Sequere hac me, gnata, ut munus fungaris tuom.

Sequor, sed finem fore quem dicam nescio.

Adest. em illaé sunt aedes, i intro nunciam.—

nunc, ne quis erret vostrum, paucis in viam

deducam, si quidem operam dare promittitis.

nunc igitur primum quaé ego sim et quae illaec siet,

huc quae abiit intro, dicam, si animum advortitis.

primum mihi Plautus nomen Luxuriae indidit;

tum hánc mihi gnatam esse voluit Inopiam.

sed ea huc quid introierit impulsu meo

accipite et date vocivas aures dum eloquor.

adulescens quidam est, quí in hisce habitat aedibus;

is rem paternam me adiutrice perdidit.

quoniam ei, qui me aleret, nil video esse relicui,

dedi ei meam gnatam, quicum aétatem exigat.

sed de argumento ne exspectetis fabulae:

senes qui huc venient, ei rem vobis aperient.

huic Graece nomen est Thensauro fabulae:

Philemo scripsit, Plautus vertit barbare,

nomen Trinummo fecit, nunc hoc vos rogat

ut liceat possidere hanc nomen fabulam.

tantum est. valete, adeste cum silentio.—

Amicum castigare ob meritam noxiam

immoene est facinus, verum in aetate utile

et conducibile. nám ego amicum hodie meum

concastigabo pro commerita noxia,

invitus, ni id me invitet ut faciam fides.

nam hic nimium morbus mores invasit bonos;

ita plerique omnes iam sunt intermortui.

sed dum illi aegrotant, interim mores mali

quasi herba inrigua succrevere uberrime:

eorúm licet iam metere messem maxumam,

neque quicquam hic nunc est vile nisi mores mali.

nimioque hic pluris pauciorum gratiam

faciunt pars hominum quam id quod prosint pluribus.

ita vincunt illud conducibile gratiae,

quae in rebus multis opstant odiosaeque sunt

remoramque faciunt rei privatae et publicae.

Larem corona nostrum decorari volo.

uxor, venerare ut nobis haec habitatio

bona fausta felix fortunataque evenat—

teque ut quam primum possim videam emortuam.

Hic ille ést, senecta aetate qui factust puer,

qui admisit in se culpam castigabilem.

adgrediar hominem.

Quoia hic vox prope me sonat?

Tui benevolentis, sí ita es ut ego te volo,

sin aliter es, inimici atque irati tibi.

O amice, salve, átque aequalis. ut vales,

Megaronides?

Et tu edepol salve, Callicles.

Valen? valuistin?

Valeo, et valui rectius.

Quid tua agit uxor? ut valet?

Plus quam ego volo.

Bene hercle est illam tibi valere et vivere.

Credo hercle te gaudere, si quid mihi mali est.

Omnibus amicis quod mihi est cupio esse idem.

Eho tu, tua uxor quid agit?

Immortalis est,

vivit victuraque est.

Bene hercle nuntias,

deosque óro ut vitae tuae superstes suppetat.

Dum quidem hercle tecum nupta sit, sane velim.

Vin commutemus, tuam ego ducam et tu meam?

faxo haud tantillum dederis verborum mihi.

Namque enim tu, credo, me imprudentem obrepseris.

Ne tu hercle faxo haud nescias quam rem egeris.

Habeas ut nanctu's 
 nanctus es 
 
 : nota mala res optumast.

nam ego nunc si ignotam capiam, quid agam nesciam.

Edepol proinde ut diu vivitur, bene vivitur.

sed hoc ánimum advorte atque aufer ridicularia;

nam ego dedita opera huc ad te advenio.

Quid venis?

Malis te ut verbis multis multum obiurigem.

Men?

Numquis est hic alius praeter me atque te?

Nemost.

Quid tu igitur rogitas, tene obiurigem?

nisi tu me mihimet censes dicturum male.

nam si in te aegrotant artes antiquae tuae,

sin immutare vis ingenium moribus

aut si demutant mores ingenium tuom

neque eos antiquos servas, ast captas novos

omnibus amicis morbum tu incuties gravem,

ut te videre audireque aegroti sient.

Qui in mentem venit tibi istaec dicta dicere?

Quia omnís bonos bonasque adcurare addecet,

suspicionem et culpam ut ab se segregent.

Non potest utrumque fieri.

Quapropter?

Rogas?

ne admittam culpam, ego meo sum promus pectori:

suspicio est in pectore alieno sita.

nam nunc ego si te surrupuisse suspicer

Iovi coronam de capite ex Capitolio,

qui in columine astat summo: si id non feceris

atque id tamen mihi lubeat suspicarier,

qui tu id prohibere me potes ne suspicer?

sed istúc negoti cupio scire quid siet.

Haben tu amicum aut familiarem quempiam,

quoi pectus sapiat?

Edepol haud dicam dolo:

sunt quos scio esse amicos, sunt quos suspicor,

sunt quorum ingenia atque animos nequeo noscere,

ad amici partem an ad inimici pervenant;

sed tu ex amicis mi es certis certissimus.

si quid scis me fecisse inscite aut improbe,

†si id me non accusas, tute ipse obiurgandus es.

Scio;

et, si alia huc causa ad te adveni, aequom postulas.

Expecto si quid dicas.

Primumdum omnium,

male dictitatur tibi volgo in sermonibus:

turpilucricupidum te vocant cives tui;

tum autem sunt alii, qui te volturium vocant:

hostisne an civis comedis, parvi pendere.

haec cum audio in te dici, discrucior miser.

Est atque non est mi in manu, Megaronides:

quin dicant, non est; merito ut ne dicant, id est.

Fuitne híc tibi amicus Charmides?

Est et fuit.

id ita esse ut credas, rem tibi auctorem dabo.

nam postquam hic eius rem confregit filius

videtque ípse ad paupertatem protractum esse se

suamque filiam esse adultam virginem,

simul eius matrem suamque uxorem mortuam,

quoniam hinc iturust ipsus in Seleuciam,

mihi conmendavit virginem gnatam suam

et rem suam omnem et illúm corruptum filium.

haec, si mihi inimicus esset, credo haud crederet.

Quid tu, adulescentem, quem esse corruptum vides,

qui tuae mandatus est fide et fiduciae,

quin eum restituis, quin ad frugem conrigis?

ei rei óperam dare te fuerat aliquanto aequius,

si qui probiorem facere posses, non uti

in eandem tute accederes infamiam

malumque ut eius cum tuo mísceres malo.

Quid feci?

Quod homo nequam.

Non istuc meumst.

Emistin de adulescente has aedes (quid taces?)

ubi nunc tute habitas?

Emi atque argentum dedi,

minas quadraginta, adulescenti ipsi in manum.

Dedistín argentum?

Factum, neque facti piget.

Edepol fide adulescentem mandatum malae.

dedistíne hoc facto ei gladium, qui se occideret?

quid secus est aut quid interest dare te in manus

argentum amanti homini adulescenti, animi impoti,

qui exaedificaret suam incohatam ignaviam?

Non ego illi argentum redderem?

Non redderes,

neque de illo quicquam neque emeres neque venderes,

nec qui deterior esset faceres copiam.

inconciliastin eum qui mandatust tibi,

ille quí mandavit, eum exturbasti ex aedibus?

edepol mandatum pulchre et curatum probe;

crede huic tutelam: suam melius rem gesserit.

Subigis maledictis me tuis, Megaronides,

novo modo adeo, ut quod meae concreditumst

taciturnitati clam, fide et fiduciae,

ne enuntiarem quoiquam neu facerem palam,

ut mihi necesse sit iam id tibi concredere.

Mihi quod credideris sumes ubi posiveris.

Circumspicedum te, ne quis adsit arbiter

nobis, et quaeso identidem circumspice.

Ausculto si quid dicas.

Si taceas, loquar.

quoniam hinc est profecturus peregre Charmides,

thensaurum demonstravit mihi in hisce aedibus,

hic in conclavi quodam—sed circumspice.

Nemost.

Nummorum Philippeum ad tria milia.

id solus solum per amicitiam et per fidem

flens me obsecravit suo ne gnato crederem

neu quoiquam unde ad eum id posset permanascere.

nunc si ille huc salvos revenit, reddam suom sibi;

si quid eo fuerit, certe illius filiae,

quae mihi mandatast, habeo dotem únde dem,

ut eam in se dignam condicionem conlocem.

Pro di immortales, verbis paucis quam cito

alium fecisti me, alius ad te veneram.

sed ut occepisti, perge porro proloqui.

Quid tibi ego dicam, qui illius sapientiam

et meam fidelitatem et celata omnia

paene ille ignavos funditus pessum dedit.

Quidum?

Quia, ruri dum sum ego unos sex dies,

me apsente atque insciente, inconsultu meo,

aedis venalis hasce inscripsit litteris.

Adesurivit magis et ínhiavit acrius

lupus, observavit dum dormitarent canes:

gregem universum voluit totum avortere.

Fecisset edepol, ni haec praesensisset canes.

sed nunc rogare ego vicissim te volo:

quid fuit officium meum me facere? face sciam;

utrum indicare me ei thensaurum aequom fuit,

adversum quam eius me opsecravisset pater,

an ego alium dominum paterer fieri hisce aedibus?

qui emisset, eius essetne ea pecunia?

emi egomet potius aedis, argentum dedi

thensauri causa, ut salvom amico traderem.

neque adeo hasce emi mihi nec usurae meae:

illi redemi rusum, a me argentum dedi.

haec sunt: si recte seu pervorse facta sunt,

ego me fecisse confiteor, Megaronides.

em mea malefacta, em meam aváritiam tibi;

hascine propter res maledicas famas ferunt.

παῦσαι , vicisti castigatorem tuom:

occlusti linguam, nihil est quod respondeam.

Nunc ego te quaeso ut me opera et consilio iuves

communicesque hanc mecum meam provinciam.

Polliceor operam.

Ergo ubi eris paulo post?

Domi.

Numquid vis?

Cures tuam fidem.

Fíet sedulo.

Sed quid ais?

Quid vis?

Vbi nunc adulescens habet?

Posticulum hoc recepit, quom aedis vendidit.

Istuc volebam scire. i sane nunciam.

sed quid ais? quid nunc virgo? nempe apud te ést?

Itast,

iuxtaque eam cúro cum mea.

Recte facis.

Numquid, prius quam abeo, me rogaturu's 
 rogaturus es 
 
 ?—

Vale.

nihil est profecto stultius neque stolidius

neque mendaciloquius neque argutum magis,

neque confidentiloquius neque peiurius,

quam urbani assidui cives, quos scurras vocant.

atque egomet me adeo cum illis una ibidem traho,

qui illorum verbis falsis acceptor fui,

qui omnia se simulant scire neque quicquam sciunt.

quod quísque in animo habet aut habiturust sciunt,

sciunt íd quod in aurem rex reginae dixerit,

sciunt quod Iuno fabulatast cum Iove;

quae neque futura neque sunt, tamen illi sciunt.

falson an vero laudent, culpent quem velint,

non flocci faciunt, dum illud quod lubeat sciant.

omnes mortales hunc aiebant Calliclem

indignum civitate hac esse et vivere,

bonis qui hunc adulescentem evortisset suis.

ego de eórum verbis famigeratorum insciens

prosilui amicum castigatum innoxium.

quod si exquiratur usque ab stirpe auctoritas,

unde quídquid auditum dicant, nisi id appareat,

famigeratori res sit cum damno et malo,

hoc ita si fiat, publico fiat bono,

pauci sint faxim qui sciant quod nesciunt,

occlusioremque habeant stultiloquentiam.—

Multás res simítu in meó corde vórso,

multum ín cogitándo dolórem indipíscor:

egomét me coquo ét macero ét defetígo,

magíster mihi éxercitór animus núnc est.

sed hóc non liquét neque satís cogitátumst,

utrám potius hárum mihi ártem expetéssam,

utram aétati agúndae arbitrér firmiórem:

amórin med án rei opsequí potius pár sit,

utra ín parte plús sit volúptatis vítae

ad aetatem agundam.

de hac ré mihi satis haú liquet; nisi hóc sic faciam, opínor,

ut utrámque rem simul éxputem, iudéx sim reusque ad eám rem.

ita fáciam, ita placet; omniúm primum

Amóris artis eloquar quem ad modum expediant.

numquam Ámor quemquam nisi cúpidum hominem

postulát se in plagas conícere:

eos cúpit, eos consectátur;

súbdole blanditur ab re cónsulit,

blandíloquentulus, harpagó, mendax,

cuppés, avarus, élegans, despoliator,

latebrícolarum hominum córruptor,

blandus inops célatum indagátor.

nam quí amat quod amat quom éxtemplo

saviís sagittatis pérculsust,

ílico rés foras lábitur, líquitur.

dá mihi hoc, mél meum, sí me amas, si aúdes .

ibi ille cuculus: “ocelle mi, fiat:

ét istuc et si ámplius vís dari, dábitur.”

ibi ílla pendentém ferit: iam amplius orat;

nón satis id ést mali, ni ámplius étiam,

quód ecbibit, quód comest, quód facit súmpti.

nóx datur: dúcitur fámilia tóta,

véstiplica, unctor, auri custos, flabelliferae, sandaligerulae,

cantrices, cistellatrices, nuntii, renuntii,

raptóres panis et peni;

fit ípse, dum illis comis est, inóps amator.

haec égo quom ago cúm meo animo ét recolo,

ubi quí eget, quam preti sít parvi:

apagé te, Amor, nón places níl te utor;

quamquam íllud est dúlce, esse ét bibere,

Amór amara dát tamen, satis quod aegre sit:

fugit fórum, fugitat suos cógnatos,

fugat ípsus se ab suo cóntutu,

neque eúm sibi amicum vólunt dici.

millé modis, Amor, ignórandu's 
 ignorandus es 
 
 ,

procul abhibendu's 
 abhibendus es 
 
 atque abstandu's 
 abstandus es 
 
 ,

nam qui ín amorem praecípitavit,

peiús perit quasi saxó saliat:

apagé te, Amor, tuas res tíbi habeto,

Amor, míhi amicus ne fúas umquam;

sunt támen quos miseros máleque habeas,

quos tíbi obnoxios fecísti.

certúmst ad frugem adplicáre animum,

quamquam íbi labos grandis cápitur.

boni síbi haec expetúnt, rem, fídem, honorem,

gloriam ét gratiam: hoc probis prétiumst.

eo míhi magis lubet cum próbis potius

quam cum ímprobis vivere vánidicis.

Quo illíc homo foras se pénetravit ex

aedíbus?

Pater, adsum, imperá quidvis,

neque tíbi ero in mora neque látebrose

me abs tuó conspectu occúltabo.

Féceris pár tuis ceteris fáctis,

patrém tuom si pércoles per pietatem.

nólo ego cum ímprobis té viris, gnáte mi,

neque ín via, neque ín foro necúllum sermonem éxsequi

nóvi ego hoc saeculum móribus quíbus siet:

malús bonum malum ésse volt, ut sít sui similis;

turbánt, miscent morés mali: rapáx avarus ínvidus

sacrúm profanum, públicum privátum habent, hiúlca gens.

haec égo doleo, haec súnt quae me excruciánt, haec dies

noctésque tibi canto út caveas.

quod mánu non queunt tangére tantum fas hábent quo manus abstíneant,

cetéra: rape trahe, fuge láte—lacrumas

haec míhi quom video elíciunt,

quia ego ád hoc genus hominum dúravi.

quin príus me ad plures pénetravi?

nam hi móres maiorúm laudant, eosdém lutitant quos cónlaudant.

hisce égo de artibus gratiám facio, ne cólas neve imbuas íngenium.

meo módo et moribus vivito ántiquis,

quae ego tíbi praecipio, ea fácito.

nihil égo istos moror faeceós mores, turbidós, quibus boni dedécorant se.

haec tíbi si mea imperiá capesses, multá bona in pectore cónsident.

Sémper ego usque ad hanc aetatem ab ineunte adulescentia

tuis servivi servitutem imperiis et praeceptis, pater.

pro ingenio ego me liberum esse ratus sum, pro imperio tuo

meum animum tibi servitutem servire aequom censui.

Quí homo cum animo inde ab ineunte aetate depugnat suo,

utrum itane esse mavelit ut eum animus aequom censeat,

an ita potius ut parentes eum esse et cognati velint:

si animus hominem pepulit, actumst: animo servit, non sibi;

si ipse animum pepulit, dum vivit victor victorum cluet.

tu si animum vicisti potius quam animus te, est quod gaudeas.

nimio satiust, ut opust té ita ésse, quam ut animo lubet:

qui animum vincunt, quam quos animus, semper probiores cluent.

Istaec ego mi semper habui aetati integumentum meae;

ne penetrarem me usquam ubi esset damni conciliabulum

neu noctu irem obambulatum neu suom adimerem alteri

neu tibi aegritudinem, pater, párerem, parsi sedulo:

sarta tecta tua praecepta usque habui mea modestia.

Quid exprobras? bene quod fecisti tibi fecisti, non mihi;

mihi quidem aetas actast ferme: tua istuc refert maxime.

is probus est quem paenitet quam probus sit et frugi bonae;

qui ipsus sibi satis placet, nec probus est nec frugi bonae:

qui ipsus se contemnit, in eost indoles industriae.

bene facta bene factis aliis pertegito, ne perpluant.

Ob eam rem haec, pater, autumavi, quia res quaedamst quam volo

ego me abs te exorare.

Quid id est? dare iam veniam gestio.

Adulescenti hinc genere summo, amico atque aequali meo,

minus qui caute et cogitate suam rem tractavit, pater,

bene volo ego illi facere, si tu non nevis.

Nempe dé tuo?

De meo: nam quod tuomst meumst, ómne meumst autem tuom.

Quid is? egetne?

Eget.

Habuitne rem?

Habuit.

Quí eam perdidit?

publicisne adfinis fuit an maritumis negotiis?

mercaturan, an venales habuit ubi rem perdidit?

Nihil istorum.

Quid igitur?

Per comitatem edepol, pater;

praeterea aliquantum animi causa in deliciis disperdidit.

Edepol hominem praemandatum ferme familiariter,

qui quidem núsquam per virtutem rem confregit, atque eget;

nil moror eum tíbi esse amicum cum eius modi virtutibus.

Quia sine omni malitiast, tolerare eius égestatem volo.

De mendico male meretur qui ei dat quod edit aut bibat;

nam et illud quod dat perdit ét illi prodit vitam ad miseriam.

non eo haec díco, quin quae tu vis ego velim et faciam lubens:

sed ego hoc verbum quom illi quoidam dico, praemonstro tibi,

ut ita te aliorum miserescat, ne tis alios misereat.

Deserere illum et deiuvare in rebus advorsis pudet.

Pol pudere quam pigere praestat, totidem litteris.

Edepol, deum virtute dicam, pater, et maiorum et tua

multa bóna bene parta habemus, bene si amico feceris

ne pigeat fecisse, ut potius pudeat si non feceris.

De magnis divitiis si quid demas, plus fit an minus?

Minus, pater; sed civi immuni scin quid cantari solet?

“quod habes né habeas et illúc quod non habes habeas, malum,

quandoquidem nec tibi bene esse pote pati neque alteri.”

Scio equidem istuc ita solere fieri; verum, gnate mi,

is est immunis, cui nihil est qui munus fungatur suom.

Deum virtute habemus et qui nosmet utamur, pater,

et aliis qui comitati simus benevolentibus.

Non edepol tibi pernegare possum quicquam quod velis.

cuí egestatem tolerari vis? eloquere audacter patri.

Lesbonico huic adulescenti, Charmidai filio,

qui illic habitat.

Quin comedit quod fuit, quod non fuit?

Ne opprobra, pater; múlta eveniunt homini quae volt, quae nevolt.

Mentire edepol, gnate, atque id nunc facis haud consuetudine.

nam sapiens quidem pol ipsus fingit fortunam sibi:

eo non multa quae nevolt eveniunt, nisi fictor malust.

Multa illi opera opust ficturae, qui se fictorem probum

vitae agundae esse expetit: sed hic admodum adulescentulust.

Non aetate, verum ingenio apiscitur sapientia;

sapienti aetas condimentum, sapiens aetati cibust.

agedum eloquere, quid dare illi nunc vis?

Nil quicquam, pater;

tu modo ne me prohibeas accipere, si quid det mihi.

An eo egestatem ei tolerabis, si quid ab illo acceperis?

Eo, pater.

Pol ego istam volo me rationem edoceas.

Licet.

scin tu illum quo genere natus sit?

Scio, adprime probo.

Soror illi est adulta virgo grandis: eam cupio, pater,

ducere uxorem sine dote.

Sine dote uxorem?

Ita;

tua re salva hoc pacto ab illo summam inibis gratiam,

neque commodius ullo pacto ei poteris auxiliarier.

Egone indotatam te uxorem ut patiar?

Patiundumst, pater;

et eo pacto addideris nostrae lepidam famam familiae.

Multa ego possum docta dicta et quamvis facunde loqui,

historiam veterem atque antiquam haec mea senectus sustinet;

verum ego quando te et amicitiam et gratiam in nostram domum

video adlicere, etsi adversatus tibi fui, istac iudico:

tibi permitto; posce, duce.

Di te servassint mihi.

sed adde ad istam gratiam unum.

Quid id est autem unum?

Eloquar.

tute ad eum adeas, tute concilies, tute poscas.

Eccere.

Nimio citius transiges: firmum omne erit quod tu egeris.

gravius tuom erit unum verbum ad eam rem quam centum mea.

Ecce autem in benignitate hoc repperi, negotium.

dabitur opera.

Lepidus vivis. haec sunt aedes, hic habet;

Lesbonico est nomen. age, rem cura. ego te opperiar domi.—

Non optuma haec sunt, neque ut ego aequom censeo;

verum meliora sunt quam quae deterruma.

sed hoc me únum consolatur atque animum meum,

quia qui nihil aliud nisi quod sibi soli placet

consulit advorsum filium, nugas agit:

miser ex animo fit, factius nihilo facit.

suae senectúti is acriorem hiemem parat,

quom illam importunam tempestatem conciet.

sed aperiuntur aedes quo ibam: commodum

ipse exit Lesbonicus cum servo foras.

Minus quíndecim dies sunt, quom pro hisce aedibus

minas quadraginta accepisti a Callicle.

estne hoc quod dico, Stasime?

Quom considero,

meminisse videor fieri.

Quid factumst eo?

Comessum, expotum; exussum: elotum in balineis,

piscator, pistor apstulit, lanii, coqui,

holitores, myropolae, aucupes: confit cito;

non hercle minus divorse distrahitur cito,

quam si tu obicias formicis papaverem.

Minus hercle in istis rebus sumptumst sex minis.

Quid quod dedisti scortis?

Ibidem una traho.

Quid quod égo defrudavi?

Em, istaec ratio maxumast.

Non tibi illud apparere, si sumas, potest;

nisi tu immortale rere esse argentum tibi.

Sero atque stulte, prius quod cautum oportuit,

postquam comedit rem, post rationem putat.

Nequaquam argenti ratio comparet tamen.

Ratio quidem hercle apparet: argentum οἴχεται .

minas quadraginta accepisti a Callicle,

et ille aédis mancipio abs te accepit?

Admodum.

Pol opino adfinis noster aedis vendidit;

pater quom peregre veniet, in portast locus,

nisi forte in ventrem filio conrepserit.

Trapezítae mille drachumarúm Olympico,

quas de ratione dehibuisti, redditae?

Nempe quás spopondi.

Immó quas dependi inquito

†qua sponsione pronuper tu exactus es

pro illo adulescente, quem tu esse aibas divitem.

Factum.

Vt quidem illud perierit.

Factum id quoque est.

nam nunc eum vidi miserum et me eius miseritumst.

Miseret te aliorum, tui nec miseret nec pudet.

Tempust adeundi.

Éstne hic Philto qui advenit?

is herclest ipsus.

Edepol né ego istum velim

meum fíeri servom cum suo peculio.

Erum atque servom plurumum Philto iubet

salvere, Lesbonicum et Stasimum.

Di duint

tibi, Philto, quaequomque optes. quid agit filius?

Bene volt tibi.

Edepol mutuom mecum facit.

Nequam illud verbumst bene volt , nisi qui bene facit.

ego quoque volo esse liber: nequiquam volo;

hic postulet frugi esse: nugas postulet.

Meus gnátus me ad te misit, inter te atque nos

adfinitatem ut conciliarem et gratiam.

tuam vólt sororem ducere uxorem; et mihi

sententia eademst et volo.

Hau nosco tuom:

bonis tuis rebus meas res inrides malas.

Homo ego sum, homo tu es: ita me amabit Iuppiter,

neque te derisum advenio neque dignum puto.

verum hoc quod dixi: meus me oravit filius,

ut tuam sororem poscerem uxorem sibi.

Mearúm me rerum novisse aequomst ordinem.

cum vostra nostra non est aequa factio.

adfinitatem vobis aliam quaerite.

Satin tu es sanus mentis aut animi tui,

qui condicionem hanc repudies? nam illum tibi

ferentárium esse amicum inventum intellego.

Abin hínc dierecte?

Si hercle ire occipiam, votes.

Nisi quid me aliud vis, Philto, respondi tibi.

Benigniorem, Lesbonice, te mihi,

quam nunc experior esse, confido fore;

nam et stulte facere et stulte fabularier,

utrumque, Lesbonice, in aetate hau bonumst.

Verum hercle hic dicit.

Oculum ego ecfodiam tibi,

si verbum addideris.

Hercle qui dicam tamen;

nam si sic non licebit, luscus dixero.

Ita tu nunc dicis, non esse aequiperabiles

vostras cum nostris factiones atque opes?

Dico.

Quid? nunc si in aedem ad cenam veneris

atque ibi opulentus tibi par forte obvenerit

(adposita cena sit, popularem quam vocant),

si illi congestae sint epulae a cluentibus:

si quid tibi placeat quod illi congestum siet,

edisne an incenatus cum opulento accubes?

Edim, nisi si ille votet.

At pol ego etsi votet

edim, atque ambabus malis expletis vorem,

et quod illi placeat praeripiam potissimum,

neque illí concedam quicquam de vita mea.

verecundari neminem ápud mensam decet,

nam ibi de divinis atque humanis cernitur.

Rem fabulare.

Non tibi dicam dolo:

decedam ego illi de via, de semita,

de honore populi; verum quod ad ventrem attinet,

non hercle hoc longe, nisi me pugnis vicerit.

cena hac annona est sine sacris hereditas.

Semper tu hoc facito, Lesbonice, cogites,

id optumum esse, tute uti sis optumus;

si id nequeas, saltem ut optumis sis proxumus.

nunc condicionem hanc, quam ego fero et quam abs te peto,

dare atque accipere, Lesbonice, te volo.

di divites sunt, deos decent opulentiae

et factiones, verum nos homunculi,

satillum animai qui quom extemplo emisimus,

aequo mendicus atque ille opulentissimus

censetur censu ad Acheruntem mortuos.

Mirum quin tu illo tecum divitias feras.

ubi mortuos sis, ita sis ut nomen cluet.

Nunc ut scias hic factiones atque opes

non esse neque nos tuam neglegere gratiam,

sine dote posco tuam sororem filio.

quae res bene vortat—habeon pactam? quid taces?

Pro di immortales, condicionem quoius modi.

Quin fabulare di bene vortant, spondeo ?

Eheú ubi usus nil erat dícto, spondeo

dicebat; nunc hic, quom opus est, non quit dicere.

Quom adfinitate vostra me arbitramini

dignum, habeo vobis, Philto, magnam gratiam.

sed si haec res graviter cecidit stultitia mea,

Philto, est ager sub urbe hic nobis: eum dabo

dotem sorori; nam is de divitiis meis

solus superfit praeter vitam relicuos.

Profecto dotem nil moror.

Certumst dare.

Nostramne, ere, vis nutricem, quae nos educat,

abalienare a nobis? cave sis feceris.

quid edemus nosmet postea?

Etiam tu taces?

tibi ego rationem reddam?

Plane periimus,

nisi quid ego comminiscor. Philto, te volo.

Si quid vis, Stasime.

Huc cóncede aliquantum.

Licet.

Arcano tibi ego hoc dico, ne ille ex te sciat

neve alius quisquam.

Crede audacter quidlubet.

Per deos atque homines dico, ne tu illunc agrum

tuom síris umquam fieri neque gnati tui.

ei rei argumenta dicam.

Audire edepol lubet.

Primum omnium olim terra cum proscinditur,

in quinto quoque sulco moriuntur boves.

Apage, Acheruntis ostium in vostrost agro.

Tum vinum prius quam coctumst pendet putidum.

Consuadet homini, credo. etsi scelestus est,

at mi infidelis non est.

Audi cetera.

post id, frumenti quom alibi messis maximast,

tribus tántis illi minus redit quam opseveris.

Em istic oportet opseri mores malos,

si in opserendo possint interfieri.

Neque umquam quisquamst, quoius ille ager fuit,

quin pessume ei res vorterit: quoium fuit,

alii exulatum abierunt, alii emortui,

alii se suspendere. em nunc hic quoius est,

ut ad incitas redactust.

Apage a me istum agrum.

Magis apage dicas, si omnia ex me audiveris.

nam fulguritae sunt alternae árbores;

sues moriuntur angina acerrume;

oves scabrae sunt, tam glabrae, em, quam haec est manus.

tum autem Surorum, genus quod patientissumumst

hominum, nemo extat qui ibi sex menses vixerit:

ita cuncti solstitiali morbo decidunt.

Credo ego istuc, Stasime, ita esse; sed Campans genus

multo Surorum iam antidit patientia.

sed istést ager profecto, ut te audivi loqui,

malos in quem omnes publice mitti decet,

sicut fortunatorum memorant insulas,

quo cuncti qui aetatem egerint caste suam

conveniant; contra istoc detrudi maleficos

aequom videtur, qui quidem istius sit modi.

Hospitium est calamitatis: quid verbis opust?

quamvis malam rem quaeras, illic reperias.

At tu hercle et illi et alibi.

Cave sis dixeris

me tibi dixisse hoc.

Dixisti arcano satis.

Quin hic quidem cúpit illum ab se abalienarier,

si quem reperire possit cui os sublinat.

Meus quídem hercle numquam fiet.

Si sapies quidem.

lepide hercle dé agro ego hunc senem deterrui;

nam qui vivamus nihil est, si illum amiserit.

Redeo ad te, Lesbonice.

Dic sodes mihi,

quid hic est locutus tecum?

Quid censes? homost:

volt fieri liber, verum quod det non habet.

Et ego esse locuples, verum nequiquam volo.

Licitumst, si velles; nunc, quom nihil est, non licet.

Quid tecum, Stasime?

De istoc quod dixti modo:

si ante voluisses, esses; nunc sero cupis.

De dote mecum convenire nil potest:

quid tibi lubet tute agito cum nato meo.

nunc tuam sororem filio posco meo.

quae res bene vortat. quid nunc? etiam consulis?

Quid istíc? quando ita vis: di bene vortant. spondeo.

Numquam edepol quoiquam tam expectatus filius

natus quam illuc est spondeo natum mihi.

di fortunabunt vostra consilia.

Ita volo.

Sed, Stasime, abi huc ad meam sororem ad Calliclem,

dic hoc negoti quo modo actumst.

Ibitur.

Et gratulator meae sorori.

Scilicet.

I hac, Lesbonice, mecum, ut coram nuptiis

dies cónstituatur; eadem haec confirmabimus.—

Tu ístuc cura quod iussi. ego iam hic ero.—

dic Callicli, me ut convenat.

Quin tu i modo.

De dote ut videat quid opus sit facto.

I modo.

Nam certumst sine dote haud dare.

Quin tu i modo.

Neque enim illi damno umquam esse patiar

Abi modo.

Meam néglegentiam.

I modo.

Nullo modo

aequom videtur quin quod peccarim

I modo.

Potissimum mi id obsit.

I modo.

O pater,

enumquam aspiciam te?—

I modo, i modo, i modo.

tandem impetravi abiret. di vestram fidem,

edepol re gesta pessume gestam probe,

si quidem ager nobis salvos est; etsi admodum

in ambiguo est etiam nunc quid ea re fuat.

sed id si alienatur, actumst de collo meo,

gestandust peregre clupeus, galea, sarcina:

effugiet ex urbe, ubi erunt factae nuptiae,

ibít istac, aliquo, in maximam malam crucem,

latrocinatum, aut in Asiam aut in Ciliciam.

ibo huc quo mi imperatumst, etsi odi hanc domum,

postquam exturbavit hic nós ex nostris aedibus.—

Quó modo tu istuc, Stasime, dixti?

Nostrum erilem filium

Lesbonicum suam sororem despondisse. em hoc modo.

Cuí homini despondit?

Lysiteli Philtonis filio,

sine dote.

Sine dote ille illam in tantas divitias dabit?

non credibile dicis.

At tu édepol nullus creduas.

si hoc non credis, ego credidero—

Quid?

Me nihili pendere.

Quam dudum istuc aut ubi actumst?

Ilico hic ante ostium,

tam modo, inquit Praenestinus.

Tanton in re perdita,

quam in re salva Lesbonicus factus est frugalior?

Atque equidem ipsus ultro venit Philto oratum filio.

Flagitium quidem hercle fiet, nisi dos dabitur virgini.

postremo edepol ego istam rem ad me áttinere intellego.

ibo ad meum castigatorem atque ab eo consilium petam.—

Propemodum quid illic festinet sentio et subolet mihi:

ut agro evortat Lesbonicum, quando evortit aedibus.

o ere Charmides, quam apsenti hic tua res distrahitur tibi!

utinam te rediisse salvom videam, ut inimicos tuos

ulciscare, ut míhi, ut erga te fui et sum, referas gratiam.

nimium difficilest reperiri amicum ita ut nomen cluet,

quoi tuam quom rem credideris, síne omni cura dormias.

sed generum nostrum ire eccillum video cum adfini suo.

nescio quíd non satis inter eos convenit: celeri gradu

eunt uterque, ille reprehendit hunc priorem pallio.

haud ineuscheme astiterunt. huc aliquantum apscessero:

est lubido orationem audire duorum adfinium.

Sta ilico, noli avorsari neque te occultassis mihi.

Potin ut me ire quo profectus sum sinas?

Si in rem tuam,

Lesbonice, esse videatur, gloriae aut famae, sinam.

Quod est facillumum, facís.

Quid id est?

Amico iniuriam.

Neque meumst neque facere didici.

Indoctus quam docte facis.

quid faceres, si quis docuisset te, ut sic odio esses mihi?

qui bene cum simulas facere mihi te, male facis, male consulis.

Egone?

Tune.

Quid male facio?

Quod ego nolo, id cum facis.

Tuae rei bene consulere cupio.

Tu mihi es melior quam egomet mihi?

sat sapio, satis in rem quae sint meam ego conspicio mihi.

An id est sapere, ut qui beneficium a benevolente repudies?

Nullum beneficium ésse duco id quod quoi facias non placet.

scio ego et sentio ipse quid agam, neque mens officio migrat,

nec tuis depellar dictis quin rumori serviam.

Quid ais? nam retineri nequeo quin dicam ea quae promeres:

itan tandem hanc maiores famam tradiderunt tibi tui,

ut virtute eorum anteparta per flagitium perderes?

atque honori posterorum tuorum ut vindex fieres,

tibi paterque avosque facilem fecit et planam viam

ad quaerundum honorem: tu fecisti ut difficilis foret,

culpa maxume et desidia tuisque stultis moribus.

praeoptavisti, amorem tuom uti virtuti praeponeres.

nunc te hoc pacto credis posse optegere errata? aha, non itast:

cape sis virtutem animo et corde expelle desidiam tuo:

in foro operam amicis da, ne in lecto amicae, ut solitus es.

atque ego istum agrum tíbi relinqui ób eam rem enixe expeto,

ut tibi sit qui te corrigere possis, ne omnino inopiam

cives obiectare possint tibi, quos tu inimicos habes.

Omnia ego istaec quae tu dixti scio, vel exsignavero,

ut rem patriam et gloriam maiorum foedarim meum:

scibam ut esse me deceret, facere non quibam miser;

ita vi Veneris vinctus, otio captus in fraudem incidi.

et tibi nunc, proinde ut merere, summas habeo gratias.

At operam perire meam sic et te haec dicta corde spernere †

perpeti nequeo, simul me piget parum pudere te;

et postremo, nisi mi auscultas atque hoc ut dico facis,

tute pone te latebis facile, ne inveniat te Honor,

in occulto iacebis cum te maxume clarum voles.

pernovi equidem, Lesbonice, ingenium tuom ingenuom admodum;

scio te sponte non tuapte errasse, sed amorem tibi

pectus opscurasse; atque ipse Amoris teneo omnis vias.

ita est amor, ballista ut iacitur: nihil sic celere est neque volat;

atque is mores hominum moros et morosos efficit:

minus placet magis quód suadetur, quod dissuadetur placet;

quom inopiast, cupias, quando eius copiast, tum non velis;

ille qui aspéllit is compellit, ille qui cónsuadet vetat.

insanum et malumst in hospítium devorti ad Cupidinem.

sed te moneo hoc etiam atque etiam, ut reputes quid facere expetas.

si istuc, ut conare, facis † indicium tuom incendes genus;

tum igitur tibi aquae érit cupido, genus qui restinguas tuom,

atque sí eris nactus, proinde ut corde amantes sunt cati—

ne scintillam quidem relinques, genus qui congliscat tuom.

Facilest inventu: datur ignis, tametsi ab inimico petas.

sed tu obiurgans me a peccatis rapis deteriorem in viam.

meam vis sororem tibi dem suades sine dote. aha, non convenit

me, qui abusus sum tantam rem patriam, porro in ditiis

esse agrumque habere, egere illam autem, ut me merito oderit.

numquam erit alienis gravis qui suis se concinnat levem.

sicut dixi, faciam: nolo te iactari diutius.

Tanto meliust te sororis causa egestatem exsequi

atque eum agrum me habere, quam te, tua qui toleres moenia?

Nolo ego mihi te tam prospicere, qui meam egestatem leves,

sed ut inops infamis ne sim, ne mi hanc famam differant,

me germanam meam sororem in concubinatum tibi,

si sine dote dem , dedisse magis quam in matrimonium.

quis me improbior perhibeatur esse? haec famigeratio

té honestet, me conlutulentet, si sine dote duxeris:

tibi sit emolumentum honoris, mihi quod obiectent siet.

Quid? te dictatorem censes fore, si aps té agrum acceperim?

Neque volo neque postulo neque censeo, verum tamen

is est honos homini pudico, meminisse officium suom.

Scio equidem te animatus ut sis; video, subolet, sentio:

id agis, ut, ubi adfinitatem inter nos nostram adstrinxeris

atque eum agrum dederis nec quicquam hic tibi sit qui vitam colas,

effugias ex urbe inanis; profugus patriam deseres,

cognatos, adfinitatem, amicos factis nuptiis:

mea opera hinc proterritum te meaque avaritia autument.

id me commissurum ut patiar fieri, ne animum induxeris.

Non enim póssum quin exclamem euge. euge, Lysiteles, πάλιν .

facile palmam habes: hic victust, vicit tua comoedia.

hic agit magis ex argumento et versus melioris facit.

etiam ob stultitiam tuam te † curis multabo mina.

Quid tibi intérpellatio aut in consilium huc accessio est?

Eodem pacto, quo huc accessi, apscessero.

I hac mecum domum,

Lysiteles, ibi de istis rebus plura fabulabimur.

Nil ego in occulto agere soleo. meus ut animust, eloquar:

si mihi tua soror, ut ego aequom censeo, ita nuptum datur,

sine dote, neque tu hinc abituru's 
 abiturus es 
 
 , quod meum erit id erit tuom;

sin aliter animatus es, bene quod agas eveniat tibi,

ego amicus numquam tibi ero alio pacto. sic sententia est.—

Abiit hercle ille quidem. ecquid audis, Lysiteles? ego te volo.

hic quoque hinc ábiit. Stasime, restas solus. quid ego nunc agam,

nisi uti sarcinam constringam et clupeum ad dorsum accommodem,

fulmentas iubeam suppingi soccis? non sisti potest.

video caculam militarem me futurum haud longius:

ad aliquem regem in saginam erus sése coniciet meus;

credo ad summos bellatores acrem fugitorem fore

et capturum spolia ibi illum quí meo ero adversus venerit.

egomet autem quom extemplo arcum mihi et pharetram et ságittas sumpsero,

cassidem in caput, dormibo placide ín tabernaculo.

ad forum ibo: nudius sextus quoi talentum mutuom

dedi, reposcam, ut habeam, mecum quod feram, viaticum.—

Vt mihi rem narras, Callicles, nullo modo

potest fíeri prosus quin dos detur virgini.

Namque hercle honeste fieri ferme non potest,

ut eam perpetiar ire in matrimonium

sine dote, quom eius rem penes me habeam domi.

Parata dos domist; nisi expectare vis,

ut eam sine dote frater nuptum conlocet.

post adeas tute Philtonem et dotem dare

te ei dicas, facere id eius ob amícitiam patris.

verum hoc ego vereor, ne istaec pollicitatio

te in crimen populo ponat atque infamiam;

non temere dicant te benignum virgini:

datam tibi dotem, ei quam dares, eius a patre,

ex ea largiri te illi, neque ita ut sit data

columem te sistere illi, et detraxe autument.

nunc si opperiri vis adventum Charmidi,

perlongumst: huic ducendi interea abscesserit

lubido; atque ea condicio huic vel primaria est.

Nam hercle omnia istaec veniunt in mentem mihi.

vide si hóc utibile magis atque in rem deputas,

ut adeam Lesbonicum, edoceam ut res se habet.

sed ut égo nunc adulescenti thensaurum indicem

indomito, pleno amoris ac lasciviae?

minime, minime hercle vero. nam certo scio,

locum quoque illum omnem, ubi situst, comederit;

quem fodere metuo, sonitum ne ille exaudiat

neu rem ipsam indaget, dotem dare si dixerim.

Quo pacto ergo igitur clam dos depromi potest?

Dum occasio ei rei reperiatur, interim

ab amico alicunde mutuom argentum rogem.

Potin est ab amico alicunde exorari?

Potest.

Gerrae. ne tu illud verbum actutum inveneris:

mihi quidem hercle non est quod dem mutuom.

Malim hercle ut verum dicas, quam ut des mutuom.

Sed vide consilium, si placet.

Quid consilist?

Scitum, ut ego opinor, consilium inveni.

Quid est?

Homo cónducatur aliquis iam, quantum potest,

quasi sit peregrinus.

Quid is scit facere postea?

ignota facie, quae hic non visitata sit;

mendacilocum aliquem

Quid is scit facere postea?

falsidicum, confidentem.

Quid tum postea?

Is homo exornetur graphice in peregrinum modum;

quasi ad adulescentem a patre ex Seleucia

veniat, salutem ei nuntiet verbis patris:

illum bene gerere rem et valere et vivere,

et eum rediturum actutum; ferat epistulas

duas, éas nos consignemus, quasi sint a patre:

det alteram illi, álteram dicat tibi

dare sese velle.

Perge porro dicere.

Seque aurum ferre virgini dotem a patre

dicat patremque id iussisse aurum tibi dare.

tenes iam?

Propemodo, atque ausculto perlubens.

Tum tú igitur demum adulescenti aurum dabis,

ubi erit locata virgo in matrimonium.

Scite hercle sane.

Hoc, ubi thensaurum effoderis,

suspicionem ab adulescente amoveris:

censebit aurum esse a patre allatum tibi,

tu de thensauro sumes.

Satis scite et probe;

quamquam hoc me aetatis sycophantari pudet.

sed epistulas quando opsignatas adferet,

sed quom opsignatas attulerit epistulas

nonne arbitraris eum adulescentem anuli

paterni signum novisse?

Etiam tu taces?

sescentae ad eam rem causae possunt conligi:

illum quem habuit perdidit, alium post fecit novom.†

iam si opsignatas non feret, dici hoc potest,

apud pórtitorem eas resignatas sibi

inspectasque esse. in huius modi negotio

diem sermone terere segnities merast:

quam vis sermones possunt longi texier.

abi ad thensaurum iam confestim clanculum,

servos ancillas amove. atque audin?

Quid est?

Vxorem quoque eampse hanc rem uti celes face,

nam pol tacere numquam quicquamst quod queat.

quid nunc stas? quin tu hinc amoves et te moves?

aperi, deprome inde auri ad hanc rem quod sat est,

continuo operíto denuo; sed clanculum,

sicut praecepi; cunctos exturba aedibus.

Ita faciam.

At énim nimis lóngo sermone utimur,

diem conficimus quod iam properatost opus.

nihil est de signo quod vereare; me vide:

lepida est illa caúsa, ut commemoravi, dicere

apud pórtitores esse inspectas. denique

diei tempus non vides? quid illúm putas,

natura illa atque ingenio? iam dudum ebriust.

quidvis probare poterit; tum, quod maxumumst,

adferre, non petere hinc se dicet.

Iam sat est.

Ego sycophantam iam conduco de foro

epistulasque iam consignabo duas,

eumque húc ad adulescentem meditatum probe

mittam.

Eo ego igitur intro ad officium meum.

tu istuc age.—

Actum reddam nugacissume.—

Salsípotenti et mulsípotenti Iovis frátri et Nerei Néptuno

laetús lubens laudes ágo et grates gratiásque habeo et fluctibus salsis,

quos pénes mei fuit saepé potestas, bonis meís quid foret et meaé vitae,

quom suís med ex locis ín patriam suavíssumam reducem fáciunt.

atque égo, Neptune, tibi ánte alios deos grátias ago atque habeó summas;

nam te ómnes saevomqué severumque atque ávidis moribus cómmemorant,

spurcíficum, immanem, intólerandum, vesánum: contra opera éxpertus,

nam pól placido te et clémenti meo usqué modo, ut volui, usús sum in alto.

atque hánc tuam gloriam iam ánte auribus accéperam, et nobilest ápud homines,

paupéribus te parcére solitum, dités damnare atqué domare.

abi, laúdo, scis ordíne, ut aequomst, tractáre homines; hoc dís dignumst.

semper mendicis modesti sint.

fidús fuisti: infidum ésse iterant; nam apsqué foret te, sat scío in alto

distráxissent disqué tulissent satellítes tui me miserúm foede

bonaque ómnia mea item uná mecum passím caeruleos pér campos:

ita iám quasi canes, haud sécus, circum stabánt navem turbinés venti,

imbrés fluctusque atqué procellae infénsae frangere málum,

ruere ántemnas, scindére vela, ni túa pax propitia fóret praesto.

apage á me sis, dehinc iám certumst otió dare me; satis pártum habeo

quibus aérumnis delúctavi, filió dum divitiás quaero.

sed quís hic est, qui in plateam íngreditur

cum nóvo ornatu speciéque simul?

pol quámquam domi cupio, ópperiar,

quam hic rém agat animum advortam.

Huíc ego die nomén Trinummo fáciam: nam ego operám meam

tribus nummis hodie locavi ad artis nugatorias.

advenio ex Seleucia, Macedonia, Asia atque Arabia,

quas ego neque oculis nec pedibus umquam usurpavi meis.

viden egestas quid negoti dat homini misero mali,

quin ego nunc subigor trium nummum causa ut hasce epistulas

dicam ab eo homine me accepisse, quem ego qui sit homo nescio

neque novi, neque natus necne is fuerit, id solide scio.

Pol hic quidem fungino generest: capite se totum tegit.

Hilurica facies videtur hominis, eo ornatu advenit.

Ille qui mé conduxit, ubi conduxit, abduxit domum,

quae voluit mihi dixit, docuit et praemonstravit prius,

quo modo quicque agerem; nunc adeo si quid ego addidero amplius,

eo conductor melius de me nugas conciliaverit.

ut ille me exornavit, ita sum ornatus; argentum hoc facit.

ipse ornamenta a chorago haec sumpsit suo periculo.

nunc ego si potero ornamentis hominem circumducere,

dabo operam, ut me esse ipsum plane sycophantam sentiat.

Quam magis spécto, minus placet mi haec hominis facies. mira sunt,

ni illic homost aut dormitator aut sector zonarius.

loca contemplat, circumspectat sese atque aedis noscitat.

credo edepol, quo mox furatum veniat speculatur loca.

magis lubidost opservare quid agat: ei rei operam dabo.

Has regiones demonstravit mi ille conductor meus;

apud illas aedis sistendae mihi sunt sycophantiae.

fores pultabo.

Ad nostras aedis hic quidem habet rectam viam.

hercle opinor mi advenienti hac noctu agitandumst vigilias.

Aperite hoc, aperite. heus, ecquis his fóribus tutelam gerit?

Quid, adulescens, quaeris? quid vis? quid istas pultas?

Heus senex,

census cum sum , iuratori recte rationem dedi.



Lesbonicum hic adulescentem quaero in his regionibus

ubi habitet, et item alterum ád istanc capitis albitudinem:

Calliclem aiebat vocari qui has dedit mi epistulas.

Meum gnatum hic quidem Lesbonicum quaerit et amicum meum,

cuí ego liberosque bonaque commendavi, Calliclem.

Fac me, si scis, certiorem, hisce homines ubi habitent, pater.

Quid eos quaeris? aut quis es? aut unde es? aut unde advenis?

Multa simul rogitas, nescio quid expediam potissimum.

si unum quidquid singillatim et placide percontabere,

et meum nómen et mea facta et itinera ego faxo scias.

Faciam ita ut vis. agedum nomen tuom primum memora mihi.

Magnum facinus incipissis petere.

Quid ita?

Quia, pater,

si ante lucem íre occipias a meo prímo nomine,

concubium sit noctis prius quam ad postremum perveneris.

Opus factost viatico ad tuom nomen, ut tu praedicas.

Est minusculum alterum, quasi vixillum vinarium.

Quid est tibi nomen, adulescens?

Pax, id est nomen mihi.

hoc cotidianumst.

Edepol nomen nugatorium,

quasi dicas, si quid crediderim tibi, pax—periisse ilico.

hic homo solide sycophantast. quid ais tu, adulescens?

Quid est?

Eloquere, isti tibi quid homines debent, quos tu quaeritas?

Pater istius adulescentis dedit has duas mi epistulas,

Lesbonici. is mi est amicus.

Teneo hunc manifestarium.

me sibi epistulas dedisse dicit. ludam hominem probe.

Ita ut occepi, si animum advortas, dicam.

Dabo operam tibi.

Hanc me iussit Lesbonico suo gnato dare epistulam,

et item hanc alteram suo amico Callicli iussit dare.

Mihi quoque edepol, quom hic nugatur, contra nugari lubet.

ubi ipse erat?

Bene rem gerebat.

Ergo ubi?

In Seleucia.

Ab ipson istas accepisti?

E manibus dedit mi ipse in manus.

Qua facie est homo?

Sesquipede quiddamst quam tu longior.

Haeret haec res, siquidem ego apsens sum quam praesens longior.

novistin hominem?

Ridicule rogitas, quicum una cibum

capere soleo.

Quid est ei nomen?

Quod edepol homini probo.

Lubet audire.

Illi edepol—illi—ílli—vae misero mihi.

Quid est negoti?

Devoravi nomen imprudens modo.

Non placet qui amicos intra dentes conclusos habet.

Atque etiam modo vorsabatur mi in labris primoribus.

Temperi huic hodie anteveni.

Teneor manifesto miser.

Iam recommentatu's 
 recommentatus es 
 
 nomen?

Deum hercle me atque hominum pudet.

Vide modo ut hóminem noveris.

Tam quam me. fieri istuc solet,

quod in manu teneas atque oculis videas, id desideres.

litteris recomminiscar. C est principium nomini.

Callias?

Non est.

Callippus?

Non est.

Callidemides?

Non est.

Callinicus?

Non est.

Callimarchus?

Nil agis.

neque adeo edepol flocci facio, quando egomet memini mihi.

At enim multi Lesbonici sunt hic: nisi nomen patris

dices, non monstrare istos possum homines quos tu quaeritas.

quod ad exemplum est? coniectura si reperire possumus.

Ad hoc exemplum est—

An Chares? an Charmides?

Enim Charmides.

em istic erit. qui istum di perdant. dixi ego iam dudum tibi:



Te potius bene dicere aequomst homini amico, quam male.

Satin inter labra atque dentes latuit vir minimi preti?

Ne male loquere apsenti amico.

Quíd ergo ille ignavissumus

mihi latitabat?

Si appellasses, respondisset, nomine.

sed ipse ubi est?

Pol illúm reliqui ad Rhadamantem in Cecropia insula.†

Quis homo est me insipientior, qui ipse, egomet ubi sim, quaeritem?

sed nil disconducit huic rei. quid ais? quid hoc quod te rogo?

quos locos adiisti?

Nimium mirimodis mirabiles.

Lubet audire, nisi molestumst.

Quin discupio dicere.

omnium prímum in Pontum advecti ad Arabiam terram sumus.

Eho an etiam Arabiast in Ponto?

Est: non illa ubi tus gignitur,

sed ubi apsinthium fit atque cunila gallinacea.

Nimium graphicum hunc nugatorem. sed ego sum insipientior,

qui egomet unde redeam hunc rogitem, quae ego sciam atque hic nesciat;

nisi quia lubet experiri, quo evasurust denique.

sed quid ais? quo inde isti porro?

Si animum advortes, eloquar.

ad caput amnis, quod de caelo exoritur sub solio Iovis.

Sub solio Iovis?

Ita dico.

E caelo?

Atque e medio quidem.

Eho an etiam ín caelum escendisti?

Immo horiola advecti sumus,

usque aqua advorsa per amnem.

Eho an tu etiam vidisti Iovem?

Alii di isse ad villam aiebant servis depromptum cibum.

deinde porro—

Deinde porro nolo quicquam praedices.

Sed—

Abe o hercle, si es molestus. nam pudicum neminem,

Pax, refe rre oportet, qui aps terra ad caelum pervenerit.

Facia m ita ut te velle video. sed monstra hosce homines mihi,

quos ego quaero, quibus me oportet has deferre epistulas.

Quid ais? tu nunc si forte eumpse Charmidem conspexeris,

illum quem tibi istás dedisse commemoras epistulas,

norisne hominem?

Ne tu me edepol arbitrare beluam,

qui quidem nón novisse possim quicum aetatem exegerim.

an ille tam esset stultus, qui mihi mille nummum crederet

Philippum, quod me aurum deferre iussit ad gnatum suom

atque ad amicum Calliclem, quoi rem aibat mandasse hic suam?

mihi concrederet, nisi me ille ét ego illum nossem approbe?

Enim vero ego nunc sycophantae huic sycophantari volo,

si hunc possum illo mille nummum Philippum circumducere,

quod sibi me dedisse dixit, quem ego qui sit homo nescio

neque oculis ante hunc diem umquam vidi. eine aurum crederem,

quoi, si capitis res sit, nummum numquam credam plumbeum?

adgrediundust hic homo mi astu. heus, Pax, te tribus verbis volo.

Vel trecentis.

Haben tu id aurum quod accepisti a Charmide?

Atque etiam Philippúm, numeratum illius in mensa manu,

mille nummum.

Nempe ab ipso id accepisti Charmide?

Mirum quin ab avo eius aut próavo acciperem, qui sunt mortui.

Adulescens, cedo dum istuc aurum mi.

Quod ego aurum dem tibi?

Quod a me te accepisse fassu's 
 fassus es 
 
 .

Aps te accepisse?

Ita loquor.

Quis tu homo es?

Qui mille nummum tibi dedi ego sum Charmides.

Neque edepol tu is es neque hodie is umquam eris, auro huic quidem.

abi sis, nugator: nugari nugatori postulas.

Charmides ego sum.

Nequiquam hercle es, nam nihil auri fero.

nimis argute óbrepsisti in eapse occasiuncula:

postquam ego me aurum ferre dixi, post tu factu's 
 factus es 
 
 Charmides;

prius tu non eras, quam aúri feci mentionem. nihil agis;

proin tu te, itidem ut charmidatus es, rursum recharmida.

Quis ego sum igitur, siquidem is non sum qui sum?

Quid id ad me attinet?

dúm ille ne sis quem ego esse nolo, sis mea caúsa qui lubet.

prius non is eras quí eras: nunc is factu's 
 factus es 
 
 qui tum non eras.

Age si quid agis.

Quid ego agam?

Aurum redde.

Dormitas, senex.

Fassu's 
 fassus es 
 
 Charmidem dedisse aurum tibi.

Scriptum quidem.

Properas an non properas ire actutum ab his regionibus,

dormitator, prius quam ego hic te iubeo mulcari male?

Quam ob rem?

Quia illum quem ementitus es, ego sum ipsus Charmides,

quem tibi epistulas dedisse aiebas.

Eho, quaeso, an tu is es?

Is enim vero sum.

Ain tu tandem? is ipsusne es?

Aio.

Ipsus es?

Ipsus, inquam, Charmides sum.

Ergo ipsusne es?

Ipsissimus.

abin hinc ab oculis?

Enim véro serio, quoniam advenis—

vapulabis meo arbitratu ét novorum aedilium.

At etiam maledicis?

Immo, salvos quandoquidem advenis—

di te perdant, si te flocci facio an periisses prius.

ego ob hanc operam argentum accepi, te macto infortunio:

ceterum qui sis, qui non sis, floccum non interduim.

ibo, ad illúm renuntiabo qui mihi tris nummos dedit,

ut sciat se perdidisse. ego abeo. male vive et vale.

qui te di omnes advenientem peregre perdant, Charmides.—

Postquam illic hinc ábiit, post loquendi libere

videtur tempus venisse atque occasio.

iam dudum meum ille pectus pnngit aculeus,

quid illí negoti fuerit ante aedis meas.

nam epistula illa mihi concenturiat metum

in corde et illud mille nummum quam rem agat.

numquam edepol temere tinnit tintinnabulum:

nisi qui illud tractat aut movet, mutumst, tacet.

sed quis hic est, qui huc in plateam cursuram incipit?

lubet observare quid agat: huc concessero.

Stasime, fac te propere celerem, recipe te ad dominum domum,

ne subito metus exoriatur scapulis stultitia tua.

adde gradum, adpropera. iam dudum factumst, cum abiisti domo.

cave sis tibi, ne bubuli in te cottabi crebri crepent,

si aberis ab eri quaestione. ne destiteris currere.

ecce hominem te, Stasime, nihili: satin in thermipolio

condalium es oblitus, postquam thermopotasti gutturem?

recipe te et recurre petere re recenti.

Huic, quisquis est,

gurguliost exercitór: is hunc hóminem cursuram docet.

Quid, homo nihili, non pudet te? tribusne te poteriis

memoriam esse oblitum? an vero, quia cum frugi hominibus

ibi bibisti, qui ab alieno facile cohiberent manus?

Truthus fuit, Cerconicus, Crinnus, Cercobulus, Collabus,

oculicrepidae cruricrepidae, ferriteri mastigiae:

inter eosne homines condalium te redipisci postulas?

quorum eorum únus surrupuit currenti cursori solum.

Ita me di ament, graphicum furem.

Quid ego quod periit petam?

nisi etiam laborem ad damnum ápponam epithecam insuper.

quin tu quod periit periisse ducis? cape vorsoriam,

recipe te ad erum.

Non fugitivost hic homo, commeminit domi.

Vtinam veteres homin um mor es, veteres parsimoniae

potius in maiore honore hic essent quam mores mali.

Di immortales, basilica hic quidem facinora inceptat loqui.

vetera quaerit, vetera amare hunc more maiorum scias.

Nam nunc mores nihili faciunt quod licet, nisi quod lubet:

ambitio iam more sanctast, liberast a legibus;

scuta iacere fugereque hostis more habent licentiam:

petere honorem pro flagitio more fit.

Morem improbum.

Strenuiores praeterire more fit.

Nequam quidem.

Mores leges perduxerunt iam in potestatem suam,

magisque is sunt obnoxiosae quam parentes liberis.

eae miserae etiam ad parietem sunt fixae clavis ferreis,

ubi malos mores adfigi nimio fuerat aequius.

Lubet adire atque appellare hunc; verum ausculto perlubens

et metuo, si compellabo, ne aliam rem occipiat loqui.

Neque istis quicquam lege sanctumst: leges mori serviunt,

mores autem rapere properant qua sacrum qua publicum.

Hercle istis malam rem magnam moribus dignumst dari.

Nonne hoc publice animum advorti? nam id genus hominum omnibus

univorsis est advorsum atque omni populo male facit:

male fidem servando illis quoque abrogant etiam fidem,

qui nil meriti; quippe eorum ex ingenio ingenium horum probant.

hoc qui in mentem venerit mihi? re ipsa modo commonitus sum.

si quoi mutuom quid dederis, fit pro proprio perditum:

quom repetas, inimicum amicum beneficio invenias tuo.

si mage exigere occupias, duarum rerum exoritur optio:

vel illud quod credideris perdas, vel illum amicum amiseris.

Meus est hic quidem Stasimus servos.

Nam ego talentum mutuom

quoi dederam, talento inimicum mi emi, amicum vendidi.

sed ego sum insipientior, qui rebus curem publicis

potius quam, id quod proxumumst, meo tergo tutelam geram.

eo domum.

Heus tu, asta ilico. audi.

Heús tu, non sto.

Te volo.

Quid si ego me te velle nolo?

Aha nimium, Stasime, saeviter.

Emere meliust cui imperes.

Pol ego emi atque argentum dedi;

sed si non dicto audiens est, quid ago?

Da magnum malum.

Bene mones, ita facere certumst.

Nisi quidem es obnoxius.

Si bonus es, obnoxius sum; sin secus es, faciam ut iubes.

Quid id ad me attinet, bonisne servis tu utare an malis?

Quia boni malique in ea re pars tibi est.

Partem alteram

tibi permitto; illam alteram ápud me, quod bonist, apponito.

Sí eris meritus, fiet. respice huc ad me. ego sum Charmides.

Hem quis est qui mentionem homo hominis fecit optumi?

Ipsus homo optumus.

Mare terra caelum, di vestram fidem,

satin ego oculis plane video? estne ipsus an non est? is est,

certe is est, is est profecto. o mí ere exoptatissime,

salve.

Salve, Stasime.

Salvom te—

Scio et credo tibi.

sed omitto alia, hoc mihi responde: liberi quid agunt mei,

quos reliqui hic filium atque filiam?

Vivont, valent.

Nempe uterque?

Vterque.

Di me salvom et servatum volunt.

cetera intus otiose percontabor quae volo.

eamus intro, sequere.

Quo tu té agis?

Quonam nisi domum?

Hicine nos habitare censes?

Vbinam ego alibi censeam?

Iam—

Quid iam?

Non sunt nostrae aedis istae.

Quid ego ex te audio?

Vendidit tuos natus aedis.

Perii.

Praesentariis

argenti minis numeratis—

Quot?

Quadraginta.

Occidi.

quis eas emit?

Callicles, cui tuam rem commendaveras;

is habitatum huc commigravit nosque exturbavit foras.

Vbi nunc filius meus habitat?

Hic in hoc posticulo.

Male disperii.

Credidi aegre tibi id, ubi audisses, fore.

Ego miserrumis periclis sum per maria maxuma

vectus, capitali periclo per praedones plurimos

me servavi, salvos redii: nunc hic disperii miser,

propter eosdem quorum causa fui hac aetate exercitus.

adimit animam mi aegritudo. Stasime, tene me.

Visne aquam

tibi petam?

Res quom animam agebat, tum esse offusam oportuit.

Quid hoc híc clamoris audio ante aedis meas?

O Callicles, o Callicles, o Callicles,

qualine amico mea commendavi bona?

Probo et fideli et fido et cum magna fide.

et salve et salvom te advenisse gaudeo.

Credo, omnia istaec sí ita sunt ut praedicas.

sed quis iste est tuos ornatus?

Ego dicam tibi.

thensaurum effodiebam intus, dotem, filiae

tuae quaé daretur. sed intus narrabo tibi

et hoc et alia. sequere.

Stasime.

Hem.

Strenue

curre in Piraeum, atque unum curriculum face.

videbis iam illic navem qua advecti sumus.

iubeto Sangarionem quae imperaverim

curare ut efferantur, et tu ito simul.

solutumst portitori iam portorium:

nihil est morae. i, i, ambula, actutum redi.

Illic sum atque hic sum.

Sequere tu hac me intro.—

Sequor.—

Hic meo ero amicus solus firmus restitit,

neque demutavit animum de firma fide,

quamquam labores multos

sed hic unus, ut ego suspicor, servat fidem.

† ob rem laborem eum ego cepisse censeo.—

Hic homóst omnium hominum praécipuos,

voluptátibus gaudiisque ántepotens:

ita cómmoda quae cupio éveniunt,

quod ago ádsequitur, subest, súbsequitur,

ita gaúdiis gaudium súppeditat.

módo me Stasimus Lesbonici servos convenit domi ;

is mihi dixit, suom erum peregre huc advenisse Charmidem.

nunc mi is propere conveniundust, ut quae cum eius filio

egi, ei rei fundus pater sit potior. eo quantum potest .

sed fores haé sonitu suo míhi moram obiciunt incommode.

Neque fuit neque erit neque esse quemquam hominem in terra arbitror,

quoi fides fidelitasque amicum erga aequiperet tuam;

nam exaedificavisset me ex his aedibus, apsque te foret.

Si quid amicum erga bene feci aut consului fideliter,

non videor meruisse laudem, culpa caruisse arbitror.

nam beneficium, homini proprium quod datur, † prosumpserit,

quod datum utendumst, id repetundi copiast quando velit.

Est ita ut tu dicis. sed ego hoc nequeo mirari satis,

eum sororem despondisse suam in tam fortem familiam.

Lysiteli quidem Philtonis filio.

Enim me nominat.

Familiam optumam occupavit.

Quid ego cesso hos conloqui?

sed maneam etiam opinor, namque hoc commodum orditur loqui.

Vah.

Quid est?

Oblitus intus dudum tibi sum dicere:

modo mi advenienti nugator quidam occessit obviam,

nimis pergraphicus sycophanta; is mille nummum se aureum

meo datu tibi ferre et gnato Lesbonico aibat meo;

quem ego nec qui esset noram, neque eum ante usquam conspexi prius.

sed quid rides?

Meo adlegatu venit, quasi qui aurum mihi

ferret aps te, quod darem tuae gnatae dotem, ut filius

tuos, quando illi a me darem, esse allatum id aps te crederet

neu qui rem ipsam posset intellegere, et thensaurum tuom

me esse penes, atque eum a me lege populi patrium posceret.

Scite edepol.

Megaronides communis hoc meus et tuos

benevolens commentust.

Quin conlaudo consilium et probo.

Quid ego ineptus, dum sermonem vereor interrumpere,

solus sto nec quod conatus sum agere ago? hominis conloquar.

Quis hic est, qui huc ad nos incedit?

Charmidem socerum suom

Lysiteles salutat.

Di dent tibi, Lysiteles, quae velis.

Non ego sum salute dignus?

Immo salve, Callicles;

hunc priorem aequomst me habere: tunica propior palliost.

Deos volo consilia vostra vobis recte vortere.

Filiam meam tíbi desponsam esse audio.

Nisi tu nevis.

Immo haud nolo.

Sponden ergo tuam gnatam uxorem mihi?

Spondeo, et mille auri Philippum dotis.

Dotem nil moror.

Si illa tibi placet, placenda dos quoque est quam dat tibi.

postremo quod vis non duces, nisi illud quod non vis feres.

Ius hic orat.

Impetrabit te advocato atque arbitro.

istac lege filiam tuam spónden mi uxorem dari?

Spondeo.

Et ego spondeo ídem hoc.

Oh salvete, adfines mei.

Atque edepol sunt res, quas propter tibi tamen suscensui.

Quid ego feci?

Meum corrumpi quia perpessu's 
 perpessus es 
 
 filium.

Si id mea voluntate factumst, est quod mihi suscenseas.

sed sine me hoc aps te impetrare quod volo.

Quid id est?

Scies.

si quid stulte fecit, ut ea missa facias omnia.

quid quassas caput?

Cruciatur cor mi, et metuo.

Quidnam id est?

Quom ille itast ut esse nolo, id crucior; metuo, si tibi

denegem quod me oras, ne te leviorem erga me putes.

non gravabor. faciam ita ut vis.

Probus es. eo, ut illum evocem.

Miserumst, male promerita, ut merita sunt, si ulcisci non licet.

Aperite hoc, aperite propere et Lesbonicum, si domist,

foras evocate: ita subitost propere quod eum conventum volo.

Quis homo tam tumultuoso sonitu me excivit subito foras?

Benevolens tuos atque amicus.

Satine salve? dic mihi.

Recte. tuom patrem rediisse salvom peregre gaudeo.

Quis id ait?

Ego.

Tun vidisti?

Et tute item videas licet.

O pater, pater mi, salve.

Salve multum, gnate mi.

Si quid tibi, pater, laboris—

Nihil evenit, ne time:

bene re gesta salvos redeo—si tu modo frugi esse vis.

haec tibi pactast Callicli huius filia.

Ego ducam, pater,

et eam et si quam aliam iubebis.

Quamquam tibi suscensui,

miseria una uni quidem hominist adfatim.

Immo huic parumst,

nam si pro peccatis centum ducat uxores, parumst.

At iam posthac temperabo.

Dicis, si facies modo.

Numquid causaest quin uxorem cras domum ducam?

optimumst. Licet.

tu in perendinum paratus sis ut ducas.

Plaudite.