Qui gentes omnes mariaque et terras movet,

eius sum civis civitate caelitum.

ita sum, ut videtis, splendens stella candida,

signum quod semper tempore exoritur suo

hic atque in caelo: nomen Arcturo est mihi.

noctu sum in caelo clarus atque inter deos,

inter mortalis ambuló interdius.

at alia signa de caelo ad terram accidunt.

qui est imperator divom atque hominum Iuppiter,

is nos per gentis alium ália disparat,

qui facta hominum, mores, pietatem et fidem

noscamus, ut quemque adiuvet opulentia.

qui falsas litis falsis testimoniis

petunt quique in iure abiurant pecuniam,

eorúm referimus nomina exscripta ad Iovem;

cotidie ille scit quis hic quaerat malum:

qui hic litem apisci postulant peiurio

mali, res falsas qui impetrant apud iudicem,

iterum ille eam rem iudicatam iudicat;

maiore multa multat quam litem auferunt.

bonos in aliis tabulis exscriptos habet.

atque hoc scelesti in animum inducunt suom,

Iovem sé placare posse donis, hostiis:

et operam et sumptum perdunt; id eo fit quia

nihil éi acceptumst a periuris supplici;

facilius si qui pius est a dis supplicans,

quam qui scelestust, inveniet veniam sibi.

idcirco moneo vos ego haec, qui estis boni

quique aetatem agitis cum pietate et cum fide:



retinete porro, post factum ut laetemini.

nunc, huc qua causa veni, argumentum eloquar.

primumdum huic esse nomen urbi Diphilus

Cyrenas voluit. illic habitat Daemones

in agro atque villa proxima propter mare,

senex, qui húc Athenis exul venit, hau malus;

neque is adeo propter malitiam patria caret,

sed dum alios servat se impedivit interim,

rem bene paratam comitate perdidit.

huíc filiola virgo periit parvola.

eam dé praedone vir mercatur pessumus,

is eam huc Cyrenas leno advexit virginem.

adulescens quidam civis huius Atticus

eam vídit ire e ludo fidicinio domum,

amare occepit: ad lenonem devenit,

minis triginta sibi puellam destinat

datque arrabonem et iure iurando alligat.

is leno, ut se aequom est, flocci non fecit fidem

neque quod iuratus adulescenti dixerat.

eí erat hospes par sui, Siculus senex

scelestus, Agrigentinus, urbis proditor;

is illius laudare infit formam virginis

et aliarum itidem quae eius erant mulierculae.

infit lenoni suadere, ut secum simul

eat in Siciliam: ibi esse homines voluptários

dicit, potesse íbi eum fieri divitem.

ibi esse quaestum maximum meretricibus.

persuadet. navis clanculum conducitur,

quidquid erat noctu in navem comportat domo

leno; adulescenti qui puellam ab eo emerat

ait sése Veneri velle votum solvere

(id hic est Veneris fanum) et eo ad prandium

vocavit adulescentem huc. ipse hinc ilico

conscendit navem, ávehit meretriculas.

adulescenti alii narrant ut res gesta sit,

lenonem abiisse. ad portum ádulescens venit:

illorum navis longe in altum abscesserat.

ego quoniam video virginem asportarier,

tetuli éi auxilium et lenoni exitium simul:

increpui hibernum et fluctus movi maritimos.

nam Arcturus signum sum omniúm acerrimum:

vehemens sum exoriens, cum occido vehementior.

nunc ambo in saxo, leno átque hospes, simul

sedent eiecti: navis confracta est eis.

illa autem virgo atque altera itidem ancillula

de navi timidae desuluerunt in scapham.

nunc eas ab saxo fluctus ad terram ferunt

ad villam illius, exul ubi habitat senex,

cuius déturbavit ventus tectum et tegulas;

et servos illic est éius, qui egreditur foras.

adulescens huc iam adveniet, quem videbitis,

qui illam mercatust de lenone virginem.

valete, ut hostes vestri diffidant sibi.—

Pro di immortales, tempestatem cuius modi

Neptunus nobis nocte hac misit proxima.

detexit ventus villam—quid verbis opust?

non ventus fuit, verum Álcumena Euripidi,

ita omnís de tecto deturbavit tegulas;

inlustrioris fecit fenestrasque indidit.

Et vos a vestris abduxi negotiis

neque id processit qua vos duxi gratia,

neque quivi ad portum lenonem prehendere.

sed mea desidia spem deserere nolui:

eo vós, amici, detinui diutius.

nunc huc ad Veneris fanum venio visere,

ubi rem divinam se facturum dixerat.

Si sapiam, hoc quod me mactat concinnem lutum.

Prope me hic nescio quis loquitur.

Heus, Sceparnio.

Qui nominat me?

Qui pro te argentum dedit.

Quasi me tuom esse servom dicas, Daemones.

Luto usust multo, multam terram confode.

villam integundam intellego totam mihi,

nam nunc perlucet ea quam cribrum crebrius.

Pater salveto, ámboque adeo.

Salvos sis.

Sed utrum tu masne an femina es, qui illum patrem

voces?

Vir sum equidem.

Quaere vir porro patrem.

Filiolam ego unam hábui, eam unam perdidi.

virile sexus numquam ullum habui.

At di dabunt.

Tibi quidem hercle, quisquis es, magnum malum,

qui oratione nos hic occupatos occupes.

Isticine vos habitatis?

Quid tu id quaeritas?

quon furatum mox venias, vestigas loca?

Peculiosum esse addecet servom et probum,

quem ero praesente † praetereat oratio

aut qui inclementer dicat homini libero.

Et impudicum et impudentem hominem addecet

molestum ultro advenire ad alienam domum,

cui debeatur nil.

Tace, Sceparnio.

quid opust, adulescens?

Istic infortunium,

qui praefestinet, ubi erus adsit, praeloqui.

sed nisi molestumst, paucis percontarier

volo ego ex te.

Dabitur opera, atque in negotio.

Quin tu in paludem is exicasque harundinem,

qui pertegamus villam, dum sudumst?

Tace.

tu si quid opus est dice.

Dic quod te rogo,

ecquem tu hic hominem crispum, incanum videris,

malum, periurum, palpatorem—

Plurimos,

nam ego propter eius modi viros vivo miser.

Hic dico, in fanum Veneris qui mulierculas

duas sécum adduxit, quique adornaret sibi

ut rem divinam faciat, aut hodie aut heri.

Non hercle, adulescens, iam hos dies complusculos

quemquam istic vidi sacruficare, neque potest

clam me esse si qui sacruficat: semper petunt

aquam hinc aut ignem aut vascula aut cultrum aut veru

aut aulam extarem, aut aliquid—quid verbis opust?

Veneri paravi vasa et puteum, non mihi.

nunc intervallum iam hos dies multos fuit.

Vt verba praehibes, me periisse praedicas.

Mea quidem hercle causa salvos sis licet.

Heus tu, qui fana ventris causa circumis,

iubere meliust prandium ornari domi.

Fortasse tu huc vocatus es ad prandium,

ille quí vocavit nullus venit?

Admodum.

Nullumst periclum te hinc ire inpransum domum:

Cererem te meliust quam Venerem sectarier:

amori haec curat; tritico curat Ceres.

Deludificavit me illic homo indignis modis.

Pro di immortales, quid illuc est, Sceparnio,

hominum secundum litus?

Vt mea est opinio,

propter viam illi sunt vocati ad prandium.

Qui?

Quia post cenam, credo, laverunt heri.

Confracta navis in mari est illis.

Ita est.

at hercle nobis villa in terra et tegulae.

Hui,

homunculi quanti estis. eiecti ut natant.

Vbi sunt i homines, obsecro?

Hac ad dexteram

(viden?) secundum litus.

Video. sequimini.

utinam is sit quém ego quaero, vir sacerrimus.

valete.—

Si non moneas, nosmet meminimus.

sed, o Palaemon, sancte Neptuni comes,

qui Herculis socius esse diceris,†

quod facinus video.

Quid vides?

Mulierculas

video sedentis in scapha solas duas.

ut adflictantur miserae. euge euge, perbene,

ab saxo avortit fluctus ad litus scapham,

nequé gubernator umquam potuit rectius .

non vidisse undas me maioris censeo.

salvae sunt, si illos fluctus devitaverint.

nunc, nunc periclumst. unda eiecit alteram.

at in vadost, iam facile enabit. eugepae,

viden alteram illam ut fluctus eiecit foras?

surrexit, horsum se capessit. salva res.

desiluit haec autem altera in terram e scapha.

ut prae timore in genua in undas concidit.

salvast, evasit ex aqua. iam in litore est.

sed dextrovorsum avorsa it in malam crucem.

hem, errabit illaec hodie.

Quid id refert tua?

Si ad saxum quo capessit, ea deorsum cadit,

errationis fecerit compendium.

Si tu de illarum cenaturus vesperi es,

illis curandum censeo, Sceparnio,

si apud me essurus, mihi darí operam volo.

Bonum aequomque oras.

Sequere me hac ergo.—

Sequor.—

Nimio hóminum fortunaé minus miseraé memorantur,

experiundo iis datur acerbum.

hoc deo cómplacitumst, me hoc órnatu ornatam ín incertas

regiónes timidam eiéctam.

hancíne ego ad rem natam ésse me miserám memorábo?

hancíne ego partem cápio ob píetatem praecípuam?

nam hóc mi haud labórist, labórem hunc potíri,

si érga paréntem aut deós me impiávi;

sed íd si paráte curávi ut cavérem,

tum hóc mi indecóre, iníque, inmodéste

datis, dí; nam quid habebúnt sibi signi ímpii posthac,

si ad húnc modum est innóxiis honór apud vos?

nam mé si sciam ín vos fecísse aut paréntis

sceléste, minus me míserer;

sed eríle scelus me sóllicitat, eiús me impietas mále habet.

ís navem atque ómnia pérdidit ín mari:

haéc bonorum éius sunt réliquiae; étiam quae simul

vécta mecum ín scaphast, éxcidit. égo nunc sola sum.

quaé mihi sí foret sálva saltém, labor

lénior ésset hic mi éius opera.

nunc quám spem aut opem aút consilí quid capéssam?

ita híc sola sólis locis compotita sum.

hic sáxa sunt, hic máre sonat,

neque quísquam homo mihi obviám venit.



hóc quod indúta sum, summae opes óppido,

néc cibo néc loco técta quo sím scio:

quaé mihist spés, qua me vívere velim?

néc loci gnára sum, néc vidi aut híc fui.

sáltem aliquém velim quí mihi ex hís locis

aút viam aut sémitam mónstret, ita nunc

hác an illác eam, incérta sum cónsili;

néc prope usquam híc quidem cúltum agrum cónspicor.

álgor, errór, pavor, me ómnia tenent.

haéc parentés mei haud scítis miseri,

me núnc miseram esse ita utí sum.

líbera ego prognáta fui máxume, nequíquam fui.

nunc quí minus servio, quám si servá forem náta?

neque quícquam umquam illis prófuit qui mé sibi eduxérunt.

Quid míhi meliust, quid mágis in remst, quam a córpore vitam ut sécludam?

ita mále vivo atque ita míhi multae in pectóre sunt curae exánimales.

ita rés se habent: vitae haú parco, perdidí spem qua me obléctabam.

omnía iam circumcúrsavi atque omníbus latebris perréptavi

quaerére conservam, vóce oculis auríbus ut pervestígarem.

neque eam úsquam invenio néque quo eam neque quá quaeram consúltumst,

neque quém rogitem respónsorem quemquam ínterea convénio,

neque mágis solae terraé solae sunt quam haéc loca atque hae regiónes;

neque sí vivit, eam víva umquam quin ínveniam desístam.

Quóianam vox míhi prope hic sonat?

Pértimui, quis híc loquitur prope?

Spés bona, obsecro, súbventa mihi,

éxime ex hóc miseram metu.

Cérto vox múliebris aúris tetigít meas.

Múlier est, múliebris vóx mi ad aurís venit.

num Ámpelisca óbsecro est?

Tén, Palaestra, aúdio?

Quín voco, ut me aúdiat, nómine illám suo?

Ámpelisca.

Hém quis est?

Ego, Palaestra

Díc ubi es?

Pól ego nunc ín malis plúrimis.

Sócia sum, néc minor párs meast quam tua.

séd videre éxpeto té.

Mihi es aémula.

Cónsequamúr gradu vócem. ubi es?

Écce me.

áccede ad me átque adi cóntra.

Fit sédulo.

Cédo manum.

Áccipe.

Díc, vivisne? óbsecro.

Tú facis mé quidem ut vívere núnc velim,

quóm mihi té licet tángere. ut víx mihi

crédo ego hoc, té tenere. óbsecro, ampléctere,

spés mea. ut me ómnium iám laborúm levas.

Óccupas praéloqui quaé mea orátiost.

núnc abire hínc decet nós.

Quo, amabo, íbimus?

Lítus hoc pérsequamúr.

Sequor quó lubet.

sícine hic cum úvida véste grassábimur?

Hóc quod est, íd necessárium est pérpeti.

séd quid hoc, óbsecro, est?

Quid?

Víden, amabo,

fanum videsne hóc?

Vbi est?

Ad déxteram.

Videó decorum dís locum vidérier.

Haud lónge abesse opórtet homines hínc, ita hic lepidúst locus.

quísquis est deus, véneror ut nos éx hac aerumna éximat,

míseras inopis aérumnosas út aliquo auxilio ádiuvet.

Qui súnt qui a patróna precés mea expetéssunt?

nam vóx me precántum huc forás excitávit.

bonam átque obsequéntem deam átque haud gravátam

patrónam exsequontur benígnamque múltum.

Iubémus te sálvere, máter.

Salvéte,

puéllae. sed únde

vos íre cum uvida veste dicam, óbsecro, tam maéstiter vestítas?

Ílico hinc ímus, haud lóngule ex hóc loco;

vérum longe hínc abest únde advectae húc sumus.

Némpe equo lígneo pér vias caérulas

éstis vectae?

Ádmodum.

Ergo aéquius vós erat

cándidatás venire hóstiatásque. ad hoc

fánum ad istúnc modum nón venirí solet.

Quaéne eiectae é mari símus ambae, óbsecro,

únde nos hóstias agere voluisti huc?

núnc tibi ampléctimur génua egentés opum,

quae ín locis nésciis néscia spé sumus,

út tuo récipias técto servésque nos

míseriarúmque te ambárum uti mísereat,

quibús nec locúst ullus néc spes parata,

neque hóc ampliús, quam quod vidés, nobis quícquamst.

Manús mihi date, éxurgite á genibus ámbae.

miséricordiór nulla me ést feminárum.

sed haéc pauperés res sunt inopesque, puellae:

egomét meam vix vitám colo; Venerí cibo meo sérvio.

Venerís fanum, obsecro, hóc est?

Fateór. ego huius fáni sacérdos clueo.

verúm, quidquid ést, comitér fiet á me,

quo núnc copia valebit.

ite hác mecum.

Amíce benígneque honórem,

matér, nostrum habés.—

Oportet.—

Omníbus modis qui paúperes sunt hómines miseri vívont,

praesertim quibus nec quaestus est, nec didicere artem ullam:

necessitate quidquid est domi id sat est habendum.

nos iam de ornatu propemodum ut locupletes simus scitis:

hisce hami atque haec harundines sunt nobis quaestu et cultu.

ex urbe ad mare huc prodimus pabulatum:

pro exercitu gymnastico et palaestrico hoc habemus;

echinos, lopadas, ostreas, balanos captamus, conchas,

marinam urticam, musculos, plagusias striatas;

post id piscatum hamatilem et saxatilem aggredimur.

cibum captamus e mari: si eventus non evenit

neque quicquam captumst piscium, salsi lautique pure

domum redimus clanculum, dormimus incenati.

atque ut nunc valide fluctuat mare, nulla nobis spes est:

nisi quid conclarum capsimus, incenati sumus profecto.

nunc Venerem hanc veneremur bonam, ut nos lepide adiuerit hodie.

Animum adversavi sedulo, ne erum usquam praeterirem;

nam cum modo exibat foras, ad portum se aibat ire,

me huc obviam iussit sibi venire ad Veneris fanum.

sed quos perconter commode eccos video astare. adibo.

salvete, fures maritimi, conchitae atque hamiotae,

famelica hominum natio. quid agitis? ut peritis?

Vt piscatorem aequomst, fame sitique speque

ecquem adulescentem

huc, dum hic astatis, strenua facie rubicundum fortem,

qui tres secum homines duceret chlamydatos cum machaeris,

vidistis vos venire ?

Nullum istac facie ut praedicas venisse huc scimus.

Ecquem

recalvom ac silanum senem, statutum, ventriosum,

tortis superciliis, contracta fronte, fraudulentum,

deorum ódium atque hominum, málum, mali viti probrique plenum,

qui duceret mulierculas duas sécum satis venustas?

Cum istius modi virtutibus operisque natus qui sit,

eum quídem ad carnificem est aequius quam ad Venerem commeare.

At si vidistis, dicite.

Huc profecto nullus venit.

vale.—

Valete. credidi: factum est quod suspicabar,

data verba ero sunt, leno abit scelestus exulatum,

in navem ascendit, mulieres avexit: hariolus sum.

is huc erum etiam ad prandium vocavit, sceleris semen.

nunc quid mihi meliust, quam ilico hic opperiar erum dum veniat?

eadém, sacerdos Veneria haec sí quid amplius scit,

si videro, exquisivero: faciet me certiorem.

Intellego: hanc quae proxuma est víllam Veneris fano

pulsare iussisti atque aquam rogare.

Cuia ad auris

vox mi advolavit?

Obsecro, quis hic loquitur? quém ego video?

Estne Ampelisca haec quae foras e fano egreditur?

Estne hic

Trachalio, quem conspicor, calator Plesidippi?

East.

Is est. Trachalio, salve.

Salve, Ampelisca.

quid agis tu?

Aétatem haud malam male.

Melius ominare.

Verum omnes sapientes decet conferre et fabulari.

sed Plesidippus tuos erus ubi, amabo, est?

Heia vero,

quasi non sit intus.

Neque pol est neque huc quidem ullus venit.

Non venit?

Vera praedicas.

Non est meum, Ampelisca.

sed quam mox coctum est prandium?

Quod prandium, obsecro te?

Nempe rém divinam facitis hic.

Quid somnias, amabo?

Certe huc Labrax ad prandium vocavit Plesidippum

erúm meum erus vestér.

Pol haud miranda facta dicis:

si deos decepit et homines, lenonum more fecit.

Non rem divinam facitis hic vos neque erus?

Hariolare.

Quid tu agis hic igitur?

Ex malis multis metuque summo

capitalique ex periculo orbas auxilique opumque huc

recepit ad se Veneria haec sacerdos me et Palaestram.

An hic Palaestrast, obsecro, erí mei amica?

Certo.

Inest lepos in nuntio tuo mágnus, mea Ampelisca.

sed istúc periclum perlubet quod fuerit vobis scire.

Confracta est, mi Trachalio, hac nocte navis nobis.

Quid navis? quae istaec fabulast?

Non audivisti, amabo,

quo pacto leno clanculum nos hinc auferre voluit

in Siciliam et quidquid domi fuit in navem imposivit?

ea nunc perierunt omnia.

Oh, Neptune lepide, salve,

nec te aleator nullus est sapientior; profecto

nimis lépide iecisti bolum: periurum perdidisti.

sed nunc ubi est leno Labrax?

Periit potando, opinor.

Neptunus magnis poculis hac nocte eum invitavit.

Credo hercle anancaeo datum quod biberet. ut ego amo te,

mea Ampelisca, ut dulcis es, ut mulsa dicta dicis.

sed tu et Palaestra quomodo salvae estis?

Scibis faxo.

de navi timidae ambae in scapham insiluimus, quia videmus

ad saxa navem ferrier; properans exsolvi restim,

dum illi timent; nos cum scapha tempestas dextrovorsum

differt ab illis. itaque nos ventisque fluctibusque

iactatae exemplis plurimis miserae perpetuam noctem;

vix hodie ad litus pertulit nos ventus exanimatas.

Novi, Neptunus ita solet, quamvis fastidiosus

aedilis est: si quae improbae sunt merces, iactat omnis.

Vae capiti atque aetati tuae.

Tuo, mea Ampelisca.

scivi lenonem facere hóc, quod fecit, saepe dixi;

capillum promittam optimumst occipiamque hariolari.

Cavistis ergo tu atque erus ne abiret, cum scibatis.

Quid faceret?

Sí amabat, rogas, quid faceret? adservaret

dies nóctesque, in custodia esset semper. verum ecastor

ut multi fecit ita probe curavit Plesidippus.

Cur tu istuc dicis?

Res palam est.

Scin tu? etiam qui it lavatum

in balineas, cum ibi sedulo sua vestimenta servat,

tamen surripiuntur, quippe qui quem illorum observet falsust;

fur facile qui observat videt: custos qui fur sit nescit.

sed duce me ad illam ubi est.

I sane in Veneris fanum huc intro,

sedentem flentemque opprimes.

Vt iam istuc mihi molestumst.

sed quid flet?

Ego dicam tibi: hoc sése excruciat animi,

quia leno ademit cistulam ei, quam habebat ubique habebat

qui suos parentis noscere possét: eam veretur

ne perierit.

Vbinam ea fuit cistellula?

Ibidem in navi.

conclusit ipse in vidulum, ne copia esset eius,

qui suos parentes nosceret.

O facinus impudicum,

quam liberam esse oporteat servire postulare.

Nunc eam cum navi scilicet abiisse pessum in altum.

et aurum et argentum fuit lenonis omne ibidem.

Credo aliquem immersisse atque eum excepisse.

Id misera maestast,

sibi eorum evenisse inopiam.

Iam istoc magis usus factost,

ut eam intro consolerque eam, ne sic se excruciet animi;

nam multa praeter spem scio multis bona evenisse.

At ego étiam, qui speraverint spem decepisse multos.

Ergo animus aequos optimum est aerumnae condimentum.

ego eo intro, nisi quid vis.—

Eas. ego quod mihi imperavit

sacerdos, id faciam atque aquam hinc de proximo rogabo;

nam extemplo, si verbis suis peterem, daturos dixit.

neque digniorem censeo vidisse anum me quemquam,

cui deos atque homines censeam bene facere magis decere.

ut lepide, ut liberaliter, ut honeste atque haud gravate

timidas egentes uvidas eiectas exanimatas

accepit ad sese, haud secus quam si ex se simus natae;

ut eapse sic succincta aquam calefactat, ut lavemus.

nunc ne morae illi sim, petam hinc aquam, unde mi imperavit.

heus ecquis in víllast? ecquis hoc recludit? ecquis prodit?

Quís est qui nostris tám proterve fóribus facit iniúriam?

Égo sum.

Hem, quid hoc boni est? eu edepol specie lepida mulierem.

Salve, adulescens.

Et tu multum salveto, adulescentula.

Ad vos venio.

Accipiam hospitio, si mox venies

item ut adfectam; nam nunc nihil est qui te manem

sed quid ais, meá lepida, hilara?

Aha, nimium familiariter

me attrectas.

Pro di immortales, Veneris effigia haec quidem est.

ut in ocellis hilaritudo est, heia, corpus cuius modi,

subvolturium—illud quidem, subaquilum volui dicere.

vel papillae cuius modi, tum quae indoles in saviost.

Non ego sum pollucta pago. potin ut me abstineas manum?

Non licet saltem sic placide bellam belle tangere?

Otium ubi erit, tum tibi operam ludo et deliciae dabo;

nunc quam ob rem huc sum missa, amabo, vel tu mi aias vel neges.

Quid nunc vis?

Sapienti ornatus quid velim indicium facit.

Meus quoque hic sapienti ornatus quid velim indicium facit.

Haec sacerdos Veneris hinc me petere aquam iussit a vobis. †

At ego basilicus sum: quem nisi oras, guttam non feres.

nostro illum puteum periclo et ferramentis fodimus.

nisi multis blanditiis a me gutta non ferri potest.

Cur tu aquam gravare, amabo, quam hostis hosti commodat?

Cur tu operam gravare mihi quam civis civi commodat?

Immo etiam tibi, mea voluptas, quae voles faciam omnia.

Eugepae, salvos sum, haec iam me suam voluptatem vocat.

dabitur tibi aqua, ne nequiquam mé ames. cedo mi urnam.

Cape.

propera, amabo, efferre.

Manta, iam hic ero, voluptas mea.—

Quid sacerdoti me dicam hic demoratam tam diu?

ut etiam nunc misera timeo, ubi oculis intueor mare.

sed quid ego misera video procul in litore?

meum erum lenonem Siciliensemque hospitem,

quos periisse ambos misera censebam in mari.

iam illud mali plus nobis vivit quam ratae.

sed quid ego cesso fugere in fanum ac dicere haec

Palaestrae, in aram ut confugiamus prius quam huc†

scelestus leno veniat nosque hic opprimat?

confugiam huc, ita res suppetit subit

Pro di immortales, in aqua numquam credidi

voluptátem inesse tantam. ut hanc traxi lubens.

nimio minus altus puteus visust quam prius.

ut sine labore hanc extraxi, praefiscine.

satin néquam sum, ut pote qui hodie amare inceperim?

em tibi aquam, mea tu belliata. em sic volo

te ferre honeste, ut ego fero, ut placeas mihi.

sed ubi tu es, delicata? cape aquam hanc sis. ubi es?

amat hercle me, ut ego opinor. delituit mala.

ubi tu es? etiamne hanc urnam acceptura es? ubi es?

commodule ludis. tandem vero serio,

etiam acceptura es urnam hanc? ubi tu es gentium?

nusquam hercle equidem illam video. ludos me facit.

adponam hercle urnam iám ego hanc in media via.

sed autem, quid si hanc hinc abstulerit quispiam,

sacram urnam Veneris? mi exhibeat negotium.

metuo hercle ne illa mulier mi insidias locet,

ut comprehendar cum sacra urna Veneria.

nempe optimo me iure in vinclis enicet

magistrátus si quis me hanc habere viderit.

nam haec litteratast, eapse cantat cuia sit.

iam hercle evocabo hinc hanc sacerdotem foras,

ut hanc accipiat urnam. accedam huc ad fores.

heus exi, Ptolemocratia, cape hanc urnam tibi:

muliercula hanc nescio quae huc ad me detulit.

intro ferundast. repperi negotium,

siquidem hís mihi ultro ádgerunda etiam est aqua.—

Qui homo sese miserum et mendicum volet,†

Neptuno credat sese atque aetatem suam:

nam si quis cúm eo quid rei commiscuit,

ad hoc exemplum amittit ornatum domum.

edepol, Libertas, lepida es, quae numquam pedem

voluisti in navem cum Hercule una imponere.

sed ubi ille meus est hospes, qui me perdidit?

atque eccum incedit.

Quo malum properas, Labrax?

nam equidem te nequeo consequi tam strenue.

Vtinam te prius quam óculis vidissem meis,

malo cruciatu in Sicilia perbiteres,

quem propter hoc mihi optigit misero mali.

Vtinam, quom in aedis me ad te adduxisti tuas ,

in carcere illo potius cubuissem die.

deosque ímmortales quaeso, dum vivas uti

omnes tui símiles hospites habeas tibi.

Malam fortunam in aedis te adduxi meas.

quid mihi scelesto tibi erat auscultatio,

quidve hinc abitio quidve in navem inscensio?

ubi perdidi etiam plus boni quam mihi fuit.

Pol minime miror, navis si fractast tibi,

scelus te ét sceleste parta quae vexit bona.

Pessum dedisti me blandimentis tuis.

Scelestiorem cenam cenavi tuam,

quam quae Thyestae quondam aut posita est Tereo.

Perii, animo male fit. contine quaeso caput.

Pulmoneum edepol nimis velim vomitum vomas.

Eheu, Palaestra atque Ampelisca, ubi estis nunc?

Piscibus in alto, credo, praebent pabulum.

Mendicitatem mi optulisti opera tua,

dum tuis ausculto magnidicis mendaciis.

Bonam est quod habeas gratiam merito mihi,

qui te ex insulso salsum feci opera mea.

Quin tu hinc is a me in maxumam malam crucem?

Eas. easque res agebam commodum.

Eheu, quis vivit me mortalis miserior?

Ego multo tanto miserior quam tu, Labrax.

Qui?

Quia ego indignus sum, tu dignus qui sies.

O scirpe, scirpe, laudo fortunas tuas,

qui semper servas gloriam aritudinis.

Equidem me ad velitationem exerceo,

nam omnia corusca prae temore fabulor.

Edepol, Neptune, es balineator frigidus:

cum vestimentis postquam aps té abii, algeo.

Ne thermipolium quidem ullum ínstruit,

ita salsam praehibet potionem et frigidam.

Vt fortunati sunt fabri ferrarii,

qui apud carbones adsident: semper calent.

Vtinam fortuna nunc anetina úterer,

ut quom exiissem éx aqua, arerem tamen.

Quid si aliquo ad ludos me pro manduco locem?

Quapropter?

Quia pol clare crepito dentibus.

Iure optumo me élavisse árbitror.

Qui?

Qui un a auderem tecum in navem ascendere,

qui a fundamento mi usque movisti mare.

Tibi auscultavi, tu promittebas mihi

illi esse quaestum maximum meretricibus,

ibi me conruere posse aiebas ditias.

Iam postulabas te, impurata belua,

totam Siciliam devoraturum insulam?

Quaenam ballaena meum voravit vidulum,

aurum atque argentum ubi omne compactum fuit?

Eadem illa, credo, quae meum marsuppium,

quod plenum argenti fuit in sacciperio.

Eheu, redactus sum usque ad unam hanc tuniculam

et ad hoc misellum pallium. perii oppido.

Vel consociare mihi quidem tecum licet:

aequas habemus partes.

Saltem si mihi

mulierculae essent salvae, spes aliquae forent.

nunc si me adulescens Plesidippus viderit,

quo ab arrabonem pro Palaestra acceperam,

iam is exhibebit hic mihi negotium.

Quid, stulte, ploras? tibi quidem edepol copiast,

dum lingua vivet, qui rem solvas omnibus.

Quíd illuc, opsecro, negotist quod duae mulierculae

hic in fano Veneris signum flentes amplexae tenent,

nescio quém metuentes miserae? nocte hac aiunt proxuma

se iactatas, atque eiectas hodie esse aiunt e mari.

Opsecro hercle, adulescens, ubi istaec sunt quas memoras mulieres?

Hic in fano Veneris.

Quot sunt?

Totidem quot ego et tu sumus.

Nempe meae?

Nempe néscio istuc.

Qua sunt facie?

Scitula.

vel ego amare utramvis possum, si probe adpotus siem.

Nempe puellae?

Nempe moléstus es. i vise, si lubet.

Meas oportet intus esse hic mulieres, mi Charmides.

Iuppiter te perdat, et si sunt, et si non sunt tamen.

Intro rumpam iam huc in Veneris fanum.—

In barathrum mavelim.

opsecro, hospes, da mihi aliquid ubi condormiscam loci.

Istic ubi vis condormisce; nemo prohibet, publicum est.

At vides me ornatus ut sim vestimentis uvidis:

recipe me in tectum, da mihi vestimenti aliquid aridi,

dum arescunt mea; ín aliquo tibi gratiam referam loco.

Tegillum eccillud, mihi unum id aret; id si vis, dabo:

eodem amictus, eodem tectus esse soleo, si pluit.

tu istaec mihi dato: exarescent faxo.

Eho an te paenitet,

in mari quod elavi, ni híc in terra iterum eluam?

Eluas tu an exunguare, ciccum non interduim.

tibi ego numquam quicquam credam, nisi si accepto pignore.

tu vel suda vel peri algu, vel tu aegrota vel vale.

barbarum hospitem mi in aedis nil moror. sat litiumst.—

Iamne abis? venalis illic ductitavit, quisquis est;

non est misericors. sed quid ego hic asto infelix uvidus?

quin abeo huc in Veneris fanum, ut edormiscam hanc crapulam,

quam potavi praeter animi quam libuit sententiam?

quasi vinis Graecis Neptunus nobis suffudit mare,

itaque alvom prodi speravit nobis salsis poculis;

quid opust verbis? si invitare nos paulisper pergeret,

ibidem obdormissemus: nunc vix vivos amisit domum.

nunc lenonem quid agat intus visam, convivam meum.—

Miris modis di ludos faciunt hominibus:

mirisque exemplis somnia in somnis danunt

ne dormientis quidem sinunt quiescere.

velut ego hac nocte quae praecessit proxima

mirum atque inscitum somniavi somnium.

ad hirundininum nidum visa est simia

ascensionem ut faceret admolirier



neque eas eripere quibat inde. postibi

videtur ad me simia adgredirier,

rogare scalas ut darem utendas sibi.

ego ad hoc exemplum simiae respondeo,



natas ex Philomela † atque ex Progne esse hirundines.

ago cum ílla, ne quid noceat meis popularibus.

atque illa ánimo iam fieri ferocior;

videtur ultro mihi malum minitarier.

in ius vocat med. ibi ego nescio quo modo

iratus videor mediam arripere simiam;

concludo in vincla bestiam nequissimam.

nunc quam ad rem dicam hoc attinere somnium,

numquam hodie quivi ad coniecturam evadere.

sed quid hic in Veneris fano meae viciniae

clamoris oritur? animus mirat ur meus.

Pró Cyrenenses populares, vostram ego imploro fidem,

agricolae, accolae propinqui qui estis his regionibus,

ferte opem inopiae atque exemplum pessumum pessum date.

vindicate, ne impiorum potior sit pollentia

quam innocentum, qui se scelere fieri nolunt nobiles.

statuite exemplum impudenti, date pudori praemium,

facite hic lege potius liceat quam vi victo vivere.

currite huc in Veneris fanum, vostram iterum imploro fidem,

qui prope hic adestis quique auditis clamorem meum,

ferte suppetias qui Veneri Veneriaeque antistitae

more antiquo in custodelam suom commiserunt caput,

praetorquete iniuriae prius cóllum quam ad vos pervenat.

Quid istuc est negoti?

Per ego haec genua te optestor, senex,

quisquis es—

Quin tu ergo omitte genua et quid sit mi expedi

quod tu multues.

Teque oro et quaeso, si speras tibi

hoc anno multum futurum sirpe et laserpicium

eamque eventuram exagogam Capuam salvam et sospitem,

atque ab lippitudine usque siccitas ut sit tibi,



Sanun es?

Seu tibi confidis fore multam magudarim

ut te ne pigeat dare operam mihi quod te orabo, senex.

At ego te per crura et talos tergumque obtestor tuom,

ut, tibi ulmeam ni deesse speres virgidemiam

et tibi eventuram hoc anno úberem messem mali,

ut mi istuc dicas negoti quid sit, quod tumultues.

Qui lubet maledicere? equidem tibi bona optavi omnia.

Bene equidem tibi dico, qui te digna ut eveniant precor.

Obsecro, hoc praevortere ergo.

Quid negotist?

Mulieres

duae innocentes intus hic sunt, tui indigentes auxili,

quibus advorsum ius legesque ínsignite iniuria hic

facta est fitque in Veneris fano; tum sacerdos Veneria

indigne adflictatur.

Quis homo est tanta confidentia,

qui sacerdotem violare aúdet? sed eae mulieres

quae sunt? aut quid is iniqui fit?

Si das operam, eloquar.

Veneris signum sunt amplexae. nunc homo audacissimus

eas deripere volt. eas ámbas esse oportet liberas .

Quis istic est qui deos tam parvi pendit? paucis expedi .

Fraudis sceleris parricidi periuri plenis simus ,

legirupa impudens impurus inverecundissimus,

uno verbo absolvam, lenost: quid illum porro praedicem?

Edepol infortunio hominem praedicas donabilem.

Qui sacerdoti scelestus faucis interpresserit.

At malo cum magno suo fecít hercle. ite istinc foras,

Turbalio, Sparax. ubi estis?

I obsecro intro, subveni

illis.

Iterum haud imperabo. sequimini hac.

Age nunciam,

iube oculos elidere, itidem ut sepiis faciunt coqui.

Proripite hominem pedibus huc itidem quasi occisam suem.—

Audio tumultum. opinor, leno pugnis pectitur.

nimis velim improbissimo homini malas edentaverint.

sed eccas ipsae huc egrediuntur timidae e fano mulieres.

Núnc id est cum ómnium cópiarum átque opum,

aúxili, praésidi víduitas nós tenet.

núlla nunc spéculast quaé salutem áfferat,

néc quam in partem íngredi pérsequamur

scímus: tanto ín metu núnc sumus ambae,

tánta importúnitas tántaque iniúria

fácta in nos ést modo hic íntus ab nóstro ero,

quí scelestús sacerdótem anum praécipes

réppulit própulit pérquam indignís modis

nósque ab signo íntimo ví deripuít sua.

séd nunc sese út ferunt rés fortunaéque nostrae,

pár moriri ést. neque est mélius morte ín malis,

rébus miserís.

Quid est? quae íllaec orátiost?

césso ego has cónsolari? heús, Palaestra,

Quí vocat?

Ámpelisca.

Óbsecro, quis est qui vocat?

Quís is est qui nóminat?

Sí respexís, scies.

Ó salutís meae spés.

Tace ac bóno animo es.

mé vide.

Sí modo id líceat, vis ne ópprimat,

quaé vis vim mi áfferam ipsa ádigit.

Ah, désine, nímis inepta es.

Desíste dictis núnciam miserám me consolári;

nisi quid re praesidium apparas, Trachalio, acta haec res est.

Certumst moriri quam hunc pati saevire lenonem in me.

sed muliebri animo sum tamen: miserae quom venit in mentem

mihi mortis, metus membra occupat. edepol hunc acerbum.

Bonum animum habete.

Nam, obsecro, unde áni mus mi invenitur?

Ne, inquam, timete; adsidite hic in ara.

Quid istaec ara

prodesse nobis plus potest quam signum in fano hic intus

Veneris, quod amplexae modo, unde abreptae per vim miserae?

Sedete hic modo, ego hinc vós tamen tutabor. aram habete hanc

vobis pro castris, moenia hinc égo vos defensabo;

praesidio Veneris malitiae lenonis contra incedam.

Tibi auscultamus et, Venús alma, ambae te obsecramus,

aram amplexantes hanc tuam lacrumantes, genibus nixae,

in custodelam nos tuam ut recipias et tutere;

illos scelestos, qui tuom fecerunt fanum parvi,

fac ut ulciscare nosque ut hanc tua páce aram obsidere

patiare: elautae ambae sumus opera Neptuni noctu,

ne invisas habeas neve idcirco nobis vitio vortas,

si quippiamst, minus quód bene esse lautum tu arbitrare.

Venus, aequom has petere intellego: decet abs te id impetrari;

ignoscere his te convenit: metus has id ut fáciant subigit.

te ex concha natam esse autumant, cave tu hárum conchas spernas.

sed optume eccum exit senex, patronus mihique et vobis.

Éxi e fano, natum quantum est hominum sacrilegissime.

vos in aram abite sessum. sed ubi sunt?

Huc respice.

Optume, istuc volueramus. iube modo accedat prope.

tun legirupionem hic nobis cum dis facere postulas?

pugnum in os impinge.

Iniqua haec patior cum pretio tuo.

At etiam minitatur audax?

Ius meum ereptum est mihi,

meas mihi ancillas invito me eripis.

Cedo iudicem

de senatu Cyrenensi quemvis opulentum virum,

si tuas ésse oportet nive eas ésse oportet liberas

nive in carcerem compingi te est aequom aetatemque ibi

te usque habitare, donec totum carcerem contriveris.

Non hodie isti rei auspicavi, ut cum furcifero fabuler.

té ego appello.

Cum istoc primum, qui te novit, disputa.

Tecum ago.

At qui mecum agendumst. suntne illae ancillae tuae?

Sunt.

Agedum ergo, tange utramvis digitulo minimo modo.

Quid si attigero?

Extemplo hercle ego te follem pugilatorium

faciam et pendentem incursabo pugnis, periurissime.

Mihi non liceat meas ancillas Veneris de ara abducere?

Non licet: est lex apud nos—

Mihi cum vestris legibus

nil quicquamst commerci. equidem istas iam ambas educam foras.

tu, senex, si istas amas, huc arido argentost opus;

si autem Veneri complacuerunt, habeat, si argentum dabit.

Det tibi argentum? nunc adeo meam ut scias sententiam,

occipito modo illís adferre vim ioculo pausillulum,

ita ego te hinc ornatum amittam, tu ipsus te ut non noveris.

vos adeo, ubi ego innuero vobis, ni ei caput exoculassitis,

quasi murteta iunci, item ego vos virgis circumvinciam.

Ví agis mecum.

Etiam vim †proportas, flagiti flagrantia?

Tun, trifurcifer, mihi audes inclementer dicere?

Fateor, ego trifurcifer sum, tu es homo adprime probus:

numqui minus hasce esse oportet liberas?

Quid, liberas?

Atque eras tuas quidem hercle, atque ex germana Graecia;

nam altera haec est nata Athenis ingenuis parentibus.

Quid ego ex te audio?

Hanc Athenis esse natam liberam.

Mea popularis, obsecro, haec est?

Non tu Cyrenensis es?

Immo Athenis natus altusque educatusque Atticis.

Opsecro, defende cives tuas, senex.

O filia

mea, quom hanc video, mearum me absens miseriarum commones;

trima quae periit mihi, iam tanta esset, si vivit, scio.

Argentum ego pro istisce ambabus cuiae erant domino dedi;

quid mea réfert, haec Athenis natae án Thebis sient,

dum mihi recte servitutem serviant?

Itane, impudens?

tune hic, feles virginalis, liberos parentibus

sublectos habebis atque indigno quaestu conteres?

nam húic alterae quae patria sit profecto nescio,

nisi scio probiorem hanc esse, quam te, impuratissime.

†Tuae istae sunt.

Contende ergo, uter sit tergo—verior:

ni offerumentas habebis pluris in tergo tuo,

quam ulla navis longa clavos, tum ego ero mendacissimus:

postea aspicito meum, quando ego tuom inspectavero:

ní erit tam sincerum, ut quivis dicat ampullarius

optimum esse operi faciundo corium et sincerissimum,

quid causae est quin virgis te usque ad saturitatem sauciem?

quid illas spectas? quas si attigeris, oculos eripiam tibi.

At qui, quia votas, utramque iam mecum abducam simul.

Quid facies?

Volcanum adducam, is Venerist adversarius.

Quo illic it?

Heus, ecquis hic est? heus.

Si attigeris ostium,

iam hercle tibi messis in ore fiet mergis pugneis.

Nullum habemus ignem, ficis victitamus aridis.

Ego dabo ignem, siquidem in capite tuo conflandi copiast.

Ibo hercle aliquo quaeritatum ígnem.

Quid quom inveneris?

Ignem magnum hic faciam.

Quin † inhumanum exuras tibi?

Immo hasce ambas hic in ara ut vivas comburam, id volo.

Iam hercle ego te barba continuo arripiam, in ignem coniciam

teque ambustulatum obiciam magnis avibus pabulum.

quom coniecturam egomet mecum facio, haec illast simia,

quae has hirundines ex nido volt eripere ingratiis,

quod ego in somnis somniavi.

Scin quid tecum oro, senex?

ut illas serves, vim defendas, dúm ego erum adduco meum.

Quaere erum atque adduce.

At hic ne—

Maximo malo suo,

si attigerit sive occeptassit.

Cura.

Curatumst, abi.

Hunc quoque adserva ipsum, ne quo abitat; nam promisimus

carnufici aut talentum magnum aút hunc hodie sistere.

Abi modo, ego dum hoc curabo recte.

Iam ego revenero.

Vtrum tu, leno, cum malo lubentius

quiescis an sic sine malo, si copiast?

Ego quae tu loquere flocci non facio, senex.

meas quidem te invito et Venere et summo Iove

de ara capillo iam deripiam.

Tange dum.

Tangam hercle vero.

Agedum ergo, accede huc modo.

Iube dúm recedere istos ambo illuc modo.

Immo ad te accedent.

Non hercle equidem censeo.

Quid ages, si accedent propius?

Ego recessero.

verum, senex, si te umquam in urbe offendero,

numquam hercle quisquam me lenonem dixerit,

si te non ludos pessimos dimisero.

Facito istuc quod minitare; sed nunc interim,

si illas attigeris, dabitur tibi magnum malum.

Quam magnum vero?

Quantum lenoni sat est.

Minacias ego flocci non faciam tuas,

equidem has te invito iam ambas rapiam.

Tange dum.

Tangam hercle vero.

Tanges, at scin quo modo?

i dum, Turbalio, curriculo, adfert o domo

duas clávas.

Clavas?

Sed probas. propera cito.

ego te hodie faxo recte acceptum, ut dignus es.

Eheu, scelestus galeam in navi perdidi;

nunc mi opportuna hic esset, salva si foret.

licet saltem istas mi appellare?

Non licet.

ehem, optime edepol eccum clavator ádvenit.

Illud quidem edepol tinnimentum est auribus.

Age accipe illinc alteram clavam, Sparax.

age, alter istinc, alter hinc adsistite.

adsistite ambo. sic. audite nunciam:

si hercle illic illas hodie digito tetigerit

invitas, ni istunc istis invitassitis

usque adeo donec qua domum abeat nesciat,

periistis ambo. si appellabit quempiam,

vos respondetote istinc istarum vicem;

sin ipse abire hínc volet, quantum potest

extemplo amplectitote crura fustibus.

Etiam me abire hinc non sinent?

Dixi satis.

et ubi ille servos cúm ero huc advenerit,

qui erum accersivit, itote extemplo domum.

curate haec sultis magna diligentia.—

Heu hercle, ne istic fana mutantur cito:

iam hoc Herculi est, Veneris fanum quod fuit,

ita duo destituit signa hic cum clavis senex.

non hercle quo hinc nunc gentium aufugiam scio,

ita nunc mi utrumque saevit, et terra et mare.

Palaestra.

Quid vis?

Apage, controversia est,

haec quidem Palaestra, quae respondit, non mea est.

heus, Ampelisca.

Cave sis infortunio.

Vltro te. signa ut homines satis recte monent.

sed vobis dico, heús vos, num molestiaest,

me adire ad illas propius?

Nil nobis quidem.

Numquid molestum mihi erit?

Nil, si caveris.

Quid est quod caveam?

Em, a crasso infortunio.

Quaeso hercle, abire ut liceat.

Abeas, si velis.

Bene hercle factum. habeo vobis gratiam.

non accedam potius.

Illic astato ilico.

Edepol proveni nequiter multis modis.

certumst hasce hodie usque obsidione vincere.

Meamne ílle amicam leno vi, violentia

de ara deripere Veneris voluit?

Admodum.

Quin occidisti extemplo?

Gladius non erat.

Caperes aut fustem aut lapidem.

Quid? ego quasi canem

hominem insectarer lapidibus nequissimum?

Nunc pol ego perii, Plesidippus eccum adest.

converret iam hic me totum cum pulvisculo.

Etiamne in ara tunc sedebant mulieres,

quom ad me profectu's 
 profectus es 
 
 ire?

Ibidem nunc sedent.

Quis illás nunc illic servat?

Nescio quis senex,

vicinus Veneris; is dedit operam optumam.

is nunc cum servis servat. ego mandaveram.

Duc me ad lenonem recta. ubi illic est homo?

Salve.

Salutem nil moror. opta ocius:

rapi te obtorto collo mavis an trahi?

utrum vis opta, dum licet.

Neutrum volo.

Abi sáne ad litus curriculo, Trachalio,

iube illós in urbem ire obviam ad portum mihi,

quos mecum duxi, hunc qui ad carnificem traderent.

post huc redito atque agitato hic custodiam.

ego hunc scelestum ín ius rapiam éxulem.

age, ambula in ius.

Quid ego deliqui?

Rogas,

quin arrabonem a me accepisti ob mulierem

et eam hinc abduxti?

Non avexi.

Cur negas?

Quia pol provexi: avehere non quivi miser.

equidem tibi me dixeram praesto fore

apud Véneris fanum: num quid muto? sumne ibi?

In iure causam dicito, hic verbum sat est:

sequere.

Obsecro te, subveni mi, Charmides.

rapior optorto collo.

Quis me nominat?

Viden me ut rapior?

Video, atque inspecto lubens.

Non subvenire mi audes?

Quis homo te rapit?

Adulescens Plesidippus.

Vt nanctu's 
 nanctus es 
 
 , habe.

bono animo meliust te in nervom conrepere.

tibi optigit quod plurimi exoptant sibi.

Quid id est?

Vt id quod quaerant inveniant sibi.

Sequere, obsecro, me.

Pariter suades qualis es:

tu in nervom rapere, eo me óbsecras ut te sequar.

etiam retentas?

Perii.

Verum sit velim.

tu, mea Palaestra et Ampelisca, ibidem ilico

manete, dúm ego huc redeo.

Equidem suadeo,

ut ad nos abeant potius, dum recipis.

Placet,

bene facitis.

Fures mi estis.

Quid, fures? rape.

Oro obsecro, Palaestra.

Sequere, carnufex.

Hospes—

Non sum hospes, repudio hospitium tuom.

Sicine me spernis?

Sic ago: semel bibo.

Di te infelicent.—

Isti capiti dicito.

credo alium in aliam beluam hominem vortier:

illic ín columbum, credo, leno vortitur,

nam in collumbari collus haud multo post erit;

in nervom ille hodie nidamenta congeret.

verum tamen ibo, ei advocatus ut siem,

si qui mea opera citius addici potest.—

Bene factum et volup est, mé hodie his mulierculis

tetulisse auxilium. iam clientas repperi,

atque ambas forma scitula atque aetatula.

sed uxór scelesta me omnibus servat modis,

ne quid significem quippiam mulierculis.

sed Gripus servos noster quid rerum gerat

miror, de nocte qui abiit piscatum ad mare.

pol magis sapisset, si dormivisset domi,

nam nunc et operam ludos facit et retia,

ut tempestas est nunc atque ut noctu fuit.

in digitis hodie percoquam quod ceperit,

ita fluctuare video vehementer mare.

sed ad prándium uxor me vocat. redeo domum.

iam meas opplebit aures † sua vaniloquentia.—

Neptúno has agó gratiás meo patróno,

qui sálsis locís incolít pisculéntis,

quom me éx suis locís pulchre ornátum expedívit

†templís reducém, plurimá praeda onústum,

salúte horiaé, quae in marí fluctuóso

piscátu novó me uberí compotívit;

miróque modo atque incrédibili hic piscátus mihi lepide évenit,

neque píscium ullam unciam hodié pondo cepí, nisi hoc quod fero hic ín rete.

nam ut dé nocte múlta impigréque exurréxi,

lucrúm praeposívi sopóri et quiéti:

tempéstate saéva experíri expetívi,

paupértatem erí qui et meám servitútem

tolerárem, opera haud fui párcus mea.

nímis homo nihilist quis piger est nímisque id genus odi égo male.

vigiláre decet hominém qui volt sua témperi conficere ófficia.

non énim illum expectare óportet, dum erus se ád suom suscitet ófficium.

nám qui dormiúnt libenter, síne lucro et cum málo quiescunt.

nám ego nunc mihi, qui ímpiger fui,

répperi ut piger, sí velim, siem:

hóc ego in mari quidquid inést répperi.

quidquíd inest, grave quidem inést; aurum hic ego inésse reor;

nec míhi consciust ullús homo.

nunc haéc tibi occasio, Grípe optigit, ut líber s it

nemo éx populo praetér te.

nunc síc faciam, sic cónsilium est: ad erúm veniam docte atque astute.

pauxíllatim pollícitabor pro cápite argentum, ut sím liber.

iam ubi líber ero, igitúr demum instrúam agrum atque aedis, máncipia,

navíbus magnis mercáturam faciam, ápud reges rex pérhibebor.

post ánimi causa míhi navem faciam átque imitabor Strátonicum,

oppída circumvectábor.

ubi nóbilitas mea erít clara,

oppídum magnum commúnibo, ei ego úrbi Gripo indám nomen,

moniméntum meae famae ét factis, ibi quí regnum magnum ínstituam.

magnas res hic agito in mentem instruere. nunc hunc vidulum condam.

sed hic réx cum aceto pránsurust et sále, sine bono pulménto.

Heus, máne.

Quid maneam?

Dum hánc tibi, quam tráhis, rudentem cómplico.

Mitté modo.

At pol ego te ádiuvo nam bónis quod bene fit haúd perit.

Turbída tempestas héri fuit,

nil hábeo, adulescens, píscium, ne tú mihi esse póstules;

non vídes referre me úvidum reté, sine squamosó pecu?

Non édepol piscis éxpeto quam tuí sermonis sum índigens.

Enícas iam me odio, quísquis es.

Non sínam ego abire hinc té. mane.

Cave sís malo. quid tú, malum, nám me retrahis?

Aúdi.

Non aúdio.

At pol qui aúdies póst.

Quin loquere quíd vis.

Eho máne dum, est óperae pretium quod tíbi ego narraré volo.

Elóquere quid id est?

Víde num quispíam consequitur própe nos.

Écquid est quód mea réferat?

Scílicet.

séd boni cónsili écquid in té mihi est?

Quíd negoti ést, modo díce.

Dicám, tace,

sí fidem modo dás mihi te nón fore infídum.

Dó fidem tibi, fídus ero, quísquis es.

Aúdi.

furtum égo vidi qui fáciebat;

norám dominum, id cui fíebat,

post ád furem egomet dévenio

feroque eí condicionem hóc pacto:

“ego istúc furtum scio cuí factum est;

nunc míhi si vis dare dímidium,
 indícium domino nón faciam.”

is míhi nihil etiam réspondit.
 
 quid inde aéquom est dari mihi? dímidium

volo ut dícas.

Immo hercle étiam amplius, 
 nam nísi dat, domino dícundum

censeó.

Tuo consilió faciam. 
 nunc ádvorte animum; námque hoc omne

attinét ad te.

Quid fáctumst?

Vídulum istum cúiust novi ego hóminem iam pridem.

Quid est?

Et quo pacto periit.

At ego quo pacto inventust scio

et qui invenit hominem novi et dominus qui nunc est scio.

nihilo pol pluris tua hoc quam quanti illud refert mea:

ego illum novi cuius nunc est, tu illum cuius antehac fuit.

hunc homo feret a me nemo, ne tu te speres potis.

Non ferat si dominus veniat?

Dominus huic, ne frustra sis,

nisi ego nemo natust, hunc qui cepi in venatu meo.

Itane vero?

Ecquem esse dices in mari piscem meum?

quos cum capio, siquidem cepi, mei sunt; habeo pro meis,

nec manu adseruntur neque illinc partem quisquam postulat.

in foro palam omnes vendo pro meis venalibus.

mare quidem commune certost omnibus.

Adsentio:

qui minus hunc communem quaeso mi esse oportet vidulum?

in mari inventust communi.

Esne impudenter impudens?

nam si istuc ius sit quod memoras, piscatores perierint.

quippe quom extemplo in macellum pisces prolati sient,

nemo emat, suam quisque partem piscium poscant sibi,

dicant, in mari communi captos.

Quid ais, impudens?

ausu's 
 ausus es 
 
 etiam comparare vidulum cum piscibus?

eadem tandem res videtur?

In manu non est mea:

ubi demisi rete atque hamum, quidquid haesit extraho.

meum quod rete atque hami nancti sunt, meum potissimumst.

Immo hercle haud est, siquidem quod vas excepisti.

Philosophe.

Sed tu enumquam piscatorem vidisti, venefice,

vidulum piscem cepisse aut protulisse ullum in forum?

non enim tu híc quidem occupabis omnis quaestus quos voles:

et vitorem et piscatorem te esse, impure, postulas.

vel te mihi monstrare oportet piscis qui sit vidulus,

vel quod in mari non natum est neque habet squamas ne feras.

Quid, tu numquam audisti esse antehac vidulum piscem?

Scelus,

nullus est.

Immo est profecto; ego, qui sum piscator, scio;

verum raro capitur, nullus minus saepe ad terram venit.

Nil agis, dare verba speras mihi te posse, furcifer.

Quo colore est, hoc colore capiuntur pauxilluli;

sunt alii puniceo corio, magni item; atque atri.

Scio.

tu hercle, opino, in vidulum te bis convertes, nisi caves:

fiet tibi puniceum corium, postea atrum denuo.

Quod scelus hodie hoc inveni.

Verba facimus, it dies.

vide sis, cuius arbitratu nos vis facere.

Viduli

arbitratu. ita enim vero.

Stultus es.

Salve, Thales.

Tu istunc hodie non feres, nisi das sequestrum aut arbitrum,

quoius haec res arbitratu fiat.

Quaeso, sanus es?

Elleborosus sum.

At ego cerritus, hunc non amittam tamen.

Verbum etiam adde unum, iam in cerebro colaphos apstrudam tuo;

iam ego te hic, itidem quasi peniculus novos exurgeri solet,

ni hunc amittis, exurgebo quidquid umoris tibist.

Tange: adfligam ad terram te itidem ut piscem soleo polypum.

vis pugnare?

Quid opust? quin tu potius praedam divide.

Hinc tu nisi malum frunisci nil potes, ne postules.

abeo ego hinc.

At ego hinc offlectam navem, ne quo abeas. mane.

Si tu proreta isti navi es, ego gubernator ero.

mitte rudentem, sceleste.

Mittam: omitte vidulum.

Numquam hercle hinc hodie ramenta fies fortunatior.

Non probare pernegando mihi potes, nisi pars datur

aut ad arbitrum reditur aut sequestro ponitur.

Quemne ego excepi in mari—

At ego ínspectavi e litore.

Mea opera, labore et rete et horia?

Numqui minus,

si veniat nunc dominus cuiust, ego qui inspectavi procul

te hunc habere, fur sum quam tu?

Nihilo.

Mane, mastigia:

quo argumento socius non sum, et fur sum? fac dum ex te sciam.

Nescio, neque ego istas vestras leges urbanas scio,

nisi quia hunc meum esse dico.

Ét ego item esse aio meum.

Mane, iam repperi quo pacto nec fur nec socius sies.

Quo pacto?

Sine me hinc abire, tú abi tacitus tuam viam;

nec tu me cuiquam indicassis neque ego tibi quicquam dabo;

tu taceto, ego mussitabo: hoc optimum atque aequissimum est.

Ecquid condicionis audes ferre?

Iam dudum fero:

ut abeas, rudentem amittas, mihi molestus ne sies.

Mane, dum refero condicionem.

Te, opsecro hercle, aufer modo.

Ecquem in his locis novisti?

Oportet vicinos meos.

Vbi tu hic habitas?

Porro illic longe usque in campis ultimis.

Vin qui in hac villa habitat, eius arbitratu fieri?

Paulisper remitte restem, dum concedo et consulo.

Fiat.

Euge, salva res est, praeda haec perpetua est mea;

ad meum erum arbitrum vocat me hic intra praesepis meas:

numquam hercle hodie abiudicabit ab suo triobolum.

ne iste haud scit quam condicionem tetulerit. íbo ad arbitrum.

Quid igitur?

Quamquam istuc esse ius meum certo scio,

fiat istuc potius, quam nunc pugnem tecum.

Nunc places.

Quamquam ad ignotum arbitrum me appellis, si adhibebit fidem,

etsist ignotus, notus: si non, notus ignotissimust.

Serio edepol, quamquam vobis volo quae voltis, mulieres,

metuo, propter vos ne uxor mea med extrudat aedibus,

quae me paelices adduxe dicet ante oculos suos.

vos confugite in aram potius quám ego.

Miserae periimus.

Ego vos salvas sistam, ne timete. sed quid vos foras

prosequimini? quoniam ego adsum, faciet nemo iniuriam;

ite, inquam, domum ambo nunciam ex praesidio praesides.

O ere, salve.

Salve, Gripe. quid fit?

Túosne hic servos est?

Haud pudet.

Níl ago tecum.

Ergo ábi hinc sis.

Quaeso responde, senex:

tuos hic servost?

Meus est.

Em istuc optime, quando tuost.

iterum te saluto.

Et ego te. tune es qui haud multo prius

abiisti hinc erum accersitum?

Ego is sum.

Quid nunc vis tibi?

Nempe hic tuos est?

Meus est.

Istuc optime, quando tuost.

Quid negotist?

Vir scelestus íllic est.

Quíd fecit tibi

vir scelestus?

Homini ego isti talos subfringi volo.

Quid est? qua de re litigatis nunc inter vos?

Eloquar.

Immo ego eloquar.

Ego, opinor, rem facesso.

Si quidem

sis pudicus, hinc facessas.

Gripe, animum advorte ac tace.

Vtin istic prius dicat?

Audi. loquere tu.

Alienon prius

quam tuo dábis orationem?

Vt nequitur comprimi.

ita ut occepi dicere, illum quem dudum e fano foras

lenonem extrusisti, hic eius vidulum eccillum tenet .

Non habeo.

Negas quod oculis video?

At ne videas velim.

habeo, non habeo: quid tu me curas quid rerum geram?

Quo modó habeas, id refert, iurene anne iniuria.

Ni istum cepi, nulla causa est quin me condones cruci;

si in mari reti prehendi, qui tuom pótiust quam meum?

Verba dat. hoc modo res gesta est ut ego dico.

Quid tu ais?

Quod primarius vir dicat: comprime hunc sis, si tuost.

Quid? tu idem mihi vis fieri quod erus consuevit tibi?

si ille te comprimere solitust, hic noster nos non solet.

Verbo illo modo ille vicit. quid nunc tu vis? dic mihi.

Equidem ego neque partem posco mi istinc de istoc vidulo

neque meum esse hodie umquam dixi; séd isti inest cistellula

huius mulieris, quam dudum dixi fuisse liberam.

Nempe tu hanc dícis quam esse aiebas dudum popularem meam?

Admodum; et ea quae olim parva gestavit crepundia

istic ín ista cistula insunt, quae isti inest in vidulo.

hoc neque isti usust, et illi miserae suppetias feret,

si id dederit, qui suos parentis quaerat.

Faciam ut det. tace.

Nil hercle ego sum isti daturus.

Nil peto nisi cistulam

et crepundia.

Quid si ea sunt aurea?

Quid istuc tua?

aurum auro expendetur, argentum argento exaequabitur.

Fac sis aurum ut videam, post ego faciam ut videas cistulam.

Cave malo ac tace tú. tu perge ut occepisti dicere.

Vnum te obsecro, ut ted huius commiserescat mulieris,

si quidem hic lenonis eiust vidulus, quem suspicor;

hic, nisi de opinione, certum nil dico tibi.

Viden? scelestus aucupatur.

Sine me ut occepi loqui.

si scelesti illius est hic, cuius dico, vidulus,

haec poterunt novisse: ostendere his iube.

Ain? ostendere?

Haud iniquom dicit, Gripe, ut ostendatur vidulus.

Immo hercle insignite inique.

Quidum?

Quia, si ostendero,

continuo hunc novisse dicent scilicet.

Scelerum caput,

ut tute es, item omnis censes esse, periuri caput?

Omnia istaéc ego facile patior, dúm hic hinc a me sentiat.

At qui nunc abs te stat, verum hinc ibi testimonium.

Gripe, advorte animum. tu paucis expedi, quid postulas.

Dixi equidem, sed si parum intellexti, dicam denuo.

hasce ambas, ut dudum dixi, ita esse oportet liberas:

haec Athenis parva fúit virgo surpta.

Dic mihi,

quid id ad vidulum pertinet , servae sint istae an fuerint liberae?

Omnia iterum vis memorari, scelus, ut defiat dies.

Apstine maledictis et mihi quod rogavi dilue.

Cistellam isti inesse oportet caudeam ín isto vidulo,

ubi sunt signa qui parentes noscere haec possit suos,

quibuscum periit parva Athenis, sicuti dixi prius.

Iuppiter te dique perdant. quid ais, vir venefice?

quid, istae mutae sunt, quae pro se fabulari non queant?

Eo tacent, quia tacitast melior mulier semper quam loquens.

Tum pol tu pro portione nec vir nec mulier mihi es.

Quidum?

Quia enim neque loquens es neque tacens umquam bonus.

quaeso, enumquam hodie licebit mihi loqui?

Si praeterhac

unum verbum faxis hodie, ego tibi comminuam caput.

Vt id occepi diceré, senex, eam te quaeso cistulam

ut iubeas hunc reddere illis; ob eam si quid postulat

sibi mercedis, dabitur: aliud quidquid ibi est habeat sibi.

Nunc demum istuc dicis, quoniam ius meum esse intellegis:

dudum dimidiam petebas partem.

Immo etiam nunc peto.

Vidi petere miluom, etiam cum nihil auferret tamen.

Non ego te comprimere possum sine malo?

Si istic tacet,

ego tacebo; si iste loquitur, sine me pro parte loqui.

Cedo modó mihi vidulum istum, Gripe.

Concedam tibi,

ac, si istorum nil sit, ut mihi reddas.

Reddetur.

Tene.

Audi nunciam, Palaestra atque Ampelisca, hoc quod loquor.

estne hic vidulus úbi cistellam tuam inesse aiebas?

Is est.

Perii hercle ego miser, uti, prius quam plane aspexit, ilico

eum esse dixit.

Faciam ego hanc rem ex procliva pla nam tibi.

cistellam isti inesse oportet caudeam ín isto vidulo.

ibi ego dicam quidquid inerit nominatim: tu mihi

nullum ostenderis; si falsa dicam, frustra dixero,

vos tamen istaec, quidquid istic inerit, vobis habebitis;

sed si erunt véra, tum opsecro te, ut mea mi reddantur.

Placet.

ius merum oras meo quidem animo.

Át meo hercle iniuriam .

quid si ista aut superstitiosa aut hariolast atque omnia,

quidquid insit, vera dicet? anne habebit hariola?

Non feret, nisi vera dicet: nequiquam hariolabitur.

solve vidulum ergo, ut quid sit verum quam primum sciam.

Hoc habet, solutust.

Aperi. video cistellam. haecinest?

Istaec est. o mei parentes, hic vos conclusos gero,

huc opesque spesque vestrum cognoscendum condidi.

Tum tibi hercle deos iratos esse oportet, quisquis es,

quae parentis tám in angustum tuos locum compegeris.

Gripe, accede huc; tua res agitur. tu, puella, istinc procul

dicito quid insit et qua facie, memorato omnia.

si hercle tantillum peccassis, quod posterius postules

te ad verum convorti, nugas, mulier, magnas egeris.

Ius bonum oras.

Edepol haud te órat, nam tu iniuriu's 
 iniurius es 
 
 .

Loquere nunciam, puella. Gripe, animum advorte ac tace.

Sunt crepundia.

Ecca video.

Perii in primo proelio.

mane, ne ostenderis.

Qua facie sunt? responde ex ordine.

Ensiculust aureolus primum litteratus.

Dice dum,

in eo ensiculo litterarum quid est?

Mei nomen patris.

post altrinsecust securicula ancipes, itidem aurea

litterata: ibi matris nomen in securiculast.

Mane.

dic, in ensiculo quid nomen est paternum?

Daemones.

Di immortales, ubi loci sunt spes meae?

Immo edepol meae?

Pergite, opsecro, continuo.

Placide, aut i in malam crucem.

Loquere matris nomen hic quid in securicula siet.

Daedalis.

Di me servatum cupiunt.

At me perditum.

Filiam meam esse hánc oportet, Gripe.

Sit per me quidem.

qui te di omnes perdant, qui me hodie oculis vidisti tuis,

meque adeo scelestum, qui non circumspexi centiens,

prius me ne quis inspectaret quam rete extraxi ex aqua.

Post sicilicula argenteola et duae conexae maniculae et

sucula.

Quin tu i díerecta, cum sucula et cum porculis.

Et bulla aurea est, pater quam dedit mi natali die.

Ea est profecto. contineri quin complectar non queo.

filia mea, salve. ego is sum qui te produxi pater,

ego sum Daemones, et mater tua eccam hic intus Daedalis.

Salve, mi pater insperate.

Salve. ut te amplector libens.

Volup est cum istuc ex pietate vestra vobis contigit.

Cape dum, hunc si potes fer intro vidulum, age, Trachalio.

Ecce Gripi scelera. cum istaec res male evenit tibi,

Gripe, gratulor.

Age eamus, mea gnata, ad matrem tuam,

quae ex te poterit argumentis hanc rem magis exquirere,

quae te magis tractavit magisque signa pernovit tua.—

Eamus intro ómnes, quando óperam promiscam damus.—

Sequere me, Ampelisca.—

Cum te di amant, voluptati est mihi.—

Sumne ego sceléstus, qui illunc hodie excepi vidulum?

aut cum excepi, qui non alicubi in solo abstrusi loco?

credebam edepol turbulentam praedam eventuram mihi,

quia illa mihi tam turbulenta tempestate evenerat.

credo edepol ego illic inesse argenti et auri largiter.

quid meliust, quam ut hinc intro abeam et me suspendam clanculum,

saltem tantisper dum abscedat haec a me aegrimonia?—

Pro di immortales, quis me est fortunatior,

qui ex improviso filiam inveni meam?

satin si cui homini dei esse bene factum volunt,

aliquo illud pacto optingit optatum piis?

ego hodie neque speravi neque illud credidi:

is improviso filiam inveni tamen;

et eam de genere summo adulescenti dabo

ingenuo, Atheniensi et cognato meo.

ego eum adeo arcessi huc ad me quam primum volo,

iussique exire huc servom éius, ut ad forum

iret; nondum egressum esse eum, id miror tamen.

accedam, opinor, ad fores. quid conspicor?

uxor complexa collo retinet filiam.

nimis paéne inepta atque odiosa eius amatiost.

Aliquando osculando meliust, uxor, pausam fieri;

atque adorna, ut rem divinam faciam, cum intro advenero,

Laribus familiaribus, cum auxerunt nostram familiam.

sunt domi agni et porci sacres. sed quid istúm remoramini,

mulieres, Trachalionem? atque optime eccum exit foras.

Vbi ubi erit, iam investigabo et mecum ad te adducam simul

Plesidippum.

Eloquere ut haec res optigit de filia;

eum roga, ut relinquat alias res et huc veniat.

Licet.

Dicito daturum meam illi filiam uxorem.

Licet.

Et patrem eius me novisse et mi esse cognatum.

Licet.

Sed propera.

Licet.

Iam hic fac sit, cena ut curetur.

Licet.

Omnian licet?

Licet. sed scin quid est quod te volo?

quod promisisti ut memineris, hodie ut liber sim.

Licet.

Fac ut exores Plesidippum, ut me manu emittat.

Licet.

Et tua filiá facito oret: facile exorabit.

Licet.

Atque ut mi Ampelisca nubat, ubi ego sim liber.

Licet.

Atque ut gratum mi beneficium factis experiar.

Licet.

Omnian licet?

Licet: tibi rursum refero gratiam.

sed propera ire in urbem actutum et recipe te huc rursum.

Licet.

iam hic ero. tu interibi adorna ceterum quod opust.—

Licet.

Hercules istum infelicet cum sua licentia;

ita meas replevit auris, quidquid memorabam, licet.

Quam mox licet te compellare, Daemones?

Quid est negoti, Gripe?

De illo vidulo:

si sapias, sapias; habeas quod di dant boni.

Aequom videtur tibi, ut ego, alienum quod est,

meum esse dicam?

Quodne ego inveni in mari?

Tanto illi melius optigit qui perdidit;

tuom esse nihilo magis oportet vidulum.

Isto tu pauper es, quom nimis sancte pius.

O Gripe, Gripe, in aetate hominum plurimae

fiunt trasennae, ubi decipiuntur dolis.

atque edepol in eas plerumque esca imponitur:

quam si quis avidus poscit escam avariter,

decipitur in trasenna avaritia sua.

ille quí consulte, docte atque astute cavet,

diutine uti bene licet partum bene.

mihi istaéc videtur praeda praedatum irier,

ut cum maiore dote abeat quam advenerit.

egone ut quod ad me allatum esse alienum sciam,

celem? minime istuc faciet noster Daemones.

semper cavere hoc sapientis aequissimumst,

ne conscii sint ipsi malefici suis.

ego mihi cum † lusi nil moror ullum lucrum.

Spectavi ego pridem comicos ad istúnc modum

sapienter dicta dicere atque eis plaudier,

cum illos sapientis mores monstrabant poplo:

sed cum inde suam quisque ibant divorsi domum,

nullus erat illo pacto ut illi iusserant.

Abi intro, ne molestu's 
 molestus es 
 
 , linguae tempera.

ego tibi daturus nil sum, ne tu frustra sis.

At ego deos quaeso, ut quidquid ín illo vidulost,

si aurum si argentum est, omne id ut fiat cinis.—

Illuc est quod nos nequam servis utimur.

nam illic cum † servo si quo congressus foret,

et ipsum sese et illum furti adstringeret;

dum praedam habere se censeret, interim

praeda ipsus esset, praeda praedam duceret.

nunc hinc intro ibo et sacrificabo, postibi

iubebo nobis cenam continuo coqui.—

Íterum mihi istaec omnia itera, mi anime, mi Trachalio,

mi liberte, mi patrone potius, immo mi pater.

repperit patrem Palaestra suom atque matrem?

Repperit.

Et popularis est?

Opino.

Et mihi nuptura est?

Suspicor.

Censen hodie despondebit eam mihi, quaéso?

Censeo.

Quid? patri etiam gratulabor cum illam invenit?

Censeo.

Quid matri eius?

Censeo.

Quid ergo censes?

Quod rogas,

censeo.

Dic ergo quanti censes?

Egone? censeo.

Adsum equidem, ne censionem semper facias.

Censeo.

Quid si curram?

Censeo.

An sic potius placide?

Censeo.

Etiamne eam ádveniens salutem?

Censeo.

Etiam patrem?

Censeo.

Post eius matrem?

Censeo.

Quid postea?

etiamne adveniens complectar eius patrem?

Non censeo.

Quid matrem?

Non censeo.

Quid eampse illam?

Non censeo.

Perii, dilectum dimisit. nunc non censet, cum volo.

Sanus non es. sequere.—

Duc me, mi patrone, quo libet. —

Quis me ést mortalis miserior qui vivat alter hodie,

quem ad recuperatores modo damnavit Plesidippus?

abiudicata a me modo est Palaestra. perditus sum.

nam lenones ex Gaudio credo esse procreatos,

ita omnés mortales, si quid est mali lenoni, gaudent.

nunc alteram illam quae mea est visam huc in Veneris fanum,

saltem ut eam abducam, de bonis quod restat reliquiarum.

Numquam edepol hodie ad vesperum Gripum inspicietis vivom,

nisi vidulus mihi redditur.

Perii, cum mentionem

fieri audio usquam viduli quasi palo pectus tundat.

Istic scelestus liber est: ego qui in mari prehendi

reti atque excepi vidulum, ei dáre negatis quicquam.

Pro di immortales, suo mihi hic sermone arrexit aures.

Cubitum hercle longis litteris signabo iam usquequaque,

si quis perdiderit vidulum cum auro atque argento multo,

ad Gripum ut veniat. non feretis istum, ut postulatis.

Meum hercle illic homo vidulum scit quí habet, ut ego opinor.

adeundus mihi illic est homo. di, quaeso, subvenite.

Quid me intro revocas? hoc volo hic ante ostium extergere.

nam hoc quidem pol e robigine, non est e ferro factum,

ita quanto magis extergeo, rutilum atque tenuius fit.

† nam quidem hoc venenatumst verum: ita in manibus consenescit.

Adulescens, salve.

Di te ament cum inraso capite.

Quid fit?

Verum extergetur.

Vt vales?

Quid tu? num medicus, quaeso, es?

Immo edepol una littera plus sum quam medicus.

Tum tu

mendicus es?

Tetigisti acu.

Videtur digna forma.

sed quid tibi est?

Hac proxima nocte in marí elavi.

confracta est navis, perdidi quidquid erat miser ibi omne.

Quid perdidisti?

Vidulum cum auro atque argento multo.

Ecquid meministi, in vidulo qui periit quid ibi infuerit?

Quid refert, qui periit tamen? sine hoc, áliud fabulemur.

Quid si ego sciam qui invenerit? volo ex te scire signa.

Nummi octingenti aúrei in marsuppio infuerunt,

praeterea centum minaria Philippa ín pasceolo sorsus.

Magna hercle praedast, largiter mercedis indipiscar;

di homines respiciunt: bené ego hinc praedatus ibo.

profecto húius est vidulus. perge alia tu expedire.

Talentum argenti commodum magnum inerat in crumina,

praeterea sinus, cantharus, epichysis, gaulus, cyathus.

Papae, divitias tu quidém habuisti luculentas.

Miserum istuc verbum et pessimum est, habuisse, et nihil habere.

Quid dare velis, qui istaec tibi investiget indicetque?

eloquere propere celeriter.

Nummos trecentos.

Tricas.

Quadringéntos.

Tramas putidas.

Quingentos.

Cassam glandem.

Sescentos.

Curculiunculos minutos fabulare.

Dabo séptingentos.

Os calet tibi, nunc id frigefactas.

Millé dabo nummum.

Somnias.

Nihil addo.

Abi igitur.

Audi:

si hercle abiero hinc, hic non ero. vin centum et mille?

Dormis.

Eloquere quantum postules.

Quo nihil invitus addas:

talentum magnum. non potest triobolum hinc abesse.

proin tú vel aias vel neges.

Quid istíc? necessum est, video:

dabitur talentum.

Accede dum huc: Venus haec volo adroget te.

Quod tibi libet id mi impera.

Tange aram hanc Veneris.

Tango.

Per Venerem hanc iurandum est tibi.

Quid iurem?

Quod iubebo.

Praei vérbis quidvis. íd quod domi est, numquam ulli supplicabo.

Tene aram hanc.

Teneo.

Deiera te mi argentum daturum

eodém die, tui viduli ubi sis potitus.

Fiat.

Venus Cýrenensis, testem te testor mihi,

si vidulum illum, quém ego in navi perdidi,

cum auro atque argento salvom investigavero

isque in potestatem meam pervenerit,

tum ego húic Gripo, ínquito, et me tangito—

Tum ego húic Gripo (dico, Venus, ut tu audias)

talentum argenti magnum continuo dabo.

Si quid fraudassis, dic ut te in quaestu tuo

Venus eradicet, caput atque aetatem tuam.

tecum hoc habeto tamen, ubi iuraveris.

Illaec advorsum si quid peccasso, Venus,

veneror te ut omnes miseri lenones sient.

Tamen fíet, etsi tu fidem servaveris.

tu hic opperire, iam ego faxo exibit senex;

eum tú continuo vidulum reposcito.—

Si maxime mi illum reddiderit vidulum,

non ego illi hodie debeo triobolum.

meus arbitratust, lingua quod iuret mea.

sed conticiscam: eccum exit et ducit senem.

Séquere hac.

Vbi istic lenost?

Heus tu. ém tibi, hic habet vidulum.

Habeo et fateor esse apud me, et, si tuos est, habeas tibi.

omnia, ut quídquid infuit, ita salva sistentur tibi.

tene, si tuost.

O di immortales, meus est. salve, vidule.

Tuosne est?

Rogitas? si quidem hercle Iovis fuit, meus est tamen.

Omnia insunt salva; una istinc cistella excepta est modo

cum crepundiis, quibuscum hódie filiam inveni meam.

Quam?

Tua quae fuit Palaestra, ea filia inventast mea.

Bene mehercle factum est. cum istaec res tibi ex sententia

pulchre evenit, gaudeo.

Istuc facile non credo tibi.

Immo hercle, ut scias gaudere me, mihi triobolum

ob eam ne duis, condono te.

Benigne edepol facis.

Immo tu quidem hercle vero.

Heus tu, iám habes vidulum.

Habeo.

Propera.

Quid properabo?

Reddere argentum mihi.

Neque edepol tibi do, neque quicquam debeo.

Quae haec factio est?

non debes?

Non hercle vero.

Non tu iuratus mihi es?

Iuratus sum, et nunc iurabo, si quid vóluptati est mihi:

ius iurandum rei servandae, non perdendae conditum est.

Cedo sis mihi talentum magnum argenti, periurissime.

Gripe, quod tu istum talentum poscis?

Iuratust mihi

dare.

Libet iurare. tun meo póntifex peiurio es?

Qua pro re argentum promisit hic tibi?

Si vidulum

hunc redegissem in potestatem eius, iuratust dare

mihi talentum magnum argenti.

Cedo quicum habeam iudicem,

ni dolo malo instipulatus sis nive etiamdum haud siem

quinque et viginti annos natus.

Habe cum hóc.

Aliost opus.

Iám ab isto auferre haud potis sim, si istunc condemnavero.

promisistin huic argentum?

Fateor.

Quod servo meo

promisisti, meum esse oportet, ne tu, leno, postules

te hic fide lenonia uti: non potes.

Iam te ratu's 
 ratus es

nactum hominem quem defraudares? dandum huc argentum est probum:

id ego continuo huic dabo adeo, mé ut hic emittat manu.

Quando ergo erga te benignus ego fui atque opera mea

haec tibi sunt servata—

Immo hercle mea, ne tu dicas tua.

(Si sapies, tacebis) tum te mihi benigne itidem addecet

bene merenti bene referre gratiam.

Nempe pró meo

iure oras?

Mirum quin tuom ius meo periclo aps te expetam.

Salvos sum, leno labascit, libertas portenditur.

Vidulum istunc ille invenit, illud mancipium meum est;

ego tibi hunc porro servavi cum magna pecunia.

Gratiam habeo, et de talento nulla causa est quin feras,

quod isti sum iuratus.

Heus tu, mihi dato ergo, si sapis.

Tacen an non?

Tu meam rem simulas agere, tibi mu .

non hercle istoc me intervortes, si aliam praedam perdidi.

Vapulabis, verbum si addis istúc unum.

Vel hercle énica,

non tacebo umquam alio pacto, nisi talento comprimor.

Tibi operam hic quidem dát. tace.

Concede hoc tu, leno.

Licet.

Palam age, nolo ego murmurillum neque susurrum fieri.

Dic mihi, quanti íllam emisti tuam alteram mulierculam,

Ampeliscam?

Mille nummum denumeravi.

Vin tibi

condicionem luculentam ferre me?

Sane volo.

Dividuom talentum faciam.

Bene facis.

Pro illa altera,

libera ut sit, dimidium tibi sume, dimidium huc cedo.

Maxime.

Pro illo dimidio égo Gripum emittam manu,

quem propter tu vidulum et ego gnatam inveni.

Bene facis,

gratiam habeo magnam.

Quam mox mi argentum ergo redditur?

Res soluta est, Gripe. ego habeo.

Át ego me hercle mavolo.

Nihil hercle hic tibi est, né tu speres. iuris iurandi volo

gratiam facias.

Perii hercle. nisi me suspendo, occidi.

numquam hercle iterum defraudabis me quidem post hunc diem.

Hic hodie cenato, leno.

Fiat, condicio placet.

Sequimini intro. spectatores, vos quoque ad cenam vocem,

ni daturus nil sim neque sit quicquam pollucti domi,

nive adeo vocatos credam vos esse ad cenam foras.

verum si voletis plausum fabulae huic clarum dare,

comissatum omnes venitote ad me ad annos sedecim.

vos hic hodie cenatote ambó.

Fiat.

Plausum date.