POSTQUAM Poëta sensit scripturam suam

Ab iniquis observari, et adversarios

Rapere in peiorem partem quam acturi sumus,

Indicio de se ipse erit; vos eritis iudices

Laudine an vitio duci id factum oporteat.

Synapothnescontes Diphili comoedia est.

Eam Commorientes Plautus fecit fabulam.

In Graeca adolescens est qui lenoni eripuit

Meretricem in prima fabula. Eum Plautus locum

Reliquit integrum: eum hic locum sumpsit sibi

In Adelphos; verbum de verbo expressum extulit.

Eam nos acturi sumus novam: pernoscite

Furtumne factum existimetis, an locum

Reprehensum qui praeteritus negligentia est.

Nam quod isti dicunt malevoli, homines nobiles

Eum adiutare, assidueque una scribere;

Quod illi maledictum vehemens esse existimant

Eam laudem hic ducit maximam, quum illis placet

Qui vobis universis et populo placent;

Quorum opera in bello, in otio, in negotio,

Suo quisque tempore usus est sine superbia.

Dehinc ne exspectetis argumentum fabulae:

Senes qui primi venient ii partem aperient;

In agendo partem ostendent. Facite, aequanimitas

Poëtae ad scribendum augeat industriam.

Storax--Non rediit hac nocte a coena Aeschinus,

Neque servulorum quisquam qui adversum ierant.

Profecto hoc vere dicunt: si absis uspiam,

Aut ubi si cesses, evenire ea satius est

Quae in te uxor dicit et quae in animo cogitat

Irata quam illa quae parentes propitii.

Uxor si cesses aut te amare cogitat,

Aut tete amari, aut potare, aut animo obsequi;

Et tibi bene esse soli quum sibi sit male.

Ego quia non rediit filius quae cogito, et

Quibus nunc sollicitor rebus! ne aut ille alserit,

Aut uspiam ceciderit, aut perfregerit

Aliquid. Vah, quemquamne hominem in animum instituere aut

Parare quod sit carius quam ipse est sibi?

Atqui ex me hic non natus est, sed ex fratre. Is adeo

Dissimili studio est iam inde ab adolescentia.

Ego hanc clementem vitam urbanam atque otium

Secutus sum; et, quod fortunatum isti putant,

Uxorem numquam habui. Ille contra haec omnia:

Ruri agere vitam; semper parce ac duriter

Se habere: uxorem duxit; nati filii

Duo: inde ego hunc maiorem adoptavi mihi;

Eduxi a parvulo; habui, amavi pro meo;

In eo me oblecto; solum id est carum mihi.

Ille ut item contra me habeat facio sedulo:

Do, praetermitto: non necesse habeo omnia

Pro meo iure agere. Postremo alii clanculum

Patres quae faciunt, quae fert adolescentia,

Ea ne me celet consuefeci filium;

Nam qui mentiri aut fallere insuerit patrem, aut

Audebit, tanto magis audebit caeteros.

Pudore et liberalitate liberos

Retinere satius esse credo quam metu.

Haec fratri mecum non convenient neque placent.

Venit ad me saepe clamitans, "Quid agis, Micio?

Cur perdis adolescentem nobis? cur amat?

Cur potat? cur tu his rebus sumtum suggeris?

Vestitu nimio indulges; nimium ineptus es."

Nimium ipse est durus praeter aequumque et bonum:

Et errat longe mea quidem sententia

Qui imperium credat gravius esse aut stabilius

Vi quod fit quam illud quod amicitia adiungitur.

Mea sic est ratio, et sic animum induco meum:

Malo coactus qui suum officium facit

Dum id rescitum iri credit tantisper cavet:

Si sperat fore clam rursum ad ingenium redit.

Ille quem beneficio adiungas ex animo facit;

Studet par referre: praesens absensque idem erit.

Hoc patrium est, potius consuefacere filium

Sua sponte recte facere quam alieno metu.

Hoc pater ac dominus interest: hoc qui nequit,

Fateatur nescire imperare liberis.

Sed estne hic ipsus de quo agebam? et certe is est.

Nescio quid tristem video: credo iam ut solet

Iurgabit. Salvum te advenire, Demea,

Gaudemus.

Ehem, opportune: te ipsum quaerito.

Quid tristis es?

Siet, quid tristis ego sim?

Quid fecit?

Quicquam; nec metuit quemquam; neque legem putat

Tenere se ullam: nam illa quae antehac facta sunt

Omitto: modo quid designavit!

Fores effregit atque in aedes irruit

Alienas: ipsum dominum atque omnem familiam

Mulcavit usque ad mortem: eripuit mulierem

Quam amabat. Clamant omnes indignissime

Factum esse. Hoc advenienti quot mihi, Micio,

Dixere! in ore est omni populo. Denique,

Si conferendum exemplum est, non fratrem videt

Rei dare operam, ruri esse parcum ac sobrium?

Nullum huius simile factum. Haec quum illi, Micio,

Dico tibi dico: tu illum corrumpi sinis.

Homine imperito nunquam quicquam iniustius,

Qui nisi quod ipse fecit nihil rectum putat.

Quorsum istuc?

Non est flagitium, mihi crede, adolescentulum

Scortari neque potare; non est; neque fores

Effringere. Haec si neque ego neque tu fecimus,

Non siit egestas facere nos. Tu nunc tibi

Id laudi ducis quod tum fecisti inopia?

Iniurium est; nam si esset unde id fieret,

Faceremus: et tu illum tuum, si esses homo,

Sineres nunc facere, dum per aetatem licet,

Potius quam, ubi te exspectatum eiecisset foras,

Alieniore aetate post faceret tamen.

Pro Iupiter! tu homo adigis me ad insaniam.

Non est flagitium, facere haec adolescentulum?

Ausculta: ne me obtundas de hac re saepius.

Tuum filium dedisti adoptandum mihi:

Is meus est factus: si quid peccat Demea,

Mihi peccat: ego illi maximam partem feram.

Obsonat, potat, olet unguenta; de meo.

Amat; a me argentum dabitur dum erit commodum:

Ubi non erit fortasse excludetur foras.

Fores effregit; restituentur: discidit

Vestem; resarcietur. Est, Dis gratia,

Et unde haec flant, et adhuc non molesta sunt.

Postremo aut desine, aut cedo quemvis arbitrum:

Te plura in hac re peccare ostendam.

Pater esse disce ab illis qui vere sciunt.

Natura tu illi pater es, consiliis ego.

Tun consulis quicquam?

Sicine agis?

Curae est mihi.

Curemus aequam uterque partem: tu alterum,

Ego item alterum; nam ambos curare propemodum

Reposcere illum est quem dedisti.

Mihi sic videtur.

Profundat, perdat, pereat: nihil ad me attinet.

Iam si verbum unum posthac----

Irascere?

Aegre est: alienus non sum: si obsto, hem, desino.

Unum vis curem; curo; et est Dis gratia

Quum ita ut volo est. Iste tuus ipse sentiet

Posterius--nolo in illum gravius dicere.

Nec nihil neque omnia haec sunt quae dicit; tamen

Nonnihil molesta sunt haec mihi: sed ostendere

Me aegre pati illi nolui: nam ita est homo;

Quum placo adversor sedulo et deterreo.

Tamen vix humane patitur: verum si augeam,

Aut etiam adiutor sim eius iracundiae,

Insaniam profecto cum illo; etsi Aeschinus

Nonnullam in hac re nobis facit iniuriam.

Quam hic non amavit meretricem? aut cui non dedit

Aliquid? postremo, nuper (credo iam omnium

Taedebat) dixit velle uxorem ducere.

Sperabam iam defervisse adolescentiam:

Gaudebam. Ecce autem de integro. Nisi quicquid est

Volo scire, atque hominem convenire si apud forum est.

Obsecro, populares, ferte misero atque innocenti auxilium:

Subvenite inopi.

Quid respectas? nihil pericli est: nunquam dum ego adero hic te tanget.

Ego istam invitis omnibus--

Quamquam est scelestus non committet hodie unquam iterum ut vapulet.

Aeschine audi: ne te ignarum fuisse dicas meorum morum;

Leno ego sum.

Tu quod te posterius purges hanc iniuriam mihi nolle

Factam esse huius non faciam: crede hoc; ego meum ius persequar;

Neque tu verbis solves unquam quod mihi re male feceris.

Novi ego vestra haec:"Nollem factum;" iusiurandum dabitur te esse

Indignum iniuria hac; indignis quum egomet sim acceptus modis.

Abi prae strenue ac fores aperi.

I intro iam nunc.

Nimium istoc abisti: hic propter hunc adsiste. Hem, sic volo.

Cave nunc iam oculos a meis oculis quoquam demoveas tuos:

Ne mora sit si innuerim quin pugnus continuo in mala haereat.

Istuc volo ergo ipsum experiri.

O facinus indignum!

Non innueram: verum in istam partem potius peccato tamen.

I nunc iam.

Si possiderem ornatus esses ex tuis virtutibus.

Quid tibi rei mecum est?

Tetigin tui quicquam?

Qui tibi magis licet meam habere pro qua ego argentum dedi?

Responde.

Nam si molestus pergis esse iam intro abripiere atque ibi

Usque ad necem operiere loris.

O hominem impurum! hicine libertatem aiunt aequam esse omnibus?

Si satis iam debacchatus es leno audi si vis nunc iam.

Egon debacchatus sum autem, an tu in me?

Quam rem? quo redeam?

Cupio; aequi modo aliquid.

Leno sum, fateor, pernicies communis adolescentium;

Periurus, pestis; tamen tibi a me nulla orta est iniuria.

Nam hercle etiam hoc restat.

Minis viginti tu illam emisti; quae res tibi vertat male.

Argenti tantum dabitur.

Coges me?

Quae libera est; nam ego liberali illam assero causa manu.

Nunc vide utrum vis; argentum accipere, an causam meditari tari tuam?

Delibera hoc dum ego redeo leno.

Minime miror qui insanire occipiunt ex iniuria.

Domo me eripuit; verberavit; me invito abduxit meam:

Homini misero plus quingentos colaphos infregit mihi.

Ob malefacta haec tantidem emtam postulat sibi tradier.

Verum enim, quando bene promeruit, fiat: suum ius postulat.

Age iam cupio, si modo argentum reddat. Sed ego hoc hariolor;

Ubi me dixero dare tanti, testes faciet ilico

Vendidisse me: de argento somnium: mox; "Cras redi."

Id quoque possum ferre si modo reddat; quanquam iniurium est.

Verum cogito id quod res est: quando eum quaestum occeperis,

Accipienda et mussitanda iniuria adolescentium est.

Sed nemo dabit: frustra has egomet mecum rationes puto.

Tace, egomet conveniam iam ipsum: cupide accipiat faxo; atque etiam

Bene dicat secum esse actum. Quid istuc, Sannio, est quod te audio

Nescio quid concertasse cum hero?

Certationem comparatam quam haec hodie inter nos fuit:

Ego vapulando, ille verberando, usque ambo defessi sumus.

Tua culpa.

Qui potui melius qui hodie usque os praebui?

Pecuniam in loco negligere maximum interdum est lucrum.

Metuisti; si nunc de tuo iure concessisses paululum, atque

Adolescenti esses morigeratus, hominum homo stultissime,

Ne non tibi istuc foeneraret?

Nunquam rem facies: abi: nescis inescare homines, Sannio.

Credo istuc melius esse: verum ego nunquam adeo astutus fui

Quin quicquid possem mallem auferre potius in praesentia.

Age; novi tuum animum; quasi iam usquam tibi sint viginti minae,

Dum huic obsequare. Praeterea autem te aiunt proficisci Cyprum.

Coëmisse hinc quae illuc veheres multa; navem conductam; hoc, scio,

Animus tibi pendet. Ubi illinc, spero, redieris tamen hoc ages.

Nusquam pedem. Perii hercle; hac illi spe hoc inceperunt.

Inieci scrupulum homini.

Ut in ipso articulo oppressit. Emtae mulieres

Complures; et item hine alia quae porto Cyprum.

Nisi eo ad mercatum venio, damnum maximum est.

Nunc si hoc omitto actum agam; ubi illinc rediero

Nihil est; refrixerit res. "Nunc demum venis?

Cur passus? ubi eras?" Ut sit satius perdere

Quam aut hic nunc manere tam diu, aut tum persequi.

Iamne enumerasti id quod ad te rediturum putes?

Hocine illo dignum est? hocine incipere Aeschinum?

Per oppressionem ut hanc mihi eripere postulet?

Labascit. Unum hoc habeo: vide si satis placet:

Potius quam venias in periculum, Sannio,

Servesne an perdas totum, dividuum face:

Minas decem conradet alicunde.

Etiam de sorte nunc venio in dubium miser?

Pudet nihil: omnes dentes labefecit mihi:

Praeterea colaphis tuber est totum caput.

Etiam insuper defrudat? nusquam abeo.

Numquid vis quin abeam?

Ut ut haec sunt acta, potius quam lites sequar,

Meum mihi reddatur; saltem quanti emta est, Syre.

Scio te non usum antehac amicitia mea:

Memorem me dices esse et gratum.

Faciam: sed Ctesiphonem video: laetus est

De amica.

Abs quivis homine, cum est opus, beneficium accipere gaudeas:

Verum enimvero id demum iuvat, si, quem aequum est facere, is bene facit.

O frater frater, quid ego nunc te laudem? Satis certo scio;

Nunquam ita magnifice quicquam dicam id virtus quin superet tua.

Itaque unam hanc rem me habere praeter alios praecipuam arbitror,

Fratrem homini nemini esse primarum artium magis principem.

O Ctesipho.

Quid est?

Qui omnia sibi post putavit esse prae meo commodo;

Maledicta, famam, meum amorem, et peccatum in se transtulit:

Nihil pote supra. Quidnam foris crepuit?

Ubi ille est sacrilegus?

Nihil video.

In tuto est omnis res: omitte vero tristitiam tuam.

Ego illam hercle vero omitto qui quidem te habeam fratrem. O mi Aeschine,

O mi germane; ah, vereor coram in os te laudare amplius,

Ne id assentandi magis quam quo habeam gratum facere existimes.

Age inepte; quasi nunc non norimus nos inter nos, Ctesipho.

Hoc mihi dolet, nos paene sero scisse, et paene in eum locum

Redisse ut si omnes cuperent nihil tibi possent auxiliarier.

Pudebat.

Rem paene ex patria!--Turpe dictu. Deos quaeso ut istaec prohibeant.

Peccavi.

Ego ad forum ibo ut hunc absolvam: tu intro ad illam, Ctesipho.

Syre, insta.

Quamvis etiam maneo otiosus hic.

At ut omne reddat.

Heus, heus, Syre.

Quamprimum absolvitote; ne, si magis irritatus siet,

Aliqua ad patrem hoc permanet, atque ego tum perpetuo perierim.

Non fiet; bono animo es: tu cum illa te intus oblecta interim;

Et lectulos iube sterni nobis, et parari caetera.

Ego iam transacta re convertam me domum cum obsonio.

Ita quaeso: quando hoc bene successit, hilarem hunc sumamus diem.

Obsecro, mea nutrix, quid nunc fiet?

Recte edepol spero.

Iam nunc times, quasi nunquam affueris, nunquam tute pepereris.

Miseram me, neminem habeo; solae sumus: Geta autem hic non adest;

Nec quem ad obstetricem mittam; nec qui arcessat Aeschinum.

Pol is quidem iam hic aderit; nam nunquam unum intermittit diem

Quin semper veniat.

E re nata melius fieri haud potuit quam factum est hera;

Quando vitium oblatum est; quod ad illum attinet potissimum

Talem, tali genere atque animo, natum ex tanta familia.

Ita pol est ut dicis: salvus nobis Deos quaeso ut siet.

Nunc illud est quod si omnes omnia sua consilia conferant,

Atque huic malo salutem quaerant, auxili nihil afferant,

Quod mihique heraeque filiaeque herili est. Vae misero mihi!

Tot res repente circumvallant, unde emergi non potest,

Vis, egestas, iniustitia, solitudo, infamia.

Hocine saeclum? O scelera, O genera sacrilega, O hominem impium!

Me miseram! quidnam est quod sic video timidum et properantem Getam?

Quem neque fides neque iusiurandum neque illum misericordia

Repressit neque reflexit, neque quod partus instabat prope,

Cui miserae indigne per vim vitium obtulerat.

Satis quae loquatur.

Me miserum! vix sum compos animi; ita ardeo iracundia.

Nihil est quod malim quam illam totam familiam mihi dari obviam,

Ut ego iram hanc in eos evomam omnem dum aegritudo haec est recens:

Satis mihi id habeam supplici, dum illos ulciscar modo.

Seni animam primum extinguerem ipsi qui illud produxit scelus.

Tum autem Syrum impulsorem, vah, quibus illum lacerarem modis!

Sublimem medium arriperem, et capite pronum in terram statuerem,

Ut cerebro dispergat viam.

Adolescenti ipsi eriperem oculos; posthaec praecipitem darem;

Caeteros ruerem, agerem, raperem, tunderem, et prosternerem.

Sed cesso heram hoc malo impertiri propere?

Hem, quisquis es, sine me.

Te expecto: oppido opportune te obtulisti mihi obviam,

Hera.

Animam recipe.

Actum est.

Aeschinus--

Perii: quare?

Neque id occulte fert: ab lenone ipsus eripuit palam.

Satin hoc certum est?

Me miseram! quid credas iam? aut cui credas? Nostrumne Aeschinum;

Nostram vitam omnium, in quo nostrae spes omnesque opes sitae

Erant; qui sine hac iurabat se unum nunquam victurum diem;

Qui se in sui gremio positurum puerum dicebat patris;

Ita obsecraturum ut liceret sibi hanc uxorem ducere?

Hera, lacrimas mitte, ac potius quod ad hanc rem opus est porro consule;

Patiamurne, an narremus cuipiam?

An hoc proferendum tibi videtur usquam esse?

Iam primum illum alieno animo a nobis esse res ipsa indicat.

Nunc si hoc palam proferimus ille infitias ibit, sat scio.

Tua fama et gnatae vita in dubium veniet. Tum si maxime

Fateatur, quum amet aliam, non est utile hanc illi dari:

Quapropter quoquo pacto tacito est opus.

Non faciam.

Peiore res loco non potest esse quam in quo nunc sita est.

Primum indotata est: tum praeterea quae secunda ei dos erat

Periit: pro virgine dari nuptum non potest. Hoc reliquum est:

Si infitias ibit, testis mecum est annulus quem amiserat.

Postremo, quando ego conscia mihi sum a me culpam esse hanc procul,

Neque pretium neque rem ullam intercessisse illa aut me indignam, Geta,

Experiar.

Abi, atque Hegioni cognato huius rem omnem narrato ordine;

Nam is nostro Simulo fuit summus, et nos coluit maxime.

Nam hercle alius nemo respicit nos.

Curre: obstetricem arcesse, ut cum opus sit ne in mora nobis siet.

Disperii! Ctesiphonem audivi filium

Una affuisse in raptione cum Aeschino.

Id misero restat mihi mali, si illum potest

Qui alicui rei est etiam eum ad nequitiam abducere.

Ubi ego illum quaeram? credo abductum in ganeum

Aliquo: persuasit ille impurus, sat scio.

Sed eccum Syrum ire video: hinc scibo iam ubi siet;

Atque hercle hic de grege illo est: si me senserit

Eum quaeritare, nunquam dicet carnifex.

Non ostendam me id velle.

Quo pacto se haberet enarramus ordine:

Nihil vidi quicquam laetius.

Hominis stultitiam!

Mihi qui id dedissem consilium egit gratias.

Disrumpor.

Dedit praeterea in sumtum dimidium minae:

Id distributum sane est ex sententia.

Huic mandes, si quid recte curatum velis.

Hem, Demea, haud aspexeram te. Quid agitur?

Quid agatur? Vestram nequeo mirari satis

Rationem.

Atque absurda. Pisces ceteros purga, Dromo:

Congrum istum maximum in aqua sinito ludere

Paulisper: ubi ego venero, exossabitur;

Prius nolo.

Et clamo saepe. Salsamenta haec, Stephanio,

Fac macerentur pulchre.

Utrum studione id sibi habet, an laudi putat

Fore si perdiderit gnatum? Vae misero mihi!

Videre videor iam diem illum quum hinc egens

Profugiet aliquo militatum.

Istuc est sapere, non quod ante pedes modo est

Videre, sed etiam illa quae futura sunt

Prospicere.

Ellam intus.

Dementia.

Patris et facilitas prava.

Pudet pigetque.

Non quia ades praesens dico hoc, pernimium interest.

Tu quantus quantus es nihil nisi sapientia es:

Ille somnium. Sineres vero tu illum tuum

Facere haec?

Prius olfecissem quam ille quicquam coeperit?

Vigilantiam tuam tu mihi narras?

Modo ut nunc est quaeso.

Quid eum? vidistine hodie?

Abigam hunc rus. Iamdudum aliquid ruri agere arbitror.

Satin scis ibi esse?

Metui ne haereret hic.

Quid autem?

De psaltria istac.

Nam ut numerabatur forte argentum intervenit

Homo de improviso: coepit clamare, " O Aeschine!

Haecine flagitia facere te! haec te admittere

Indigna genere nostro!"

"Non tu hoc argentum perdis sed vitam tuam."

Salvus sit, spero: est similis maiorum suum.

Syre, praeceptorum plenus istorum ille.

Domi habuit unde disceret.

Nihil praetermitto: consuefacio: denique

Inspicere tanquam in speculum in vitas omnium

Iubeo, atque ex aliis sumere exemplum sibi.

"Hoc facito."

"Hoc laudi est."

Probissime.

Nunc mihi auscultandi. Pisces ex sententia

Nactus sum: hi mihi ne corrumpantur cautio est:

Nam id nobis tam flagitium est quam illa, Demea,

Non facere vobis quae modo dixti: et, quod queo,

Conservis ad eundem istunc praecipio modum:

"(Hoc salsum est; hoc adustum est; hoc lautum est parum,

Illud recte: iterum sic memento:" sedulo

Moneo quae possum pro mea sapientia.

Postremo tanquam in speculum in patinas, Demea,

Inspicere iubeo, et moneo quid facto usus siet.

Inepta haec esse nos quae facimus sentio:

Verum quid facias? ut homo est, ita morem geras.

Numquid vis?

Tu rus hinc abis?

Ubi si quid bene praecipias nemo obtemperet?

Ego vero hinc abeo, quando is quamobrem huc veneram

Rus abiit: illum curo unum: ille ad me attinet.

Quando ita vult frater, de istoc ipse viderit.

Sed quis illic est procul quem video? estne hic Hegio,

Tribulis noster? si satis cerno, is hercle est: vah,

Homo amicus nobis iam inde a puero. Di boni!

Nae illiusmodi iam nobis magna civium

Penuria est: homo antiqua virtute ac fide.

Haud cito mali quid ortum ex hoc sit publice.

Quam gaudeo ubi etiam huius generis reliquias

Restare video! Ah, vivere etiam nunc libet.

Opperiar hominem hic, ut salutem et conloquar.

Pro Di immortales, facinus indignum, Geta.

Quid narras?

Tam illiberale facinus esse ortum? O Aeschine,

Pol haud paternum istuc dedisti.

De psaltria hac audivit: id illi nunc dolet

Alieno: pater is nihili pendit. Hei mihi!

Utinam hic prope adesset alicubi, atque audiret haec.

Nisi facient quae illos aequum est, haud sic auferent.

In te spes omnis, Hegio, nobis sita est.

Te solum habemus: tu es patronus, tu parens:

Ille tibi moriens nos commendavit senex.

Si deseris tu, periimus.

Neque faciam, neque me satis pie posse arbitror.

Adibo. Salvere Hegionem plurimum

Iubeo.

Quid autem?

Quem fratri adoptandum dedisti, neque boni

Neque liberalis functus officium est viri.

Quid istuc est?

Atque aequalem?

Vitiavit.

Quod est gravissimum.

Vero amplius; nam hoc quidem ferendum aliquo modo est:

Persuasit nox, amor, vinum, adolescentia:

Humanum est. Ubi scit factum, ad matrem virginis

Venit ipsus ultro lacrimans, orans, obsecrans,

Fidem dans, iurans se illam ducturum domum.

Ignotum est; tacitum est; creditum est. Virgo ex eo

Compressu gravida facta est: mensis hic decimus est.

Ille bonus vir nobis psaltriam, si Dis placet,

Paravit quicum vivat, illam deserit.

Pro certon tu istaec dicis?

In medio est; ipsa virgo; res ipsa: hic Geta

Praeterea, ut captus est servorum non malus

Neque iners, alit illas: solus omnem familiam

Sustentat: hunc abduce, vinci; quaere rem.

Immo hercle extorque, nisi ita factum est, Demea.

Postremo non negabit: coram ipsum cedo.

Pudet: nec quid agam neque quid huic respondeam

Scio.

Iuno Lucina, fer opem: serva me, obsecro.

Numnam illa quaeso parturit?

Illaec fidem nunc vestram implorat, Demea:

Quod vos vis cogit, id voluntate impetret.

Haec primum ut fiant Deos quaeso ut vobis decet:

Sin aliter animus vester est, ego, Demea,

Summa vi defendam hanc atque illum mortuum.

Mihi cognatus erat: una a pueris parvulis

Sumus educti; una semper militiae et domi

Fuimus; paupertatem una pertulimus gravem.

Quapropter nitar, faciam, experiar, denique

Animam relinquam potius quam illas deseram.

Quid mihi respondes?

Is quod mihi de hac re dederit consilium id sequar.

Sed Demea hoc tu facito, cum animo cogites

Quam vos facillime agitis, quam estis maxime

Potentes, dites, fortunati, nobiles,

Tam maxime vos aequo animo aequa noscere

Oportet, si vos vultis perhiberi probos.

Redito: fient quae fieri aequum est omnia.

Decet te facere. Geta duc me intro ad Sostratam.

Non me indicente haec fiunt. Utinam hic sit modo

Defunctum: verum nimia illaec licentia

Profecto evadet in aliquod magnum malum.

Ibo ac requiram fratrem, ut in eum haec evomam.

Bono animo fac sis, Sostrata; et istam, quod potes,

Fac consolere. Ego Micionem, si apud forum est,

Conveniam; atque ut res gesta est narrabo ordine.

Si est facturus ut sit officium suum,

Faciat: sin aliter de hac re est eius sententia,

Respondeat mihi; ut quid agam quamprimum sciam.

Ain patrem hinc abisse rus?

Nunc cum maxime operis aliquid facere credo.

Quod cum salute eius fiat, ita se defatigarit velim,

Ut triduo hoc perpetuo prorsum e lecto nequeat surgere.

Ita fiat, et istoc si quid potis est rectius.

Misere nimis cupio, ut coepi, perpetuum in laetitia degere:

Et illud rus nulla alia causa tam male odi, nisi quia prope est:

Quod si abesset longius,

Prius nox oppressisset illic quam huc reverti posset iterum.

Nunc ubi me illic non videbit iam huc recurret, sat scio.

Rogitabit me ubi fuerim; quem ego hodie toto non vidi die.

Quid dicam?

Cliens, amicus, hospes, nemo est vobis?

Hisce opera ut data sit.

Interdiu: sed si hic pernocto, causae quid dicam, Syre?

Vah, quam vellem etiam noctu amicis operam mos esset dari.

Quin tu otiosus es: ego illius sensum pulchre calleo.

Quum fervit maxime tam placidum quam ovem reddo.

Laudarier te audit libenter: facio te apud illum Deum:

Virtutes narro.

Quasi puero gaudio. Hem tibi autem.

Pater est?

Si quid rogabit, nusquam tu me: audistin?

Nae ego homo sum infelix: primum fratrem nusquam invenio gentium:

Praeterea autem dum illum quaero a villa mercenarium

Vidi: is filium negat esse ruri: nec quid agam scio.

Syre.

Quid hoc, malum, infelicitatis? nequeo satis decernere;

Nisi me credo huic esse natum rei, ferendis miseriis.

Primus sentio mala nostra; primus rescisco omnia;

Primus porro obnuntio: aegre solus si quid fit fero.

Rideo hunc: primum ait se scire; is solus nescit omnia.

Nunc redeo: si forte frater redierit viso.

Obsecro vide ne ille huc prorsus se irruat.

Ego cavebo.

Nam me iam in cellam aliquam cum illa concludam: id tutissimum est.

Age, tamen ego hunc amovebo.

Non hercle hic quidem durare quisquam, si sic fit, potest.

Scire equidem volo quot mihi sint domini: quae haec est miseria?

Quid ille gannit? quid vult? quid ais bone vir? est frater domi?

Quid, malum, "Bone vir," mihi narras? Equidem perii.

Rogitas? Ctesipho me pugnis miserum et istam psaltriam

Usque occidit.

Quamobrem?

Produxe aibas?

Nihil pepercit. Non puduisse verberare hominem senem,

Quem ego modo puerum tantillum in manibus gestavi meis?

Laudo, Ctesipho; patrissas: abi, virum te iudico.

Laudas? Nae ille continebit posthac si sapiet manus.

Fortiter.

Qui referire non audebam, vicit: hui, perfortiter!

Non potuit melius: idem quod ego sensit te esse huic rei caput.

Sed estne frater intus?

Scio ubi sit; verum hodie nunquam monstrabo.

Diminuetur tibi quidem iam cerebrum.

Illius hominis; sed locum novi ubi sit.

Nostin porticum apud macellum hanc deorsum?

Praeterito hac recta platea sursum: ubi eo veneris,

Clivus deorsum versus est: hac te praecipitato: postea

Est ad hanc manum sacellum; ibi angiportum propter est.

Quonam?

Id quidem angiportum non est pervium.

Censen hominem me esse? erravi. In porticum rursum redi:

Sane hac multo propius ibis, et minor est erratio.

Scin Cratini huius ditis aedes?

Ad sinistram hac recta platea: ubi ad Dianae veneris

Ito ad dextram: priusquam ad portam venias apud ipsum lacum

Est pistrilla et exadversum fabrica: ibi est.

Lectulos in sole ilignis pedibus faciendos dedit.

Ubi potetis vos? Bene sane. Sed cesso ad eum pergere?

I sane. Ego te exercebo hodie ut dignus es, silicernium.

Aeschinus odiose cessat: prandium corrumpitur.

Ctesipho autem in amore est totus. Ego iam prospiciam mihi:

Nam iam adibo, atque unumquicquid quod quidem erit bellissimum

Carpam; et cyathos sorbilans paulatim hunc producam diem.

Ego in hac re nihil reperio quamobrem lauder tantopere, Hegio:

Meum officium facio; quod peccatum a nobis ortum est corrigo:

Nisi si me in illo credidisti esse hominum numero qui ita putant,

Sibi fieri iniuriam ultro si quam fecere ipsi expostules,

Et ultro accusant: id quia non est a me factum agis gratias?

Ah, minime: nunquam te aliter atque es in animum induxi meum.

Sed quaeso ut una mecum ad matrem virginis eas, Micio,

Atque istaec eadem quae mihi dixti tute dicas mulieri;

Suspicionem hanc propter fratrem eius esse et illam psaltriam.

Si ita aequum censes, aut si ita opus est facto, camus.

Nam et illi animum iam relevabis, quae dolore ac miseria

Tabescit; et tuo officio fueris functus: sed si aliter putas,

Egomet narrabo quae mihi dixti.

Omnes quibus res sunt minus secundae magis sunt nescio quomodo

Suspiciosi; ad contumeliam omnia accipiunt magis;

Propter suam impotentiam se semper credunt negligi;

Quapropter te ipsum purgare ipsis coram placabilius est.

Et recte et verum dicis.

Discrucior animi:

Hocine de improviso mali mihi obiici

Tantum, ut neque quid de me faciam neque quid agam certum siet!

Membra metu debilia sunt; animus timore

Obstipuit: pectore consistere nil consili

Quit. Vah! quomodo me ex hac expediam turba? Tanta nunc

Suspicio de me incidit;

Neque ea immerito: Sostrata credit mihi me psaltriam hanc emisse.

Id anus mihi indicium fecit.

Nam ut hinc forte ea ad obstetricem erat missa, ubi eam vidi ilico

Accedo, rogito Pamphila quid agat, iam partus adsiet;

Eone obstetricem arcessat. Illa exclamat, "Abi, abi iam, Aeschine.

Satis diu dedisti verba; sat adhuc tua nos frustrata est fides."

"Hem, quid istuc obsecro," inquam, "est?" "Valeas; habeas illam quae placet."

Sensi ilico id illas suspicari: sed me reprehendi tamen

Ne quid de fratre garrulae illi dicerem, ac fieret palam.

Nunc quid faciam? Dicam fratris esse? Id quidem minime est opus

Usquam efferri. Ac mitto: fieri potis est ut ne qua exeat.

Ipsum id metuo ut credant; tot concurrunt verisimilia.

Egomet rapui; ipse egomet solvi argentum; ad me abducta est domum.

Haec adeo mea culpa fateor fieri. Non me hanc rem patri

Ut ut erat gesta indicasse? Exorassem ut eam ducerem.

Cessatum usque adhuc est: nunc porro, Aeschine, expergiscere!

Nunc hoc primum est: ad illas ibo ut purgem me; accedam ad fores.

Perii! horresco semper ubi pultare hasce occipio miser.

Heus, heus: Aeschinus ego sum: aperite aliquis actutum ostium.

Prodit nescio quis: concedam huc.

Ita uti dixi, Sostrata,

Facite: ego Aeschinum conveniam, ut quomodo acta haec sint sciat.

Sed quis ostium hoc pultavit?

Quid huic hic negoti est?

Tacet. Cur non ludo hunc aliquantisper? Melius est,

Quandoquidem hoc nunquam mihi ipse voluit credere.

Nihil mihi respondes?

Ita? nam mirabar quid hic negoti esset tibi.

Erubuit: salva res est.

Tibi vero quid istic est rei?

Amicus quidam me a foro abduxit modo

Huc advocatum sibi.

Habitant hic quaedam mulieres pauperculae,

Ut opinor; has non nosse te et certo scio;

Neque enim diu huc commigrarunt.

Virgo est cum matre.

Hic meus amicus illi genere est proximus:

Huic leges cogunt nubere hanc.

Nihil: recte: perge.

Nam habitat Mileti.

Sic est.

Quid ipsae? quid aiunt?

Commenta mater est esse ex alio viro

Nescio quo puerum natum; neque eum nominat;

Priorem esse illum; non oportere huic dari.

Eho, nonne haec iusta tibi videntur postea?

Non.

Quid illam ni abducat?

Immisericorditerque; atque etiam, si est, pater,

Dicendum magis aperte, illiberaliter.

Quamobrem?

Fore animi misero quicum illa consuevit prius,

Qui infelix haud scio an illam misere nunc amat,

Quum hanc sibi videbit praesens praesenti eripi,

Abduci ab oculis? Facinus indignum, pater.

Qua ratione istuc? quis despondit? quis dedit?

Cui, quando nupsit? auctor his rebus quis est?

Cur duxit alienam?

Domi virginem tam grandem, dum cognatus hinc

Illinc veniret exspectantem? Haec, mi pater,

Te dicere aequum fuit, et id defendere.

Ridiculum: adversumne illum causam dicerem

Cui veneram advocatus? sed, quid ista, Aeschine,

Nostra? aut quid nobis cum illis? abeamus. Quid est?

Quid lacrimas?

Et scio; nam te amo; quo magis quae agis curae sunt mihi.

Ita velim me promerentem ames dum vivas mi pater,

Ut me hoc delictum admisisse in me id mihi vehementer dolet,

Et me tui pudet.

Liberale: sed vereor ne indiligens nimium sies.

In qua civitate tandem te arbitrare vivere?

Virginem vitiasti quam te ius non fuerat tangere.

Iam id peccatum primum magnum; magnum, at humanum tamen.

Fecere alii saepe item boni: at postquam id evenit, cedo

Numquid circumspexti? aut numquid tute prospexti tibi,

Quid fieret, qua fieret? si te ipsum mihi puduit dicere,

Qua resciscerem? Haec dum dubitas menses abierunt decem.

Prodidisti et te, et illam miseram, et gnatum, quod quidem in te fuit.

Quid? credebas dormienti haec tibi confecturos Deos,

Et illam sine tua opera in cubiculum iri deductum domum?

Nolim ceterarum rerum te socordem eodem modo.

Bono animo es: duces uxorem hanc.

Obsecro, non ludis tu nunc me?

Nisi quia tam misere hoc esse cupio verum eo vereor magis.

Abi domum, ac Deos comprecare ut uxorem arcessas: abi.

Quid? iam uxorem?

Omnes oderint ni magis te quam oculos nunc amo meos.

Quid? quam illam?

Abiit; periit; navem adscendit. Sed cur cessas?

Tu potius Deos comprecare; nam tibi eos certo scio,

Quo vir melior multo es quam ego, obtemperaturos magis.

Ego eo intro ut quae opus sunt parentur: tu fac ut dixi, si sapis.

Quid hoc est negoti! Hoc est patrem esse? aut hoc est filium esse?

Si frater aut sodalis esset, qui magis morem gereret?

Hic non amandus? hicine non gestandus in sinu est? hem!

Itaque adeo magnam mili iniecit sua commoditate curam

Ne forte imprudens faciam quod nolit: sciens cavebo.

Sed cesso ire intro ne morae meis nuptiis egomet siem?

Defessus sum ambulando. Ut, Syre, te cum tua

Monstratione magnus perdat Iupiter!

Perreptavi usque omne oppidum: ad portam, ad lacum:

Quo non? neque illic fabrica ulla erat, neque fratrem homo

Vidisse se aibat quisquam: nunc vero domi

Certum obsidere est usque donec redierit.

Ibo, illis dicam nullam esse in nobis moram.

Sed eccum ipsum: te iamdudum quaero, Micio.

Quidnam?

Boni illius adolescentis.

Capitalia.

O stulte, tu de psaltria me somnias

Agere: hoc peccatum in virginem est civem.

Oho, scis et patere?

Non clamas? non insanis?

Puer natus est.

Audivi.

Quid nunc futurum est?

Illinc huc transferetur virgo.

Istocine pacto oportet?

Quid facias? Si non ipsa re istuc tibi dolet,

Simulare certe est hominis.

Despondi; res composita est; fiunt nuptiae:

Demsi metum omnem: haec magis sunt hominis.

Placet tibi factum, Micio?

Mutare: nunc, quum non queo, aequo animo fero.

Ita vita est hominum quasi quum ludas tesseris:

Si illud quod maxime opus est iactu non cadit,

Illud quod cecidit forte id arte ut corrigas.

Corrector! Nempe tua arte viginti minae

Pro psaltria periere; quae, quantum potest,

Aliquo abiicienda est, si non pretio at gratiis.

Neque est, neque illam sane studeo vendere.

Quid igitur facies?

Meretrix et materfamilias una in domo?

Cur non?

Ita me Di ament, ut video ego tuam ineptiam,

Facturum credo ut habeas quicum cantites.

Cur non?

Tu inter eas restim ductans saltabis.

Probe?

Non te haec pudent?

Tuam istanc iracundiam; atque ita uti decet

Hilarum ac libentem fac te gnati in nuptiis.

Ego hos conveniam: post huc redeo.

Hancine vitam? hoscine mores? hanc dementiam?

Uxor sine dote veniet; intus psaltria est:

Domus sumtuosa; adolescens luxu perditus;

Senex delirans. Ipsa si cupiat Salus

Servare prorsus non potest hanc familiam.

Edepol, Syrisce, te curasti molliter,

Lauteque munus administrasti tuum.

Abi. Sed postquam intus sum omnium rerum satur,

Prodeambulare huc libitum est.

Exemplum disciplinae.

Senex noster. Quid fit? quid tu es tristis?

Ohe, iam tu verba fundis hic, sapientia?

Tu si meus esses--

Ac tuam rem constabilisses.

Curarem ut esses.

In ipsa turba, atque in peccato maximo,

Quod vix sedatum satis est, potasti scelus,

Quasi re bene gesta.

Heus, Syre; rogat te Ctesipho ut redeas.

Quid Ctesiphonem hic narrat?

Est Ctesipho intus?

Est alius quidam, parasitaster parvulus:

Nostin?

Noli inquam.

An tibi iam mavis cerebrum dispergi hic?

Edepol comissatorem haud sane commodum,

Praesertim Ctesiphoni. Quid ego nunc agam

Nisi, dum hae silescunt turbae, interea in angulum

Aliquo abeam, atque edormiscam hoc villi? Sic agam.

Parata a nobis sunt, ut dixi, Sostrata,

Ubi vis. Quisnam a me pepulit tam graviter fores?

Hei mihi, quid faciam? quid agam? quid clamem aut querar?

O coelum, O terra, O maria Neptuni!

Rescivit omnem rem; id nunc clamat scilicet:

Paratae lites; succurrendum est.

Communis corruptela nostrum liberum.

Tandem reprime iracundiam, atque ad te redi.

Repressi, redii: mitto maledicta omnia:

Rem ipsam putemus: dictum hoc inter nos fuit,

Ex te adeo est ortum, ne tu curares meum,

Neve ego tuum? responde.

Cur nunc apud te potat? cur recipis meum?

Cur emis amicam Micio? Numqui minus

Mihi idem ius aequum est esse quod mecum est tibi?

Quando ego tuum non euro, ne cura meum.

Non aequum dicis; non; nam vetus verbum hoc quidem est;

Communia esse amicorum inter se omnia.

Facete! nunc demum istaec nata oratio est.

Ausculta paucis, nisi molestum est, Demea.

Principio, si id te mordet, sumtum filii

Quem faciunt, quaeso facito haec tecum cogites:

Tu illos duos olim pro re tollebas tua,

Quod satis putabas tua bona ambobus fore,

Et me tum uxorem credidisti, scilicet,

Ducturum: eandem illam rationem antiquam obtine:

Conserva, quaere, parce: fac quam plurimum

Illis relinquas: gloriam tu istam obtine.

Mea, quae praeter spem evenere, utantur sine.

De summa nihil decedet: quod hinc accesserit,

Id de lucro putato esse omne. Haec si voles

In animo vere cogitare, Demea,

Et mihi, et tibi, et illis demseris molestiam.

Mitto rem: consuetudinem ipsorum.

Scio: istuc ibam. Multa in homine, Demea,

Signa insunt ex quibus coniectura facile fit,

Duo quum idem faciunt, saepe ut possis dicere,

Hoc licet impune facere huic, illi non licet;

Non quod dissimilis res sit, sed quod is qui facit:

Quae ego illis inesse video, ut confidam fore

Ita ut volumus: video sapere, intelligere, in loco

Vereri, inter se amare: scires liberum

Ingenium atque animum; quovis illos tu die

Reducas. At enim metuas ne ab re sint tamen

Omissiores paullo. O noster Demea,

Ad omnia alia aetate sapimus rectius:

Solum unum hoc vitium senectus affert hominibus;

Attentiores sumus ad rem omnes quam sat est:

Quod illos sat aetas acuet.

Bonae tuae istae nos rationes, Micio,

Et tuus iste animus aequus, subvertant.

Non fiet: mitte iam istaec: da te hodie mihi:

Exporge frontem.

Faciendum est: caeterum rus eras cum filio

Cum primo lucu ibo hinc .

Hodie modo hilarum fac te.

Una illuc mecum hinc abstraham.

Eo pacto prorsum illic alligaris filium:

Modo facito ut illam serves.

Atque illi favillae plena, funi, ac pollinis,

Coquendo sit faxo, et molendo: praeter haec

Meridie ipso faciam ut stipulam colligat:

Tam excoctam reddam atque atram quam carbo est.

Nunc mihi videre sapere; atque equidem filium

Tum etiam si nolit cogam ut cum illa una cubet.

Derides? fortunatus qui istoc animo sies.

Ego sentio--

I ergo intro, et cui rei est ei rei hunc sumamus diem.

Nunquam ita quisquam bene subducta ratione ad vitam fuit

Quin res, aetas, usus semper aliquid apportet novi,

Aliquid moneat; ut illa quae te scire credas nescias,

Et quae tibi putaris prima in experiendo repudies:

Quod nunc mihi evenit; nam ego vitam duram quam vixi usque adhuc

Prope iam excurso spatio mitto. Id quamobrem? Re ipsa repperi

Facilitate nihil esse homini melius neque clementia.

Id esse verum ex me atque ex fratre cuivis facile est noscere.

Ille suam semper egit vitam in otio, in conviviis,

Clemens, placidus, nulli laedere os, arridere omnibus:

Sibi vixit; sibi sumtum fecit: omnes bene dicunt, amant.

Ego ille agrestis, saevus, tristis, parcus, truculentus, tenax,

Duxi uxorem: quam ibi miseriam vidi! Nati filii,

Alia cura. Porro autem illis dum studeo ut quam plurimum

Facerem, contrivi in quaerendo vitam atque aetatem meam.

Nunc exacta aetate hoc fructi pro labore ab his fero,

Odium. Ille alter sine labore patria potitur commoda:

Illum amant, me fugitant: illi credunt consilia omnia;

Illum diligunt; apud illum sunt ambo: ego desertus sum.

Illum ut vivat optant; meam autem mortem exspectant. Scilicet

Ita eos meo labore eductos maximo hic fecit suos

Paulo sumptu: miseriam omnem ego capio; hic potitur gaudia.

Age, age, nunc iam experiamur porro contra quid ego possiem

Blande dicere, aut benigne facere, quando eo provocat.

Ego quoque a meis me amari et magni pendi postulo:

Si id fit dando atque obsequendo, non posteriores feram.

Deerit. Id mea minime refert qui sum natu maximus.

Heus, Demea, rogat frater ne abeas longius.

Quis homo? O Syre noster salve: quid fit? quid agitur?

Recte.

Praeter naturam: "O noster! quid fit? quid agitur?"

Servum haud illiberalem praebes te; et tibi

Libens bene faxim.

Hoc verum est; et ipsa re experiere propediem.

Hera, ego huc ad hos provisam quam mox virginem

Arcessant: sed eccum Demeam. Salvus sies.

O, qui vocare?

Preti te esse hodie animo iudicavi meo:

Nam is mihi profecto est servus spectatus satis

Cui dominus curae est, ita uti tibi sensi, Geta:

Et tibi ob eam rem, si quid usus venerit,

Libens bene faxim. Meditor esse affabilis;

Et bene procedit.

Paulatim plebem primulum facio meam.

Occidunt me quidem dum nimis sanctas nuptias

Student facere: in apparando consumunt diem.

Quid agitur, Aeschine?

Tuus hercle vero et animo et natura pater,

Qui te amat plus quam hosce oculos: sed cur non domum

Uxorem arcessis?

Tibicina, et Hymenaeum qui cantent.

Vin tu huic seni auscultare?

Hymenaeum, turbas, lampadas, tibicinas;

Atque hanc in horto maceriam iube dirui,

Quantum potest; hac transfer; unam fac domum;

Traduce et matrem et familiam omnem ad nos.

Pater lepidissime.

Fratri aedes fient perviae: turbam domum

Adducet; sumtum admittet; multa. Quid mea?

Ego lepidus ineo gratiam. Iube nunc iam

Dinumeret illi Babylo viginti minas.

Syre, cessas ire ac facere?

Tu illas abi et traduce.

Bene faciant quum te video nostrae familiae

Tam ex animo factum velle.

Quid ais tu?

Quam illam puerperam nunc duci huc per viam

Aegrotam.

Sic soleo: sed eccum Micio egreditur foras.

Iubet frater? ubi is est? Tun iubes hoc, Demea?

Ego vero iubeo et in hac re et aliis omnibus

Quam maxime unam facere nos hanc familiam,

Colere, adiuvare, adiungere.

Haud aliter censeo.

Primum huius uxoris est mater.

Proba et modesta.

Scio.

Nec qui eam respiciat quisquam est: sola est.

Hanc te aequum est ducere; et te operam ut fiat dare.

Me ducere autem?

Hic faciat.

Fieri aliter non potest.

Insanis: aufer.

Novus maritus anno demum quinto et sexagesimo

Fiam, atque anum decrepitam ducam? Idne estis auctores mihi?

Fac: promisi ego illis.

Age; quid si quid te maius oret?

Da veniam.

Non, nisi te exorem.

Etsi hoc mihi pravum, ineptum, absurdum, atque alienum a vita mea

Videtur, si vos tantopere istuc vultis, fiat.

Merito te amo. Verum--

Quid nunc quod restat? Hegio his est cognatus proximus,

Affinis nobis, pauper: bene nos aliquid facere illi decet.

Quid facere?

Huic demus qui fruatur.

Faciendum est: pro patre huic est; bonus est; noster est; recte datur.

Postremo nunc meum illud verbum facio quod tu, Micio,

Bene et sapienter dixti dudum: "Vitium commune omnium est,

Quod nimium ad rem in senecta attenti sumus." Hanc maculam nos decet

Effugere: dictum est vere, et re ipsa fieri oportet Micio .

Quid istic? dabitur quandoquidem hic vult.

Nunc tu mihi es germanus pariter corpore et animo.

Suo sibi gladio hunc iugulo.

Factum est quod iussisti, Demea.

Frugi homo es. Ego edepol hodie mea quidem sententia

Iudico Syrum fieri esse aequum liberum.

Quodnam ob factum?

Ego istos vobis usque a pueris curavi ambos sedulo;

Docui, monui, bene praecepi semper quae potui omnia.

Res apparet. Et quidem porro haec; obsonare cuni fide,

Scortum adducere, apparare de die convivium;

Non mediocris hominis haec sunt officia.

Postremo, hodie in psaltria hac emenda hic adiutor fuit,

Hic curavit: prodesse aequum est: alii meliores erunt:

Denique hic vult fieri.

Tu vis, Syre, eho accede huc ad me: liber esto.

Omnibus gratiam habeo, et seorsum tibi praeterea, Demea.

Gaudeo.

Phrygiam ut uxorem meam una mecum videam liberam.

Optimam quidem mulierem.

Hodie primam mammam dedit haec.

Si quidem primam dedit, haud dubium quin emitti aequum siet.

Ob eam rem?

Di tibi, Demea, omnes semper omnia optata offerant.

Syre, processisti hodie pulchre.

Tu tuum officium facies, atque huic aliquid paulum prae manu

Dederis unde utatur; reddet tibi cito.

Frugi homo est.

Faciet.

Quid istuc? quae res tam repente mores mutavit tuos?

Quod prolubium? quae istaec subita est largitas?

Ut id ostenderem quod te isti facilem et festivum putant,

Id non fieri ex vera vita, neque adeo ex aequo et bono:

Sed ex assentando, indulgendo, et largiendo, Micio.

Nunc adeo si ob eam rem vobis vita mea invisa est, Aeschine,

Quia non iusta iniusta prorsus omnia omnino obsequor,

Missa facio: effundite, emite, facite, quod vobis libet:

Sed si id vultis potius, quae vos propter adolescentiam

Minus videtis, magis impense cupitis, consulitis parum,

Haec reprehendere et corrigere me, et obsecundare in loco;

Ecce me qui id faciam vobis.

Plus scis quid facto opus est. Sed de fratre quid fiet?

Habeat; in istac finem faciat.