficiunt visu Minyae, miratur et ipse

Tyndarides; redit Alcidae iam sera cupido

et vocuo maestos lustrarunt lumine montes.

at satus aequoreo fatur tunc talia rege:

'aspice et haec crudis durata volumina tauris;

nec peto 
						sortis opem, sed quos potes indue caestus.'

Dixit et urgentis per sera piacula
						fati

nescius extremum hoc armis innectere palmas

dat famulis, dat et inde Lacon. odia aspera surgunt

ignotis prius atque incensa mente feruntur

in medium sanguis Iovis et Neptunia proles.

hinc illinc dubiis intenta silentia votis,

et pater orantis caesorum Tartarus umbras

nube cava tandem ad meritae spectacula pugnae

emittit; summi nigrescunt culmina montis.

continuo Bebryx, Maleae velut arce fragosae

turbo rapax, vix ora virum, vix tollere passus

bracchia torrenti praeceps agit undique nimbo

cursibus involvens, totaque immanis harena

insequitur. vigil ille metu cum pectore et armis

huc alternus et hue, semper cervice reducta,

semper et in digitis et summi pulvere campi,

proiectusque redit. spumanti
						qualis in alto

Pliade capta ratis, trepidi quam sola magistri

cura tenet, rabidum ventis certantibus aequor

intemerata secat, Pollux sic providus ictus

servat et Oebalia dubium caput eripit arte.

ut deinde urgentes effudit nubibus iras

ardoremque viri, paulatim insurgere fesso

integer et summos manibus deducere caestus.

ille dies aegros Amyci sudoribus artus

primus et arenti cunctantem vidit hiatu,

nec sua defessum noscunt loca nec sua regem

agmina. respirant ambo paulumque reponunt

bracchia, ceu Lapithas aut Paeonas aequore in ipso

cum refovet fixaque silet Gradivus in hasta.

vix steterant, et iam ecce ruunt inflictaque late

terga sonant; nova vis iterum, nova corpora surgunt.

hunc pudor, hunc noto iam spes audentior hoste

instimulat. fumant crebro praecordia pulsu;

avia responsant gemitu iuga: pervigil ut cum

artificum notat Aetna manus et fulmina Cyclops

prosubigit, pulsis strepitant incudibus urbes.

emicat hie dextramque parat dextramque minatur

Tyndarides; redit huc oculis et pondere Bebryx

sic ratus, ille autem celeri rapit ora sinistra.

conclamant socii et subitas dant gaudia voces.

ilium insperata turbatum fraude furentemque

Oebalides prima refugit dum detonet ira,

territus ipse etiam atque ingentis conscius ausi.

saevit inops Amycus nullo discrimine sese

praecipitans avidusque viri (respectat ovantes

quippe procul Minyas); tune caestu elatus utroque

inruit. hos inter Pollux subit et trucis ultro

advolat ora viri: nec spes effecta, sed ambae

in pectus cecidere manus. hoc saevior ille

ecce iterum vacuas agit inconsulta per auras

bracchia. sentit enim Pollux rationis egentem...

dat genibus iunctis latus effusumque secutus

baud revocare gradum patitur, turbatque premitque

ancipitem crebros et liber congerit ictus

desuper averso; sonat omni vulnere vertex

inclinis ceditque malis. iam tempora manant

sanguineaeque latent aures, vitalia done

vincula, qua primo cervix committitur artu,

solvit dextra gravis. labentem propulit heros

ac super insistens 'Pollux ego missus Amyclis

et love natus' ait; 'nomen mirantibus umbris

hoc referes: sic et memori noscere sepulchro.'

Bebrycas extemplo spargit fuga; nullus adempti

regis amor; montem celeres silvamque capessunt.

haec sors, haec Amycum tandem manus arcuit ausis

effera servantem Ponti loca vimque iuventae

continuam et magni sperantem tempora patris.

tenditur ille ingens hominum pavor arvaque late

occupat, annosi veluti si decidat olim

pars Erycis vel totus Athos; qua mole iacentis

ipse etiam expleri victor nequit oraque longo

comminus optutu mirans tenet. at manus omnis

heroum densis certatim amplexibus urgent,

armaque ferre iuvat fessasque attollere palmas.

'salve vera Iovis, vera o Iovis' undique 'proles'

ingeminant, 'o magnanimis memoranda palaestris

Taygeta et primi felix labor ille magistri.'

dumque ea dicta ferunt, tenues tamen ire cruores

siderea de fronte vident; nec sanguine Pollux

territus averso siccabat vulnera caestu.

illius excelsum ramis caput armaque Castor

implicat et viridi conectit tempora lauro

respiciensque ratem 'patriis' ait 'has precor oris,

diva, refer frondes cumque hac freta curre corona.'

dixerat. hinc valida caedunt armenta bipenni

perfusique sacro placati gurgitis amne

graminea sternuntur humo; tunc liba dapesque

frondibus 
						adcumulant; exsortia terga Laconi

praecipiunt pecudum. toto mox tempore mensae

laetus ovat nunc laude virum nunc vatis honoro

carmine, victori geminans cratera parenti.

Iamque dies auraeque vocant, rursusque capessunt

aequora, qua rigidos eructat Bosporos amnes.

illos, Nile, tuis nondum dea gentibus

transierat fluctus, unde haec data nomina ponto.

tum pius Oeagri claro de sanguine vates,

admonita genetrice, refert casusque locorum

Inachidosque vias pelagusque emensa iuvencae

exilia intentisque canit: 'videre priores

saepe Iovem in terras Argivaque regna
						Pelasgum

virginis Iasiae blandos descendere ad ignes.

sentit Iuno dolos curaque accensa iugali

aethere desiluit; dominam Lyrceia tellus

antraque deprensae tremuerunt conscia culpae.

tum trepida Inachiae 
						paelex subit ora iuvencae

sponte dei; plausu fovet hanc et pectora mulcet

Iuno renidenti 
						cohibens suspiria vultu.

mox ita adorta Iovem: "da quam modo ditibus Argis

campus alit primae referentem cornua Phoebes

indomitamque bovem, da carae munera nuptae.

ipsa ego dilectae pecudi iam pascua digna

praecipuosque legam fontes." qua fraude negaret

aut quos inventus finxisset Iuppiter astus?

muneris illa potens custodem protinus Argum

adiungit; custos Argus placet, inscia somni

lumina non aliter toto cui vertice, quam si

Lyda nurus sparso telas maculaverit ostro.

Argus et in scopulos et monstris horrida lustra

ignotas iubet ire vias heu multa morantem

conantemque preces inclusaque pectore verba.

ultima tum patriae cedens dedit oscula ripae;

flevit Amymone, flerunt Messeides undae,

flevit et effusis revocans Hyperia lacertis.

illa ubi vel fessi tremerent erroribus artus

vel rueret summo iam frigidus aethere vesper,

heu quotiens saxo posuit latus, aut ubi longa

aegra siti, quos ore lacus, quae pabula carpsit,

verbere candentes quotiens exhorruit armos.

quin et ab excelso meditantem vertice saltus

audentemque mori valles citus egit in imas

Argus et arbitrio durus servavit erili,

cum subito Arcadio sonuit cava fistula ritu

imperiumque patris celerans Cyllcnius ales

advenit et leni modulatur carmen avena

'quo'que ait 'hinc diversus abis? heus respice cantus.'

haud procul insectans Argum languentia

lumina cuncta notat dulcesque sequentia somnos,

et celerem mediis in cantibus exigit harpen.

iamque refecta Iovi paulatim in imagine prisca

ibat agris Io victrix
						lunonis et ecce

cum facibus spirisque et Tartareo ululatu

Tisiphonen videt: ac primo vestigia visu

figit et in miserae rursus bovis ora recurrit,

nec qua valle memor nec quo se vertice sistat.

Inachias errore etiam defertur ad undas

qualis et a prima quantum mutata iuvenca:

nec pater aut trepidae temptant accedere nymphae.

ergo iterum silvas, iterum petit invia retro

ceu Styga dilectum 
						fugiens caput; inde per urbes

raptatur Graias atque ardua flumina ripis,

oblato donec paulum cunctata profundo

incidit: absistunt fluctus et gnara futuri

dant pavida alta viam; celsis procul ipsa
						refulget

cornibus ac summa palearia sustinet unda.

ast Erebi virgo ditem volat aethere Memphin

praecipere et Pharia venientem pellere terra.

contra Nilus adest et toto gurgite torrens

Tisiphonen agit atque imis inlidit harenis

Ditis opem ac saevi clamantem numina regni.

apparent sparsaeque faces disiectaque longe

verbera et abruptis excussi crinibus hydri.

nec Iovis interea cessat manus. intonat alto

insurgens caelo genitor curamque fatetur,

atque ipsa imperium Iuno pavet. haec procul

spectat ab arce Phari iam divis addita iamque

aspide cincta comas et ovanti persona
						sistro.

Bosporon hine veteres errantis nomine divae

vulgavere. iuvet nostros nunc ipsa labores

immissisque ratem sua per freta provehat euris.'

Dixerat, et placidi tendebant carbasa venti.

postera non cassae Minyis Aurora retexit

noctis iter; nova cuncta vident Thyneaque iuxta

litora fatidici poenis horrentia Phinei,

dura deum summo quem sors urgebat in aevo.

quippe neque extorrem tantum nee lucis egentem

insuper Harpyiae Typhoides, ira Tonantis,

depopulant ipsoque dapes praedantur ab ore.

talia prodigia et tales pro crimine poenas

perpetitur. spes una seni, quod pellere saevam

quondam fata luem dederant Aquilone creatis.

ergo ubi iam Minyas certamque accedere Phineus

sentit opem, primas baculo defertur ad undas

vestigatque ratem atque oculos attollit inanes.

tune tenuem spirans animam 'salve o mihi longum

exspectata manus nostrisque' ait 'agnita votis.

novimus et divis geniti quibus et via iussos

quae ferat ac vestri rebar sic tempora
						cursus

proxima quaeque legens, quantum Vulcania Lemnos

traxerit, infelix tulerit quae Cyzicus arma.

sensi et Bebrycio supremam in litore pugnam

iam propior iamque hoc animam solamine mulcens.

non ego nunc, magno quod cretus Agenore Phineus,

aut memorem, mea quod vates insedit Apollo

pectora; praesentis potius miserescite fati.

nec mihi diversis erratum casibus orbem

amissas aut flere domos aut dulcia tempus

lumina; consuetis serum est ex ordine fatis

ingemere. Harpyiae semper mea pabula servant,

fallere quas nusquam misero locus: ilicet omnes

deveniunt niger intorto ceu turbine nimbus,

iamque alis procul et sonitu mihi nota Celaeno;

diripiunt verruntque dapes foedataque turbant

pocula, saevit odor surgitque miserrima pugna,

parque mihi monstrisque fames. sprevere quod omnes

pollueruntque manu quodque unguibus excidit atris

has mihi fert in luce moras. nec rumpere fata

morte licet; trahitur victu crudelis egestas.

sed vos o servate precor, praedicta deorum

si non falsa mihi, vos finem imponite poenis.

nempe adsunt, qui monstra fugent, Aquilonia proles

non externa mihi; nam rex ego divitis Hebri

iunctaque vestra meo quondam Cleopatra cubili.'

Nomen ad Actaeae 
						Calais Zetesque sororis

prosiliunt, Zetesque prior 'quem cernimus?' inquit.

'tune ille Odrysiae Phineus rex inclitus orae?

tu Phoebi comes et nostro dilecte parenti?

o ubi nunc regni generisque ubi gloria? quam te

exedit labor et miseris festina senectus.

quin age, mitte preces; namque est tibi nostra voluntas,

si non ira deum vel si placabilis urget.'

sustulit hic geminas Phineus ad sidera palmas

'te'que ait, 'invisum quae nunc premis, ira Tonantis,

ante precor, nostrae tandem iam parce senectae;

sit modus, et fore credo equidem; nam vestra voluntas

quid, iuvenes, sine pace deum? nec
						credite culpam

saevitiae scelerumve mihi nunc crimina pendi:

fata loquax mentemque Iovis quaeque abdita solus

consilia et terris subito ventura parabat

prodideram miserans hominum genus; hinc mihi
						tanta

pestis et offusae media inter dicta tenebrae.

iam tandem cessere irae, nec casus ab alto,

ipse volens nostris sed vos deus appulit oris.'

sic ait et, fatis ita iam cedentibus, omnes

impulit et durae commovit imagine poenae.

instituere toros mediisque tapetibus ipsum

accipiunt circumque iacent; simul aequora servant,

astra simul, vescique iubent ac mittere curas:

cum subitus misero tremor et pallentia primae

ora senis fugere manus. nec prodita pestis

ante, sed in mediis dapibus videre volucres.

fragrat acerbus odor patriique exspirat Averni

halitus; unum omnes incessere planctibus, unum

infestare manus; inhiat Cocytia nubes

luxurians ipsoque ferens fastidia visu.

tum sola conluvie atque inlisis stramina mensis

foeda rigant; stridunt alae, praedaque retenta

saevit utrimque fames; nec solum horrenda Celaeno

Phinea sed miseras etiam prohibere sorores.

emicat hic subito seseque Aquilonia proles

cum clamore levat; genitor simul impulit alas.

hoste novo turbata lues, lapsaeque rapinae

faucibus, et primum pavidae Phineia tecta

pervolitant, mox alta petunt; stant litore fixi

Haemonidae atque oculis palantia monstra sequuntur.

sic ubi prorupti tonuit cum forte Vesevi

Hesperiae letalis apex — vixdum ignea montem

torsit hiems, iamque eoas cinis induit urbes:

turbine sic rapido populos atque aequora longe

transabeunt, nullaque datur considere terra.

iamque et ad Ionii metas atque intima 
						tendunt

saxa; vocat magni Strophadas nunc incola ponti.

hic fessae letique metu propioris anhelae

dum trepidant humilique graves timidoque volatu

implorant clamore patrem Typhona nefando,

extulit adsurgens noctem pater imaque summis

miscuit, et mediis vox exaudita tenebris:

'iam satis huc pepulisse deas. cur tenditis ultra

in famulas saevire Iovis, quas, fulmina quamquam

aegidaque ille gerens, magnas sibi legit in iras?

nunc quoque Agenoreis idem decedere tectis

imperat; adgnoscunt monitus iussaeque recedunt.

mox tamen et vobis similis fuga, cum premet arquos

letifer. Harpyiae numquam nova pabula
						quaerent,

done erunt divum meritae mortalibus irae.'

haesit uterque polo dubiisque elanguit alis;

mox abit et sociae victor petit agmina pubis.

Interea Minyae pulsa lue prima Tonanti

sacra novant; tum vina 
						toris epulasque reponunt.

ipse inter medios ceu dulcis imagine
						somni

laetus ad oblitae Cereris suspirat honores;

agnoscit Bacchi latices, agnoscit et undam

et nova non pavidae miratur gaudia mensae.

hunc ubi reclinem stratis et pace fruentem

aspicit ac longae ducentem oblivia
						poenae,

talibus appellat supplexque ita fatur Iason:

'vota, senex, perfecta tibi; nunc me quoque curis

eripe et ad nostros animum converte labores.

omnis adhuc sors laeta quidem, nec numine vano

(siqua fides curae superum) tantum aequor adorti

tendimus: ipsa mihi puppem Iovis optima proles

instituit, dedit et socios Saturnia reges.

fidere mens sed nostra nequit, quantumque propinquat

Phasis et ille operum summus labor, hoc magis angunt

proxima, nec vates sat iam mihi Mopsus et Idmon.'

ille ducem nec ferre preces nee dicere passus

amplius hic demum vittas laurumque capessit

numina nota ciens. stupet Aesonis inclita proles

Phinea ceu 
						numquam poenis nullaque gravatum

peste Iovis: tam largus honos, tam mira senectae

maiestas infusa; vigor novus auxerat artus.

tum canit: 'o terras fama venture per omnes,

quem sociis ducibusque deis atque arte benigna

Pallados ipse ultro Pelias ad sidera tollit

demens, dum profugi non sperat vellera Phrixi,

fata locosque tibi, possum quas reddere grates,

expediam rerumque vias finemque docebo.

ipse etiam, qui me prohibet sua pandere terris

saecula, te propter fandi mihi Iuppiter auctor.

hinc iter ad Ponti caput errantesque per altum

Cyaneas. furor his medio concurrere ponto,

necdum ullas videre rates: sua comminus actae

saxa premunt cautesque suas. ceu vincula mundi

ima labent, tremere ecce solum, tremere ipsa
						repente

tecta vides: illae redeunt, illae aequore certant.

di tibi progresso propius, di forsitan ipsi

auxilium mentemque dabunt. ast ipse iuvare

ausa quibus monitis possim tua? quippe per altum

tenditis, unde procul venti, procul unde volucres,

et pater ipse maris pavidas detorquet habenas.

siqua brevis scopulis fieret mora, si semel orsis

ulla quies, fuga tune medio speranda 
						recursu:

vix repetunt primae celeres confinia terrae,

iamque alio clamore ruont, omnisque tenetur

pontus et infestis anceps cum montibus errat.

verum animo redit illa meo sors cognita divum

(fabor enim nec spe dubios solabor inani):

cum mihi Tartareas saevo clangore volucres

protulit ira Iovis, vox haec simul excidit auris:

"ne vanas impende preces finemque malorum

expete, Agenoride; pontum penetraverit ulla

cum ratis et rabidi steterint in gurgite montes,

tune sperare modum poenae veniamque licebit."

sic deus. aut vobis ergo fera saxa patescunt

aut mea iam saevae redeunt ad pabula Dirae.

verum inter medias dabitur si currere cautes

(certe digna manus) vacuumque exibis in
						aequor,

proxima regna Lyci, remeat qui victor ab oris

Bebryciis. toto non ullus litore Ponti

mitior. hic lecto comitum de robore siquem

perculerit vicina lues, ne defice casus

praedicti memor atque animos accinge futuris.

illic pestiferas subter iuga concava torquet

alter aquas Acheron vastoque exundat
						hiatu

fumeus et saeva sequitur caligine campos.

linque gravem fluvium et miseris sua fata colonis:

sic quoque non uno dabitur transcurrere luctu.

quid tibi nubifera surgentem rupe Carambin,

quid memorem, quas Iris aquas aut torqueat Ancon?

proxima Thermodon hinc iam secat
						arva, memento:

inclita Amazonidum magnoque exorta Gradivo

gens ibi; femineas nee tu nunc crede catervas,

sed qualis, sed quanta
						viris insultat Enyo

divaque Gorgonei gestatrix innuba monstri.

ne tibi tunc horrenda rapax ad litora puppem

ventus agat, ludo volitans cum turma superbo

pulvereis exultat equis ululataque tellus

intremit et pugnas mota pater incitat basta.

non ita sit metuenda tibi saevissima quamquam

gens Chalybum, duris patiens cui cultus in arvis

et tonat adflicta semper domus ignea massa.

inde omnem innumeri reges per litoris oram,

hospitii quis nulla fides; sed limite recto

puppis et aequali transcurrat carbasus aura.

sic demum rapidi venies ad Phasidis amnem.

castra ibi iam Scythiae fraternaque surgit Erinys.

ipse truces illic Colchos hostemque iuvabis

auxiliis. nec plura equidem discrimina cerno.

fors etiam optatam dabitur contingere pellem.

sed te non animis nec solis viribus aequom

credere; saepe acri potior prudentia dextra.

quam tulerit deus, arripe opem. iamque
						ultima nobis

promere fata nefas; sileam, precor.' atque
						ita facto

fine dedit tacitis iterum responsa tenebris.

Tum subita resides socios formidine Iason

praecipitat rumpitque moras tempusque timendi.

ipse viros gradiens ad primi litoris undam

prosequitur Phincus. 'quaenam tibi praemia' dixit,

'quas, decus o Boreae, possem 
						persolvere grates?

me Pangaea super rursus iuga meque paterna

stare Tyro dulcesque iterum mihi surgere soles

nunc reor. exactae (verumne? ) abiere volucres,

nec metuam, tutaeque dapes? date tangere vultus,

dem sinite amplexus, propiusque accedite dextrae.'

dixerat. abscedunt terris et litora condunt.

Omnibus extemplo saeva sub imagine rupes

Cyaneae propiorque labor. quando adfore quaque

parte putent? stant ora metu nec fessa recedunt

Iumina diversas circum servantibus undas,

cum procul auditi sonitus insanaque saxa,

saxa neque illa viris sed praecipitata profundo

siderei pars visa poli. dumque ocius instant,

ferre fugam maria ante ratem, maria ipsa repente

deficere 
						adversosque vident discedere montes,

omnibus et gelida rapti formidine remi.

ipse per arma volans et per iuga summa carinae

hortatur supplexque manus intendit Iason

nomine quemque premens. 'ubi nunc promissa superba

ingentesque minae, mecum quibus ista secuti?

idem Amyci certe viso timor omnibus antro,

perculerat; stetimus tamen et deus adfuit ausis.

quin iterum idem aderit, credo, deus.' haec ubi fatus,

corripit abiecti remumque locumque Phaleri

et trahit; insequitur flammata pudore iuventus.

unda laborantes praeceps rotat ac fuga ponti

obvia; miscentur rupes, iamque aequore toto

Cyaneae iuga praecipites inlisa remittunt.

bis fragor infestas cautes adversaque saxis

saxa dedit, flamma expresso bis fulsit in imbri.

sic ubi multifidus ruptis e nubibus horror

effugit et tenebras nimbosque intermicat ignis

terrificique ruunt tonitrus elisaque noctem

lux dirimit, pavor ora virum, pavor occupat aures:

haud secus implevit pontum fragor; effluit imber

spumeus et magno puppem procul aequore vestit.

Advertere dei defixaque numina ponto,

quid scopulis praeclusa ratis, quid dura iuventus

expediat; pendet magnis favor ortus ab ausis.

prima coruscanti signum dedit aegide virgo

fulmineam iaculata facem. vixdum ardua cautes

cesserat, illa volans tenui per concita saxa

luce fugit; rediere viris animique manusque,

ut videre viam: 'sequor, o quicumque deorum'

Aesonides 'vel fallis' ait, praecepsque fragores

per medios ruit et fumo se
						condidit atro.

coeperat hinc cedens abductis montibus unda

ferre ratem pelagoque dies occurrere aperto.

sed neque permissis iam fundere rector habenis

vela, nec eniti remis pote, cum super adsunt

Cyaneae. premit umbra ratem, scopulique feruntur

comminus. hic Iuno praecepsque ex aethere Pallas

insiliunt pariter scopulos: hunc nata coercet,

hunc coniunx Iovis; ut valido qui robore tauros

sub iuga et invito detorquet in ilia cornu.

inde, velut mixtis Vulcanius ardor harenis

verset aquas, sic ima fremunt, fluctuque coacto

angitur et clausum scopulos super effluit aequor.

contra omnes validis tenui discrimine remis

pergere iter mediosque ratem transferre per ictus;

saxa sed extremis tamen
						increpuere corymbis,

parsque (nefas) deprensa iugis; nam cetera caelo

debita. conclamant Minyae, latera utraque quippe

dissiluisse putant. fugit ipse novissimus ictus

Tiphys et e 
						mediis sequitur freta rapta ruinis;

nec prius obsessum scopulis respexit ad aequor

aut sociis temptata quies, nigrantia quam iam

litora longinquique exirent flumina Rhebae.

tunc fessas posuere manus, tunc arida anheli

pectora, discussa quales formidine Averni

Alcides Theseusque comes pallentia iungunt

oscula, vix primis 
						amplexi luminis oris.

Nec vero ipse metus curasque resolvere ductor,

sed maria aspectans 'heu qui datus iste deorum

sorte labor nobis. serum ut veniamus ad amnem

Phasidis et mites' inquit 'dent vellera Colchi,

unde per hos iterum montes fuga?' talia fundit,

imperio fixos Iovis aeternumque revinctos

nescius. id fati certa nam
						lege manebat,

siqua per hos undis umquam ratis isset apertis.

Tum freta, quae longis fuerant impervia saeclis,

ad subitam stupuere ratem, Pontique iacentis

omen solum regesque patent gentesque repostae.

non alibi effusis cesserunt longius undis

litora, nec tantas quavis Tyrrhenus et Aegon

volvat aquas, geminis et desint Syrtibus undae.

nam super huc vastos tellus quoque congerit amnes.

non septemgemini memorem quas exitus Histri,

quas Tanais flavusque Tyres
						Hypanisque Novasque

addat opes, quantosque sinus Maeotia laxent

aequora. flumineo sic agmine fregit amari

vim salis hinc Boreae cedens glaciantibus auris

Pontus et exorta facilis concrescere bruma.

utque vel immotos ursae rigor invenit amnes

vel freta versa vadis, hiemem sic unda per omnem

aut campo iacet aut tumido riget ardua fluctu,

atque hac Europam curvis anfractibus urget,

hac Asiam Scytbicum specie sinuatus in arcum.

illic umbrosae semper stant aequore nubes

et non certa dies, primo nec sole profundum

solvitur aut vernis cum lux aequata tenebris,

sed redit extremo tandem in sua litora tauro.

Iam Mariandynis advertit puppis harenis,

atque celer terras regemque exquirit Echion

dicta ferens, lectos (fama est si nominis umquam)

Haemoniae subiisse viros, det litora fessis.

adproperat Lycus auditis laetatus Achivis,

ac simul Aesoniden omnemnque in regia turbam

tecta trahit modo Bebryciis praefixa tropaeis,

mitis et in mediis effatur talia Grais:

'haud temere est: fato divum reor ad mea vectos

litora vos, odium quibus atque eadem ira furentis

Bebryciae saevaque pares de gente triumphi.

certa fides animis, idem quibus incidit hostis.

nos quoque, nos Amycum, tanto procul orbe remoti,

sensimus et saevis frater mihi fusus harenis.

ultor ego, atque illuc cunctis accensus in armis

tunc aderam, cum vos mediis contenta ferebant

vela fretis. ilium in sanie taboque recenti

vidimus aequoreo similem per litora monstro.

nec vero praecepta mihi suprema tyranni

fata queror bellove magis laetarer et armis

procubuisse meis, quam lege quod occidit ultus

ipse sua meritoque madent quod sanguine caestus.'

excipit Aesonides 'tuus ergo in montibus ignis

ille? tuas acies medio de gurgite vidi?'

fatur, et ostentans prolem Iovis 'hic tibi Pollux

en' ait, 'inviso solvit cui pectore poenas.'

ille virum circa mirantia Iumina volvit.

festa dehinc mediis ineunt convivia tectis

communesque vocant superos, quorum eruta nutu

Bebrycia, et votis pariter praedaque fruuntur.

Altera lux haud laeta viris emersit Olympo:

Argolicus morbis fatisque rapacibus Idmon

labitur extremi sibi tum non inscius aevi.

at memor Aesonides nimium iam vera locuti

Phincos hinc alios rapto pavet Idmone luctus.

tunc comiti pia iusta tulit caelataque multa

arte Dolionii donat velamina regis,

hospes humum sedemque Lycus. flens arma revellit

Idmonis e celsa Mopsus rate; robora caedunt

pars silvis portantque arae, pars auguris alba

fronde caput vittisque ligant, positumque
						feretro

congemuere; dies simul et suns admonet omnes.

Ecce inter lacrimas interque extrema virorum

munera, quem cursus penes imperiumque carinae,

Tiphyn agit violenta lues, cunctique pavore

attoniti fundunt maestas ad sidera voces:

'arquipotens adverte, precor, nunc denique Apollo;

hoc, pater, hoc nobis refove caput, ulla laboris

si nostri te cura movet, qui cardine summo

vertitur atque omnis manibus nunc pendet ab unis.'

dicta dabant ventis nec debita fata movebant.

qualem praecipiti gravidum iam sorte parentem

natorum flet parva manus trepidique precantur,

duret ut invalidis et adhuc genitoris egenis,

haut aliter socii supremo in tempore Tiphyn

ante alios superesse volunt. mors frigida contra

urget, et ille recens oculis intervolat Idmon.

exanimum frustra Minyae clamore morantur

avellique negant; vix membra rigentia tandem

imposuere rogo lacrimasque et munera flammis

vana ferunt; crescit donis feralis acervus.

ut vero amplexus fessi rupere supremos

et rapidae sonuere faces, tunc ipsa cremari

visa ratis medioque viros deponere ponto.

non tulit Aesonides geminis
						flagrantia cernens

corpora cara rogis, sed pectore ductor ab imo

talia voce gemit:
						'quid tantum infensa repente

numina? quas nostri poenas meruere labores?

bina (nefas) tuto pariter mihi
						funera surgunt

litore. magna adeo comitum numerosaque pubes?

aut socios rapit atra dies aut ipse relinquo

sontibus impulsus Furiis. ubi Tiphys? ubi
						Idmon

fata canens? ubi monstriferae par ille novercae?

te sine, Thespiade, nos ulla movebimus ultra

aequora? nec summa speculantem puppe videbo

Pleiadumque globos et agentes noctibus Arctos?

cui Minyas caramque ratem, cui sidera tradis?

carpere securas quis iam iubet Aesona noctes?

hoc labor, hoc dulci totiens fraudata sopore

lumina et admotis nimium mens anxia Colchis

profuit? heu quantum Phasis, quantum Aea recessit.

nunc quoque, si tenui superant in imagine curae,

adsis umbra, precor, venturi praescia caeli

rectoremque tuae moneas ratis.' haec ubi fatus,

sola virum flammis vidit labentibus ossa.

'quod tamen externis unum solamen in oris

restat' ait, 'caras humus haec non dividat umbras

ossaque nec tumulo nec separe contegat urna,

sed simul, ut iunctis venistis in aequora fatis.'

haud mora: reliquias socii defletaque miscent

nomina; tum vivo frondens e caespite tellus

aggeritur, cineremque Lyco conmmendat Iason.

Maesti omnes dubiique, ratem fidissima cuius

dextra regat. simul Ancaeus sollersque petebat

Nauplius. Erginum fato vocat ipsa monenti

quercus, et ad tonsas victi rediere magistri.

ac velut ille gregis cessit cui regia taurus

fertur ovans, omnis honos, hunc omnis in unum

transit amor: primo laetus sic tempore rector

ingreditur cursus; etenim dat candida certam

nox Helicen. iam prora fretum
						commoverat et iam

puppe sedens dimiserat ancora terras.

Inde premente noto tristes Acherusidos oras

praeterit et festa vulgatum nocte Lyaei

Callichoron; nec vana fides: his Bacchus in
						undis

abluit eoo rorantes sanguine thyrsos.

ilium post acies rubrique novissima claustra

aequoris hic resides thiasos, hic aera
						moventem

udaque pampinea nectentem cornua vitta

nunc etiam meministis, aquae, Boeotia 
						qualem

Thyias et infelix cuperet vidisse Cithaeron.

Fama per extremos quin iam volat improba manes

interea et magnis natorum laudibus implet

addita iamque fretis repetens freta iamque
						patentes

Cyaneas. ardent avidos attollere vultus,

quos pietas vel tangit adhuc quos aemula virtus.

fata immota manent; unum, qui litore in illo

conditus, ad carae mittunt spectacula turbae.

it Sthenelus. qualem Mavortia vidit Amazon

cumque suis comitem Alcides ut condidit armis,

talis ab aequorei consurgens aggere busti

emicuit; fulsere undae, sol magnus ut orbem

tolleret aut nubem quateret 
						polus. atque ea vixdum

visa viris atra nox protinus abstulit umbra.

ille dolens altum repetit chaos. omina Mopsus

dum stupet, in prima tumulum procul aspicit acta,

obnubensque caput cineri dat vina vocato.

carmina quin etiam visos placantia manes

Odrysius dux rite
						movet mixtoque sonantem

percutit ore lyram nomenque relinquit harenis.

Altius hinc ventos recipit ratis, ac fugit omne

Crobiali 
						latus et fatis tibi, Tiphy, negatum

Parthenium, ante alios Triviae qui creditur amnis

fidus et Inopi materna gratior
						unda.

mox etiam Cromnae iuga pallentemque Cytoron

teque cita penitus condunt, Erythia, carina.

iamque reducebat noctem polus: alta Carambis

raditur et magnae pelago tremit umbra Sinopes.

Assyrios complexa sinus stat opima Sinope,

nympha prius blandosque Iovis quae luserat ignes

caelicolis immota procis: deceptus amatae

fraude deae nec solus Halys 
						nec solus Apollo.

Addidit hic casu comites Fortuna benigno

Autolycum 
						Phlogiumque et Deileonta, secutos

Herculis arma viros; vagus hos ibi fixerat error.

ut Graiam videre manum puppemque Pelasgum,

prima ruunt celeres ad litora seque precantur

accipiant socios. nova dux accedere gaudet

nomina desertos et iam sibi currere remos.

transit Halys longisque fluens anfractibus Iris

saevaque Thermodon medio sale murmura volvens,

Gradivo sacer et spoliis ditissimus amnis,

donat equos, donat votas cui virgo secures,

cum redit ingenti per Caspia claustra triumpho

Massageten Medumque trahens. est vera
						propago

sanguinis, est ollis genitor deus. hinc magis alta

Haemonidae petere et monitus non temnere Phinci.

ipse autem comitum conversus ad ora novorum

'vos mihi nunc pugnas' ait 'et victricia' ductor

'Herculis arma mei vestrasque in litore Martis

interea memorate manus.' sic fatus et aegro

corde silens audit cursus bellique labores

virginei, exciderit frenis quae prima remissis,

semianimem patrius quam sanguine vexerit amnis

quae pelta latus atque umeros nudata pharetris

fugerit Herculeae mox vulnere prensa sagittae,

utque securigeras stimulaverit Ira catervas

fleturusque pater, quantus duce terror in ipsa,

qui furor, insignis quo balteus arserit auro.

Nocte sub extrema clausis telluris ab antris

pervigil auditur Chalybum labor: arma fatigant

ruricolae, Gradive, tui; sonat illa creatrix

prima manus belli terras crudelis in omnes.

nam prius ignoti quam dura cubilia ferri

eruerent ensesque darent, Odia aegra sine armis

errabant Iraeque inopes et segnis Erinys.

inde Genetaei rupem Iovis, hinc Tibarenum

dant virides post terga lacus, ubi deside mitra

feta ligat partuque virum fovet ipsa soluto.

vos quoque non notae mirati vela carinae

Mossynoeci, et vos stabulis Macrones ab altis

Byzeresque vagi Philyraeque a nomine dicta

litora, quae cornu pepulit Saturnus equino.

Ultimus inde sinus saevumque cubile Promethei

cernitur, in gelidas consurgens Caucasus arctos.

ille etiam Alciden Titania fata morantem

attulerat tum forte dies; iamque aspera nisu

undique convellens veteris cum strage pruinae

vincula prensa manu saxis abduxerat imis

arduus et laevo gravior pede; consonat ingens

Caucasus, et summo pariter cum monte secutae

incubuere trabes, abductaque flumina ponto.

fit fragor, aetherias ceu Iuppiter arduus arces

impulerit imas manus aut Neptunia terras.

horruit immensum Ponti latus, horruit omnis

Armeniae praetentus Hiber, penitusque recusso

aequore Cyaneas Minyae timuere relictas.

tum gemitu propiore chalybs densusque revulsis

rupibus audiri montis labor et grave Titan

vociferans, fixos scopulis dum vellitur artus.

contra autem ignari (quis enim nunc credat in illis

montibus Alciden dimissave vota retemptet?)

pergere iter socii; tantum mirantur ab alto

litora discussa sterni nive ruptaque saxa

et simul ingentem moribundae desuper umbram

alitis atque atris rorantes imbribus auras.

Sol propius flammabat aquas, extremaque fessis

coeperat optatos iam lux ostendere Colchos,

magnus ubi adversum spumanti Phasis in aequor

ore ruit. cuncti pariter loca debita noscunt

signaque commemorant emensasque ordine
						gentes

dantque ratem fluvio. simul aethere plena corusco

Pallas et alipedum Iuno iuga sistit equorum.

Ac dum prima
						gravi ductor subit ostia pulsu,

populeos flexus tumulumque virentia supra

flumina cognati medio videt aggere Phrixi,

quem comes infelix Pario de marmore iuxta

stat soror, hinc saevae formidine maesta novercae,

inde maris, pecudique timens imponere palmas.

sistere tum socios iubet atque hinc prima ligari

vincula, ceu Pagasas patriumque intraverit amnem.

ipse gravi patera sacri libamina Bacchi

rite ferens umbram vocat et sic fatur ad aras:

'per genus atque pares tecum mihi, Phrixe, 
						labores

tu, precor, orsa regas meque his tuteris in oris

tot freta, tot durae properantia sidera brumae

passum. Phrixe, fave et patrias reminiscere terras.

tu quoque nunc, tumulo nequiquam condita inani,

adnue diva maris numeroque accede tuorum.

quando egomet rursus per te vehar? aurea quando

Seston et infaustos adgnoscent vellera fluctus

vos etiam silvae, vos Colchidos hospitis orae,

pandite, dives ubi pellis micet arbore sacra.

tunc tibi, fecundi proles Iovis, orte nivali

Arcados axe deae, fluvio modo, Phasi, quieto

Palladiam patiare rate, nec dona nec arae

defuerint tellure mea; reverenda 
						fluentis

effigies te, Phasi, manet, quam magnus Enipeus

et pater aurato quantus iacet Inachus antro.'

dixerat, 
						atque illi dextra sine versa magistri

protinus in proram rediit ratis omine certo

fluminis os pontumque tuens. 'promittis ut ecce

utque vocas, revehemur' ait. sic deinde precatus

arma iubet celsa socios depromere puppe.

dona dehinc Bacchi casusque ut firmet in omnes

rapta Ceres, viridesque premunt longo ordine ripas.

Incipe nunc cantus alios, dea, visaque vobis

Thessalici da bella ducis. non mens mihi, non haec

ora satis. ventum ad furias infandaque natae

foedera et horrenda trepidam sub virgine puppem:

impia monstriferis surgunt iam proelia
						campis.

ante dolos, ante infidi tamen exsequar astus

Soligenae falli meriti meritique relinqui,

inde canens: Scythica senior iam Solis in urbe

fata laborati Phrixus compleverat aevi.

illius extremo sub funere mira repente

flamma poli magnoque aries apparuit astro

aequora cuncta movens. at vellera Martis in umbra

ipse sui Phrixus monumentum insigne pericli

liquerat ardenti quercum complexa metallo.

quondam etiam tacitae visus per tempora noctis

effigie vasta, socerumque exterruit ingens

prodita vox: 'o qui patria tellure
						fugatum

quaerentemque domos his me considere passus

sedibus, oblata generum mox prole petisti,

tunc tibi regnorum labes
						luctusque supersunt,

rapta soporato fuerint cum vellera luco.

praeterea infernae quae nunc sacrata Dianae

fert castos Medea choros quemcumque procorum

pacta petat maneat regnis neu virgo paternis.'

dixit et admota pariter fatalia visus

tradere terga manu: tum falso fusus ab auro

currere per summi fulgor laquearia tecti.

membra toris rapit ille tremens patriumque precatur

numen et eoo surgentes litore currus:

'haec tibi fatorum, genitor, tutela meorum,

omnituens: tua nunc terris, tua lumina toto

sparge mari; seu nostra dolos molitur opertos

sive externa manus, primus mihi nuntius esto.

tu quoque, sacrata rutilant cui vellera quercu,

excubias, Gradive, tene; praesentia luco

arma tubaeque sonent, vox et tua noctibus exstet.'

vix ea, Caucaseis cum lapsus montibus anguis,

haud sine mente dei, spiris nemus omne refusis

implicuit Graiumque 
						procul respexit ad orbem.

ergo omnes prohibere minas
						praedictaque Phrixi

invigilat, plena necdum Medea iuventa

adnuitur thalamis Albani virgo tyranni.

Interea auguriis monstrisque minacibus urbem

territat ante monens semper deus et data
						seri

signa mali; reddi iubet exitiale sacerdos

vellus et Haemoniis infaustum 
						mittere terris.

contra Sole satus Phrixi praecepta volutans

aegro corde negat, nec vulgi cura tyranno,

dum sua sit modo tuta 
						salus. tunc ordine regi

proximus et frater materno sanguine Perses

increpitare virum; sequitur duce turba reperto.

ille furens ira solio se proripit alto

praecipitatque patres ipsumque ut talibus
						ausis

spem sibi iam rerum vulgi levitate serentem

ense petit. rapit inde fugam crudelia Perses

signa gerens omnemque quatit rumoribus arcton.

iamque aderat magnis regum cum milibus urbi,

primaque in adversos frustratus proelia muros

constiterat. datus et sociis utrimque cremandis

ille dies alterque dies, cum Marte remisso

debitus Aeaeis dux Thessalus adpulit oris.

Nox hominum genus et duros miserata labores

rettulerat fessis optata silentia terris.

at Iuno et summi virgo Iovis intima secum

consilia et varias sociabant pectore curas.

virgo prior 'magna pariter quos mole petamus,

cernis' ait 'Colchos habeant quae proelia, quique

nunc status. hinc Perses, illinc non viribus aequis

apparat Aeetes aciem. quibus addimur armis?'

cui Iuno 'dimitte metus, ne proelia forte

hinc tibi grata negem: manet aegida 
						sudor

et nostros iam sudor equos. stat pectore fixum

Aeetae 
						sociare manus. scio perfida regis

corda quidem; nullos Minyis exsolvet honores.

verum alios tunc ipsa dolos, alia orsa movebo.'

'sint, precor, haec; tua namque mihi comitanda potestas'

Pallas ait, 'liceat Grais ut reddere terris

Aesonium caput et puppem, quam struximus ipsae,

iactatam tandem nostro componere caelo.'

Talia tunc hominum superi pro laude movebant.

tristior at numquam tantove paventibus ulla

nox Minyis egesta metu; nil quippe reperto

Phaside, nil domitis actum Symplegados undis,

cunctaque adhuc, magni veniant dum regis ad urbem,

ambigua et dubia rerum
						pendentia summa.

praecipue Aesoniden varios incerta per aestus

mens rapit undantem curis ac multa moventem.

qualiter ex alta cum Iuppiter arce coruscat,

Pliadas ille movens mixtumque sonoribus imbrem

horriferamve nivem, canis ubi tollitur omnis

campus aquis, aut sanguinei magna ostia belli

aut alios duris fatorum gentibus ortus:

sic tum diversis hinc atque hinc motibus anceps

pectora dux crebro gemitu quatit, optat et almum

iam iubar et certi tandem discriminis horas.

tunc defixa solo coetuque intenta silenti

versus ad ora virum 'quod primum ingentibus ausis

optavistis' ait 'veterumque quod horruit aetas,

adsumus en tantumque fretis enavimus orbem.

nec pelagi nos mille viae nec fama fefellit

Soligenam Aeeten media regnare sub arcto.

ergo ubi lux altum sparget mare, tecta petenda

urbis et ignoti mens experienda tyranni.

adnuet ipse, reor, neque inexorabile certe

quod petimus. sin vero preces et dicta superbus

respuerit, iam nunc
						animos firmate repulsae,

quaque via patriis referamus vellera terris,

stet potius: rebus semper pudor absit in artis.'

dixerat et Scythicam qui se comitentur ad urbem

sorte petit, numeroque novem ducuntur ab omni.

inde viam qua Circaei plaga proxima campi

corripiunt regemque petunt iam luce reducta.

Forte deum variis per noctem territa monstris

senserat ut pulsas tandem Medea tenebras,

rapta toris primi iubar ad placabile Phoebi

ibat et horrendas lustrantia flumina
						noctes.

namque soporatos tacitis in sedibus artus

dum premit alta quies nullaeque in virgine curae,

visa pavens castis Hecates excedere lucis;

dumque pii petit ora patris, stetit arduus inter

pontus, et ingenti circum stupefacta profundo,

fratre tamen conante sequi. mox stare paventes

viderat intenta pueros nece seque trementum

spargere caede manus et lumina rumpere fletu.

his turbata minis fluvios ripamque petebat

phasidis aequali Scythidum comitante caterva.

florea per verni qualis iuga duxit Hymetti

aut Sicula sub rupe choros hinc gressibus haerens

Pallados hinc carae Proserpina iuncta Dianae,

altior ac nulla comitum certante, prius quam

palluit et viso pulsus decor omnis Averno:

talis et in vittis geminae cum lumine taedae

Colchis erat nondum miseros exosa parentes.

ut procul extremi gelidis a fluminis undis

prima viros tacito vidit procedere passu,

substitit ac maesto nutricem adfata timore est:

'quae manus haec, certo ceu me petat agmine, mater,

advenit haud
						armis, haud umquam cognita cultu?

quaere fugam, precor, et tutos circumspice saltss'

audit virginei custos grandaeva pudoris

Henioche, cultus primi cui creditus aevi;

tum trepidam dictis firmans hortatur alumnam:

'non tibi ab hoste minae nec vis' ait 'ulla propinquat

nec 
						metus; externo iam flanimea murice cerno

tegmina, iam vittas frondemque inbellis olivae.

Graius adest, Graio sic cuncta simillima Phrixo.'

Sic ait. at Iuno, pulchrum longissima quando

robur cura ducis magnique edere 
						labores,

mole nova et roseae perfudit luce iuventae.

iam Talaum iamque Ampyciden astroque comantes

Tyndaridas ipse egregio supereminet ore:

non secus autumno quam cum magis asperat ignes

Sirius et saevo cum nox accenditur auro

luciferas crinita faces, hebet Areas et ingens

Iuppiter; ast ilium tanto non gliscere caelo

vellet ager, vellent calidis iam fontibus amnes.

regina, attonito quamquam pavor ore silentem

exanimet, mirata tamen paulumque reductis

passibus in solo stupuit duce. nec minus inter

ille tot ignoti socias gregis haeret in una

defixus sentitque ducem dominamque catervae.

'si dea, si magni decus huc ades' inquit 'Olympi,

has ego credo faces, haec virginis ora Dianae,

teque renodatam pharetris ac pace fruentem

ad sua Caucaseae producunt flumina Nymphae.

si domus in terris atque hinc tibi gentis origo,

felix prole parens, olimque beatior ille,

qui tulerit longis et te sibi iunxerit annis.

sed fer opem, regina, viris. nos hospita pubes

advehimur, Graium proceres tua tecta petentes.

duc, precor, ad vestri quicumque est ora tyranni

ac tu prima doce fandi tempusque
						modumque;

nam mihi sollicito deus ignaroque locorum

te dedit; in te animos atque omnia nostra repono.'

Dixit et opperiens trepidam stetit. illa parumper

virgineo cunctata metu sic orsa vicissim:

'quem petis Aeeten, genitor meus, ipsaque iuxta

moenia, si vivos possis discernere calles:

hac adeo duce ferte gradus; ingentia namque

castra alios aditus atque impius obsidet hostis.'

dixerat haec patriumque viam detorquet ad amnem,

sacraque terrificae supplex movet inrita Nocti.

Ille autem inceptum famula duce protinus urget

aere saeptus iter, patitur nec regia cerni

Iuno virum, prior Aeetae ne nuntius adsit.

iamque inerat populo mediaeque incognitus urbi,

cum comes orsa loqui. 'Phoebi genitoris ad aras

ventum' ait. 'huc adytis iam se de more paternis

rex feret; hic proceres audit populosque precantes

adloquiis facilis: praesens pater admonet aequi.'

Dixerat. ast illi propere monstrata
						capessunt

limina. non
						aliter, quam si radiantis adirent

ora dei verasque aeterni luminis arces:

tale iubar per tecta micat. stat ferreus
						Atlans

Oceano, genibusque tumens infringitur unda;

at medii per terga senis rapit ipse nitentes

altus equos curvoque diem subtexit Olympo;

pone rota breviore soror densaeque sequuntur

Pliades et madidis rorantes crinibus ignes.

nec minus hinc 
						varia dux laetus imagine templi

ad geminas 
						fert ora fores cunabula gentis

Colchidos hic ortusque tuens: ut prima Sesostris

intulerit rex bella Getis, ut clade suorum

territus hos Thebas patriumque reducat ad amnem,

Phasidis hos imponat agris Colchosque vocari

imperet: Arsinoen illi tepidaeque 
						requirunt

otia laeta Phari
						pinguemque sine imbribus annum

et iam Sarmaticis permutant carbasa bracis.

barbarus in patriis sectatur montibus Aean

Phasis amore furens: pavidas iacit illa pharetras

virgineo turbata metu discursibus et iam

deficit, ac volucri victam deus alligat unda.

flebant populeae iuvenem Phaethonta sorores,

ater et Eridani trepidum globus ibat in amnem;

at iuga vix Tethys sparsumque recolligit axem

et formidantem patrios Pyroenta dolores.

aurea quin etiam praesaga Mulciber arte

vellera venturosque olim caelarat Achivos:

texitur Argoa pinus Pagasaea securi,

iamque eadem remos, eadem dea flectit habenas;

ipsa subit nudaque vocat dux agmina dextra.

exoritur notus et toto ratis una profundo

cernitur; Odrysio gaudebant carmine phocae.

apparent trepidi per Phasidis ostia Colchi

clamantemque procul linquens regina parentem.

urbs erat hinc contra gemino circumflua ponto,

ludus ubi et cantus 
						taedaeque in nocte iugales

regalique toro laetus gener: ille priorem

deserit; ultrices spectant a culmine Dirae.

deficit in thalamis turbataque paelice coniunx

pallam et gemmiferae donum exitiale coronae

apparat ante omnes secum dequesta labores.

munere quo patrias paelex ornatur ad aras

infelix, et iam rutilis correpta venenis

implicat igne domus. haec tum
						miracula Colchis

struxerat Ignipotens nondum noscentibus, ille

quis labor, aligeris aut quae secet anguibus
						auras

caede madens; odere tamen visusque reflectunt.

Quin idem Minyas operum defixerat error,

cum se Sole satus patriis penetralibus infert.

filius hunc iuxta primis Absyrtus in annis,

dignus avo quemque insontem meliora manerent.

tum gener Albanis Styrus qui advenerat oris,

distulerant sed bella toros; tum Phrontis et Argus

Aeolidae fraterque Melas, quos advena
						Phrixus

progenuit; pariterque levi Cytisorus in hasta.

post alii, quos praecipuo Titania tellus

legit honore patres, motique ad proelia reges.

admonet hie socios nebulamque erumpit
						Iason

sideris ora
						ferens; nova lux offusa Cytaeis.

conveniunt stipantque viros rogitantque, quid ausi,

quidve ferant. postquam primis inhiantia dictis

agmina suppressumque videt iam murmur Iason,

talia miranti 
						propius tulit orsa tyranno:

'rex Hyperionide, quem per freta tanta petendum

caelicolae et prima dignum statuere carina,

siquando hic aliquam nostro satus orbe solebat

Thessaliam, siquos Phrixus memorare Pelasgos,

hi tibi tot casus, horrenda tot avia mensi

cernimur. ipse egomet proprio de sanguine Phrixi:

namque idem Cretheus ambobus et Aeolus auctor

cum Iove Neptunoque et cum Salmonide nympha.

me neque nune enses araeque egere paternae,

nec tua Thessalicis quamquam inclita nomina terris

sponte sequor. cui non iusso tot adire voluptas

monstra maris? cui Cyaneos intrare fragores?

sceptra tui toto Pelias sub lumine Phoebi

maxima sorte tenens totque ille gravantia clivos

oppida, tot vigili pulcherrima flumina
						cornu,

ille meum imperils urget caput, ille labores

dat varios, suus ut magnum rex spargit ab Argis

Alciden, Sthenelo ipse satus. tamen aspera regum

perpetimur iuga, nec melior parere recuso.

hic sibi me auratae pecudis quiscumque periclis

exuvias perferre iubet. tibi gratia nostri

sit, precor, haec meritique locus, quod iussa recepi

teque alium, quam quem 
						Pelias speratque cupitque,

promisi et meliora tuae mihi foedera dextrae.

si petere hoc saevi statuissem sanguine belli,

Ossa dabat Pindusque rates quotque ante secuti

inde nec audacem Bacchum nec Persea reges.

sed me nuda fides sanctique potentia iusti

huc tulit ac medii sociatrix gratia Phrixi

iamque tibi nostra genti de stirpe nepotes.

nec tamen aut Phrygios reges aut arva furentis

Bebryciae spernendus adi: seu fraude petivit

seu quis honore meos, sua reddita dona deumque

nos genus atque ratem magnae sensere Minervae.

vix tandem longis quaesitam Colchida votis

contigimus, qualemque dabat te fama videmus

tu modo ne claros Minyis invideris actus.

non aliena peto terrisve indebita nostris,

siquis et in precibus vero locus, atque ea Phrixo

crede dari, Phrixum ad patrios ea ferre penates.

munera tu contra victum mihi vecta per aequor

accipe Taenarii chlamydem de sanguine aeni

frenaque et accinctum gemmis fulgentibus
						ensem:

hoc patrium decus, haec materni texta laboris,

his Lapithes adsuerat eques. da iungere dona,

da Scythicas sociare domos. sciat effera regis

ira mei, quem te horrifero sortitus in axe

Caucasus atque tuis quantum mitescat habenis.'

Talibus orantem vultu gravis ille minaci

iamdudum fremit et furiis ignescit opertis.

ceu tumet atque imo sub gurgite concipit
						austros

unda silens, trahit ex alto sic barbarus iras

et nunc ausa viri, nunc heu sua prodita Grais

regna fremit, quin et facili sibi mente receptum

iam Phrixum dolet et Scythiae periisse timores,

nunc quassat caput ac iuvenis spes ridet inanes,

quid vesanus agat, quod vellera poscat ab angue.

urit et antiquae memorem vox praescia sortis,

cur simul aut Persen illinc sibi moverit aut hinc

Thessalicam Fortuna ratem; num debitus ista

finis agat saevaeque petant iam vellera Parcae.

interea quoniam belli pugnaeque propinquae

cura prior, fingit placidis fera pectora dictis

reddit et haec: 'cuperem haut tali vos
						tempore tectis

advenisse meis, quo me gravis adsidet hostis.

frater enim (sceptri sic omnibus una cupido )

excidium parat et castris me ingentibus urget.

quare age cognatas primum defendite sedes,

nec decus oblati dimiseris advena belli;

namque virum trahit ipse chalybs. tum vellera
						victor,

tum meritis nee sola dabo.' contra inscius astus

'ergo nec hic nostris derat labor arduus actis'

excipit Aesonides 'et ceu nihil aequore passis

additus iste dies? veniant super haec quoque fato

bella meo. non hunc parva mihi caede dolorem

quasque dedit luet ille moras.' tum Castora mittit,

qui ferat Aeaei sociis responsa tyranni.

acribus ast illos curis mora saeva trahebat,

ac simul ut medio viderunt Castora campo,

crebrior incussit mentem pavor. 'o Iovis alma

progenies, fare, an patriam spes ulla videndi,

fare' omnes. ille in
						mediis sic orsus Achivis:

'nec ferus Aeetes, ut fama, nec aurea nobis

terga negat; bello interea sed pressus iniquo

auxilium petit; armatos dux protinus omnes

adcelerare iubet; longo nam tuta recessu

puppis et adposita fluvius defenditur urbe.'

Haud mora: prosiliunt, quos nec Riphaea iuventus,

quos nec Hiber aut tota suis Aurora
						pharetris

sustineat. stetit explicito prius agmine pubes,

expertique simul, si tela artusque sequantur.

nec quisquam freta nec patrias iam respicit urbes,

sed magis ad praesens itur decus. incita cristas

aura quatit, variis floret via discolor armis,

qualis ab Oceano nitidum chorus aethera vestit,

qualibus adsurgens nox aurea cingitur astris.

illos Sole satus tacita maestissimus ira

miratur temere adsumptos, nec talia mallet

robora, quam medios hostem subiisse penates.

interea laeto patitur 
						convivia cultu

et iuxta Aesoniden magno cratere lacessit

nunc sibi monstrantem natos Iovis oraque iuxta

Aeacidum, nunc ingentis Calydonos alumnos;

audit et Alciden infando errore relictum

defletosque duces terraeque marisque labores.

ipse autem tantis concita furoribus arma

expetit Aesonides et amicos ordine reges:

'quis procul ille virum, nodis quem balteus asper

subligat et stricto stat proximus armiger arcu,

ceu pugnam paret et positas confundere mensas?'

contra flammigeri proles Perseia Solis

'quem rogitas, Carmeius' ait; 'mos comminus arma

semper habere viro, semper meminisse pharetrae.

quid Latagum, quid si amnigenam mirere Choaspen?

bellatoris equi potantem cerne cruores;

nec tamen immissis hic segnior ibit habenis.'

'illum' ait Aesonides 'pariter refer, horrida signis

cui chlamys et multa spirat coma flexilis aura.'

respicit Aeetes atque hunc quoque nomine reddit:

'dives Aron; croceos sic illius omnis odores

iactat eques, cunctis sic est coma culta maniplis:

sed ne sperne virum et comptis diffide
						capillis.

Campesus hic spoliis in tigridis. ille profundo

incumbens Odrussa mero; vide lata comantem

pectora et ingenti turbantem pocula barba.'

hic et Iaxarten dictis
						stupet hospes acerbis

immodicum linguaque gravem, cui multa 
						minanti

non superum, non praesentis reverentia belli.

contra autem Aeetes 'non frustra magna superbo

dicta volant' ait, 'et vocem paria arma secuntur,

nec requies, quin Marte diem noctemque fatiget;

atque ubi Riphaea stupuerunt flumina bruma,

iam pavidi cum prole Getae, iam pervigil ilium

Medus et oppositis exspectat Hiberia claustris.

hos autem quae quemque manus, quae signa sequantur,

si memorem, prius umentem lux solverit umbram.

cras acies atque illa ducum eras regna videbis

dissona, saxiferae surgat quibus imber habenae,

quae iaculo gens apta levi, quae picta pharetris

venerit. ingentes animo iam prospice campos,

atque hanc alipedi pulsantem corpora curru

Euryalen, quibus exsultet Mavortia turmis

et quantum elata valeat peltata securi,

cara mihi et veras inter non ultima natas.'

fatur et occiduo libat cratera parenti.

quisque suis tum
						vota deis et pocula fundit,

dent aciem, dent belligeros superare labores.

Ecce autem Geticis veniens Gradivus ab antris

ingentemque trahens arctoa per aequora nubem

aspicit Aeaea Minyas stupefactus in urbe

ambitumque senem promissaque vellera puppi

Thessalicae. citus ad summi stellantia patris

tecta ruit questuque Iovem testatur acerbo:

'quae studiis, rex magne, quies? iam mutua divi

exitia in solos hominum molimur honores,

teque ea cuncta iuvant, rabidam qui Pallada caelo

non abigis neque femineis ius obicis ausis.

non queror, exstructa quod vexerit ipsa
						carina

vellera sacra meis sperantem avertere lucis,

quodque palam tutata viros: sic cetera pergat,

si valet. insidiis quid nunc fallacibus ambit,

nostra ut Phrixeo spolientur templa metallo?

non opus auxilio Colchis nec foedere vestro:

et Persen simul et Minyas deposcimus hostes.

quin age - quid tantae coeunt in proelia gentes?

quid tuus Aesonides? - imus nos, protinus imus

in nemus auriferum et sumptis decernimus armis?

vel tu sola polo tacitis inopina tenebris

labere: quantus ibi deus experiere nec illas

adstiteris impune trabes. an Martia templa

intemeranda minus, tantum mihi lucus et
						agger

quod rudis et sola colimur si gentibus umbra?

est amor et rerum cunctis tutela suarum,

et tibi, magne pater, terris donaria certant:

est honor his etiam lucis. ego cara Mycenes

culmina, virgineas praeder si Cecropis arces,

iam coniunx, iam te gemitu lacrimisque tenebit

nata querens. metuant ergo nec talia possint.'

Non tulit haec animis, quin longa silentia Pallas

rumperet inridens strepitumque minasque Gradivi.

'non tibi Aloidae, 
						quibus haec fera murmura iactes,

non Lapithae, sed Pallas' ait; 'neque ego aegide digna,

nec vocer ulterius proles Iovis, excidat iste

ni tibi corde tumor: lituos miser armaque faxo

oderis et primis adimam tua nomina bellis.

quin simili matrem demens gravitate secutus;

digna quidem, monstrum superis quae tale crearit.

quod tamen adgressae scelus aut quo crimine sontes,

si iuvenem, qui iussa sui tam dira tyranni

impavidus maria et nondum qui nota subibat,

iuvimus et
						magnis aliquam spem movimus ausis?

an nullas praeferre preces nec foedera regis

ulla sequi, caeca sed cuncta impellere pugna

debuimus? sic Thraces agunt, sic turbidus iste,

siqua petit. cuperem haec etiam nunc bella remitti

nec socias armare manus. da vellera, rector,

et medio nos cerne mari. quod sin ea Mavors

abnegat 
						et solus nostris sudoribus obstat,

ibimus indecores frustraque tot aequora vectae?

faxo aliqua et
						nequeat.' sic femina. coepelat ardens

hic iterum alternis Mavors insurgere dictis.

excipit hinc contra pater et sic voce coercet:

'quid vesane fremis? cum vos iam paenitet acti

peccatumque satis, tunc ad mea iura venitis.

quolibet ista modo, quacumque impellite
						pugna,

quae coepistis, habent quoniam sua fata furores.

te tamen hoc, coniunx, et te, mea nata, monebo:

sit Persen pepulisse satis, nec vana retentet

spes Minyas finemve 
						velint imponere bello.

ilium etenim talis rerum manet, accipite, ordo:

victa retro nunc castra dabit bellumque remittet

territus adventu ducis et virtute Pelasgi:

mox ubi Thessalicis referent hos flamina terris,

tunc aderit victorque domos et sceptra tenebit,

done et Aeeten inopis post longa senectae

exilia heu magnis quantumlibet impia fatis

nata iuvet Graiusque nepos in regna reponat.

hic labor amborumque haec
						sunt discrimina fratrum.

vadite et adversis, ut quis volet, inruat armis.'

Dixerat. instaurat mensas pacemque reducit,

et iam sidereo noctem demittit Olympo.

tunc adsuetus adest Phlegraeas reddere pugnas

Musarum chorus et citharae pulsator 
						Apollo,

fertque gravem Phrygius circum cratera minister.

surgitur in somnos seque ad sua limina flectunt.

At vigil isdem ardet furiis Gradivus et acri

corde tumet nec quas acies, quae castra sequatur,

invenit; ire placet tandem praesensque tueri,

sternere si Minyas magnoque rependere luctu

regis pacta queat Graiamque absumere
						puppem.

impulit hinc currus, monstrum inrevocabile belli

concutiens, Scythiaeque super tentoria sistit.

protinus e castris fugit sopor: excita tela,

turbatique coire duces; hos
						insuper ingens

fama movet, rate quae sacra vulgabat Achivos

advenisse sui repetentes vellera Phrixi,

quos malus hospitio iunctaque ad foedera dextra

luserit Aeetes atque in sua traxerit arma.

Ergo, consiliis dum nox vacat alta movendis,

legatos placet ire duces, mandataque Perses

edocet, adfari Minyas fraudemque tyranni

ut moneant. quinam hinc animos averterit error?

se primum Haemoniis hortatum ea vellera terris

reddere et exuvias pecudis dimittere sacrae:

hinc odium et tanti venisse exordia belli.

quin potius dextramque suam suaque arma sequantur,

aut remeent; neque enim Aeetae promissa fidenque

esse loco; abstineant alienae sanguine pugnae.

non illos ideo tanti
						venisse labores

per maris. ignotis quid opus concurrere nec quos

oderis? haec medio Perses dum tempore mandat,

aureus effulsit campis rubor, armaque et acres

sponte sua strepuere tubae. Mars saevus ab altis

'hostis io' conclamat equis, 'agite ite, propinquat',

ac simul hinc Colchos, hinc fundit in aequora Persen.

tunc gens quaeque suis commisit proelia telis,

voxque dei pariter pugnas audita per omnes.

Hinc age Riphaeo quos videris orbe furores,

Musa, mone, quanto Scythiam molimine Perses

concierit, quis fretus equis per bella virisque.

verum ego nec numero memorem nec nomine cunctos

mile vel ora movens; neque enim plaga gentibus ulla

ditior: aeterno quamnquam Maeotia pubes

Marte cadat, pingui numquam tamen ubere defit,

quod geminas arctos magnumque quod impleat
						anguem.

ergo duces solasque, deae, mihi promite gentes.

Miserat ardentes, mox ipse secutus, Alanos

Heniochosque truces iam pridem infensus Anausis,

pacta quod Albano coniunx Medea tyranno,

nescius heu, quanti thalamos ascendere monstri

arserit atque urbes maneat qui terror Achaeas.

gratior ipse
						deis orbaque beatior aula.

proxima Bisaltae legio ductorque Colaxes,

sanguis et ipse deum, Scythicis quem Iuppiter oris

progenuit viridem Myracen Tibisenaque iuxta

ostia, semifero (dignum si credere) captus

corpore, nec nymphae geminos exhorruit angues.

cuncta phalanx insigne Iovis caelataque gestat

tegmina disperses trifidis ardoribus ignes;

nec primus radios, miles Romane, corusci

fulminis et
						rutilas scutis diffuderis alas.

insuper auratos collegerat ipse dracones,

matris Horae specimen, linguisque adversus
						utrimque

congruit et tereti serpens dat vulnera gemmae.

tertius unanimis veniens cum milibus Auchus

Cimmerias ostentat opes, cui candidus olim

crinis inest, natale decus; dat longior aetas

iam spatium; triplici percurrens tempora nodo

demittit sacro geminas a vertice vittas.

Datin Achaemeniae 
						gravior de vulnere pugnae

misit in arma Daraps, acies quem Martia circum

Gangaridum, potaque Gerus quos efferat unda,

quique lacum cinxere Bycen. non defuit Anxur,

non Rhadalo cum fratre Sidon, Acesinaque laevo

omine fatidicae Phrixus movet agmina cervae.

ipsa comes, saetis fulgens et cornibus aureis,

ante aciem celsi vehitur gestamine conti

maesta nec in saevae lucos reditura Dianae.

movit et Hylaea supplex cum gente Syenen

impia germani praetentans volnera Perses.

densior haut usquam nec celsior extulit ullas

silva trabes, fessaeque prius rediere sagittae



quin et ab Hyrcanis Titanius expulit antris

Cyris in arma viros, plaustrisque ad proelia cunctas

Coelaletae traxere manus; ibi sutilis
						illis

est 
						domus et crudo residens sub vellere coniunx

et puer e primo torquens temone cateias.

linquitur abruptus pelago Tyra, linquitur et mons

Ambenus et gelidis pollens Ophiusa venenis.

degeneresque ruunt Sindi glomerantque paterno

crimine nunc etiam metuentes verbera turmas.

hos super aeratam Phalces agit aequore nubem

cum fremitu, densique levant vexilla Coralli,

barbaricae quis signa rotae ferrataque dorso

forma suum truncaeque Iovis simulacra columnae;

proelia nec rauco curant incendere cornu,

indigenas sed rite duces et prisca suorum

facta 
						canunt veterumque viris hortamina Iaudes.

ast ubi Sidonicas inter pedes aequat habenas,

illinc iuratos in se trahit Aea Batarnas,

quos, duce Teutagono, crudi mora corticis armat

aequaque nec ferro brevior nec rumpia ligno.

nec procul albentes gemina ferit aclyde parmas,

hiberni qui terga Novae gelidumque securi

eruit et tota non audit Alazona ripa.

quosque Taras niveumque 
						ferax Euarchus olorum.

te quoque venturis, ingens Ariasmene, saeclis

tradiderim, molem belli lateque ferentem

undique falcatos deserta per aequora currus.

insequitur Drangaea phalanx claustrisque profusi

Caspiadae, quis turba canum non segnius acres

exilit ad lituos pugnasque capessit eriles.

inde etiam par mortis honos, tumulisque recepti

inter avos positusque virum; nam pectora ferro

terribilesque innexa iubas ruit agmine nigro

latratuque cohors, quanto sonat horrida Ditis

ianua vel superas Hecates comitatus in auras.

ducit ab Hyrcanis vates sacer agmina lucis

Vanus; eum Scythiae iam tertia viderat aetas

magnanimos Minyas Argoaque vela canentem.

illius et dites monitis spondentibus Indi

et centumgeminae Lagea novalia Thebes

totaque Riphaeo Panchaia rapta triumpho.

discolor hastatas effudit Hiberia turmas,

quas Otaces, quas Latris agunt et raptor amorum

Neurus, et expertes canentis Iazyges aevi.

namque ubi iam viresque †aliaet† notusque refutat

arcus et
						inceptus iam lancea temnit erilis,

magnanimis mos dictus avis,
						haut segnia mortis

iura pati, dextra sed carae occumbere prolis

ense dato; rumpuntque moras natusque parensque,

ambo animis, ambo miseri tam fortibus actis.

hic et odorato spirantes crine †Mycael

Cessaeaeque manus, et qui tua iugera nondum

eruis, ignotis insons Arimaspe metallis,

doctus et Auchates patulo vaga vincula gyro

spargere et extremas laqueis adducere turmas.

non ego sanguineis gestantem tympana bellis

Thyrsageten cinctumque vagis pos terga silebo

pellibus et nexas viridantem floribus
						hastas.

fama, ducem Iovis et Cadmi de sanguine Bacchum

hac quoque turiferos, felicia regna, Sabaeos,

hac Arabas fudisse manu; mox rumperet Hebri

cum vada, Thyrsagetas gelida liquisse sub arcto.

illis omnis adhuc veterum tenor et sacer aeris

pulsus et eoae memoratrix tibia pugnae.

iungit opes Emoda suas;
						sua signa secuti

Exomatae Torynique et flavi crine Satarchae:

mellis honor Torynis, ditant sua mulctra Satarchen,

Exomatas venatus alit, nec clarior ullis

arctos equis; abeunt Hypanin fragilemque per undamn

tigridis aut saevae profugi cum prole leaenae,

maestaque suspectae mater stupet aggere ripae.

impulit et dubios Phrixei velleris ardor

Centoras et diros magico terrore Choatras.

omnibus in superos saevus sonor, omnibus artes

monstrificae: nunc vere novo compescere frondes,

nunc subitam trepidis Maeotin solvere plaustris.

maximus hos inter Stygia venit arte Coastes;

sollicitat nec Martis amor, sed fama Cytaeae

virginis et paribus spirans Medea venenis.

gaudet Averna palus, gaudet iam nocte quieta

portitor et tuto 
						veniens Latonia caelo.

ibant et geminis aequantes cornibus alas

Balloniti comitumque celer mutator equorum

Moesus et ingentis frenator Sarmata conti.

nec tot ab extremo fluctus agit aequore nec sic

fratribus adversa Boreas respondet ab unda

aut is apud fluvios volucrum canor, aethera quantus

tunc lituum concentus adit lymphataque miscet

milia, quot foliis, quot fioribus incipit annus.

ipse rotis gemit ictus ager tremibundaque pulsu

nutat humus, quatit ut saevo cum fulmine Phlegram

Iuppiter atque imis Typhoea verberat arvis.

Prima tenent illinc patriis Absyrtus in armis

et gener ingentesque inter sua milia reges.

at circa Aesoniden Danaum manus ipsaque Pallas

aegide terrifica, quam nec dea lassat habendo

nec pater horrentem colubris vultuque tremendam

Gorgoneo; nec semineces ostendere crines

tempus adhuc, primasque sinit concurrere pugnas.

impulit hos contra Mavors pater et mala leti

Gaudia Tisiphoneque caput per nubila tollens

ad sonitum litui mediaque altissima pugna,

necdum clara quibus sese Fuga mentibus addat.

Illi ubi consertis iunxere frementia telis

agmina virque virum galeis adflavit adactis,

continuo hinc obitus perfractaque caedibus arma

corporaque, alternus cruor alternaeque ruinae;

volvit ager galeas et thorax erigit imbres

sanguineos; hinc barbarici glomerantur ovatus,

hinc gemitus, mixtaeque virum cum pulvere vitae.

Caspius Aeaeum correpto crine Monesen

abstulit; hinc pariter Colchi
						Graique sequuntur

missilibus; rapit ille necem praedamque relinquit,

nec sociis iam cura viri. Dipsanta Caresus

Strymonaque obscura spargentem vulnera funda

deicit; Albani cadit ipse Cremedonis hasta,

iamque latet currusque super turmaeque feruntur.

Processere Melas et Idasmenus; incipit
							hasta

ante Melas, levis ast abies elusit utrumque.

ensibus inde ruunt; prior occupat aere citato

cassidis ima Melas; infracta est vulnere cervix.

mixta perit virtus: nescit cui debeat Ocheus

aut cui fata Tyres. dum sibila respicit Iron

cuspidis Argivae, Pyliam latere accipit
						hastam.

Viderat Hyrcanos paribus discurrere fratres

Castor equis, pater armento quos dives ab omni

nutrierat fatisque viam molnstrarat iniquis.

tum magis atque magis peditem candore notato

Tyndariden incendit amor, simul obvius hastam

pectus in adversum ... iacit alipedemque

† constitit 
						excusso victor duce; risit ab alta

nube pater prensisque equitem cognovit habenis.

at pariter luctuque furens visuque Medores

Tyndariden petit et superos sic voce precatur:

'hunc age vel caeso comitem me reddite fratri,

primus et hic nostra sonipes cadat impius hasta,

credita qui misero non rettulit arma parenti

meque venit contra captivaque terga ministrat.'

dixerat; Actaei sed eum prior hasta Phaleri

deicit; ad socias sonipes citus effigit alas.

Quis tibi fatales umquam metuisset Amyclas

Oebaliamque manum, tot, Rhyndace, montibus inter

diviso totidemque fretis? cadit impiger una

inguine transfosso clari Taulantis alumnus

semidea genetrice Tages, cui plurima silvis

pervigilat materna soror cultusque laborat.

tenuia non ilium candentis 
						carbasa lini,

non auro depicta chlamys, non flava galeri

caesaries pictoque iuvant subtegmine bracae.

ianque novus mediae stupefacta per agmina pugnae

vadit eques densa spargens hastilia dextra,

fulmineumque viris †profundis† ingeriit ensem

huc alternus et huc; cum saevior ecce iuventus

Sarmaticaeque coire manus fremitusque virorum

semiferi; riget his molli lorica catena;

id quoque tegmen equis; at equi 
						porrecta per armos

et caput ingentem campis hostilibus umbram

fert abies obnixa genu vaditque virumn vi,

vadit equum, docilis relegi docilisque relinqui

atque iterum medios non altior ire per hostes.

orbibus hos rapidis mollique per aequora Castor

anfractu levioris equi deludit anhelos

immemoresque mori; sed non isdem artibus aeque

concurrunt ultroque ruunt in funera Colchi.

Campesus impacta latus inter et ilia quercu

tollitur ac mediam moriens descendit in hastam.

Oebasus infestum summisso poplite Phalcen

evasisse ratus laevum per luminis orbem

transigitur; tenerae liquuntur vulnere malae.

contra autem geminis fidens thoracibus ictum

sustinet et gladio Sibotes ferit ultima teli,

nequiquam; iam cuspis inest, nec fragmina curat

Ambenus et trunco medium subit Ocrea ligno.

seminecem Taxes Hypanin vehit atque remissum

pone trahit fugiens et cursibus exuit hastam;

dumque recollectam rursus locat, inruit ultro

turbatumque Lacon et adhuc invadit inermem.

impulit adverso praeceps equus Onchea conto

nequiquam totis revocantem viribus armos

in latus: accedit sonipes, accedit et ipse

frigidus: arma cadunt, rorat procul ultima cuspis;

qualem populeae fidentem nexibus umbrae

siquis avem summi deducat ab aere rami,

ante manu tacita cui plurima crevit harundo;

illa dolis viscoque super correpta sequaci

implorat ramos atque inrita concitat alas.

Parte alia infestis (nam fors ita iunxit ) in
						armis

Styrus adest, laetusque virum cognoscit Anausis,

et prior 'en cuius thalamis Aeetia virgo

dicta manet nostrosque feret qui victor amores.

non', ait, 'invitoque gener mutabere patri.'

tum simul adversas conlatis cursibus hastas

coniciunt; fugit adductis Albanus habenis

saucius atque datum leto non sperat Anausin,

nec videt. ille autem telo moribundus adacto

'ad soceros pactaeque sinus en coniugis' inquit,

'Styre, fugis, vulnus referens, quod carmine nullo

sustineat nullisque levet Medea venenis.'

dixerat, extremus cum lumina corripit error,

voxque repressa gelu percussaque vertice tellus.

Hinc animos acies auget, magnoque doloris

turbine Gesandrum Mavors rapit: ille morantes

increpat et stricto sic urget Iazygas ense:

'nempe omnes cecidere senes, nempe omnis ademptus

ante pater. quae vos subito tam foeda senectus

corripuit fregitque animos atque abstulit iras?

aut mecum mediam, iuvenes, agite ite per urbem

Argolicamque manum aut cars occumbite natis.'

inruit et patrias coeptis ferus advocat umbras:

'sancte mihi Vorapte pater, tua pectora nato

suggere nunc animamque parem, si fata peroso

tarda tibi turpesque moras non segnius ipsi

paruimus parvique eadem didicere
						nepotes.'

haec ait, auditusque Erebo. tunc corripit ensem

turbidus et furiis ardens quatit arma paternis.

indigenis sacratus aquis magnique sacerdos

Phasidis Arctois Aquites errabat in armis

(populeus cui frontis honor conspectaque glauco

tempora nectuntur ramo), te, Cyrne, parentis

immemorem durae cupiens abducere pugnae;

iamque omnes impune globos diversaque lustrans

agmina non usquam natum videt, utque iterum intrat

vociferans, iterum belli diversa peragrat,

lancea caeruleas circum strepit incita vittas.

opprimit admissis ferus hunc Gesander habenis.

ille manum trepidans atque inrita sacra tetendit

'te' que 'per hanc', inquit, 'genitor tibi si manet, oro

canitiem, compesce minas et si tibi natus,

parce meo.' dixit. contra sic victor adacto

ense refert: 
						'genitor, turpi durare senecta

quem mihi reris adhuc, ipse hac occumbere dextra

maluit atque ultro segnes abrumpere metas.

et tibi si pietas nati, si dextra fuisset,

haut medii precibus tereres nunc tempora belli,

praeda future canum. iuveni sors pulchrior omnis:

et certasse manu decet et caruisse sepulchre.'

dixerat; ille deos moriens caelumque precatur,

dextera ne misero talis foret obvia nato.

Te quoque, Canthe, tui non inscia funeris Argo

flevit ab invita
						rapientem tela carina.

iam Scythicos miserande sinus, iam Phasidis amnem

contigeras, nec longa dies, ut capta videres

vellera et Euboicis patrios de montibus ignes.

ilium, ubi congress submit Gesander iniquo,

territat his: 'tu, qui faciles hominumque putasti

has, Argive, domos, alium hic miser aspicis annum

altricemque nivem festinaque taedia vitae.

non nos aut levibus componere bracchia remis

novimus aut ventos opus exspectare ferentes;

imus equis, qua vel medio riget aequore pontus

vel tumida fremit Hister aqua; nec moenia nobis

vestra placent: feror arctois nunc liber in arvis

cuncta tenens, mecum omnis amor, iacturaque plaustri

sola, nee hac longum victor potiere rapina.

ast epulae quodcumque pecus, quaecumque ferarum.

mitte Asiae, mitte Argolicis mandata colonis,

ne trepident; 
						numquam has hiemes, haec saxa relinquam,

Martis agros, ubi tam saevo duravimus amne

progeniem natosque rudes, ubi copia leti

tanta viris. sic in patriis bellare pruinis

praedarique iuvat, talemque hanc accipe dextram.'

dixit, et Edonis 
						nutritum missile ventis

concitat; it medium per pectus et horrida nexu

letifer aera chalybs. trepidus super advolat Idas

ac simul Oenides pariterque Menoetius et qui

Bebrycio propius remeavit ab hospite victor.

at vero ingentem Telamon procul extulit orbem

exanimem te, Canthe, tegens; ceu saeptus in arto

dat catulos post terga leo, sic comminus astat

Aeacides gressumque tenet contraque ruentem

septeno validam circumfert tegmine molem.

nec minus hinc urget Scythiae manus armaque Canthi

quisque sibi et Graio poenam de corpore poscens.

arduus inde labos, medioque in corpore pugna

conseritur. magno veluti cum turbine sese

ipsius Aeoliae frangunt in limine venti,

quem pelagi rabies, quem nubila, quemque sequatur

ille dies: obnixa virum sic comminus haeret

pugna, nec arrepto 
						pelli de corpore possunt.

ut bovis 
						exuvias multo qui frangit olivo

dat famulis, tendunt illi tractuque vicissim

taurea terga dormant, pingui fluit unguine tellus:

talis utrimque labos, raptataque limite in arto

membra viri miseranda meant: hi tendere contra,

hi contra, alternaeque virum non cedere dextrae.

hinc medium Telamon Canthum rapit, hinc tenet ardens

colla viri et molles galeae Gesander habenas,

insonuit quae 
						lapsa solo dextramque fefellit.

ille iterum in clipei septemplicis improbus orbem

arietat et 
						Canthum sequitur Canthumque reposcit,

quem manus a tergo socium rapit atque receptum

virginis Euryales curru locat. advolat ipsa

ac simul Haemonidae, Gesandrumque omnis in unum

it manus. ille novas acies et virginis arma

ut videt, 'has etiam contra bellabimus?' inquit;

'heu pudor.' inde Lycen ferit ad confine papillae,

inde Thoen, qua pelta vacat; iamque ibat in Harpen

vixdum prima
						levi ducentem cornua nervo,

et labentis equi tendentem
						frena Menippen:

cum regina gravem nodis auroque securem

congeminans partem capitis galeaeque ferinae

dissipat. hic pariter telorum immanis in unum

it globus; ille diu coniectis sufficit hastis,

quin etiam gravior nutuque

carens exterruit Idam;

tunc ruit ut montis latus aut ut machina muri,

quae scopulis trabibusque diu confectaque flammis

procubuit tandem atque
						ingentem protulit urbem.

Ecce locum tempusque ratus iamque et sua posci

proelia, falcatos infert Ariasmenus axes

saevaque diffundit socium iuga protinus omnes

Graiugenas, omnes rapturus ab agmine Colchos.

qualiter exosus Pyrrhae genus aequora rursus

Iuppiter atque omnes fluvium si fundat habenas,

ardua Parnasi lateant iuga, cesserit Othrys

piniger et mersis decrescant rupibus Alpes:

diluvio tali paribusque Ariasmenus urget

excidiis nullo rapiens discrimine currus.

aegida tum primum virgo spiramque Medusae

ter centum saevis squalentem sustulit hydris,

quam soli vidistis equi. pavor occupat ingens

excussis in terga viris, diramque retorquent

in socios non sponte luem. tunc ensibus uncis

implicat et trepidos lacerat discordia currus.

Romanas veluti saevissima cum legiones

Tisiphone regesque movet, quorum agmina pilis,

quorum aquilis utrimque micant, eademque
						parentes

rura colunt, idem lectos ex omnibus agris

miserat infelix non haec ad proelia Thybris:

sic modo concordes externaque fata petentes

Palladii 
						rapuere metus, sic in sua versi

funera concurrunt dominis revocantibus axes.

non tam foeda virum Laurentibus agmina terris

eiecere noti, Libyco nec talis imago

litore, cum fractas involvunt aequora puppes.

hinc biiuges, illinc artus tenduntur eriles,

quos radii, quos frena secant, trahiturque trahitque

currus caede madens, atroque in pulvere regum

viscera nunc
						aliis, aliis nunc curribus haerent.

haud usquam Colchorum
						animi neque .....

tela, sed implicitos miseraque in peste revinctos

confodiunt ac forma necis non altera surgit,

quam cervos ubi non Umbro venator edaci,

non penna petit, haerentes sed cornibus altis

invenlt et caeca constrictos excipit ira.

ipse recollectis audax Ariasmenus armis

desilit; illum acies curvae secat undique falcis

partiturque rotis, atque inde furentia raptus

in iuga Circaeos tetigit non amplius agros.

Talia certatim Minyae sparsique Cytaei

funera miscebant campis Scythiamque premebant,

cum Iuno Aesonidae non hanc ad vellera cernens

esse viam nec sic reditus regina parandos

extremam molitur 
						opem, funesta prius quam

consilia ac saevas 
						aperit rex perfidus iras.

increpat et seris Vulcanum maesta querellis,

cuius flammiferos videt inter regia tauros

pascua Tartaream proflantes pectore noctem.

haec etenim Minyas ne iungere Marte peracto

monstra satis iubeat Cadmei dentibus hydri,

ante diem timet et varias circumspicit artes.

sola animo Medea subit,
						mens omnis in una

virgine, nocturnis qua nulla potentior aris.

illius adfatus sparsosque
						per avia sucos

sidera fixa pavent et avi stupet orbita Solis.

mutat agros fluviumque vias, suus alligat ignis

cuncta, sopor recolit fessos aetate parentes

datque alias sine lege colus. hanc maxima Circe

terrificis mirata modis, hanc advena Phrixus,

quamvis Atracio lunam spumare veneno

sciret et Haemoniis agitari cantibus umbras.

ergo opibus magicis et virginitate tremendam

Iuno duci sociam coniungere quaerit Achivo.

non aliam tauris videt et nascentibus armis

quippe parem nec quae medio stet in agmine flammae:

nullum mente nefas, nullos horrescere
						visus.

quid si caecus amor saevusque accesserit ignis?

hinc Veneris thalamos semperque recentia sertis

tecta petit. visa iamdudum prosilit altis

diva toris volucrumque exercitus omnis Amorum.

ac prior hanc placidis supplex Saturnia dictis

adgreditur veros metuens aperire timores.

'in manibus spes nostra tuis omnisque potestas

nunc' ait; 'hoc etiam magis adnue vera fatenti.

durus ut Argolicis
						Tirynthius exulat oris,

mens mihi non eadem Iovis atque adversa 
						voluntas,

nullus honor thalamis flammaeve in nocte priores.

da, precor, artificis
						blanda adspiramina formae

ornatusque tuos terra caeloque potentes.'

sensit diva dolos iam pridem sponte requirens

Colchida et invisi genus omne excindere Phoebi.

tum vero optatis potitur, nec passa precari

ulterius dedit acre decus fecundaque monstris

cingula, non pietas quibus aut custodia famae,

non pudor, at contra levis et festina cupido

adfatusque mali dulcisque labantibus
						error

et metus et demens alieni cura pericli.

'omne' ait 'imperium natorumque arma meorum

cuncta dedi; quascumque libet nunc concute mentes.'

Cingitur arcanis Saturnia laeta venenis,

atque hinc virgineae venit ad penetralia sedis

Chalciopen imitata sono formaque
						sororem.

fulsit ab invita numen 
						procul, et pavor artus

protinus atque ingens Aeetida perculit horror.

'ergo nec ignotis Minyas huc fluctibus' inquit

'advenisse, soror, nec nostro sola parenti

scis socias iunxisse manus? at cetera muros

turba tenet fruiturque virum caelestibus armis,

tu thalamis ignava sedes, tu sola
						paterna

fixa domo? tales quando tibi cernere reges?'

illa nihil contra; nec enim dea passa manumque

implicat et rapidis mirantem passibus aufert.

ducitur infelix ad moenia summa futuri

nescia virgo mali et falsae commissa sorori:

lilia per vernos lucent velut alba colores

praecipue, quis vita brevis totusque parumper

floret honor, fuscis et iam Notus imminet alis.

hanc residens altis Hecate Perseia lucis

flebat et has imo referebat pectore voces:

'deseris heu nostrum nemus aequalesque catervas,

a misera, ut Graias haut sponte vageris ad urbes,

non iniussa tamen; neque te, mea cura,
						relinquam.

magna fugae monumenta dabis, spernere nec usquam

mendaci captiva viro, meque ille magistram

sentiet et raptu famulae doluisse pudendo.'

dixerat. ast illae murorum extrema capessunt

defixaeque virum lituumque fragoribus horrent,

quales instanti nimborum frigore maestae

succedunt ramis haerentque pavore volucres.

Iamque Getae, iamque omnis Hiber Drangaeaque densa

strage cadit legio et latis prosternitur arvis.

semineces duplicesque inter sua tela suosque

inter equos saevam misero luctamine versant

congeriem et longis campos singultibus
						implent.

victores patrium contra paeana Geloni

congeminant; eadem redeunt mox gaudia victis,

qua deus et melior belli respexit imago.

Quis tales obitus dederit, quis talia facta,

dic age, tuque feri 
						reminiscere, Musa, furoris.

Absyrtus clipei radiis curruque coruscus

Solis avi, cuius vibrantem comminus hastam

cernere nec galeam gentes potuere minantem,

sed trepidae redeunt et verso vulnera tergo

accipiunt magnisque fugam clamoribus augent,

proterit impulsu gravis agmina corporaque altis

sternit equis gemitusque premit spirantis acervi.

nec levior comitatur Aron, horrentia cuius

discolor arma super squalentesque aere lacertos

barbarica chlamys ardet acu
						tremefactaque vento

implet equum, qualis roseis it Lucifer alis,

quem Venus inlustri gaudet producere caelo.

at non inde procul
						Rambelus et acer Otaxes

dispulerant Colchos pariterque
						inglorius Armes,

fraude nova stabula et furtis adsuetus inultis

depopulare greges, frontem cum cornibus auxit

hispidus inque dei latuit terrore Lycaei:

hac tunc attonitos facie defixerat hostes.

quem simul ac nota formidine bella moventem

vidit Aron, 'pavidos te' inquit 'nunc rere magistros

et stolidum petiisse pecus? non pascua nec bos

hic tibi; nocturnis mitte haec simulacra rapinis

neve deum mihi finge; deus quoque consere dextram.'

sic ait, intentaque adiutum missile planta

derigit et lapsis patuerunt vulnera villis.

nec minus Aeolii proles Aeetia Phrixi

fertur et ipsa furens ac se modo laeta Cytaeis

agminibus, modo cognatis ostentat Achivis.

atque hos in medio duri discrimine belli

laudibus inque ipsis gaudens ubi vidit Iason,

'macte' ait 'o nostrum genus et iam certa propago

Aeoliae nec opina domus; sat magna laborum

dona fero, satis hoc visu quaecumque rependo.'

dixit et in Sueten magnique in fata Ceramni

emicuit clipeumque rotans hunc poplite caeso

deicit, ilium aperit lato per pectus hiatu.

Argus utrumque ab equis ingenti porrigit auso

et Zacorum et Phalcen, peditem pedes haurit Amastrin.

sanguinis ille globos effusaque viscera gestat

barbarus et cassa stridens sublabitur ira.

dat Calais Barisanta neci semperque propinquas

Riphea venali comitantem sanguine pugnas,

centum lecta boum bellator corpora, centum

pactus equos; his ille animam lucemque rependit

crudelis; tandem dulces iam cassus in auras

respicit ac nulla caelum reparabile gaza.

labitur intortos per tempora caerula crines

tunc quoque materna velatus harundine Peucon.

at genetrix 
						imis pariter Maeotis ab antris

implevit plangore lacus natumque vocavit,

iam non per ripas, iam non per curva volantem

stagna nec in medio truncantem marmore cervos.

Eurytus Exomatas agit aequore. Nestoris hastae

immoritur primaevus Helix, nec reddita caro

nutrimenta patri, brevibusque ereptus in annis.

at Latagum Zetemque Daraps;
						illum exigit hasta,

hunc fugit, ingentem subiti cum sanguinis undam

vidit et extremo lucentia pectora ferro.

Ecce autem muris residens Medea paternis

singula dum magni lustrat certamina belli

atque hos ipsa procul densa in caligine reges

agnoscit quaeritque alios Iunone magistra,

conspicit Aesonium longe caput, ac simul acres

huc oculos sensusque refert animumque faventem,

nunc quo se raperet, nunc 
						quo diversus abiret,

ante videns, quotque unus equos, quot funderet arma,

errantesque viros quam densis sisteret hastis.

quaque iterum tacito sparsit vaga lumina vultu

aut fratris quaerens aut pacti coniugis arma,

saevus ibi miserae solusque occurrit Iason.

tunc his germanam adgreditur, ceu nescia, dictis:

'quis, precor, hic, toto iamdudum fervere campo

quem tueor quemque ipsa vides? nam te quoque tali

attonitam virtute reor.' contra aspera Iuno

reddit agens stimulis ac diris fraudibus urget:

'ipsum' ait 'Aesoniden cernis, soror, aequore tanto

debita cognati repetit qui vellera Phrixi,

nec nunc laude prior generis nec sanguine quisquam.

aspicis, ut Minyas inter proceresque Cytaeos

emicet effulgens quantisque insultet acervis;

et iam vela dabit, iam litora nostra relinquet,

Thessaliae felicis opes
						dilectaque Phrixo

rura petens. eat atque utinam
						superetque labores.'

tantum effata magis campis intendere suadet,

dum datur, ardentesque viri percurrere pugnas;

at simul hanc dictis, ilium dea Marte secundo

impulit atque novas egit sub pectora vires.

ora sub excelso iamdudum vertice coni

saeva micant, cursuque ardescit, nec tibi, Perse,

nec tibi, virgo, iubae laetabile sidus Achivae,

acer ut autumni canis iratoque vocati

ab Iove fatales ad regna iniusta cometae.

nec sua Crethiden latuit dea, vimque recentem

sentit agi membris ac se super agmina tollit,

quantus ubi ipse gelu magnoque incanuit imbre

Caucasus et summas abiit hibernus in arctos.

tunc vero, stabulis qualis leo saevit opimis

luxurians 
						spargitque famem mutatque cruores,

sic neque parte ferox nec caede moratur in una

turbidus 
						inque omnes pariter furit ac modo saevo

ense, modo infesta rarescunt cuspide pugnae.

tunc et terrificis undantem crinibus Hebrum

et Geticum Priona ferit; caput eripit Auchi

†brachiaque† et vastis
						volvendum mittit harenis.

At genitus Iove complerat sua fata Colaxes;

iamque pater maesto contristat sidera vultu

talibus aegra movens nequiquam pectora curis:

'ei mihi, si durae natum subducere sorti

moliar atque meis ausim confidere regnis,

frater adhuc Amyci maerens nece cunctaque divum

turba fremant, quorum nati cecidere
						cadentque.

quin habeat sua quemque dies cunctisque negabo,

quae mihi.' supremos misero sic fatus honores

congerit atque animis moriturum ingentibus implet.

ille volat campis immensaque funera miscet

per cuneos, velut hiberno proruptus ab arcu

imber agens 
						scopulos nemorumque operumque ruinas,

donec ab ingenti bacchatus vertice montis

frangitur inque novum paulatim deficit amnem.

talis in extremo proles Iovis emicat aevo

et nunc magnanimos Hypetaona Gessithoumque,

nunc Arinen Olbumque notat; iam saucius Aprem

et desertus equo Thydrum pedes exigit hasta

Phasiaden, pecoris custos de more paterni

Caucasus ad primas genuit quem Phasidis undas;

hinc puero cognomen erat, famulumque ferebant

Phasidis intonso nequiquam crine parentes.

iamque aliis instabat atrox, cum diva supremas

rumpit iniqua colus, victorque advenit Iason.

excipit hunc saeva sic fatus voce Colaxes:

'vos Scythiae saturare canes Scythiaeque volucres

huc miseri venistis?' ait saxumque prehensum,

illius et dextrae gestamen et illius aevi,

concussa molitur humo, quod regia Iuno

flexit ad ignotum caput infletumque Monesi.

praeceps ille ruit; nato non depulit ictus

Iuppiter, Aesoniae vulnus fatale sed hastae

per clipeum, per pectus abit, lapsoque cruentus

advolat Aesonides mortemque cadentis acerbat.

spargitur hinc miserisque venit iam notus Alanis.

At regina virum (neque enim deus amovet ignem)

persequitur lustrans oculisque ardentibus haeret;

et iam laeta minus praesentis imagine pugnae

castigatque metus et quas alit inscia curas,

respiciens, an vera soror; nec credere falsos

audet atrox vultus, eademque in gaudia rursus

labitur et saevae trahitur dulcedine flammae.

ac velut ante comas ac summa cacumina silvae

lenibus adludit flabris levis auster, at illum

protinus immanem miserae sensere carinae,

talis ad extremos agitur Medea furores.

interdum blandae derepta monilia divae

contrectat miseroque aptat flagrantia collo,

quaque dedit teneros aurum furiale per artus,

deficit; ac sua virgo deae gestamina reddit,

non gemmis, non illa levi turbata metallo,

sed facibus, sed mole dei, quem pectore toto

iam tenet; extremus roseo pudor errat in ore.

ac prior his: 'credisne patrem promissa daturum,

o soror, Argolicus cui dis melioribus hospes

contigit? aut belli quantum iam restat acerbi?

heu quibus ignota sese pro gente periclis

obicit.' haec fantem medio in sermone reliquit

incepti iam Iuno potens securaque fraudis.

Imminet e celsis audentius improba muris

virgo nec ablatam sequitur quaeritve sororerm.

at quotiens vis dura ducum densique repente

Aesoniden pressere viri cumque omnis in unum

imber iit, totiens saxis pulsatur et hastis:

primaque ad infesti Lexanoris horruit arcus,

alta sed Aesonium supra caput exit harundo,

teque, Caice, petit; coniunx miseranda Caico

linquitur et primo domus imperfecta cubili.

Regius eois Myraces interpres ab oris

venerat, ut Colchos procul atque Aeetia Parthis

foedera donato non inrita iungeret auro.

tum iuvenem terris Parcae tenuere Cytaeis

ac subiti Mavortis amor. simul armiger ibat

semivir impubemque gerens sterilemque iuventam.

ipse Euphrataeis residens ad frena tapetis

nunc levis infesto procurrit in agmina curru,

nunc fuga conversas spargit mentita sagittas.

at viridem gemmis et eoae stamine silvae

subligat extrema patrium cervice tiaran

insignis manicis, insignis acinace dextro;

improba barbaricae procurrunt tegmina plantae.

nec latuere diu saevum spolia illa Syenen,

perque levem et multo maculatam murice tigrin

concita cuspis abit; subitos ex ore cruores

saucia tigris agit vitamque effundit erilem;

ipse puer fracto pronum caput implicat arcu.

sanguine tunc atro chlamys ignea, sanguine vultus

et gravidae maduere comae, quas flore Sabaeo

nutrierat liquidoque parens signaverat auro.

qualem siquis aquis et fertilis ubere terrae

educat ac ventis oleam felicibus implet,

nec labor adsiduus nec spes sua fallit alentem,

iamque videt 
						primam tenero de vertice frondem,

cum subito immissis praeceps aquilonia nimbis

venit hiemps nigraque evulsam tendit harena:

haud secus ante urbem Myraces atque ipsius ante

virginis ora cadit; sed non magis illa movetur

unius aegra metu, quam te, Meleagre, furentem,

quam Talaum videt aut pugnas miratur Acasti;

at satis hos ipsae gentes campique videbant

tempestate pari versis incumbere turmis:

ante oculos fuga sera ducum largusque cadentum

est cruor et currus dominis ingentibus orbi.

Non tulit hos Perses gemitus clademque suorum

tergaque versa tuens his 
						caelum questibus implet:

'quid me iam patriis eiectum sedibus, istas

ut 
						struerem pugnas Scythiamque in bella moverem,

vos superi, vos augurio lusistis inani?

quid fratris meritas tua, Iuppiter, omina

promisere mihi? nobis Argoa parabas

scilicet auxilia et tantas coniungere vires.

saeva quidem lucis miseris mora; dent tamen, oro,

unum ilium mihi fata diem, quo vellera Achivos

sic meritos quoque hunc videam virtute
						superbum

Aesoniden tantos flentem sine honore labores.'

dixerat haec pectusque suis everberat armis

et galeam fietu, galeam singultibus implet;

ibat et in medii praeceps
						incendia belli,

ni prior adversis Pallas vidisset ab armis

et secum: 'ruit ecce ferox in funera Perses,

quem genitor Colchis solioque imponere 
						fratris

iam statuit. nostra vereor ne fraude peremptum

increpet et culpam hanc magno terrore rependat.'

haec dicens atro nebulam diffundit amictu

stridentesque viri circum caput amovet hastas.

ille super socias clementi turbine gentes

erigitur paulumque levi raptatus in aethra

iam tandem extremas pugnae defertur in oras,

forte ubi serus Hiber Issedoniaeque phalanges

Marte carent 
						solisque iuvant clamoribus agmen.

Nox simul astriferas profert optabilis umbras;

et cadit extemplo belli fragor, aegraque muris

digreditur longum virgo perpessa timorem.

ut fera Nyctelii paulum per sacra resistunt,

mox rapuere deum iam iam quodcumque 
						paratae

Thyiades, haut alio remeat Medea tumultu

atque inter Graiumque acies patriasque phalangas

semper inexpletis adgnoscit Iasona curis

armaque quique cava superest de casside vultum.

Te quoque Thessalico iam serus ab hospite vesper

dividit et iam te tua gaudia, virgo, relinquunt,

noxque ruit soli veniens non mitis amanti.

ergo ubi cunctatis extremo in limine plantis

contigit aegra toros et mens incensa tenebris,

vertere tunc varios per longa insomnia questus

nec pereat quo scire malo, tandemque fateri

ausa sibi paulum, medio sic fata dolore est:

'nunc ego quo casu vel quo sic pervigil usque

ipsa volens errore trahor? non haec mihi certe

nox erat ante tuos, iuvenis fortissime, vultus.

quos ego cur iterum demens iterumque recordor

tam magno discreta mari? quid in hospite solo

mens mihi? cognati potius iam vellera Phrixi

accipiat, quae sola petit quaeque una laborum

causa viro. nam quando domos has ille reviset?

aut meus Aesonias quando pater ibit ad urbes?

felices, mediis qui se dare fluctibus ausi

nec tantas timuere vias talemque secuti

hunc qui deinde virum: sed sic quoque talis
						abito.'

tum iactata toro totumque experta cubile

ecce videt tenui candescere limen eoo;

nec minus insomnem lux orta refecit amantem,

quam cum languentes levis erigit
						imber aristas

grataque iam fessis descendunt flamina
						remis.

At sua longarum Minyas iam cura viarum

admonet, inque ipso nequiquam tempore regem

laetitiae 
						meritique petunt. quem passus Iason

vota prius captasque deis accendere praedas

prominet atque oculos longe tenet, aurea si iam

pellis et oblatis clarescant atria villis.

Ille autem iam iam vultus vocesque parantem

ante petit rumpitque moras inque ipsa
						morantis

prosilit ora viri talique effunditur ira:

'orbe satos alio, sua litora regnaque habentes,

quis furor has mediis tot fluctibus egit in oras.

quisve mei vos tantus amor? tu prima malorum

causa mihi, tu, Phrixe gener. non te aequore mersum

quo soror, ut felix nullos nunc nomine Graios

nossem ego. quis regum Pelias, quis Thessalus aut quae

Graecia, quodnam hominum cerno genus, aut ubi cautes

Cyaneae? venit Scythicas en hospes in oras.

quinquaginta Asiam (pudet heu) penetrarit Iason

exulibus? meque ante alios sic spreverit una,

una ratis, spolium ut vivo de rege reportet?

ipsum offerre meos, ipsum iam pandere lucos

imperet et nullo dignetur vincere bello?

cur age non templis sacrata avellere dona

omnibus atque ipsas gremiis abducere natas,

praedo, libet? vobisne domos, vobisne parentes

esse putem, ratis infandis quos sola rapinis

saevaque pascit hiems et quos, credamus ut ipsis,

rex suus inlisit pelago vetuitque reverti?

scilicet Aeoliae pecudis poteretur ut auro.

ante meus caesa descendet Caucasus umbra

ac prior Haemonias repetet super aequora praedas,

aut ego cum vittis statui feralibus Hellen

si tamen his aliter perstas non cedere terris,

teque pudor cassi reditus movet, ac latet una

nescio quid plus puppe viris, baud ipse morabor

quae petitis; modo nostra prior tu perfice iussa.

Martius ante urbem longis iacet horridus annis

campus et ardentes ac me quoque vomere presso,

me quoque cunctantes interdum agnoscere tauri.

his magis atque magis rabiem nunc nostra senectus

luxuriemque dedit, solitoque superbior ignis

ore fremit. succede meae, fortissime, laudi

et nostros recole, hospes, agros. nec semina derunt,

quae prius ipse dabam, et messes, quas solus obibam.

consiliis nox una satis, tecumque retracta

cumque tuis haec iussa deis, ac siquid in isto est

robore, praedicti venies in rura laboris.

ipse incertus adhuc, tenebris te protinus illis

involvi flammisque velim, 
						durare parumper

an magis, everso iacias dum semina campo,

ac tibi Cadmei dum
						dentibus exeat hydri

miles et armata florescant pube novales.'

Filia prima trucis vocem mirata tyranni

haesit et ad iuvenem pallentia rettulit ora

contremuitque metu, ne nescius audeat hospes

seque miser ne posse putet. perstrinxerat horror

ipsum etiam et maesta stabat defixus in ira.

non ita Tyrrhenus stupet Ioniusque magister,

qui iam te, Tiberine, tuens clarumque serena

arce pharon, praeceps subito nusquam ostia, nusquam

Ausoniam videt et saevas accedere Syrtes.

tum tamen, infando quae det responsa tyranno,

colligit et tandem obtutu consurgit ab alto.

'non' ait 'hos reditus, non hanc, Aeeta, dedisti

spem Minyis, cum prima tuis pro moenibus arma

induimus. quo versa fides? quos vestra volutant

iussa dolos? alium hic Pelian, alia aequora cerno.

quin agite hoc omnes odiisque urgete tyranni

imperiisque caput; numquam mihi dextera nec spes

defuerit; mos iussa pati nec cedere duris.

unum oro, seu me illa suis seges obruet hastis,

hauriet adverso seu crastinus ignis hiatu,

nuntius hinc saevas Peliae mittatur ad aures,

hic periisse viros, et me, si vestra fuisset

ulla fides, reducem patriae potuisse referri'.

Talibus attonitos dictis natamque patremque

linquit et infida praeceps prorumpit ab aula.

at trepida et medios inter deserta parentes

virgo silet nec fixa solo servare parumper

lumina nee potuit maestos non flectere vultus

respexitque fores et adhuc invenit euntem,

visus et heu miserae tunc pulchrior hospes amanti

discedens: tales umeros, ea terga relinquit.

illa domum atque ipsos paulum procedere postes

optat et 
						ardentes tenet intra limina gressus.

qualis ubi extremas Io vaga sentit harenas

fertque refertque pedem, tumido quam cogit Erinys

ire maria Phariaeque vocant trans aequora matres:

circuit haut aliter foribusque impendet apertis,

an melior Minyas revocet pater; oraque quaerens

hospitis aut solo maeret defecta cubili

aut venit in carae gremium refugitque sororis

atque loqui conata silet, rursusque recedens

quaerit, ut Aeaeis hospes consederit oris

Phrixus, ut aligeri Circen rapuere dracones.

tum comitum visu fruitur miseranda suarum

implerique nequit subitoque parentibus haeret

blandior et patriae circumfert oscula dextrae.

sic adsueta toris et mensae dulcis erili

aegra nova iam peste canis rabieque futura

ante fugam totos lustrat queribunda penates.

tandem etiam molli semet sic increpat ira:

'pergis', ait 'demens, teque illius angit imago

curaque, qui profuga forsan tenet alta
						carina

quique meum patrias referet nec nomen ad urbes.

quid me autem sic ille movet, superetne labores

an cadat et tanto turbetur Graecia luctu?

saltem, fata virum si iam suprema ferebant,

iussus ad ignotos potius foret ire tyrannos

o utinam et tandem non hac moreretur in urbe.

namque et sidereo nostri de sanguine Phrixi

dicitur, et caram vidi indoluisse sororem,

seque ait has iussis actum miser ire per undas.

at redeat quocumque modo meque ista
						precari

nesciat atque meum non oderit ille parentem.'

dixerat haec stratoque graves proiecerat artus,

si veniat miserata quies, cum saevior ipse

turbat agitque sopor: supplex hinc sternitur hospes,

hinc pater. illa nova rumpit formidine somnos

erigiturque toro; famulas carosque penates

agnoscit, modo Thessalicas raptata per urbes:

turbidus ut poenis caecisque pavoribus ensem

corripit et saevae ferit agmina matris Orestes:

ipsum angues, ipsum horrisoni quatit ira flagelli,

atque iterum infestae se fervere caede
						Lacaenae

credit agens, falsaque redit de strage dearum

fessus et in miserae conlabitur ora sororis.

His ubi nequiquam nutantem Colchida curis

Iuno videt necdum extremo parere furori,

non iam mentitae vultum vocemque resumit

Chalciopes. quando ardor hebet leviorque pudori

mensque obnixa malo, tenues sublimis in auras

tollitur et fulvo Venerem vestigat Olympo.

'sum memor, ut †tecum† mecum partita laborem;

illa nimis sed dura manet conversaque in iram

et furias dolet ac me nunc decepta reliquit.

i, precor, atque istum quo me frustratur amorem

vince, precor, patriis ut tandem evadere tectis

audeat atque meum casu defendere ab omni

Aesoniden: vis illa
						sacro, quo freta, veneno.

illum etiam totis adstantem noctibus anguem,

qui nemus omne suum quique aurea (respice porro)

vellera tot spiris circum, tot ductibus implet,

fallat et in somnos ingenti solvat ab orno.

haec tibi: nam Furiis atque ipsi cetera mando.'

Tum Venus aligerum mater sic fatur Amorum:

'nec tibi, cum primos adgressa es flectere sensus

virginis ignotaque animum contingere cura,

defuimus, data continuo quin cingula soli

nostra tibi, quis mota loco labefactaque cessit.

haut satis est, sed me ipsa opus, et cunctantia poscunt

pectora me dubiusque pudor: iam foedera faxo

Aesonii petat
						ipsa viri metuatque morari.

tu face luciferae citus ad delubra Dianae

deveniat, sacras solita est ubi fundere taedas

Colchis et aequali dominam lustrare caterva.

nec te nunc Hecates subeat metus, aut mea forte

impediat ne coepta time; quin audeat opto:

continuo transibit amor, cantuque trilingui

ipsam flammiferos cogam compescere tauros.'

amplexuque petit; 
						volucrem tunc aspicit Irin

festinamque 
						iubet monitis parere Diones

et iuvenem Aesonium praedicto sistere luco.

protinus hinc Iris Minyas, Cytherea petivit

Colchida; Caucaseis speculatrix Iuno resedit

rupibus, attonitos Aeaea in moenia vultus

speque metuque tenens et adhuc ignara futuri.

Vix primas occulta Venus prospexerat arces,

virginis ecce novus mentem perstringere languor

incipit; ingeminant commotis questibus aestus.

ergo iterum sensus varios super hospite volvens

maeret et absenti nequiquam talia fatur:

'si tibi Thessalicis, nunc si tua forte venenis

mater et heu, siqua est, posset succurrere coniunx.

quidve tuos virgo possim nisi flere labores?

hoc satis ipse ...........

ei mihi, ne casus etiam spectare supremos

atque iterum durae cogar comes ire sorori.

et nunc ille sua non quemquam sorte moveri,

non ullum meminisse putat, cumque omnibus odit

me quoque. siquando fuerit tamen ulla potestas,

illum ego, qui diris cinis ultimus haeserit arvis,

ossaque, quis tauri saevusque pepercerit ignis,

componam sedemque 
						dabo. fas tunc mihi manes

dilexisse viri tumuloque has reddere curas.'

Dixerat. ecce toro Venus improvisa resedit,

sicut erat mutata deam mentitaque pictis

vestibus et magica Circen Titanida virga.

ipsa, velut lenti fallatur imagine somni,

sic oculos incerta tenet magnique
						sororem

paulatim putat esse patris. tum flebile gaudens

prosiluit saevaeque ultro tulit oscula divae

ac prior: 'o tandem, vix tandem reddita Circe

dura tuis, quae te biiugis serpentibus egit

hinc fuga? quaeve fuit patriis mora gratior oris?

ante et Thessalicae Phasin petiere carinae

perque tot infelix frustra vada venit Iason,

quam patriae te movit amor.' tum cetera rumpit

occurritque Venus: 'tu nunc mihi causa viarum

sola, tuae venio iam pridem ignava iuventae.

cetera parce queri neu me meliora secutam

argue; quippe etiam repetentur munera divum.

omnibus hunc potius communem animantibus orbem,

communes et crede deos. patriam inde vocato,

qua redit itque dies, nec nos, o nata,
						malignus

cluserit hoc uno semper sub frigore mensis.

fas mihi non habiles, fas et tibi linquere Colchos.

et nunc Ausonii coniunx ego regia Pici,

nec mihi flammiferis horrent ibi pascua tauris,

meque vides Tusci dominam maris. at tibi quinam

Sauromatae, miseranda, proci? cui vadis Hibero

(ei mihi) vel saevo coniunx non una Gelono?'

Ilia deae contra iamdudum spernere voces.

'non ita me immemorem magnae Perseidos' inquit

'cernis, ut infelix thalamos ego cogar in illos.

i, precor, atque illum pro me dimitte timorem.

sed magis his miseram, quando potes, eripe curis,

unde metus aestusque mihi, quaeque aspera, mater,

perpetior durae iamdudum incendia mentis.

nulla quies animo, nullus sopor arida ...

quaere malis nostris requiem mentemque repone,

redde diem noctemque mihi, da prendere vestes

somniferas ipsaque oculos componere virga.

tu quoque nil, mater, prodes mihi; fortior ante

sola fui. tristes thalamos infestaque cerno

omnia, vipereos 
						ipsi tibi surgere crines.'

talia verba dabat conlapsaque flebat iniquae

in Veneris Medea sinus pestemque latentem

ossibus atque imi monstrabat pectoris ignem.

Occupat amplexu Venus et furialia figit

oscula permixtumque odiis inspirat amorem;

dumque illam variis maerentem vocibus ambit

inque alio sermone tenet, quin hoc' ait 'audi

atque attolle genas', lacrimisque haec infit obortis:

'cum levis a superis ad te modo laberer
						auris,

forte ratem primo †figientem† litore cerno,

qualem nostra suo numquam dimittere portu

vellet, adhuc omnes quae detinet insula nautas.

unus ibi ante alios qui tum mihi pulchrior omnis

visus erat (longeque ducem mirabar et ipsa)

advolat atque unam comitum ratus esse tuarum

"per tibi siquis" ait "morituri protinus horror

et quem 
						non meritis videas occurrere monstris,

haec precor, haec dominae referas ad virginis aurem,

tu fletus 
						ostende meos; illi has ego voces,

qua datur, basque manus, ut possum, a litore tendo.

ipsae, quas mecum per mille pericula traxi,

defecere deae; spes et via sola salutis,

quam dederit, si forte dabit. ne vota repellat,

ne mea; totque animas, qualis nec viderit ultra,

dic, precor, auxilio iuvet atque haec nomina servet.

si Pelopis duros prior Hippodamia labores

expediit totque ora simul vulgata procorum

respiciens tandem patrios exhorruit axes,

si dedit ipsa neci fratrem Minoia virgo,

cur non hospitibus fas sit succurrere dignis

te quoque et Aeaeos iubeas mitescere campos?

occidat aeterna tandem Cadmeia morte

iam seges et viso fumantes hospite tauri.

ei mihi, quod nullas hic possum exsolvere grates.

at tamen hoc saeva corpus de morte receptum,

hanc animam sciat esse suam. miserebitur ergo?

die, ait, an potius" — strictumque ruebat in ensem.

promisi; ne falle, precor. cumque ipsa moverer

adloquio casuque viri, te passa rogari

sum potius; tu laude nova, tu supplice digno

dignior es; sat fama meis iam parta
						venenis.'

Torserat illa gravi iamdudum lumina vultu

vix animos dextramque tenens, quin ipsa loquentis

iret in ora deae: tanta pudor aestuat ira

verba cavens; horror molles invaserat annos.

iamque toro trepidas infelix obruit aures

nec quo ferre fugam nec quo se vertere 
						posset

prensa 
						videt; rupta condi tellure premique

iamdudum cupit ac diras evadere voces.

Illa sequi iubet et portis exspectat in ipsis.

saevus Echionia ceu Penthea Bacchus in aula

deserit infectis per roscida cornua vittis,

cum tenet ille deum pudibundaque 
						tegmina matris

tympanaque et mollem subito miser accipit hastam:

haud aliter deserta pavet perque omnia circum

fert oculos tectisque
						negat procedere virgo.

contra saevus amor, contra periturus Iason

urget et auditae crescunt in pectore voces.

heu quid agat? videt externo se prodere patrem

dura viro, famam scelerum iamque ipsa suorum

prospicit et questu superos questuque
						fatigat

Tartara; pulsat humum manibusque immurmurat uncis

noctis eram Ditemque ciens, succurrere tandem

morte velint ipsumque simul demittere leto,

quem propter furit; absentem saevissima poscit

nunc Pelian, tanta
						iuvenem qui perderet ira;

saepe suas misero promittere destinat artes

denegat atque una
						potius decernit in hora

ac neque tam turpi cessuram semper amori

proclamat neque opem ignoto viresque daturam,

atque toro proiecta manet, cum visa vocari

rursus et impulso sonuerunt cardine postes.

Ergo ubi nescio quo penitus se numine vinci

sentit et abscisum quidquid pudor ante
						monebat,

tum thalami penetrale petit, quae maxima norat

auxilia Haemoniae quaerens pro rege carinae.

utque procul magicis spirantia tecta venenis

et saevae patuere fores oblataque contra

omnia, quae ponto, quae manibus emit imis

et quae sanguineo lunae destrinxit ab ore,

'tunc sequeris' ait 'quidquam aut patiere pudendum,

cum tibi tot mortes scelerisque brevissima tanti

effugia?' haec dicens, qua non velocior ulla

pestis erat toto nequiquam lumine lustrat

cunctaturque super morituraque colligit iras.

o nimium iucunda dies, quam cara sub ipsa

morte magis: stetit et sese mirata furentem
						est.

'occidis heu; primo potes hoc durare sub aevo?

nec tu lucis' ait 'nec videris ulla iuventae

gaudia, non dulces fratris pubescere
						malas?

hunc quoque, quicumque est,
						crudelis, Iasona nescis

morte perire tua, qui te nunc
						invocat unam,

qui rogat et nostro quem prima in litore
						vidi?

cur tibi fallaces placuit coniungere dextras

tunc, pater, atque istis iuvenem non perdere monstris

protinus? ipsa etiam, fateor, tunc ipsa volebam.

testor cara tuas,
						Circe Titania, voces,

te ducente sequor, 
						tua me, grandaeva, fatigant

consilia et monitis cedo minor.' haec ubi
						fata,

rursus ad Haemonii iuvenis curamque metumque

vertitur, hunc solum propter seu vivere gaudens

sive mori, quodcumque velit. maiora precatur

carmina, maiores Hecaten immittere vires

nunc sibi, nec notis stabat contenta
						venenis.

cingitur inde sinus et, qua sibi fida magis vis

nulla, Prometheae florem de sanguine fibrae

Cauaseum promit 
						nutritaque gramina poenis,

quae sacer ille nives inter tristesque pruinas

durat alitque cruor, cum viscere vultur adeso

tollitur e scopulis et rostro inrorat aperto.

idem nec longi languesct finibus aevi

immortale virens, idem stat fulmina contra

sanguis et in mediiis florescunt ignibus herbae.

prima Hecate Stygiis 
						duratam fontibus harpen

intulit et validas scopulis effodit aristas;

mox famulae monstrata seges, quae lampade Phoebes

sub decima iuga feta metit saevitque per omnes

relliquias saniemque dei; gemit inritus ille

Colchidos ora tuens; totos tunc
						contrahit artus

†monte† dolor cunctaeque tremunt sub falce catenae.

Talibus infelix contra sua regna venenis

induitur 
						noctique tremens infertur opacae.

dat dextram blandisque pavens Venus oscula miscet

adloquiis iunctoque trahit per moenia passu.

qualis adhuc teneros supremum pallida fetus

mater ab excelso produxit in aera nido

hortaturque sequi brevibusque insurgere pennis;

illos caerulei primus ferit horror Olympi,

iamque redire rogant adsuetaque quaeritur arbor:

haud aliter 
						caecae per moenia deficit urbis

incedens horretque domos Medea silentes.

hic iterum extremae nequiquam in limine portae

substitit 
						atque iterum fetus animique soluti,

respexitque deam paulumque his vocibus haesit:

'ipse rogat certe meque ipse implorat Iason?

nullane culpa subest? labes non ulla pudoris,

nullus amor, nec turpe viro servire precanti?'

illa nihil contra vocesque abrumpit inanes.

et iam iam magico per opaca silentia Colchis

coeperat ire sono, montanaque condere vultus

numina cumque suis averti collibus amnes.

iam stabulis gregibusque pavor strepitusque sepulcris

inciderat; stupet ipsa gravi nox tardior umbra;

iamque tremens
						longe sequitur Venus; utque sub altas

pervenere trabes divaeque triformis in umbram,

hic subito ante oculos nondum speratus Iason

emicuit viditque prior conterrita virgo,

atque hinc se profugam volucris Thaumantias alis

sustulit, inde Venus dextrae dilapsa tenenti.

obvius ut sera cum se sub nocte magistris

impingit pecorique pavor, qualesve profundum

per chaos occurrunt caecae sine vocibus umbrae,

haut secus in mediis noctis nemorisque tenebris

inciderant ambo attoniti iuxtaque subibant,

abietibus tacitis aut immotis cyparissis

adsimiles, rapidus nondum quas miscuit auster.

Ergo ut erat vultu defixus uterque silenti

noxque suum peragebat iter, iam iam ora levare

Aesoniden farique cupit Medea priorem.

quam simul effusis pavitantem fletibus

flagrantesque genas vidit miserumque pudorem,

has tandem voces dedit et solatus amantem est:

'fersne aliquam spem lucis?' ait, 'miserata laborem

nempe venis? an et ipsa mea laetabere morte?

ne, precor, infando similem te, virgo, parenti

gesseris, haut tales decet inclementia vultus.

hascine nunc grates, haec exspectata laborum

dona dari decuit? sic te sub teste remitti

fas mihi, virgo, †tuum† iustas da vocibus aures:

die, pater ille tuus tantis me opponere
						monstris

quid meritum aut tales voluit cur pendere poenas?

an iacet externa quod nunc mihi cuspide Canthus,

quodque meus vestris cecidit pro moenibus Iphis

aut Scythiae tanta inde manus? iussisset abire

perfidus atque suis extemplo cedere regnis.

spem mihi promissam per quae discrimina rursus

et reddat qua lege, vides. occumbere tandem

possumus, idque sedet, quam non quaecumque subire

patris iussa tui; numquam sine vellere abibo

hinc ego, degenerem nee me tu prima videbis.

Haec ait. illa tremens, ut supplicis aspicit ora

conticuisse viri iamque et sua verba reposci,

nec quibus incipiat demens videt, ordine nec quo,

quove tenus, prima cupiens effundere voce

omnia, sed nec prima pudor dat verba timenti;

haeret et attollens vix tandem lumina fatur:

'quid, precor, in nostras venisti, Thessale, terras?

unde mei spes ulla
						tibi? tantosque petisti

cur non ipse tua
						fretus virtute labores?

nempe, ego si patriis timuissem excedere tectis,

occideras, nempe hanc animam cras saeva manebant

funera. Iuno ubi nunc, ubi nunc Tritonia virgo,

sola tibi quoniam tantis in casibus adsum

externae regina domus? miraris et ipse,

credo, nec agnoscunt hae 
						nunc Aeetida silvae.

sed fatis sum victa tuis; cape munera supplex

non mea; teque
						iterum Pelias si perdere quaeret

inque alios casus, alias si mittet ad urbes,

heu formae ne crede tuae.' Titania iamque

gramina Perseasque sinu depromere vires

coeperat hisque 
						iterum compellat Iasona dictis:

'si tamen aut superis aliquam spem ponis in istis

aut tua praesenti 
						virtus te educere leto,

si te forte potest, etiam nunc deprecor, hospes,

me sine et insontem misero dimitte parenti.

dixerat: extemplo (neque enim matura ruebant

sidera et extremum suffecerat axe Booten)

cum gemitu et multo iuveni medicamina fletu

non secus ac patriam pariter famamque decusque

obicit. ille manu subit et vim corripit omnem.

Inde ubi facta nocens et non revocabilis umquam

cessit ab ore pudor propiorque implevit
						Erinys,

carmina nunc totos volvit figitque per artus

Aesonidae et totum septeno murmure fertur

per clipeum atque viro graviorem reddidit hastam,

iamque sui tauris languent absentibus ignes.

'nunc age et has' inquit 'cristas galeamque resume,

quam modo funerea 
						tenuit Discordia dextra.

hanc iace per medias, cum verteris aequora, messes;

protinus in sese conversa furoribus ibit

cuncta phalanx, atque ipse fremens mirabitur et me

respiciet fortasse pater.' sic deinde locuta

iam magis atque magis mentem super alta ferebat

aequora, pandentes Minyas iam vela videbat

se sine. tum vero extremo percussa dolore

arripit Aesoniden dextra ac summissa profatur:

'sis memor, oro, mei, contra memor ipsa manebo,

crede, tui. quantum 
						hinc aberis, die quaeso, profundi?

quod caeli spectabo latus? sed te quoque tangat

cura mei quocumque loco, quoscumque per annos;

atque hunc te meminisse velis et nostra fateri

munera, 
						servatum pudeat nec virginis arte.

ei mihi, cur nulli stringunt tua lumina fletus?

an me mox merita morituram patris ab ira

dissimulas? 
						te regna tuae felicia gentis,

te coniunx natique manent; ego prodita abibo;

nec queror et pro te lucem quoque laeta relinquam.'

protinus hospes ad haec (tacitis nam cantibus illum

flexerat et simili iamdudum adflarat amore)

'tune' ait
						'Aesoniden quicquam te velle relicta

credis et ulla pati 
						sine te loca? redde tyranno

me potius, recipe ingratos atque exue cantus.

quis mihi lucis amor? patriam cur amplius optem,

si non et genitor te primam amplectitur Aeson,

teque tuo longe fulgentem vellere gaudens

spectat et ad primos procumbit Graecia fluctus?

respice ad has voces et iam, precor, adnue, coniunx.

per te, quae superis divisque potentior imis,

perque haec, virgo, tuo redeuntia sidera nutu

atque per has nostri iuro discriminis horas:

umquam ego si meriti sim noctis et immemor huius,

si te sceptra, domum, si te liquisse parentes,

senseris et me tum non haec promissa tuentem,

tum me non tauros iuvet evasisse ferosque

terrigenas, tum me tectis tua turbet in ipsis

flamma tuaeque artes; nullus succurrere contra

ingrato queat, et si quid tum saevius istis,

adicias meque in medio terrore relinquas.'

audiit atque simul meritis periuria poenis

despondet questus semper Furor ultus amantum.

Haec ubi dicta, tamen perstant defixus uterque,

et nunc ora
						levant audaci laeta iuventa,

ora simul totiens dulcis 
						rapientia visus,

nunc deicit vultus aeger pudor, et mora dictis

redditur, ac rursus conterret Iasona virgo:

'accipe, perdomitis quae deinde pericula tauris

et quis in Aeolio maneat te vellere custos;

nondum cuncta tibi, fateor, promissa peregi.

saevior ingenti Mavortis in arbore restat,

crede, labor, quem —
						tanta utinam fiducia nostri

sit mihi nocturnaeque Hecates— nostrique vigoris '

dixerat, utque virum doceat, quae monstra supersint,

protinus immensis recubantem anfractibus anguem

turbat et Haemonii subito ducis obicit umbram.

ille, quod haud alias, stetit et trepidantia torsit

sibila, seque metu postquam sua vellera circum

sustulit atque omnis spiris exhorruit arbor,

incipit inde sequi et vacuo furit ore per auras.

'quis fragor hic? quaenam tantae, die virgo, ruinae?'

exclamat stricto Aesonides stans frigidus ense.

illa trahit ridens tandemque ait angue represso:

'hunc tibi postremum nostri parat ira parentis,

heu miser, heu tantis iterum mihi care periclis.

o utinam 
						nullo te sim visura labore

ipsam caeruleis squalentem nexibus ornum

ipsaque pervigilis calcantem lumina monstri:

contingat bis deinde mori.' sic fata profugit

seque sub extremis in moenia rettulit umbris.

Et iam puniceo regem spes vana sub ortu

extulerat, quantis nox una diremerit undis

Aesoniden, liberne fretis iam vultus apertis

utque prius totum sileat mare. dumque ea longe

explorare †quaeat†, contra venit Arcas Echion

dicta ferens, iam Circaeis Mavortis in agris

stare virum: daret aeripedes in proelia tauros.

et 'vocor en ultro' dixit, 'spesque addidit alas.

vos mihi nunc primum in flammas invertite, tauri,

aequora, nunc totos aperite et volvite flatus.

exeat Haemonio messis memoranda colono,

tuque tuum patri in Graium da, nata,
						draconem.

ipsius aspectu pereant in velleris, ipsa

terga mihi diros servent infecta cruores.'

fatur et effusis pandi iubet aequora tauris.

pars et Echionii subeunt immania dentis

semina, pars diri portant grave robur aratri.

at sua magnanimum contra Pagasaea iuventus

prosequitur stipatque ducem; tum maxima quisque

dicta dedit saevisque procul discessit in agris.

fixerat ille gradus totoque ex agmine solus

stabat, ut extremis desertus ab orbibus aclis,

quem iam lassa dies austrique ardentis harenae,

aut quem Riphaeas exstantem rursus ad arces

nix et caerulei Boreae ferus abstulit horror,

cum subito attoniti longissima Phasidis unda

Caucaseaeque trabes omnisque Aeetia tellus

fulsit et ardentes stabula effudere tenebras.

ac velut ex una 
						siquando nube corusci

ira Iovis torsit geminos mortalibus ignes,

aut duo cum pariter ruperunt vincula venti

dantque fugam: sic tunc claustris evasit uterque

taurus et immani proflavit turbine flammas

arduus atque atro volvens incendia fluctu.

horruit Argoae legio ratis, horruit audax

qui modo virgineis servari cantibus Idas

flebat et invito prospexit Colchida vultu.

non tulit ipse moras seseque immisit Iason;

diversos postquam ire videt, galeamque minantem

quassat et errantem dextra ciet obvius ignem.





cunctatus paulum subito furit. aequora non sic

in scopulos irata ruunt eademque recedunt

fracta retro. bis fulmineis se flatibus infert

obnubitque virum, sed non incendia Colchis

adspirare sinit, clipeoque inliditur ignis

frigidus, et viso pallescit flamma veneno.

inicit Aesonides dextram adque ardentia
						mittit

cornua, dein totis propendens viribus haeret.

ille virum atque ipsam tunc te, Medea, recusans

concutit et tota nitentem carminis ira

portat iners; tandem gravius mugire recedens

incipit et fesso 
						victus descendere cornu.

respicit hinc socios immania vincula poscens

Aesonides, iamque ora premit trahiturque trahitque

obnixusque genu superat cogitque trementes

sub iuga aena toros. 
						alium dehinc turbida Colchis

exarmat lentumque offert timideque minantem,

iamque propinquanti noctem implicat; ille fatiscens

in caput inque umeros ipsa vi molis et irae

proruit. invadit totusque incumbit Iason

desuper atque suis detixum 
						flatibus urget,

utque dedit vinclis validoque obstrinxit aratro,

suscitat ipse genu saevaque agit insuper
						hasta,

non secus a 
						medio quam si telluris hiatu

terga recentis equi primumque invasit habenis

murmur et in summa Lapithes apparuit Ossa.

Ille velut campos Libyes ac pinguia Nili

fertilis arva secet, plena sic semina dextra

spargere gaudet agris oneratque novalia bello

Martius hic primum ter vomere fusus ab ipso

clangor et ex omni sonuertnt cornua sulco;

bellatrix tunc gleba quati pariterque creari

armarique phalanx totisque insurgere campis.

cessit et ad socios paulum se rettulit heros

opperiens, ubi prima sibi daret agmina tellus.

at vero 
						ut summis iam rura recedere cristis

vidit et infesta vibrantes casside terras,

advolat atque, imo 
						tellus qua proxima collo

necdum 
						umeri videre diem, prior ense sequaci

aequat humo truncos; rutilum thoraca sequenti

aut primas a matre manus premit obvius ante,

nec magis aut illis aut illis milibus ultra

sufficit, ad dirae quam cum Tirynthius hydrae

agmina Palladios defessus respicit ignes.

ergo iterum ad socias convertere Colchidos
						artes

et galeae nexus ac vincula dissipat imae,

cunctaturque tamen totique occurrere bello

ipse cupit; spes nulla datur, sic undique densant

terrigenae iam signa duces, clamorque tubaeque.

iamque omnes videre 
						virum, iamque omnia contra

tela micant. tum vero amens discrimine
						tanto,

quam modo Tartareo galeamn Medea veneno



in medios torsit; conversae protinus hastae.

qualis ubi attonitos 
						maestae Phrygas annua Matris

ira vel exsectos lacerat Bellona comatos,

haud secus accensas subito Medea cohortes

implicat et miseros agit in sua proelia fratres:

omnis ibi 
						Aesoniden sterni putat, omnibus ira

talis erat. stupet Aeetes ultroque furentes

ipse viros revocare cupit, sed cuncta iacebant

agmina, nec quisquam primus ruit aut super
						ullus

linquitur, atque hausit subito sua funera tellus.

Protinus in fluvium fumantibus evolat armis

Aesonides, qualis Getico de pulvere Mavors

intrat equis uritque gravem sudoribus Hebrum,

aut niger ex antris rutilique a fulminis aestu

cum furit et Siculo respirat in aequore Cyclops.

redditus hic tandem sociosque amplexus
						ovantes

haud iam mendacem promissa reposcere regem

dignatur; nec, si ipse sibi terga ingerat ultro

qui pepigit, velit in pacem dextramque reverti

amplius; ambo truces, ambo abscessere minantes.

At trepidam in thalamis et iam sua facta paventem

Colchida circa omnes pariter furiaeque minaeque

patris habent; nec caerulei timor aequoris ultra,

nec miserae terra ulla procul; quascumque per undas

ferre fugam, quamcumque cupit iam scandere puppem

ultima virgineis tunc flens dedit oscula vittis,

quosque fugit complexa toros crinemque genasque

ante †peranti† carpsit vestigia somni,

atque haec impresso gemuit miseranda cubili:

'o mihi si profugae genitor nunc ille 
						supremos

amplexus, Aeeta, dares fletusque videres

ecce meos. ne crede, pater, non carior ille est,

quem sequimur; tumidis utinam simul obruar undis.

tu, precor, haec longa placidus mox sceptra senecta

tuta geras, meliorque tibi sit cetera proles.'

dixit et Haemonio numquam spernenda marito

condita letiferis promit 
						medicamina cistis,

virgineosque sinus ipsumque monile venenis

implicat ac saevum super omnibus addidit ensem.

inde velut torto Furiarum erecta flagello

prosilit, attonito qualis pede prosilit Ino

in freta nec parvi meminit conterrita nati,

quem tenet; extremum coniunx ferit inritus Isthmon.

Iam prior in lucos curis urgentibus heros

venerat et nemoris sacra se nocte tegebat,

tum quoque siderea clarus procul ora iuventa.

qualis adhuc sparsis comitum per lustra catervis

Latmius aestiva residet venator in umbra,

dignus amore deae, velatis cornibus et iam

Luna venit: roseo talis per nubila ductor

implet honore nemus talemque exspectat amantem.

ecce autem pavidae virgo de more columbae,

quae super ingenti circumdata praepetis umbra

in quemcumque tremens hominem cadit, haut secus illa

acta timore gravi mediam se misit; at ille

excepit blandoque prior sic ore locutus:

'o decus in nostros magnum ventura penates

solaque tantarum virgo haut indigna viarum

causa reperta duci, mihi iam non ulla requiro

vellera, teque meae satis est quaesisse carinae.

verum age et hoc etiam, quando potes, adice tantis

muneribus 
						meritisque tuis; namque aurea iussi

terga referre sumus; socios ea gloria tangit.'

sic ait et primis supplex dedit oscula palmis.

Contra virgo novis iterum singultibus orsa est:

'linquo domos patrias te propter opesque meorum;

nec iam nunc regina loquor sceptrisque relictis

vota sequor: serva hanc profugae, prior ipse dedisti

quam (scis nempe) fidem. di nostris vocibus adsunt,

sidera et haec te meque vident. tecum aequora, tecum

experiar quascumque vias, modo nequis abactam

huc referat me forte dies oculisque parentis

ingerar; hoc superos, 
						hoc te quoque deprecor, hospes.'

Haec ait atque furens rapido per devia passu

tollitur. ille haeret comes et miseratur euntem,

cum subito ingentem media inter nubila flammam

conspicit et saeva vibrantes luce tenebras.

'quis rubor iste poli? quod tam lugubre refulsit

sidus?' ait. reddit trepido cui talia virgo:

ipsius en oculos et lumina torva draconis

aspicis; ille suis haec vibrat fulgura cristis:

me patiens contra solam videt ac vocat ultro,

ceu solet, et blanda poscit me pabula lingua.

dic age nunc, utrum vigilanti hostemque videnti

exuvias auferre velis, an lumina somno

mergimus et domitum potius tibi tradimus
						anguem?'

ille silet: tantus subiit tum
						virginis horror.

Iamque manus Colchis crinemque intenderat astris,

carmina barbarico fundens pede, teque ciebat,

Somne pater: 'Somne omnipotens, te Colchis ab omni

orbe voco inque unum iubeo nunc ire draconem,

quae freta saepe tuo domui, quae nubila cornu

fulminaque et
						toto quicquid micat aethere; sed nunc,

nunc age maior ades fratrique simillime Leto.

te quoque, Phrixeae pecudis fidissime custos,

tempus ab hac oculos 
						tandem deflectere cura.

quem metuis me adstante 
						dolum? servabo parumper

ipsa nemus; longum interea tu pone laborem.'

ille haut Aeolio discedere fessus ab auro

nec dare permissae, quamvis iuvet, ora quieti

sustinet; ac primi percussus nube soporis

horruit et dulces excussit ab arbore 
						somnos.

contra Tartareis Colchis spumare venenis

cunctaque Lethaei quassare silentia rami

perstat et adverso luctantia lumina cantu

obruit atque omnem linguaque manuque
						fatigat

vim Stygiam, ardentes donee sopor occupet iras.

iamque altae cecidere iubae, nutatque coactum

iam caput atque ingens extra sua vellera cervix,

ceu refluens Padus aut septem proiectus in amnes

Nilus et Hesperium veniens Alpheos in orbem.

ipsa caput cari postquam Medea draconis

vidit humi, fusis circum proiecta lacertis

seque suumque simul flevit crudelis
						aluminum:

'non ego te sera talem sub nocte videbam

sacra ferens epulasque tibi, nee talis hianti

mella dabam ac nostris nutribam fida
						venenis.

quam gravida nunc mole iaces, quam segnis inertem

flatus habet; nec te saltem, miserande, peremi.

heu saevum passure diem: iam nulla
						videbis

vellera, nulla tua fulgentia dona sub umbra.

cede adeo inque aliis senium nunc digere 
						lucis

immemor, oro, mei, nec me tua sibila toto

exagitent infesta mari. sed tu quoque cunctas,

Aesonide, dimitte moras atque effuge
						raptis

velleribus. patrios exstinxi noxia tauros;

terrigenas in fata dedi; fusum ecce draconis

corpus habes, iamque omne nefas, iam, spero, peregi.'

quaerenti tunc deinde viam, qua se arduus heros

ferret ad aurigerae caput arboris,'eia, per ipsum

scande age et adverso gressus' ait 'imprime dorso.'

nec mora fit. dictis fidens Cretheia proles

calcat et aeriam quamvis perfertur ad ornum,

cuius adhuc rutilam servabant bracchia pellem,

nubibus accensis similem aut cum veste recincta

labitur ardenti Thaumantias obvia Phoebo.

corripit optatum decus extremumque laborem

Aesonides, longosque sibi gestata per annos

Phrixeae monumenta fugae vix reddidit arbor

cum gemitu, tristesque super coiere tenebrae.

egressi relegunt campos et fluminis ora

summa petunt. micat omnis ager, villisque comantem

sidereis totos pellem nunc fundit in artus,

nunc in colla refert, nunc implicat ille sinistrae.

talis ab Inachiis Nemeae Tirynthius antris

ibat, adhuc aptans 
						umeris capitique leonem.

ut vero sociis, qui tunc praedicta tenebant

ostia, per longas apparuit aureus umbras,

clamor ab Haemonio surgit grege; se quoque gaudens

promovet ad primas iuveni ratis obvia
						ripas.

praecipites agit ille
						gradus atque aurea misit

terga prius; mox attonita cum virgine puppem

insilit ac rapta victor consistit in hasta.

Interea patrias saevus venit horror ad aures

fata domus luctumque ferens. fraudemque fugamque

virginis.hinc subitis †inflexit† frater
						in armis,

urbs etiam mox tota colt, volat ipse senectae

immemor Aeetes, complentur litora bello

nequiquam; fugit immissis nam puppis habenis

Mater adhuc ambas tendebat in aequora palmas

et soror atque omnes aliae matresque nurusque

Colchides aequalesque tibi, Medea, puellae.

extat sola parens impletque ululatibus auras.

'siste fugam, medio refer huc ex aequore puppem,

nata, potes. quo' clamat 'abis? hic
						turba tuorum

omnis et iratus nondum pater; haec tua tellus

sceptraque. quid terris solam te credis Achaeis?

quis locus Inachias inter tibi, barbara, natas?

istane vota domus exspectatique hymenaei?

hunc petii grandaeva diem? vellem unguibus uncis

ut volucris possem praedonis in ipsius ora

ire ratemque supra claroque reposcere cantu

quam genui. Albano fuit haec promissa tyranno,

non tibi; nil tecum miseri pepigere parentes,

Aesonide; non hoc Pelias evadere furto

te iubet aut ullas Colchis abducere natas.

vellus habe et nostris siquid super accipe templis.

sed quid ego quemquam immeritis incuso
						querellis?

ipsa fugit tantoque (nefas) ipsa ardet amore.

hoc erat, infelix, redeunt nam singula menti,

ex quo Thessalici subierunt Colchida reges,

quod nullae te, nata, dapes, non ulla iuvabant

tempora. non ullus tibi tum color aegraque verba

errantesque genae atque alieno gaudia vultu

semper erant. cur tanta mihi non
						prodita pestis,

ut gener Aesonides nostra consideret aula

nec 
						talem paterere fugam, commune fuisset

aut certe nunc omne nefas, iremus et ambae

in quascumque vias? pariter petiisse iuvaret

Thessaliam et saevi quaecumque est hospitis urbem.'

sic genetrix, similique implet soror omnia questu

exululans; famulae pariter clamore supremo

in vacuos dant verba notos dominamque reclamant

nomine; te venti procul et tua fata ferebant.

Inde diem noctemque
						volant. redeuntibus aura

gratior, et notae Minyis transcurrere terrae,

cum subito Erginus puppi sic fatur ab alta:

'vos' ait 'Aesonide, contenti vellere capto,

nec via quae superet nec quae fortuna videtis.

crastina 
						namque dies trucis ad confinia ponti

Cyaneasque vocat, meminique, o Tiphy,
						tuorum

saxa per illa, pater, memini, venerande, laborum.

mutandum, o socii, nobis iter; altera ponti

eluctanda via et cursu, quem fabor, eundum est.

haud procul hinc ingens Scythici ruit exitus Histri,

fundere non uno tantum quem flumina cornu

accipimus; septem exit aquis, septem ostia pandit.

illius adversi nunc ora petamus et undam,

quae latus in laevum
						ponti cadit; inde sequemur

ipsius amnis iter, donec nos flumine certo

proferat inque aliud reddat mare. sint age tanti,

Aesonide, quaecumque morae quam saeva subire

saxa iterum, quam Cyaneos perrumpere montes;

sat mihi: non totis Argo redit ecce corymbis.'

haec ait ignarus fixas iam numine rupes

stare neque adversis ultra concurrere saxis.

reddidit Aesonides:'et te, 
						fidissime rector,

haud vani tetigere metus, nec me ire recuso

longius et cunctis redeuutem ostendere terris.'

protinus inde alios flectunt regesque locosque

adsuetumque petunt plaustris migrantibus aequor.

Puppe procul summa vigilis post terga magistri

haeserat auratae genibus Medea Minervae;

atque ibi deiecta residens in lumina palla

flebat adhuc, quamquam Haemoniis cum regibus iret,

sola tamen nec coniugii secura futuri.

illam Sarmatici miserantur litora ponti,

illa Thoanteae transit defleta 
						Dianae.

nulla palus, nullus Scythiae non maeret euntem

amnis; Hyperboreas movit conspecta pruinas,

tot modo regna tenens; ipsi 
						quoque murmura ponunt

iam Minyae, iam ferre volunt. vix allevat ora

ad seras, siquando, dapes, quas carus lason

ipse dabat, iam 
						nubiferam transire Carambin

significans, iam regna Lyci, totiensque gementem

fallit ad Haemonios hortatus surgere montes.

Insula Sarmaticae Peuce stat nomine nymphae,

torvus ubi et ripa semper metuendus utraque

in freta per saevos Hister descendit alumnos.

solvere in hoc tandem resides dux litore curas

ac primum socios ausus sua pacta docere

promissamque fidem thalami foedusque iugale.

ultro omnes laeti instigant meritamque fatentur.

ipse autem invitae
						iam Pallados erigit aras

incipit Idaliae numen nec spernere divae,

praecipueque sui, siquando, in tempore pulcher

coniugii 
						Minyas numquam magis eminet inter:

qualis sanguineo victor Gradivus ab Hebro

Idalium furto subit aut dilecta Cythera,

seu cum caelestes Alcidae invisere mensas

iam vacat et fessum Iunonia sustinet Hebe.

adnuit unanimis Venus, hortatorque Cupido

suscitat adfixam maestis Aeetida curis;

ipsa suas illi croceo subtegmine vestes

induit, ipsa suam duplicem Cytherea coronam

donat et arsuras alia cum virgine gemmas.

tum novus implevit vultus honor, ac sua flavis

reddita cura comis,
						graditurque oblita malorum.

sic ubi Mygdonios planctus sacer abluit
						Almo,

laetaque iam Cybele festaeque per oppida taedae,

quis modo tam 
						saevos adytis fluxisse cruores

cogitet? aut ipsi qui iam meminere ministri?

inde ubi sacrificas cum coniuge venit ad aras

Aesonides unaque adeunt pariterque precari

incipiunt, ignem Pollux undamque iugalem

praetulit, et dextrum pariter vertuntur in orbem.

sed neque se pingues tum candida flamma per auras

explicuit, nec tura videt concordia Mopsus,

promissam nec stare fidem, 
						breve tempus amorum.

odit utrumque simul, simul et miseratur utrumque

et tibi tum nullos optavit, barbara, natos.

mox epulas et sacra parant; silvestria laetis

praemia venatu facili quaesita supersunt;

pars veribus, pars undanti despumat aeno.

gramineis ast inde toris discumbitur, olim

Hister anhelantem Peucen quo presserat antro.

ipsi inter medios rosea radiante iuventa

altius inque sui sternuntur velleris auro.

Quis novus inceptos timor impediit hymenaeos

turbavitque toros et sacra calentia rupit?

Absyrtus subita praeceps cum classe parentis

advehitur profugis infestam lampada Grais

concutiens, diroque premens clamore sororem

atque 'hanc, o siquis vobis dolor iraque, Colchi,

adcelerate viam; neque enim fugit aequore raptor

Iuppiter aut falsi sequitur vestigia tauri.

puppe (nefas) una praedo Phrixea reportat

vellera; qua libuit remeat cum virgine; nobis

(o pudor) et muros et stantia tecta reliquit.

quid mihi deiide satis? nec quaero vellera nec te

accipio, germana, datam; nec foederis ulla

spes erit aut irae quisquam modus. inde reverti

patris ad ora mei tam parvo in tempore fas sit'?

quinquaginta animae me scilicet unaque mersa

sufficiet placare ratis? te, Graecia fallax,

persequor atque tuis hunc quasso moenibus ignem;

nec tibi digna, soror, desum ad conubia frater,

primus et ecce fero quatioque hanc lampada vestro

coniugio, primus celebro dotalia sacra,

qui potui; patriae veniam da, quaeso, senectae.

quin omnes alii pariter populique patresque

mecum adsunt. magni virgo ne regia Solis

Haemonii thalamos adeas despecta mariti,

tot decuit coiisse rates,
						tot fulgere taedas.'

Dixerat atque orans iterum ventosque virosque

perque ratis supplex et remigis

vexilla magistris.

illi autem intorquent truncis frondentibus undam,

quaeque die fuerat 
						raptim formata sub uno

et tantum deiecta suis a montibus arbor

(quid dolor et veterum potuit non ira virorum?)

haud longis iam distat aquis, sequiturque volantem

barbara Palladiam puppem ratis, ostia done

Danubii viridemque vident ante ostia Peucen

ultimaque adgnoscunt Argoi cornua mali.

tum vero clamorem omnes inimicaque tollunt

gaudia, tum gravior remis fragor, ut procul Argo

visa viris, unamque petunt rostra omnia puppem.

princeps navalem nodosi roboris uncum

arripit et longa Styrus prospectat ab unda

coniugio atque iterum sponsae flammatus amore.

iamque alii clipeos et tela trabalia dextris

expediunt, armant alii picis
						unguine flammas;

impatiens tremit hasta morae, nec longius inter,

quam quod tela vetet, superest mare. vocibus urgent

interea et pedibus pulsant tabulata frementes.

Cum subitas videre rates vibrataque flammis

aequora, non una Minyae formidine surgunt,

primus et in puppem deserta virgine ductor

prosilit et summa galeam rapit altus ab hasta;

ense simul clipeoque micat; nec cetera pubes

segnius adreptis in litore constitit armis.

at tibi quae scelerum facies, Medea, tuorum?

quisve pudor Colchos iterum fratremque videnti

quidquid et abscisum vasto iam tuta profundo

credideras? ergo infausto sese occulit antro,

non aliud quam certa mori, seu carus Iason

seu frater Graia victus cecidisset ab hasta.

Haud ita sed summo segnis sedet aethere Iuno

aut sinit extrema Minyas decernere pugna,

nec numero quoniam Colchis nec puppibus aequos.

ergo ubi diva rates hostemque accedere cernit,

ipsa subit terras tempestatumque refringit

ventorumque domos. volucrum gens turbida fratrum

erumpit, classem dextra Saturnia monstrat.

videre, inque unum pariter mare protinus omnes

infesto clamore ruunt inimicaque Colchis

aequora et adversos statuunt a litore fluctus.

Tollitur atque intra Minyas Argoaque vela

Styrus abit; vasto rursus desidit hiatu

abrupta revolutus aqua. iamque omnis in astra

itque reditque ratis, lapsoque reciproca fluctu

descendit. vorat hos vertex, hos agmine toto

gurges agit. simul in
						vultus micat unldique terror;

crebra ruina poli caelestia limina laxat.

non tamen ardentis Styri violentia cedit;

hortatur socios media inter proelia divum:

'transferet ergo meas in quae volet
						oppida dotes

Colchis? et Haemonius nobis succedet
						adulter?

nec mihi tot magnos inter regesque procosque

profuerit prona haud dubii sententia patris?

an virtus praelata viri est et fortior ille,

quem sequitur? iuungam igniferos sine carmine tauros

saevaque Echionii ferro sata persequar hydri.

hoc adeo interea specta de litore pugnas

amborum: victoris eris. iam digna videbis

proelia, iamque illud carum caput ire cruenta

sub freta, semiviri nec murra corpus Achivi

sed pice, sed flammis et olentis sulphure crines.

vos modo vel solum hoc fluctus expellite corpus,

non te, Aeeta pater, generi aut, Sol magne, pudebit.

fallor? an hos nobis magico nunc carmine ventos

ipsa movet diraque levat maria ardua lingua?

atque iterum Aesonides, iterum defenditur arte,

qua solet? haut illi cantus et futile murmur

proderit. ite, rates, et frangite virginis undam.'

dixit et intortis socio cum milite remis

prosilit; at fluctu puppis labefacta reverso

solvitur effunditque viros ipsumque minantem

tunc quoque et elata quaerentem litora dextra.

ibat et arma ferens et strictum naufragus ensem,

incipit et remos et quaerere transtra solutae

sparsa ratis maestasque altis intendere voces

puppibus; ast inter tantos succurrere fluctus

nulla potest aut ille †velit†, quotiensque propinquat,

tunc aliud rursus dirimit mare. iam tamen errat

iamque abiit, fundoque iterum violentus ab imo

erigitur; sed fluctus adest magnoque sub altis

turbine figit aquis, et tandem virgine cessit.

Absyrtus visu maeret defixus acerbo.

heu 
						quid agat? qua vi portus et prima capessat

ostia? qua possit Minyas invadere, clausos

quos videt agnoscitque fremens? maria obvia contra

saevaque pugnat hiems totusque in vertice pontus.

abscessit tandem vanaque resedit ab ira

et tanta de clade ratis. latus inde sinistrum

adversamque procul Peuces defertur in oram

cum sociis; gemino nam scinditur insula flexu

Danubii. hac dudum Minyae Pagasaeaque puppis

in statione manent; illinc Aeetius heros

obsidet adversa tentoria Thessala classe

impatiens, pugnaeque datur non ulla 
						potestas.

noctes atque dies vastis mare fluetibus inter

perfurit, expediant donec Iunonia sese

consilia atque aliquem bello ferat anxia finem

At Minyae tanti reputantes ultima belli

urgent et precibus cuncti
						fremituque fatigant

Aesoniden. quid se externa pro virgine clausos

obiciat, quidve illa pati discrimina cogat?

respiceret pluresque animas maioraque fata

tot comitum, qui non furiis nec amore nefando

per freta, sed sola sese virtute sequantur.

an vero ut thalamis raptisque indulgeat unus

coniugiis? id tempus enim. sat vellera Grais,

et posse oblata componere virgine bellum.

quemque suas sinat ire domos, nec Mart.cruento

Europam 
						atque Asiam prima haec committat Erinys.

namque datum hoc fatis trepidus supplexque canebat

Mopsus, ut in seros irent magis ista nepotes

atque alius lueret tam dira incendia raptor.

Ille trahens gemitum tantis ac vocibus impar,

quamquam iura deum et sacri sibi conscia pacti

religio dulcisque movent primordia taedae,

cunctatur mortemque cupit sociatmque pericli

cogitat

haut ultra sociis obsistere pergit.

haec ubi fixa viris, tempus fluctusque quietos

exspectant: ipsam interea, quid restet, amantem

ignorare sinunt decretaque tristia servant.

Sed miser ut vanos, veros ita saepe timores

versat amor fallique sinit nec virginis annos.

ac prior ipsa dolos et quamlibet intima sensit

non fidi iam signa viri
						nimiumque silentes

una omnes. haut illa sui
						tamen immemor umquam

nec subitis turbata minis prior occupat unum

Aesoniden longeque trahit, mox talibus infit:

'me quoque, vir, tecum Minyae,
						fortissima pubes,

nocte dieque movent. liceat cognoscere tandem,

si modo Peliacae non sum captiva carinae

nec dominos decepta sequor consultaque vestra

fas audire mihi. vereor, fidissime coniunx,

nil equidem; miserere tamen promissaque serva

usque ad Thessalicos saltem conubia portus

inque tua me sperne domo. scis te mihi certe,

non socios iurasse tuos. hi reddere forsan

fas habeant, tibi non eadem permissa potestas,

teque simul mecum ipsa traham; non sola reposcor

virgo nocens, atque hac pariter rate fugimus omnes.

an fratris te bella mei patriaeque biremes

terrificant magnoque impar urgeris ab hoste?

finge rates alias et adhuc maiora coire

agmina: nulla fides? nullis ego digna periclis?

non merui mortemque tuam comitumque tuorum?

vellem equidem nostri tetigissent litora patris

te sine duxque illis alius quicumque fuisset:

nunc remeant, meque ecce (nefas) et reddere possunt,

nec spes ulla super. quin tu mea respice saltem

coasilia et nimio comitum ne cede timori.

credidit ardentes quis te tunc iungere
						tauros

posse? quis ad saevi venturum templa draconis?

o utinam ergo meus pro te non omnia posset

atque aliquid dubitaret amor. quin nunc quoque quaero

quid iubeas.— heu dure siles, magnumque minatur

nescio quid tuus iste pudor? mene, optime quondam

Aesonide, me ferre preces et supplicis ora

fas erat? haud hoc nunc genitor putat aut dare poenas

iam sceleris dominumque pati.' sic fata parantem

reddere dicta virum furiata mente refugit

vociferans. qualem Ogygias cum tollit in arces

Bacchus et Aoniis inlidit Thyada truncis,

talis erat talemque iugis se virgo ferebat

cuncta pavens: fugit infestos vibrantibus hastis

terrigenas, fugit ardentes exterrita tauros.

si Pagasas vel Peliacas hinc denique nubes

cerneret et tenui Tempe lucentia fumo,

hoc visu contenta mori. tunc tota querellis

egeritur questuque dies, eademque sub astris

sola movet, maestis veluti nox illa sonaret

plena lupis quaterentque truces ieiuna leones

ora vel orbatae traherent suspiria vaccae.

procedit: non gentis honos, non restat imago

Solis avi, non barbaricae decor ille iuventae,

qualis erat, cum Chaonio radiantia trunco

vellera vexit ovans interque ingentia Graium

nomina Palladia virgo stetit altera prora.

haeret, et hinc praesens pudor, hinc decreta suorum

dura premunt. utcumque tamen mulcere gementem

temptat et ipse gemens †et tempera dictis†:

'mene aliquid meruisse putas? me talia
						velle ...'