Perparvam partem postulat Plautus loci

de vestris magnis atque amoenis moenibus,

Athenas quo sine architectis conferat.

quid nunc? daturin estis an non? adnuont.

scio rém quidem urbis me ablaturum sine mora;

quid si de vostro quippiam orem? abnuont.

eu hercle in vobis resident mores pristini,

ad denegandum ut celeri lingua utamini.

sed hoc agamus quá huc ventumst gratia.

Athenis mutabo ita ut hoc est proscaenium

tantisper dum transigimus hanc comoediam.

hic habitat mulier, nomen cui est Phronesium;

haec huius saecli mores in se possidet:

numquam ab amatore suo postulat id quod datumst,

sed relicuom dat operam ne sit relicuom,

poscendo atque auferendo, ut mos est mulierum;

nam omnes id faciunt, cum se amari intellegunt.



ea se peperisse puerum simulat militi,

quo citius rem ab eo averrat cum pulvisculo.

quid multa? †stuic superet muliere

†hiscum anima ad eum habenti erce teritur.



Non omnis aetas ad perdiscendum sat est

amanti, dum id perdiscat, quot pereat modis;

neque eam rationem eapse umquam educet Venus,

quam penes amantum summa summarum redit,

quot amans exemplis ludificetur, quot modis

pereat quotque exoretur exorabulis:

quot illíc blanditiae, quót illic iracundiae

sunt, quot supplicia danda, di vostram fidem, hui,

quid perierandum est etiam, praeter munera:

primumdum merces annua, is primus bolust,

ob eam tres noctes dantur; interea loci

†aut ara aut vinum aut oleum aut triticum,

temptat benignusne an bonae frugi sies:

quasi in piscinam rete qui iaculum parat,

quando abiit rete pessum, adducit lineam;

si inierit rete piscis, ne effugiat cavet:

dum huc dum illuc rete circumv or tit , impedit

piscis usque adeo donicum eduxit foras.

itidem si amator id quod oratur dedit

atque est benignus potius quam frugi bonae

adduntur noctes, interim ille hamum vorat ,

si semel amoris poculum accepit meri

eaque intra pectus se penetravit potio,

extemplo et ipsus periit et res et fides.

si iratum scortumst forte amatori suo,

bis perit amator, ab re atque ab animo simul;

sin alter altri propitiust, idem perit:

si raras noctes ducit, ab animo perit;

sin crebras ducit, ipsus gaudet, res perit.

†iteca in aedibus lenosis†

prius quam únum dederis, centum quae poscat parat:

aut periit aurum aút conscissa pallula est

aut empta ancilla aut aliquod vasum argenteum

aut vasum ahenum antiquom aut lectus †laptiles

aut armariola Graeca, aut aliquid semper est

quod † petra debeatque amans scorto suo.

atque haec celamus nos clam magna industria,

quom rem fidemque nosque nosmet perdimus,

ne qui parentes neu cognati sentiant;

quos cum celamus si faximus conscios,

qui nostrae aetati tempestivo temperent,

unde anteparta demus postpartoribus,

faxim lenonum et scortorum † plus est

et minus damnosorum hominum quam nunc sunt siet.

nam nunc lenonum et scortorum plus est fere,

quam olim muscarum est cum caletur maxime.

nam nusquam alibi si sunt, circum argentarias

scorta et lenones qui sedent cottidie,

ea nimia est ratio; quippe qui certo scio,

ibi plus scortorum esse iam quam ponderum.

quos quidem quam ád rem dicam in argentariis

referre habere, nisi pro tabulis, nescio,

ubi aera perscribantur usuraria:

accepta dico, expensa ne qui censeat.

postremo id magno in populo † mulier hominibus,

re placida atque otiosa, victis hostibus:

amare oportet omnes qui quod dent habent.

nam mihi haec méretrix quae hic habet, Phronesium,

suom nómen omne ex pectore exmovit meo,

phronesim, nam phronesis est sapientia.

nam me fuisse huic fateor summum atque intumum,

quod amantis multo pessimum est pecuniae;

eadem postquam alium repperit qui plus daret,

damnosiorem, † mihi exinde immovit loco,

quem antehác odiosum sibi esse memorabat mala,

Babyloniensem militem. is nunc dicitur

venturus peregre; eo nunc commenta est dolum:

peperisse simulat sese, ut me extrudat foras

atque ut cum solo pergraecetur milite;

eum esse simulat militem puero patrem.

eum istí suppositum puerum opinor pessumae.

mihi verba retur dare se? án me censuit

celare se potesse, gravida si foret?

nam ego Lemno advenio Athenas nudius tertius,

legatus hinc quo cum publico imperio fui.

sed haec quidem eius Astaphium est ancillula;

cum ea quoque etiam mihi fuit commercium.

Ad fores auscultate atque adservate aedis,

ne quis adventor gravior abaetat quam adveniat,

neu, qui manus attulerit steriles intro ad nos,

gravidas foras exportet. novi ego hominum mores;

ita nunc adulescentes morati sunt: quini

aut seni adveniunt ad scorta congerrones;

consulta sunt consilia: quando intro advenerunt,

oenús eorum aliqui oscúlum amicae usque oggerít, dum illi agant ceterí cleptae;

sin vídent quempiam se adsérvare, obludiánt qui custodem óblectent

per ióculum et ludum; dé nostro saepe édunt: quod fartorés, faciunt.

fit pól hoc, et pars spectátorum scitís pol haec vos me haud méntiri,

†ibi sibus pugnae et vírtuti de praédonibus praedám capere.

at ecástor nos rursúm lepide referímus gratiam furíbus nostris:

nam ipsí vident cum eorum ággerimus bona atque étiam ultro ipsi aggerúnt ad nos.

Me illís quidem haec verberat vérbis,

nam ego húc bona mea degéssi.

Commémini, iam pol ego eúmpse ad nos, si dómi erit, mecum addúcam.

Heus, máne dum, Astaphium, príus quam abis.

Quí revocat?

Scies: réspice huc.

Quis est?

Vobís qui multa bóna esse volt.

Dato, si ésse vis.

Fáxo erunt. réspice huc modo.

Oh,

enícas me miseram, quísquis es.

Péssuma, mane.

Óptume, odio es.

Díniarchusne íllic est? átque is est.

Sálva sis.

Ét tu.

Fer cóntra manum et paritér gradere.

Tuis sérvio atque audiens sum ímperiis.

Quid agís?

Valeo et validúm teneo.

péregre quoniam ádvenis, céna detur.

Bene dícis benignequé vocas, Astáphium.

Amabo,

sine me íre, era quo iussít.

Eas. sed quíd ais?

Quid vis?

Dic quó iter inceptás; quis est quem arcéssis?

Archilínem

†obstetricem.

Mála tu femina es, oles únde es disciplinam.

manifesto mendaci, mala, teneo te.

Quid iam, amabo?

Quia te adducturam huc dixeras eumpse, non eampse;

nunc mulier facta est iam ex viro: mala es praestrigiatrix.

sed tandem eloquere, quis is homost, Astaphium? novos amator?

Nimis otiosum te arbitror hominem esse.

Qui arbitrare?

Quia tuo vestimento et cibo alienis rebus curas.

Vos mihi dedistis otium.

Qui, amabo?

Ego expedibo.

rem perdidi apud vos, vos meum negotium abstulistis.

si rem servassem, fuit ubi negotiosus essem.

An tu te Veneris publicum aut Amoris alia lege

habere posse postulas, quin otiosus fias?

Illa, haud ego, habuit publicum: pervorse interpretaris;

nam advorsum legem meam ob meam scripturam pecudem cepit.

Plerique idem quod tu facis faciunt rei male gerentes:

ubi non est, scripturam unde dent, incusant publicanos.

Male vertit res pecuaria mihi apud vos: nunc vicissim

volo habere aratiunculam pro copia hic apud vos.

Non arvos hic, sed pascuost ager: si arationes

habituru's 
 habiturus es 
 
 , quí arari solent, ad pueros ire meliust.

hunc nos habemus publicum, illi alii sunt publicani.

Vtrosque pergnovi probe.

Em istoc pol tu otiosu's 
 otiosus es 
 
 ,

cum et illíc et hic pervorsus es. sed utriscum rem esse mavis?

Procaciores estis vos, sed illí periuriores;

illis perit quidquid datur, neque ipsís apparet quicquam:

vos saltem si quid quaeritis, ecbibitis et comestis.

postremo illi sunt improbi, vos nequam et gloriosae.

Male quae in nos vis, ea omnia tibi dicis, Diniarche,

et nostram et illorum vicem.

Qui istuc?

Rationem dicam:

quia qui alterum incusat probri, sumpse enitere oportet.

tu a nobis sapiens nihil habes, nos nequam abs ted habemus.

O Ástaphium, haud istoc modo solita es me ante appellare,

sed blande, cum illuc, quod apud vos nunc est, apud me habebam.

Dum vivit, hominem noveris: ubi mortuost, quiescat.

te dum vivebas noveram.

An me mortuom arbitrare?

Qui potis est , amabo, planius? qui antehac amator summus

habitu's 
 habitus es 
 
 , nunc ad amicam venis querimoniam deferre.

Vestra hercle factum iniuria, quae properavistis olim:

rapere otiose oportuit, diu ut essem incolumis vobis.

Amator similest oppidi hostilis.

Quo argumento est ?

Quam primum expugnari potis est , tam id optimum est amicae.

Ego fateor, sed longe aliter est amicus atque amator:

certe hercle quam veterrimus, tam homini optimust amicus.



Si vivit.

Non hercle occidi, sunt mi etiam fundi et aedis.

Cur, obsecro, ergo ante ostium pro ignoto alienoque astas?

i intro, haud alienus tu quidem es; nam ecastor neminem hodie

mage amat corde atque animo suo, si quidem habes fundum atque aedis.

In melle sunt linguae sitae vostrae atque orationes,

facta atque corda in felle sunt sita atque acerbo aceto:

eo dicta lingua dulcia datis, córde amara facitis.

Amantes si qui non danunt, † non didici fabulari.

non istaec, mea benignitas, decuit te fabulari,

sed istós qui cum geniis suis belligerant parcipromi.

Mala es atque eadem quae soles inlecebra.

Vt exspectatus

peregre advenisti, quam, obsecro, cupiebat te era videre.

Quid tandem?

Te unum ex omnibus amat.

Euge, fundi et aedis,

per tempus subvenistis. sed quid ais, Astaphium?

Quid vis?

Estne intus nunc Phronesium?

Vtut aliis, tibi quidem intus.

Valetne?

Immo edepol melius iam fore spero, te ubi videbit.

Hoc nobis vitium maxumumst, cum amamus tum hoc perimus:

si illud quod volumus dicitur, palam cum mentiuntur,

verum esse insciti credimus, ne ut iusta utamur ira.

Heia, haud itast res.

Ain tu eam me amare?

Immo unice unum.

Peperisse audivi.

Ah obsecro, tace, Diniarche.

Quid iam?

Horresco misera, mentio quotiens fit partionis,

ita paene nulla tibi fuit Phronesium. i intro, amabo,

vise illam. atque opperimino: iam exibit; nam lavabat.

Quid ais tu? quae numquam fuit praegnas, qui parere potuit?

nam équidem illi uterum, quod sciam, numquam extumere sensi.

Celabat metuebatque te, ne tu sibi persuaderes,

ut abortioni operam daret puerumque ut enicaret.

Tum pol isti ést puero pater Babyloniensis miles,

quoius núnc ista adventum expetit.

Immo ab eo ut nuntiatumst,

iam hic adfuturum aiunt eum. nondum advenisse miror.

Ibo igitur intro?

Quippini? tam audacter quam domum ad te;

nam tu quidem edepol noster es etiam nunc, Diniarche.

Quam mox te huc recipis?

Iam hic ero: propest, profecta quo sum.

Redi véro actutum. ego interim hic apud vos opperibor.—

Hahahaé, requievi,

quia íntro abiit odiúm meum.

tandém sola súm. nunc quidém meo arbitrátu

loquár liberé quae volam ét quae lubébit.

huic hómini amanti méa era apud nos naéniam dixit domi,

nam fundi et aedis obligatae sunt ob Amoris praedium.

verum apud hunc mea era sua consilia summa eloquitur libere,

magisque ádeo ei consiliarius hic amicust quam auxiliarius.

dum fuit, dedit; nunc nihil habet: quod habebat nos habemus,

iste id habet quod nos habuimus. humanum facinus factumst.

actutum fortunae solent mutari, varia vitast:

nos divitem istum meminimus atque iste pauperes nos:

verterunt sese memoriae; stultus sit qui id miretur.

si eget, necessest nos pati: amavit, aequom ei factum est.

piaculumst miserere nos hominum rei male gerentum.

bonis ésse oportet déntibus lenám probam,

adripere ut quisquis veniat blandeque adloqui,

male corde consultare, bene lingua loqui.

meretricem sentis similem ésse condecet,

quémquem hominem attigerit, profecto ei aut malum aut damnum dare.

numquam amatoris meretricem oportet causam noscere,

quin, ubi nil det, pro infrequente eum mittat militia domum.

nec umquam erit probus quísquam amator nisi qui rei inimicust suae.

nugae sunt nisi, modo quom dederit, dare iam lubeat denuo;

is amatur hic apud nos, qui quod dedit id oblitust datum.

dum habeat, dúm amet; ubi nil habeat, alium quaestum coepiat.

aequo animo, ipse si nihil habeat, aliis quí habent, det locum.

probust amator, qui relictis rebus rem perdit suam.

at nós male agere praedicant viri solere secum,

nosque esse avaras. qui sumus? quid male nos agimus tandem?

nam ecastor numquam satis dedit suae quísquam amicae amator,

neque pol nos satis accepimus neque umquam úlla satis poposcit.

nam quando sterilis est amator ab datis,

si negat se habere quod det, soli credimus,

nec satis accipimus, satis cum quod det non habet:

semper datores novos oportet quaerere,

qui de thensauris integris demus danunt.

velút hic agrestis est adulescens, qui hic habet,

nimis pól mortalis lepidus nimisque probus dator.

sed is clam patrem etiam hac nocte illac

per hortum transiluit ad nos. eum volo convenire.

sed est huic unus servos violentissimus,

qui ubi quámque nostrarum videt prope hasce aédis adgrediri,

item ut de frumento anseres, clamore absterret abigit;

ita est agrestis. sed fores, quidquid ést futurum, feriam.

ecquis huíc tutelam ianuae gerit? ecquis intus exit?

Quís illic est qui tam proterve nostras aedis arietat?

Ego sum, respice ad me.

Quid ego? nonne egó videor tibi?

quid tibi ad hasce accessio aedis est prope aut pultatio?

Salve.

Sat mihi est tuae salutis. nil moror. non salveo?

aegrotare malim quam esse tua salute sanior.

sed volo scíre, quid debetur hic tibi nostrae domi?

Comprime sis eiram.

Eam quidem hercle tu, quae solita es, comprime,

impudens, quae per ridiculum rustico suades stuprum.

Eiram dixi: ut decepisti! dempsisti unam litteram.

nimis quidem hic truculentust.

Pergin male loqui, mulier, mihi?

Quid tibi ego male dicó?

Quia enim me truncum lentum nominas.

nunc adeo, nisi abis actutum aut dicis quid quaeras cito,

iam hercle ego hic te, mulier, quasi sus catulos pedibus proteram.

Rus merum hoc quidemst.

Pudendumst vero clurinum pecus.

advenisti huc te ostentatum, cum exornatis ossibus,

quia tibi suaso infecisti propudiosa pallulam?

an eo bella es, quia accepisti ármillas aeneas?

Nunc places, cum mi inclementer dicis.

Quid hoc quod te rogo?

mancupion qui accipias, gestas tecum ahenos anulos?

pignus da ni ligneae haec sunt quas habes Victorias.

Ne attigas me.

Egon te tangam? íta me amabit sarculum,

ut ego me ruri amplexari mavelim patulam bovem

cumque ea noctem in stramentis pernoctare perpetem,

quam tuas centum cenatas noctes mihi dono dari.

rus tu mi opprobras? ut nancta es hominem quem pudeat probri!

sed quid ápud nostras negoti, mulier, est aedis tibi?

quid tu huc occursas, in urbem quotienscumque advenimus?

Mulieres volo convenire vostras.

Quas tu mulieres

mihi narras, ubi musca nulla feminast in aedibus?

Nullan istic mulier habitat?

Rus, inquam, abierunt. abi.

Quid clamas, insane?

Abire hinc ni properas grandi gradu,

iam hercle ego istós fictos compositos crispos cincinnos tuos

unguentatos usque ex cerebro exvellam.

Quanam gratia?

Quia ad foris nostras unguentis uncta es ausa accedere

quiaque istas buccas tam belle purpurissatas habes.

Erubui mecastor misera propter clamorem tuom.

Itane? erubuisti? quasi vero corpori reliqueris

tuo potestatem coloris ulli capiendi, mala.

buccas rubrica, créta omne corpus intinxti tibi.

pessumae estis.

Quíd est quod vobis pessumae haec male fecerint?

Scio ego plus quam tu arbitrare scire me.

Quid id obsecrost

quod scias?

Erilis noster filius apud vos Strabax

ut pereat, ut eum inliciatis in malam fraudem et probrum.

Sanus si videare, dicam: dicis contumeliam.

nemo homo hic solet perire apud nos: res perdunt suas;

ubi res perdidere, abire hinc, si volunt, salvis licet.

ego istunc non novi adulescentem vostrum.

Veron serio?

quid maceria illa ait, in horto quae est, quae in noctes singulas

latere fit minor, qua ístoc ad vos damni permensust viam?

Nil mirum (vetus est maceria) lateres si veteres ruont.

Ain tu vero veteres lateres ruere? numquam edepol mihi

quisquam homo mortalis posthac duarum rerum creduit,

ní ego vostra ero maiori facta denarravero.

Estne item violentus ut tu?

Non enim ille meretriculis

munerandis rem coegit, verum parsimonia

duritiaque: quae nunc ad vos clam exportantur, pessumae;

ea vos estis exunguimini ebibitis. egone haec mussitem?

iam quidem hercle ibo ad forum atque haec facta narrabo seni,

neque istuc insegesti tergo coget examen mali.—

Si ecastor hic homo sinapi victitet, non censeam

tam esse tristem posse. at pol ero benevolens visust suo.

verum ego illúm, quamquam violentust, spero inmutari pote

blandimentis, oramentis, ceteris meretriciis;

vidi equom ex indomito domitum fieri atque alias beluas.

nunc ad eram revidebo. sed eccum ódium progreditur meum.

tristis exit. haud convenit etiam hic dum Phronesium.

Piscis ego credo, qui usque dum vivont lavant,

minus diú lavare quam haec lavat Phronesium.

si proinde amentur, mulieres diu quam lavant,

omnes amantes balneatores sient.

Non quis parumper durare opperirier?

Quin hercle lassus iam sum durando miser:

mihi quoque prae lassitudine opus est ut lavem.

sed obsecro hercle, Astaphium, i intro ac nuntia

me adesse, ut properet suade, iam ut satis laverit.

Licet.

Audin etiam?

Quid vis?

Di me perduint,

qui te revocavi. non tibi dicebam i modo?

Quidnam revocabas? improbu's 
 improbus es 
 
 nihilique homo:

tute tibi mille passum peperisti moram.—

Sed quid haec hic autem tam diu ante aedis stetit?

nescio quem praestolata est; credo, militem.

illum student iam; quasi volturii triduo

prius praédivinant, quo die esuri sient:

illum inhiant omnes, illi est animus omnibus;

me nemo magis respiciet, ubi is est huc venerit,

quasi abhinc ducentos annos fuerim mortuos.

ut rem servare suave est! vae misero mihi,

post factum flector, qui antepartum perdidi.

verum nunc si qua mi obtigerit hereditas

magna atque luculenta, nunc postquam scio

dulce atque amarum quid sit ex pecunia,

ita ego íllam edepol servem itaque parce victitem,

ut—nulla faxim cis dies paucos siet;

ego istós, qui nunc me culpant, confutaverim.

sed aestuosas sentio aperiri fores,

quae obsorbent quidquid venit intra pessulos.

Num tibi nam, amabo, ianua est mordax mea,

quo intro ire metuas, mea voluptas?

Ver vide,

ut tota floret, ut olet, ut nitide nitet.

Quid tam inficetu's 
 inficetus es 
 
 , Lemno adveniens qui tuae

non des amicae, Diniarche, savium?

Vah, vapulo hercle ego nunc, atque adeo male.

Quo te avortisti?

Salva sis, Phronesium.

Salve. hicine hodie cenas, salvos cum advenis?

Promisi.

Vbi cenabis?

Vbi tu iusseris.

Hic me lubente facies.

Edepol me magis.

nempe tú eris hodie mecum, mea Phronesium?

Velim, si fieri possit.

Cedo soleas mihi,

properate, auferte mensam.

Amabo, sanun es?

Non edepol bibere possum iam, ita animo malest.

Mane, aliquid fiet, né abi.

Ah, aspersisti aquam.

iam rediit animus. deme soleas, cedo bibam.

Idem es mecastor qui soles. sed dic mihi,

benene ambulatumst?

Huc quidem hercle ad te bene,

quia tui videndi copia est.

Complectere.

Lubens. heia, hoc est melle dulci dulcius.

hoc tuis fortunis, Iuppiter, praestant meae.

Dan savium?

Immo vel decem.

Em istoc pauper es:

semper plus pollicere quam ego abs te postulo.

Vtinam a principio reí item parsisses meae

ut nunc reparcis saviis.

Si quid tibi

compendi facere possim, factum edepol velim.

Iam lauta es?

Iam pol mihi quidem atque oculis meis.

num tibi sordere videor?

Non pol mihi quidem;

verum tempestas, memini, quondam etiam fuit,

cum inter nos sordebamus alter de altero.

sed quid ego facinus audivi adveniens tuom,

quod tu hic me absente novi negoti gesseris?

Quid id est?

Primumdum, cum tu es aucta liberis

cumque bene provenisti salva, gaudeo.

Concedite hinc vos intro atque operite ostium.

tu nunc superstes solus sermoni meo es.

tibi mea consilia summa semper credidi.

equidem neque peperi puerum neque praegnas fui;

verum adsimulavi me esse praegnatem: haud nego.

Quem propter, o mea vita?

Propter militem

Babyloniensem, qui quasi uxorem sibi

me habebat anno, dum hic fuit.

Ego senseram.

sed quid istuc? cui rei te adsimulare retulit?

Vt esset aliquis laqueus et redimiculum,

reversionem ut ad me faceret denuo.

nunc huc remisit nuper ad me epistulam,

sese experturum quanti sese penderem:

si quod peperissem id non necarem ac tollerem,

bona sua med habiturum omnia esse .

Ausculto lubens.

quid denique agitis?

Mater ancillas iubet,

quoniam iam decimus mensis adventat prope,

aliam aliorsum ire, praemandare et quaerere

puerum aut puellam, qui supponatur mihi.

quid multa verba faciam? tonstricem Suram

novisti nostram, quae mercedem sese habet?†

Novi.

Haec ut opera circumit, per familias,

puerum vestigat; clanculum ad me detulit,

datum sibi esse dixit.

O mercis malae.

eum núnc non illa peperit, quae peperit prior,

sed tu posterior.

Ordine omnem rem tenes.

nunc ut praemisit nuntium miles mihi,

non multo post hic aderit.

Nunc tu te interim

quasi pro puerpera hic procuras?

Quippini,

ubi sine labore res geri pulcre potest?

ad suom quemque aequom est quaestum ésse callidum.

Quid me futurum est, quando miles venerit?

relictusne abs te vivam?

Vbi illud quod volo

habebo ab illo, facile inveniam quo modo

divortium et discordiam inter nos parem:

post id ego totum tecum, mea voluptas, usque ero

assiduo.

Immo hercle vero accubuo mavelim.

quin Dis hodie sacruficare pro puero volo,

quinto die quod fieri oportet.

Censeo.

Non audes aliquid mihi dare munusculum?

Lucrum hercle videor facere mi, voluptas mea,

ubi quippiam me poscis.

At ego, ubi abstuli.

Iam faxo hic aderit. servolum huc mittam meum.

Sic facito.

Quidquid attulerit, boni consulas.

Ecastor munus te curaturum scio,

ut cuius me nón paeniteat mittatur mihi.

Num quippiam aliud me vis?

Vt quando otium

tibi sit ad me revisas, et valeas.—

Vale.

pro di immortales, non amantis mulieris,

sed sociae únanimantis, fidentis fuit

officium facere quod modo haec fecit mihi,

suppositionem pueri quae mihi credidit,

germanae quod sorori non credit soror.

ostendit sese iam mihi medullitus:

scio mi ínfidelem numquam, dum vivat, fore.

egone illam ut non amem? egone illi ut non bene velim?

me potius non amabo quam huic desit amor.

ego istí non munus mittam? iam † modo ex hoc loco

iubebo ad istam quinque deferri minas,

praeterea obsonari una dumtaxat mina.

multo illi potius bene erit quae bene volt mihi,

quam mihi, qui mihimet omnia facio mala.—

Puero ísti date mammam. út miserae

matrés sollicitaeque éx animo sumus crúciamurque!

edepól commentum mále, cumque eam rem in córde agito,

nimió—minus perhibemúr malae quam sumus íngenio.

egó prima dé me, domó docta, díco.

quanta ést cura in animo, quantum corde capio

dolorem—dolus ne occidat morte pueri:

mater dicta quod sum, eo magis studeo vitae;

quae ausa hunc sum, tantundem dolum nunc adgrediar.

lucri causa avara probrum sum exsecuta,

alienos dolores mihi supposivi;

sed nullam rem oportet dolose adgrediri,

nisi astu totam accurateque exsequare.

vosmet iam videtis, ut ornata incedo:

puerperio ego nunc med esse aegram adsimulo.

mále quod mulier fácere incepit, nísi id efficere pérpetrat,

id illi morbo, id illi seniost, ea illi miserae miseriast;

bene si facere incepit, eius rei nimis cito odium percipit.

nimis quam paucae sunt defessae, male quae facere occeperunt,

nimisque paucae efficiunt, si quid facere occeperunt bene:

mulieri nimio male facere levius onus est quam bene.

ego quod mala sum, matris opera mala sum et meapte malitia,

quae me gravidam esse adsimulavi militi Babylonio:

eam nunc malitiam accuratam miles inveniat volo.

is hic haud multo post, credo, aderit; nunc prius praecaveo sciens

sumque ornata ita ut aegra videar, quasi puerperio cubem.

date mi huc stactam atque ignem in aram, ut venerem Lucinam meam.

hic apponite atque abite ab oculis. eho, Pithecium,

face ut accumbam, accede, adiuta. em sic decet puerperam.

soleas mihi deduce, pallium inice in me huc, Archilis.

ubi es, Astaphium? fer huc verbenam mi intus et bellaria.

date aquam manibus. nunc ecastor adveniat miles velim.

Ne expectetis, spectatores, meas pugnas dum praedicem:

manibus duella praedicare soleo, haud in sermonibus.

scio ego multos memoravisse milites mendacium:

et Homeronida et postilla mille memorari pote,

qui et convicti et condemnati falsis de pugnis sient.

non laudandust cui plus credit qui audit quam ille qui videt:

non placet quem illi plus laudant qui audiunt, quam qui vident.

pluris est oculatus testis unus quam auriti decem;

qui audiunt audita dicunt, qui vident plane sciunt.

non placet quem scurrae laudant, manipularis mussitant,

neque illi quorum lingua gladiorum aciem praestringit domi.

strenui nimio plus prosunt populo quam arguti et cati:

facile sibi facunditatem virtus argutam invenit,

sine virtute argutum civem mihi habeam pro praefica,

quae alios conlaudat, eapse sese vero non potest.

nunc ad amicam decimo mense post Athenas Atticas

viso, quam gravidam hic reliqui meo compressu, quid ea agat.

Vide quis loquitur tam propinque.

Miles, mea Phronesium,

tibi adest Stratophanes. nunc tibi opust, aegram ut te adsimules.

Tace.

cuí adhuc ego tam mala eram monetrix, me maleficio vinceres?

Peperit mulier, ut ego opinor.

Vin adeam ad hominem?

Volo.

Euge, Astaphium eccam it mi advorsum.

Salve ecastor, Stratophanes.

venire salvom te —

Scio. sed peperitne, ópsecro, Phronesium?

Peperit puerum nimium lepidum.

Ehem, ecquid mei similest?

Rogas?

quin ubí natust machaeram et clupeum poscebat sibi?

Meus est, scio iam de argumentis.

Nimium tuí similest.

Papae,

iam magnust? iamne iit ad legionem? ecquae spolia rettulit?

Heia, nudius quintus natus ille quidem est.

Quid postea?

inter tot dies quidem hercle iam aliquid actum oportuit.

quid illi ex utero exitiost prius quam poterat ire in proelium?

Consequere atque illam saluta et gratulare illi.

Sequor.

Vbi illa, óbsecro, est quae me hic reliquit, eapse abiit? ubist?

Adsum, adduco tibi exoptatum Stratophanem.

Vbi is est, obsecro?

Mars peregre adveniens salutat Nerienem uxorem suam.

quom tu recte provenisti quomque es aucta liberis,

gratulor, quom mihi tibique magnum peperisti decus.

Salve, qui me interfecisti paene vita et lumine

quique mihi magni doloris per voluptatem tuam

condidisti in corpus, quo nunc etiam morbo misera sum.

Heia, haud ab re, mea voluptas, tibi istic obvenit labos:

filium peperisti, qui aedis spoliis opplebit tuas.

Multo ecastor magis oppletis tritici ópust granariis,

ne, ille prius quam spolia capiat, hic nos extinxit fames.

Habe bonum animum.

Savium pete hinc sis. ah, nequeo caput

tollere, ita dolet itaque ego † medulo, neque etiam queo

pedibus mea sponte ambulare.

Si hercle me ex medio mari

savium petere tuom iubeas, petere hau pigeat me , mel meum.

id ita esse experta es: nunc experiere, mea Phronesium,

me te amare. adduxi ancillas tibi eccas ex Suria duas,

is te dono. adduce hoc tu istas. sed istae reginae domi

suae fuerunt ambae, earum patriam ego excidi manu.

his te dono.

Paenitetne te quot ancillas alam,

quin examen super adducas, quae mihi comedint cibum?

Hoc quidem herclést ingratum donum. cedo tu mi istam purpuram.

mea voluptas, attuli eccam pallulam ex Phrygia tibi.

tene tibi.

Hocine mi ob labores tantos tantillum dari?

Perii hercle ego miser. iam mi auro contra constat filius:

†etiam num mali pendit addit purpuram. ex Arabia tibi

attuli tus, Ponto amomum. tene tibi, voluptas mea.

Accipe hoc, Astaphium, abduce hasce hinc e conspectu Suras.

Ecquid amas me?

Nihil ecastor, neque meres.

Nilne huic sat est?

ne bonum verbum quidem unum dixit. viginti minis

venire illaec posse credo dona quae ei dono dedi.

vehementer nunc mi est irata, sentio atque intellego;

verum abibo. quid ais? nunc tu num nevis mé, voluptas mea,

quo vocatus sum ire ad cenam? mox huc cubitum venero.

quid taces? planissume edepol perii. sed quid illuc novi est?

quis hic homost, qui ducit pompam tantam? certumst quo ferant

observare. huic credo fertur. verum iam scibo magis.

Ite íte hac simúl, mulierí damnigéruli,

forás egerónes, bonórum exagógae.

satin, sí quis amat, nequit quín nihili sit atque ímprobis se artibus éxpoliat?

nam hóc qui sciám, ne quis íd quaerat éx me,

domist qui facit improba facta amator,

qui bona sua pro stercore habet, foras iubet ferri, metuit

ne apud nos non mundissimum sit;

puras sibi esse volt aedis: domi quidquid habet, eicitur ἔξω .

quándoquidem ipsus pérditum se it, sécreto hercle equidem éum adiutabo,

néque mea quidem ópera umquam hilo mínus propere quam póte peribit.

nám iam de hoc obsónio de mína deminui uná modo

quínque nummos: míhi detraxi pártem Herculáneam.

nam hoc adsimile est quasi de fluvio quí aquam derivat sibi:

nisi derivetur, tamen omnis ea aqua ábeat in mare;

nam hoc in mare abit misereque perit sine bona omni gratia.

haec cúm video fierí, suffuror súppilo,

de praéda praedam cápio.

meretrícem ego item esse reór, mare ut est:

quod dés devorát nec dat ís umquam abúndat.

hoc sáltem: rem sérvat nec úlli ubi sit appáret:

dés quantumvis, nusquam apparet, neque datori neque acceptrici.

velut haéc meretrix meum erúm miserum sua blánditia

paene íntulit in paupériem:

privábit bonís, luce, honóre atque amícis.

áttat, eccam adest propinque. credo audisse haec me loqui.

pallida est, ut peperit puerum. ádloquar quasi nesciam.

iubeo vos salvere.

Noster Cyame, quid agis? ut vales?

Valeo, et venio ad minus valentem, et melius qui valeat fero.

erus meús, ocellus tuos, ád te ferre me haec iussit tibi

dona quae vides íllos ferre, et has quinque argenti minas.

Pol haúd perit quod illum tántum amo.

Iússit oráre, ut haec gráta haberés tibi.

Grata ácceptaque ecastór habeo. iube vása auferri intro, i Cyame.

Écquid audítis, haec quaé iam Cyamo ímperat?

Vása nolo aúferant: désiccarí iube.

Ímpudens mecástor, Cyame, es.

Égone?

Tu.

Boná fide?

tune ais me ímpudentem esse, ipsa quae sis stabulum flagiti?

Díc, amabó te, ubi est Díniarchús?

Domi.

Díc ob haec dóna, quae ad mé hodie míserit,

me íllum amare plurimum ómnium hominum merito,

méque honorem ílli habere ómnium máxumum,

átque ut huc véniat ad me óbsecrare.

Ílicet.

séd quisnam illic homóst, qui ipsus se cómest, tristis, oculís malis?

ánimo hercle homost suo miser,

quísquis est.

Dignúst mecastor. néquam est. non nosti, óbsecro,

militem, hic apud me quí erat? huius pater pueri illic est.

úsque abegi, áspuli, iússi abi ret; tamen

mánsit: auscultát, observat quám rem agam.

Novi hóminem nihili.

íllicinest?

Íllic est.

Me íntuetúr gemens;

traxit ex intimo ventre suspiritum.

hoc vide, dentibus frendit, icit femur;

num obsecro nam hariolust, qui ipsus se verberat?

Nunc égo meos animos víolentos meamque íram ex pectore iám promam.

loquere: únde es? cuius es? cúr ausu's 
 ausus es 
 
 mi inclémenter dicére?

Lubitumst.

Istúcine mihi respóndes?

Hoc. non égo te flocci fácio.

Quid tú? cur ausa es álium te dicére amare hominem?

Lúbitumst.

Ain tándem? istuc primum éxperiar. tun tántilli doní causa,

holerum átque escarum et póscarum, moechúm malacum, cincínnatum,

umbráticulum, tympánotribam amás, hominem non nauci?

Quae haéc res?

meone ero tu , ímprobe tu, male dícere ero audés, fons viti et peiúri?

Verbum únum adde istoc: iam hércle ego te hic hac óffatim confíciam.

Tangé modo, iám ego te hic agnum faciam ét medium distrúncabo.

si tu ín legione béllator clues, át ego in culina clúeo.

Si aequóm facias, advéntores meos nón incuses, quórum

mihi dóna accepta et gráta habeo, tuaque íngrata, quae abs te áccepi.

Tum pól ego et donis prívatus sum et périi.

Plane istúc est.

Quíd nunc ergo hic ódiosu's 
 odiosus es 
 
 , confessus omnino reus?

Périi hercle hodie, nísi hunc a te abigo.

Áccede huc modo, adi húc modo.

Étiam, scelus virí, minitare? quém ego offatim iam iam iam cóncipilabo.

quíd tibi huc ventio est? quíd tibi hanc áditio est?

quid tibi hanc notio est, inquam, amicam meam?

emoriere ocius, ni manu viceris.

Quid, manu vicerim?

Fac quod iussi, mane.

iam égo te hic offatím conficiam, síc occidi te óptumum est.

Cáptiost: istám machaeram lóngiorem habes quam haéc est.

séd verum me sine dum petere: siquidem belligerandum est tecum,

adero, dum ego tecum, bellator, arbitrum aequom ceperim.

sed ego cesso hinc me amoliri, ventre dum salvo licet?—

Datin sóleas? atque me intro actutum ducite,

nam mihi de vento miserae condoluit caput.—

Quid mihi futurum est, cui duae ancillae dolent,

quibus té donavi? iamne abiisti? em sic datur.

quo pacto excludi, quaeso, potui planius,

quam exclusus nunc sum? púlcre ludificor. sine.

quantillo mi opere nunc persuaderi potest,

ut ego his suffringam talos totis aedibus.

num quippiam tam immutat mores mulierum?

postquam filiolum peperit, animos sustulit.

nunc quasi mi dicat: nec te iubeo neque voto

intro ire in aedis. at ego nolo, non eo.

ego faxo dicat me in diebus pauculis

crudum virum esse. sequere me hac. verbum sat est.—

Rus mane dudum hinc ire me iussit pater,

ut bubus glandem prandio depromerem.

post illoc quam veni, advenit, si dis placet,

ad villam argentum meo qui debebat patri,

qui ovis Tarentínas erat mercatus de patre.

quaerit patrem. dico esse in urbe. interrogo,

quid eum velit

homo cruminam sibi de collo detrahit,

minas viginti mihi dat. accipio libens,

condo in cruminam. ille abit. ego propere minas

ovis ín crumina hác in urbem detuli.

fuít edepol Mars meo periratus patri,

nam oves illius hau longe absunt a lupis.

nunc ego istos mundulos urbanos amasios

hoc ictu exponam atque omnis eiciam foras.

eradicarest certum cumprimis patrem,

post id locorum matrem. nunc hoc deferam

argentum ad hanc, quam mage amo quam matrem meam.

tat, ecquis intust? ecquis hoc aperit ostium?

Quid istúc? alienun es, amabo, mi Strabax,

qui non extemplo intro ieris?

Anne oportuit?

Ita te quidem, qui es familiaris.

Ibitur,

ne me morari censeas.—

Lepide facis.

Mirum videtur, rure erilem filium

Strabacem non rediisse; nisi si clanculum

conlapsus est hic in corruptelam suam.

Iam pol illic inclamabit me si aspexerit.

Nimio minus saévos iam sum, Astaphium, quam fui,

iam non ego sum truculentus, noli metuere.

Quid vis? qui d metuam ? tuam expecto truculentiam.

Dic impera mihi quid libet quo vis modo.

novos ómnis mores habeo, veteres perdidi.

vel amare possum vel iam scortum ducere.

Lepide mecastor nuntias. sed dic mihi,

haben—

Marsipum te fortasse dicere?

Intellexisti lepide quid ego dicerem.

Heus tu, iam postquam in urbem crebro commeo,

dicax sum factus. iam sum caullator probus.

Quid id est, amabo? ístaec ridicularia,

cavillátiones, vis opinor dicere?

Istud pauxillum differt a cavillibus.

Sequere intro me , amabo, mea voluptas.

Tene hoc tibi:

rabonem habeto, ut mecum hanc noctem sies.

Perii, rabonem? quam esse dicam hanc beluam?

quin tu arrabonem dicis?

A facio lucri,

ut Praenestinis conia est ciconia.

Sequere, obsecro.

Strabacem hic opperiar modo,

si rure veniat.

Is quidem hic ápud nos est Strabax,

modo rure venit.

Priusne quam ad matrem suam?

eu edepol hominem nihili.

Iamne autem ut soles?

Iamne nihil dico?

I intro, amabo, cedo manum.

Tene. in tabernam ducor devorsoriam,

ubi male accipiar mea mihi pecunia.—

Néque gnatust neque progignetur neque potest reperirier

cuí ego nunc aut dictum aut factum melius quam Veneri velim.

di magni, ut ego laetus sum et laetitia differor.

ita ad me magna nuntiavit Cyamus hodie gaudia:

mea dona deamata acceptaque habita esse apud Phronesium;

quom hoc iam volup est, tum illuc nimium magnae mellinae mihi,

militis odiosa ingrataque habita. totus gaudeo.

mea pila est: si repudiatur miles, mulier mecum erit.

salvos sum, quia pereo; si non peream, plane perierim.

nunc speculabor quid ibi agatur, quis eat intro, qui foras

veniat; procul hinc observabo, meis quid fortunis fuat.

quia nihil habeo unum animos movi mi hic omnia agam precario†

Lepide éfficiam meum ego ófficium: vide intús modo ut tu tuom item éfficias.

ama, íd quod decét, rem tuam: ístum exináni.

nunc dum isti lubet, dum habet, tempus ei rei † secundas

prome venustatem amanti tuam, ut gaudeat cum perdis.

ego híc interím restitáns praesidébo,

istíc dum sic fáciat domum ad te exagógam;

nec quémquam interim ístoc ad vós, qui sit ódio,

intró mittam: tú perge, ut lúbet, ludo in ístoc.

Quis ístest, Astaphium, índica, qui périt?

Amabo, hicín tu eras?

Moléstusne súm?

Nunc magís quam fuísti,

nam si quid nobis usust nobis molestus†

sed óbsecro, da mi óperam, ut narrem quaé volo.

Nám quid est? núm mea réfert?

Non mússito.

intús bolos quós dat!

Quíd? amator novos quíspiam?

Íntegrum et plénum adortást thensaurúm.

Quis est?

Éloquar, sed tú taceto. nóstin tu hunc Strabácem?

Quidni?

Sólus summam núnc habet hic ápud nos, nunc is est fúndus nobis.

animó bono male rem gerit.

Perit hercle, ego idem

bona pérdidi, mala repperi, factus sum extimus a vobis.

Stúltus es, qui facta infecta facere verbis postules.

Thetis quoque etiam lamentando pausam fecit filio.

Non ego nunc intro ad vos mittar?

Quidum quam miles magis?

Quia enim plus dedi.

Plus enim es íntro missus, quom dabas:

sine vicissim qui dant operam ob illud quod dant operis utier.

litteras didicisti: quando scis, sine alios discere.

Discant, dum mihi commentari liceat, ni oblitus siem.

Quid erit interea magistrae, dum tu commentabere?

volt interim illa itidem commentari.

Quid?

Rem accipere identidem.

Dedi equidem hodie: iussi ei quinque argenti deferri minas,

praeterea una mína obsonatum.

Idem istuc delatum scio.

de eo nunc bene sunt tua virtute.

Ei, meane ut inimici mei

bona istic caedent? mortuom hercle me quam ut id pátiar mavelim.

†Stultus quid est aperire.

Quid iam?

Quia pol mavelim

mihi inimicos invidere, quam med inimicis meis;

nam invidere alii bene esse, tibi male esse, miseria est.

qui invident egent; illis quibus invidetur, i rem habent.

Non mei licet obsoni me participem fieri?

Si volebas participari, auferres dimidium domum.

nám item ut Acherunti hic apud nos ratio accepti scribitur:

intro accipitur; quando acceptumst, non potest ferri foras.

bene vale.

Resiste.

Omitte.

A, mitte intro.

Ad te quidem.

Immo istoc ad vos volo ire.

Non potest, nimium petis.

Experiri sine —

Immo opperire. vis est experirier.

Dic me adesse.

Abi, occupatast. res itast, ne frustra sis.

Redin an non redis?

Vocat me quae in me potest plus quam potes.

Vno verbo—

Eloquere.

Mittin me intro?

Mendax es, abi.

unum aiebas, tria iam dixti verba, atque ea mendacia.—

Abiit intro, exclusit. egon ut haec mihi patiar fieri?

iam hercle egó tibi, inlecebra, ludos faciam clamore in via,

quae adversum legem accepisti a plurimis pecuniam;

iam hercle apud nóvos omnis magistrátus faxo erit nomen tuom,

post id égo te manum iníciam quadrupuli, venefica,

suppostrix puerum. égo edepol iam tua probra aperibo omnia.

nihil me prohibet, perdidi omne quod fuit: fio impudens,

nec mi adeost tantillum pensi iam, quos capiam calceos.

sed quid ego hic clamo? quid si me iubeat intromittier?

conceptis me non facturum verbis iurem, si velit.

nugae sunt. si stimulos pugnis caedis, manibus plus dolet.

de nihilo nihil est irasci, quae te non flocci facit.

sed quid hoc ést? pro di immortales, Calliclem video senem,

meus qui adfinis fuit, ancillas duas constrictas ducere,

alteram tonstricem húius, alteram ancillam suam.

pertimui: postquam una cura cor meum movit modo,

timeo ne male facta antiqua mea sint inventa omnia.

Egon tibi male dícam tibique aut male velim? ut animus meust,

propemodum expertae estis, quam ego sim mitis tranquillusque homo.

rogitavi ego vos verberatas ambas pendentis simul;

commemini, quo quicque pacto sitis confessae scio;

hic nunc volo scire eodem pacton sine malo fateamini.

quamquam vos colubrino ingenio ambae estis, edico prius,

ne duplicis habeatis linguas, ne ego bilinguis vos necem,

nisi si ad tintinnaculos voltis vos educi viros.

Vis subigit verum fateri, ita lora laedunt bracchia.

At si verum mi eritis fassae, vinclis exsolvemini.

Etiamnum quid sit negoti, falsus incertusque sum,

nisi quia timeo tamen, egomet quia quod peccavi scio.

Omnium primum diversae state—em sic, istuc volo;

neve inter vos significetis, ego ero paries. loquere tu.

Quid loquar?

Quid puero factumst, mea quem peperit filia,

meo nepote? capita rerum ede expedite.

Istae dedi.

Iam tace. accepistin puerum tú ab hac?

Accepi.

Tace.

nil moror praeterea. satis es fassa.

Infitias non eo.

Iam livorem verbo scapulis istoc concinnas tuis.

conveniunt adhuc utriusque verba.

Vae misero mihi,

mea nunc facinora aperiuntur, clam quae speravi fore.

Loquere tu. qui dare te huic puerum iussit?

Era maior mea.



Quid tu, cur eum accepisti?

Era med oravit minor,

puer ut sibi ferretur eaque ut celarentur omnia.

Loquere tu. quid eo fecisti puero?

Ad meam eram detuli.

Quid eo puero tua era fecit?

Erae meae extemplo dedit.

Quoi, malum, erae?

Duae sunt istae.

Cave tu nisi quod te rogo.

ex te exquiro.

Mater, inquam, filiae dono dedit.

Plus quam dudum inqua loquere.

Plus tu rogitas.

Responde ocius:

quid illa cui donatus puer est?

Supposivit.

Cui?

Sibi.

Pro filiolon?

Pro filiolo.

Di, obsecro vostram fidem,

ut facilius alia quam alia eundem puerum unum parit:

haec labore alieno puerum peperit sine doloribus.

puer quidem beatust: matres duás habet et avias duas:

iam metuo, patres quot fuerint. vide sis facinus muliebre.

Magis pol haec malitia pertinét ad viros quam ad mulieres:

vir illam, non mulier praegnatem fecit.

Idem ego istuc scio.

tu bona ei custos fuisti.

Plus potest qui plus valet.

vir erat, plus valebat: vicit, quod petebat abstulit.

Et tibi quidem hercle ídem attulit magnum malum.

Idem istuc ipsa, etsi tu taceas, reapse experta intellego.

Numquam te facere hodie quivi, ut is quis esset diceres.

Tacui adhuc: nunc non tacebo, quando adest nec se indicat.

Lapideus sum, commovere me miser non audeo.

res palam omnis est, meo illic nunc sunt capiti comitia.

meum illuc facinus, mea stultitia est. timeo, quam mox nominer.

Loquere, filiam meam quis integram stupraverit.

Video ego té, propter male facta qui es patronus parieti.

Neque vivos neque mortuos sum, ne que quid nunc faciam scio,

neque ut hinc abeam neque ut hunc adeam scio, timore torpeo.

Dicin an non?

Diniarchus, quoi illam prius desponderas.

Vbi is homost quem dicis?

Adsum, Callicles. per tua obsecro

genua te, ut istuc insipienter factum sapienter feras,

mihique ignoscas quod animi impos vini vitio fecerim.

Non placet qui in mutum culpam confert, qui non quit loqui.

nam vinum si fabulari possit, se defenderet.

non vinum viris moderari, sed viri vino solent,

qui quidem probi sunt; verum qui improbust si quasi bibit

sive adeo caret temeto, tamen ab ingenio improbust.

Scio equidem quae nolo multa mi audienda ob noxiam.

ego tibi me obnoxium esse fateor culpae compotem.

Callicles, vide in quaéstione ne facias iniuriam:

reus solutus causam dicit, testis vinctos attines.

Solvite istas. agite, abite tu domum et tu autem domum.

eloquere haec erae tu: puerum reddat, si quis eum petat.

eamus tu in ius.

Quid vis in ius me ire? tu es praetor mihi.

verum te obsecro, ut tuam gnatam des mi uxorem, Callicles.

Eundem pol te iudicasse qui admisti eam rem intellego.

nam haud mansisti, dum ego darem illam: tute sumpsisti tibi.

nunc habeas ut nactu's 
 nactus es 
 
 . verum hoc ego te multabo bolo:

sex talenta magna dotis demam pro ista inscitia.

Bene agis mecum.

Filium istinc tuom te meliust repetere.

ceterum uxorem quam primum potest abduce ex aedibus.

ego abeo. iam illi remittam nuntium adfini meo,

dicam ut aliam condicionem filio inveniat suo.—

At ego ab hac puerum reposcam, ne mox infitias eat;

nihil est, nám eapse ultro ut factumst fecit omnem rem palam.

sed nimium pol opportune éccam eapse egreditur foras.

ne ista stimulum longum habet, quae usque illinc cor pungit meum.

Blitea et luteast meretrix nisi quae sapit in vino ad rem suam;

si alia membra vino madeant, cor sit saltem sobrium.

nam mihi dividiaest, in tonstricem meam sic convictam male.

ea dixit, eum Diniarchi puerum inventum filium.

ubi id audivi, quám ego propere potui egressa huc sum foras.

Lubet adire quam penes est mea omnis res et liberi.

Video eccum qui suis tutorem med optavit liberis.

Mulier, ad te sum profectus.

Quid agitur, voluptas mea?

Non voluptas, aufer nugas, nil ego nunc de istac re ago.

Scio mecastor quid velis ét quid postules et quid petas:

me videre vis, et me te a me ire postulas, puerum petis.

Di immortales, ut planiloqua est, paucis ut rem ipsam attigit.

Scio equidem sponsam tibi esse et filium ex sponsa tua

et tibi uxorem ducendam, iam esse alibi iám animum tuom

et me quasi pro derelicta: scio, abituru's 
 abiturus es 
 
 . sed tamen

cogitato, mus pusillus quam sit sapiens bestia,

aetatem qui non cubili uni umquam committit suam,

quin, si unum obsideatur, aliud iam perfugium ele gerit.

Otium ubi erit, de istis rebus tum amplius tecum loquar.

nunc puerum redde.

Immo amabo ut hos dies aliquos sinas

eum esse apud me.

Minime.

Amabo.

Quid opus est ?

In rem meam est .

triduom hoc saltem, dum áliquo miles circumducitur,

sine me habere: siquidem habebo, tibi quoque etiam proderit;

si auferes puerum , a milite omnis tum mihi spes animam efflaverit.

Factum cupio, nam nefacere si velim, non est locus;

nunc puero utere et procura, quando quor cures habes.

Multum amo te ób istam rem mecastor. ubi domi metues malum,

fugito huc ad me: saltem amicus mi esto † manubinarius.

Bene vale, Phronesium.

An non et iam tuom oculum vocas?

Id quoque interim † futatim nomen commemorabitur.

numquid vis?

Fac valeas.

Operae ubi mi erit, ad te venero.—

Ille quidem hinc abiit, abscessit. dicere hic quidvis licet.

verum est verbum quod memoratur: ubi amici ibidem sunt opes.

propter hunc spes etiamst hodie † tantum iri militem;

quém ego ecastor mage amo quam me, dum id quod cupio inde aufero.

quae cum multum abstulimus, hau multum eius apparet quod datum est:

ita sunt gloriae meretricum.

Áha tace.

Quid est, obsecro?

Pater adest pueri.

Sine eumpse adire huc. sine, si is est modo.

Ipsus est .

Sine eumpse adire, ut cupit, ad me.

Rectam tenet.

Ne istum ecastor hodie aspiciam confectum fallaciis.

Ego minam auri fero supplicium † damnis ad amicam meam:

ut illud acceptum sit, prius quod perdidi, hoc addam insuper.

sed quid video? eram atque ancillam ante aedis. adeundae haec mihi.

quid hic vos agitis?

Ne me appella quaeso .

Aha nimium saeviter.

Potine ut mihi molestus ne sis?

Ecquid, Astaphium, litiumst?

Merito ecastor tibi succenset.

Egon, atque isti etiam parum

male volo.

Ego, mea voluptas, si quid peccavi prius,

supplicium ad te hanc mínam fero auri. si minus crédis, respice.

Manus vetat prius quám penes sese habeat quicquam credere.

puero opust cibo, opus est matri autem, opus est quae puerum lavit,

opus nutrici, lact ut habeat, veteris vini largiter

ut dies noctesque potet, ópust ligno, opust carbonibus,

fasciis opus est, pulvinis, cunis, incunabulis,

oleo opust , opus est farina, porro opus est totum diem:

numquam hoc uno die efficiatur opus, quin opus semper siet;

non enim póssunt militares pueri † etauio exducier.

Respice ergo, áccipe hoc, qui ístuc efficias opus.

Cedo, quamquam parum est.

Addam etiam unam minam istuc post.

Parumst.

Tuo arbitratu quod iubebis dabitur. da nunc savium.

Mitte me, inquam, odiosu's 
 odiosus es 
 
 .

Nil fit, non amor, teritur dies.

plus decem pondo † moris pauxillisper perdidi.

Accipe hoc atque auferto intro.

Vbi mea amicast gentium?

neque ruri neque hic óperis quicquam facio, corrumpor situ,

ita miser cubando in lecto hic expectando obdurui.

sed eccam video. heús amica, quid agis? mille .

Quis illic est homo?

Quém ego ecastor mage amo quam te.

Quam me? quo modo?

Hoc modo, ut molestus ne sis.

Iam ne abis, postquam aurum habes?

Condidi intro quod dedisti.

Ades, amica, te adloquor.

At ego ad te ibam, mea delicia.

Hercle vero serio,

quamquam ego tibi videor stultus, gaudere aliqui me volo;

nam quamquam tu es bella, malo tuo, nisi ego aliqui gaudeo.

Vin te amplectar, savium dem?

Quidvis face qui gaudeam.

Meosne ante oculos ego illam patiar alios amplexarier?

mortuom hercle me hodie satiust. apstine hoc, mulier, manum,

nisi si te mea manu † ui in machaera et hunc vis mori.

Nil halapari satiust, miles, si te amari postulas;

auro, hau ferro deterrere potes, hunc né amem, Stratophanes.

Qui, malum, bella aut faceta es, quaé ames hominem isti modi?

Venitne in méntem tibi quod verbum in cavea dixit histrio:

omnes homines ad suom quaestum callent et fastidiunt.

Huncine hominem te amplexari tam horridum ac tam squalidum?

Quamquam hic squalet, quam quam hic horret, scitus et bellust mihi.

Dedin ego aurum—

Mihi? dedisti filio cibaria.

nunc, si hanc tecum esse speras, alia opust auri mina.

Malam rem is et magnam magno opere, serva tibi viaticum.

Quid isti debes?

Tria.

Quae tria nam?

Vnguenta, noctem, savium.

Par pari respondet. verum nunc saltem, et si istunc amas,

dan tu mihi de tuis deliciis † sum quicquid pauxillulum?

Quid id, amabo, est quod dem? dic tum super feri†

†capas dicit auaui consultam istuc mihi homo†

cave faxis volnus tibi iam cui sunt dentes ferrei.

Volgo ad se omnis intromittit.

Abstine istac tu manum.

Iam hercle cum magno malo tu vapula vir strenuos.

Dedi ego huic aurum.

Át ego argentum.

†eat apale puram.

At ego oves et lanam, et alia multa quae poscet dabo.

meliust te minis certare mecum quam minaciis.

Lepidu's 
 lepidus es 
 
 ecastor mortalis, mi Strabax, perge obsecro.

Stultus atque insanus damnis certant: nos salvae sumus.

Age prior prompta aliquid.

Immo tu prior perde et peri.

Em tibi talentum argenti. †Philippices est, tene tibi.

Tanto melior, noster esto—sed de vostro vivito.

Vbi est quod tu das? solve zonam, provocator. quid times?

Tu peregrinu's 
 peregrinus es 
 
 , hic ego habito: non cum zona ego ambulo:

pecua ad hanc collo in crumina ego obligata defero.

quid dedi! ut discinxi hominem.

Immo ego vero, qui dedi.

I intro, amabo, i, tú eris mecum; tum tu eris mecum quidem.

Quid tu? quid ais? cum hocin eris ? ego ero posterior, qui dedi?

Tu dedisti iam, hic daturust: ictuc habeo, hoc expeto.

verum utrique mos geratur amborum ex sententia.

Fiat. ut rem gnatam video, hoc accipiundumst quod datur.

Meum quidem te lectum certe óccupare non sinam.

Lepide ecastor aucupavi atque ex mea sententia,

meamque ut rem video bene gestam, vostram rursum bene geram:

†romabo si quis animatust facere, faciat ut sciam.

Veneris causa adplaudite: eius haec in tutelast fabula.

spectatores, bene valete, plaudite atque exurgite.