Si ex te tacente fieri possem certior,

ere, quae miseriae te tam misere macerent,

duorúm labori ego hominum parsissem lubens,

mei te rogandi et tis respondendi mihi;

nunc quoniam id fieri non potest, necessitas

me subigit ut te rogitem. responde mihi:

quid est quod tu exanimatus iam hos multos dies

gestas tabellas tecum, eas lacrumis lavis,

neque tui participem consili quemquam facis?

eloquere, ut quod ego nescio id tecum sciam.

Misere miser sum, Pseudole.

Id te Iuppiter

prohibessit.

Nihil hoc Iovis ad iudicium attinet:

sub Veneris regno vapulo, non sub Iovis.

Licet me id scire quid sit? nam tu me antidhac

supremum habuisti comitem consiliis tuis.

Idem animus nunc est.

Face me certum quid tibist;

iuvabo aut ré aut opera aut consilio bono.

Cape has tabellas, tute hinc narrato tibi

quae me miseria et cura contabefacit.

Mos tibi geretur. sed quid hoc, quaeso?

Quid est?

Vt opinor, quaerunt litterae hae sibi liberos:

alia aliam scandit.

Ludis iam ludo tuo?

Has quidem pol credo nisi Sibulla legerit,

interpretari álium posse neminem.

Cur inclementer dicis lepidis litteris

lepidis tabellis lepida conscriptis manu?

An, opsecro hercle, habent quas gallinae manus?

nam has quidem gallina scripsit.

Odiosus mihi es.

lege vel tabellas redde.

Immo enim pellegam.

advortito animum.

Non adest.

At tu cita.

Immo ego tacebo, tu istinc ex cera cita;

nam istic meus animus nunc est, non in pectore.

Tuam amicam video, Calidore.

Vbi ea est, opsecro?

Eccam in tabellis porrectam: in cera cubat.

At te di deaeque quantumst—

Servassint quidem.

Quasi solstitialis herba paulisper fui:

repente exortus sum, repentino occidi.

Tace, dúm tabellas pellego.

Ergo quin legis?

“Phoenicium Calidoro amatori suo

per ceram et lignum litterasque interpretes

salutem mittit et salutem abs te expetit,

lacrumans titubanti ánimo, corde et pectore.”

Perii, salutem nusquam invenio, Pseudole,

quam illi remittam.

Quam salutem?

Argenteam.

Pro lignean salute vis argenteam

remittere illi? vide sis quam tu rem geras.

Recita modo: ex tabellis iam faxo scies

quam subito argento mi usus invento siet.

“Leno me peregre militi Macedonio

minis viginti vendidit, voluptas mea;

et prius quam hinc abiit, quindecim miles minas

dederat; nunc unae quinque remorantur minae.

ea caúsa miles hic reliquit symbolum,

expressam in cera ex anulo suam imaginem,

ut qui huc adferret eius similem symbolum,

cum eo simul me mitteret. ei rei dies

haec praestituta est, proxuma Dionysia.”

cras ea quidem sunt.

Prope adest exitium mihi,

nisi quid mihi in te est auxili.

Sine pellegam.

Sino, nám mihi videor cúm ea fabularier;

lege: dulce amarumque una nunc misces mihi.

“Nunc nostri amores mores consuetudines,

iocus lúdus sermo suavisaviatio

compressiones artae amantum corporum,

teneris labellis molles morsiunculae,

nostrorum órgiorum—iunculae

papillarum horridularum oppressiunculae,

harunc voluptátum mi omnium atque itidem tibi

distractio discidium vastities venit,

nisi quae mihi in test aut tibist in me salus.

haec quaé ego scivi ut scires curavi omnia;

nunc ego te experiar quid ames, quid simules. vale.”

Est misere scriptum, Pseudole.

O, miserrime.

Quin fles?

Pumiceos oculos habeo: non queo

lacrumam exorare ut expuant unam modo.

Quid ita?

Genus nostrum semper siccoculum fuit.

Nilne adiuvare me audes?

Quid faciam tibi?

Eheú.

Eheu? id quidem hercle ne parsis: dabo.

Miser sum, argentum nusquam invenio mutuom.

Eheu.

Neque intus nummus ullus est.

Eheu.

Ille abducturus est mulierem cras.

Eheu.

Istocine pacto me adiuvas?

Do id quod mihi est;

nam is mihi thensaurus iugis in nostra est domo.

Actum est de me hodie. sed potes nunc mutuam

drachumam dare unam mihi, quam cras reddam tibi?

Vix hercle, opinor, si me opponam pignori.

sed quid ea drachuma facere vis?

Restim volo

mihi émere.

Quam ob rem?

Qui me faciam pensilem.

certum est mihi ante tenebras tenebras persequi.

Quis mi igitur drachumam reddet, si dedero tibi?

an tu te ea caúsa vis sciens suspendere

ut me defraudes, drachumam si dederim tibi?

Profecto nullo pacto possum vivere,

si illa a me abalienatur atque abducitur.

Quid fles, cucule? vives.

Quid ego ni fleam,

quoi nec paratus nummus argenti siet

neque libellai spes sit usquam gentium?

Vt litterarum ego harum sermonem audio,

nisi tu illi lacrumis fleveris argenteis,

quod tu istis lacrumis te probare postulas,

non pluris refert quam si imbrem in cribrum geras.

verum ego te amantem, ne pave, non deseram.

spero alicunde hodie me bona opera aut hac mea

tibi inventurum esse auxilium argentarium.

atque id futurum unde unde dicam nescio,

nisi quia futurum est: ita supercilium salit.

Vtinam quae dicis dictis facta suppetant.

Scis tu quidem hercle, mea si commovi sacra,

quo pacto et quantas soleam turbellas dare.

In te nunc omnes spes sunt aetati meae.

Satin est, si hanc hodie mulierem efficio tibi

tua ut sit, aut si tibi do viginti minas?

Satis, sí futurumst.

Roga me viginti minas,

ut me effecturum tibi quod promisi scias.

roga, opsecro hercle. gestio promittere.

Dabisne argenti mi hodie viginti minas?

Dabo. molestus nunciam ne sis mihi.

atque hoc, ne dictum tibi neges, dico prius:

si neminem alium potero, tuom tangam patrem.

Di te mihi semper servent. verum, si potest,

pietatis causa—vel etiam matrem quoque.

De istac re in oculum utrumvis conquiescito.

Oculum anne in aurem?

At hoc pervolgatumst minus.

nunc, ne quis dictum sibi neget, dico omnibus

pube praesenti in contione: omni poplo,

omnibus amicis notisque edico meis,

in hunc diem a me ut caveant, ne credant mihi.

St, táce opsecro hércle.

Quid negoti est?

Ostium

lenonis crepuit.

Crura mavellem modo.

Atque ipse egreditur intus, periuri caput.

Exíte, agite exite, ígnavi, male hábiti et male concíliati,

quorúm numquam quicquám quoiquam venit ín mentem ut recté faciant,

quibus, nísi ad hoc exemplum éxperior, non pótest usura usúrpari.

neque ego hómines magis asinós numquam vidi, íta plagis costaé callent:

quós quom ferias, tíbi plus noceas; éo enim ingenio hi súnt flagritribae,

qui haéc habent cónsilia, úbi data occásiost, rape clépe tene

hárpaga bibe és fuge: hoc

ést eorum opus, ut mávelis lúpos apud ovis línquere,

quam hós domi custodes.

át faciem quom aspícias eorum, hau máli videntur: ópera fallunt.

núnc adeo hanc edictionem nisi animum advortetis omnes,

nisi somnum socordiamque ex pectore oculisque exmovetis,

ita ego vestra latera loris faciam ut valide varia sint,

ut né peristromáta quidem aeque pícta sint Campánica

neque Aléxandrina beluata tonsilia tappetia.

atque héri iam edixeram omnibus dederamque eas provincias,

verum ita vos estis praediti callenti ingenio ímprobi,

officium vestrum ut vos malo cogatis commonerier;

nempe íta animati éstis vos: vincítis duritia hoc átque me.

hoc sis vide, ut alias res agunt. hoc ágite, hoc animum advortite,

huc adhibete auris quae ego loquor, plagigera genera hóminum.

numquam edepol vostrum durius tergum erit quam terginum hoc meum.

quid nunc? doletne? em sic datur, si quis erum servos spernit.

adsistite omnes contra me et quae loquar advortite animum.

tu qui urnam habes aquam ingere, face plenum ahenum sit coco.

te cum securi caudicali praeficio provinciae.

At haec retunsast.

Sine siet; itidem vos quoque estis plagis omnes :

numqui minus ea gratia tamen omnium opera útor?

tíbi hoc praecipio ut níteant aedes. hábes quod facias: própera, abi intro.

tu esto lectisterniator. tu argentum eluito, idem exstruito.

haec, quom ego a foro revortar, facite ut offendam parata,

vorsa sparsa, tersa strata, lautaque unctaque omnia ut sint.

nam mi hódie natalís dies est, decet éum omnis vos concélebrare.

pernám callum glandiúm sumen facito ín aqua iaceant. sátin audis?

magnífice volo me víros summos accípere, ut mihi rem essé reantur.

intro abíte atque haec cito célerate, ne móra quae sit, cocus cum veniat;

ego eo ín macellum, ut píscium quidquíd ibist pretio praéstinem.

i, púere, prae; ne quísquam pertundát cruminam caútiost.

vel ópperire, est quód domi dicére paene fui oblítus.

audítin? vobis, múlieres, hanc hábeo edictiónem.

vós, quae in munditiís, mollitiis déliciisque aetátulam agitis,

viris cúm summis, inclútae amicae, nunc égo scibo atque hodie éxperiar,

quae cápiti, quae ventri óperam det, quae suaé rei, quae somnó studeat;

quam líbertam fore míhi credam et quam vénalem, hodie expériar.

facite hódie ut mihi munéra multa huc ab amátoribus convéniant.

nam nísi mihi penus annúos hodie † convenit, cras populo prostituam vos.

natálem scitis mi ésse diem hunc: ubi istí sunt quibus vos óculi estis,

quibus vítae, quibus delíciae estis, quibus sávia, mammia, méllillae?

maniplátim mihi munérigeruli facite ánte aedis iam hic ádsint.

cur égo vestem, aurum atque éa quibus est vobís usus, prahibeo? aút quid mi

domi nísi malum vestra operást hodie? improbaé vini modo cúpidae estis:

eo vós † vestros panticesque adeo madefáctatis, quom ego sim híc siccus.

nunc ádeo hoc factust óptumum, ut nomíne quemque appellem suo,

ne díctum esse actutúm sibi quaepiám vostrarum míhi neget:

advórtite animum cúnctae.

princípio, Hedytium, técum ago, quae amíca es frumentáriis,

quibus cúnctis montes máxumi acervi frumenti súnt domi:

fac sís sit delatum húc mihi fruméntum, hunc annum quód satis,

mi et fámiliae omni sít meae, atque ádeo ut frumento áfluam,

ut cívitas nomén mihi commútet meque ut praédicet

lenóne ex Ballióne regem Iásonem.

Aúdin, furcifér quae loquitur? sátin magnificus tíbi videtur?

Pól iste, atque etiam málificus.

séd tace atque hanc rém gere.

Aéschrodora, tú quae amicos tíbi habes lenonum aémulos

lánios, qui, item ut nós iurando, iúre malo male quaérunt rem, audi:

nísi carnariá tria gravida tégoribus onere úberi hodie

míhi erunt, cras te quási Dircam olim, ut mémorant, duo gnatí Iovis

dévinxere ad taúrum, item ego te dístringam ad carnárium;

íd tibi profecto taúrus fiet.

Nímis sermone huius íra incendor.

Húncine hic hominém pati

cólere iuventutem átticam?

úbi sunt, ubi latént quibus aetas íntegra est, qui amant á lenone?

quín conveniunt? quín una omnes péste hac populum hunc líberant?

sed nímium stultus, nímis fui

indóctus: illine aúdeant

id fácere quibus ut sérviant

suos ámor cogit?

simul prohibet faciant adversum eos quod nolunt

Vah táce.

Quid est?

Male mórigeru ’ s e s mihi, quóm sermoni huius óbsonas.

Táceo.

At taceas málo multo quám tacere dicas.

Tu aútem,

Xýstilis, fac ut ánimum advortas, quóius amatorés olivi

δύναμιν domi habent máxumam.

sí mihi non iam huc cúlleis

óleum deportátum erit,

te ípsam culleo égo cras faciam ut déportere—in pérgulam;

íbi tibi adeo léctus dabitur, úbi tu hau somnum cápias, sed ubi

úsque ad languorém—tenes

quó se haec tendant quaé loquor.

áin, excetra tu? quaé tibi amicos tót habes tam probe óleo onustos,

num quoípiam est hodié tua tuorum ópera conservórum

nítidiusculúm caput? aut num ipse égo pulmento utór magis

únctiusculó? sed scio, tu óleum hau magni péndis, vino

té devincis. síne modo,

réprehendam hercle ego cúncta una opera, nísi quidem hodie tu ómnia

fácis effecta haec út loquor.

tu aútem, quae pro cápite argentum míhi iam iamque sémper numeras,

éa pacisci módo scis, sed quod pácta es non scis sólvere,

Phoenícium, tibi ego haéc loquor, delíciae summatúm virum:

nísi hodie mi ex fúndis tuorum amícorum omne huc pénus adfertur,

crás Phoeniciúm poeniceo cório invises pérgulam.

Pseudóle, non audis quae híc loquitur?

Audío, ere, equidem atque animum ádvorto.

Quid mi és auctor, huic út mittam, ne amícam hic meam prostítuat?

Nil cúrassis, liquido és animo: ego pró me et pro te cúrabo.

iam díu ego huic bene et hic míhi volumus, et amícitia est antíqua:

mittam hódie huic suo die nátali malam rém magnam et matúram.

Quid opúst?

Potin aliam rem út cures?

At—

Bát.

Crucior.

Cor dúra.

Non póssum.

Fac possís.

Quonam pactó possim?

Vince ánimum.

in rém quod sit praevórtaris quam in re ádvorsa animo auscúltes.

Nugae ístaec sunt: non iúcundumst nisi amáns facit stulte.

Pérgin?

O Pseúdole mi, sine sím nihili,

mitte mé sis.

Sino, modo ego ábeam.

Mane, máne, iam ut voles med ésse ita ero.

Nunc tú sapis.

ít dies; egó mihi cesso.

í prae, puere.

Heus, ábit. quin revocas?

Quíd properas? placide.

át prius quam abeat.

Quíd hoc , malum, tam plácide is, puere?

Hódie nate, heus, hódie nate, tíbi ego dico, heus, hódie nate,

redi ét respice ád nos. tamétsi occupátu ’ s e s,

morámur. mane, ém conloquí qui volúnt te.

Quid hóc est? quis ést qui morám mi occupáto

moléstam optulit?

Qui tibí sospitalis

fuít.

Mortuóst qui fuít: qui sit úsust.

Nímis superbe.

Nímis molestus.

Réprehende hominem, adséquere.

I puere.

Occédamus hác obviám.

Iuppitér te

perdát, quisquis és.

Te volo.

át vos ego ámbos.

vorte hác te, puere.

Non licét conloquí te?

At míhi non lubét.

Sin tuámst quippiam ín rem?

Licétne, opsecró, bitere án non licet?

Vah,

mánta.

Omitte.

Bállio, audi.

Súrdus sum † profecto inanilogistae.

Dedí dum fuít.

Non petó quod dedísti.

Dabó quando erít.

Ducitó quando habébis.

éheu, quam ego malis pérdidi modis

quód tibi détuli et quód dedi.

Mórtua

vérba re núnc facis; stúltus es, rem áctam agis.

Nósce saltem húnc quis est.

Iám diu scio

quí fuit: núnc qui sit ipsús sciat.

ámbula tú.

Potin út semel modo,

Bállio, huc cúm lucro respícias?

Réspiciam istoc prétio; nam si sácruficem summó Iovi

atque in manibus exta teneam, ut poriciam, interea loci

si lucri quid detur, potius rem divinam deseram.

non potest pietati opsisti huíc, utut rés sunt ceterae.

Deos quidem, quos maxume aequom est metuere, eos minimi facit.

Compellabo. salve multum, serve Athenis pessume.

Di te deaeque ament vel huius arbitratu vel meo,

vel, si dignu ’ s e s alio pacto, neque ament nec faciant bene.

Quid agitur, Calidore?

Amatur atque egetur acriter.

Misereat, si familiam alere possim misericordia.

Heia, scimus nos quidem te qualis sis; ne praedices.

sed scin quid nos volumus?

Pol ego propemodum: ut male sit mihi.

Et id et hoc quod te revocamus. quaeso animum advorte.

Audio.

atque in pauca, ut occupatus nunc sum, confer quid velis.

Hunc pudet, quod tibi promisit quaque id promisit die,

quia tibi minas viginti pró amica etiam non dedit.

Nimio id quod pudet facilius fertur quam illud quod piget.

non dedisse istunc pudet: me quia non accepi piget.

At dabit, parabit: aliquot hos dies manta modo.

nám hic id metuit, ne illam vendas ob simultatem suam.

Fuit occasio, si vellet, iam pridem argentum ut daret.

Quid, si non habui?

Si amabas, invenires mutuom,

ad danistam devenires, adderes faenusculum,

surruperes patri.

Surruperet hic patri, audacissume?

non periclumst ne quid recte monstres.

Non lenoniumst.

Egon patri surrupere possim quicquam, tam cauto seni?

atque adeo, si facere possim, pietas prohibet.

Audio.

pietatem ergo istam amplexator noctu pro Phoenicio.

sed cum pietatem te amori video tuo praevortere,

omnes homines tibi patres sunt? nullus est tibi quem roges

mutuom argentum?

Quin nomen quoque iam interiit mutuom.

Heus tu, postquam hercle isti a mensa surgunt satis poti viri,

qui suom repetunt, alienum reddunt nato nemini,

postilla omnes cautiores sunt, ne credant alteri.

Nimis miser sum, nummum nusquam reperire argenti queo;

ita miser et amore pereo et inopia argentaria.

Eme die caeca hercle olivom, id vendito oculata die:

iam hercle vel ducentae fieri possunt praesentes minae.

Perii, annorum lex me perdit quinavicenaria.

metuont credere omnes.

Eadem est mihi lex: metuo credere.

Credere autem? eho an paenitet te, quanto hic fuerit usui?

Non est usu quisquam amator nisi qui perpetuat data;

det, det usque: quando nil sit, simul amare desinat.

Nilne te miseret?

Inanis cedis, dicta non sonant.

atque ego te vivom salvomque vellem.

Eho an iam mortuost?

Vtut est, mihi quidem profecto cum istis dictis mortuost:

ilico vixit amator, ubi lenoni supplicat.

semper tu ad me cum argentata accedito querimonia;

nam istuc quod nunc lamentare, non esse argentum tibi,

apud novercam querere.

Eho an umquam tu huius nupsisti patri?

Di melius faciant.

Face hoc quod te rogamus, Ballio,

mea fide, si isti formidas credere. ego in hoc triduo

aut terra aut marí alicunde evolvam id argentum tibi.

Tibi ego credam?

Quor non?

Quia pol quá opera credam tibi,

una opera alligem fugitivam canem agninis lactibus.

Sicine mi abs te bene merenti male refertur gratia?

Quid nunc vis?

Vt opperiare hos sex dies aliquos modo,

ne illam vendas neu me perdas hominem amantem.

Animo bono es.

vel sex menses opperibor.

Euge, homo lepidissume.

Immo vin etiam te faciam ex laeto laetantem magis?

Quid iam?

Quia enim non venalem iám habeo Phoenicium.

Non habes?

Non hercle vero.

Pseudole, ei accerse hostias,

victumas, lanios, ut ego huic sacruficem summo Iovi;

nam hic mihi nunc est multo potior Iuppiter quam Iuppiter.

Nolo victumas: agninis me extis placari volo.

Propera, quid stas? ei accerse agnos. audin quid ait Iuppiter?

Iam hic ero; verum extra portam mi etiam currendumst prius.

Quid eo?

Lanios inde accersam duo cum tintinnabulis,

eadem duo greges virgarum inde ulmearum adegero,

ut hodie ad litationem huic suppetat satias Iovi.

I in malam crucem.

Istuc ibit Iuppiter lenonius.



Ex tua re est, ut ego emoriar.

Quidum?

Ego dicam tibi:

quia edepol, dum ego vivos vivam, numquam eris frugi bonae.

Ex tua re non est, ut ego emoriar.

Quidum?

Sic, quia

sí ego emortuos sim, Athenis te sit nemo nequior.

Dic mihi, obsecro hercle, verum serio hoc quod te rogo.

non habes venalem amicam tu meam Phoenicium?

Non edepol habeo profecto, nam iam pridem vendidi.

Quo modo?

Sine ornamentis, cum intestinis omnibus.

Meam tu amicam vendidisti?

Valde, viginti minis.

Viginti minis?

Vtrum vis, vel quater quinis minis,

militi Macedonio, et iam quindecím habeo minas.

Quid ego ex te audio?

Amicam tuam esse factam argenteam.

Cur id ausu ’ s e s facere?

Libuit, mea fuit.

Eho, Pseudole,

ei, gladium adfer.

Quid opus gladio?

Qui hunc occidam atque me.

Quin tu ted occidis potius? nam hunc fames iam occiderit.

Quid ais, quantum terra † tegit hominum periurissume?

iuravistin te illam nulli venditurum nisi mihi?

Fateor.

Nempe concéptis verbis?

Etiam consutis quoque.

Periuravisti, sceleste.

At argentum intro condidi.

ego scelestus nunc argentum promere possum domo:

tu qui pius, istoc es genere gnatus, nummum non habes.

Pseudole, adsiste altrim secus atque onera hunc maledictis.

Licet.

numquam ad praetorem aeque cursim curram, ut emittar manu.

Ingere mala multa.

Iam ego te differam dictis meis.

impudice.

Itast.

Sceleste.

Dicis vera.

Verbero.

Quippini?

Bustirape.

Certo.

Furcifer.

Factum optume.

Sociofraude.

Sunt mea istaec.

Parricida.

Perge tu.

Sacrilege.

Fateor.

Periure.

Vetera vaticinamini.

Legirupa.

Valide.

Permities adulescentum.

Acerrume.

Fur.

Babae.

Fugitive.

Bombax.

Fraus populi.

Planissume.

Fraudulente.

Impure.

Leno.

Caenum.

Cantores probos.

Verberavisti patrem atque matrem.

Atque occidi quoque,

potius quam cibum praehiberem: num peccavi quippiam?

In pertusum ingerimus dicta dolium, operam ludimus.

Numquid aliud etiam voltis dicere?

Ecquid te pudet?

Ten, amatorem esse inventum inanem quasi cassam nucem?

verum quamquam multa malaque dicta dixistis mihi,

nisi mihi hodie attulerit miles quinque quas debet minas,

sicut haec est praestituta summa ei argento dies,

si id non adfert, posse opinor facere me officium meum.

Quid id est?

Si tu argentum attuleris, cum illo perdidero fidem:

hoc meum est officium. ego, operae si sit, plus tecum loquar;

sed sine argénto frustra es qui me tui misereri postulas.

haec meast sententia, ut tu hinc porro quid agas consulas.

Iamne abis?

Negoti nunc sum plenus.—

Paulo post magis.

illic homo meus est, nisi omnes di me atque homines deserunt.

exossabo ego illúm simulter itidem ut murenam coquos.

nunc, Calidore, te mihi operam dare volo.

Ecquid imperas?

Hoc ego oppidum admoenire, ut hodie capiatur, volo;

ad eam rem usust homine astuto, docto, cauto et callido,

qui imperata ecfecta reddat, non qui vigilans dormiat.

Cedo mihi, quid es facturus?

Temperi ego faxo scies.

nolo bis iterari, sat sic longae fiunt fabulae.

Optumum atque aequissimum oras.

Propera, adduc hominem cito.

Pauci ex multis sunt amici, hómini qui certi sient.

Ego scio istuc. ergo utrumque, tibi nunc dilectum para

ex multis atque exquire illinc unum qui certus siet.

Iam hic faxo aderit.—

Potin ut abeas? tibi moram dictis creas.

Si de damnosis aut si dé amatoribus

dictator fiat nunc Athenis Atticis,

nemo anteveniat filio, credo, meo:

ita nunc per urbem solus sermoni omnibust,

eum velle amicam liberare et quaerere

argentum ad eam rem. hoc alii mihi renuntiant;

atque id iam pridem sensi et subolebat mihi,

sed dissimulabam.

Iám illi fetet filius.

occisa est haec res, haeret hoc negotium.

quo in commeatum volui árgentarium

proficisci, ibi nunc oppido opsaeptast via.

praesensit: nihil est praedae praedatoribus.

Homines qui gestant quique auscultant crimina,

si meo arbitratu liceat, omnes pendeant,

gestores linguis, auditores auribus.

nam istaec quae tibi renuntiantur, filium

te velle amantem argento circumducere,

fors fuat an istaec dicta sint mendacia;

sed si sint ea vera, ut nunc mos est, maxume,

quid mirum fecit? quid novom, adulescens homo

si amat, si amicam liberat?

Lepidum senem.

Vetus nólo faciat.

At enim nequiquam nevis;

vel tu ne faceres tale in adulescentia.

probum patrem esse oportet qui gnatum suom

essé probiorem quam ipsus fuerit postulet.

nam tu quod damni et quod fecisti flagiti

populo viritim potuit dispertirier.

idne tú mirare, si patrissat filius?

ὦ Ζεῦ , quam pauci éstis homines commodi. em,

illic ést pater patrem esse ut aequom est filio.

Quis hic lóquitur? meus est hic quidem sérvos Pseudolus.

hic mihi corrumpit filium, scelerum caput;

hic dux, hic illi est paedagogus, hunc ego

cupio excruciari.

Iam istaec insipientiast,

iram in promptu gerere. quanto satius est

adire blandis verbis atque exquaerere,

sintne illa necne sint quae tibi renuntiant.

bonus animus in mala re dimidiumst mali.

Tibi auscultabo.

Itur ad te, Pseudole.

orationem tibi para advorsum senem.

erum saluto primum, ut aequomst; postea,

si quid superfit, vicinos impertio.

Salve. quid agitur?

Statur hic ad hunc modum.

Statum vide hominis, Callipho, quam basilicum.

Bene confidenterque adstitisse intellego.

Decet innocentem qui sit atque innoxium

servom superbum esse, apud erum potissimum.

Sunt quae te volumus percontari, quae quasi

per nebulam nosmet scimus atque audivimus.

Conficiet iam te hic verbis, ut tu censeas

non Pseudolum, sed Socratem tecum loqui.

Itast, iam pridem tu me spernis, sentio.

parvam esse apud te mihi fidem ipse intellego.

cupis me ésse nequam: tamen ero frugi bonae.

Fac sis vocivas, Pseudole, aedis aurium,

mea ut migrare dicta possint quo volo.

Age loquere quidvis, tametsi tibi suscenseo.

Mihin dómino servos tu suscenses?

Tam tibi

mirum id videtur?

Hercle qui, ut tu praedicas,

cavendum est mi aps te irato; atque alio tu modo

me verberare atque ego te soleo cogitas.

quid censes?

Edepol merito esse iratum arbitror,

quom apud te parvast ei fides.

Iam sic sino;

iratus sit: ego, ne quid noceat, cavero.

sed quid ais? quid hoc, quod te rogo?

Sí quid vis, roga.

quod scibo, Delphis tibi responsum dicito.

Advorte ergo animum et fac sis promissi memor.

quid ais? ecquam scis filium tibicinam

meum amare?

ναὶ γάρ .

Liberare quam velit?

καὶ τοῦτο ναὶ γάρ .

Ecquas viginti minas

per sycophantiam atque per doctos dolos

paritas ut auferas a me?

Abs te ego auferam?

Ita, quas meo gnato des, qui amicam liberet?

fatere, dic.

καὶ τοῦτο ναί, καὶ τοῦτο ναί .

Fatetur.

Dixin, Callipho, dudum tibi?

Memini.

Quor haec, tu ubi rescivisti ilico,

celata me sunt? quor non rescivi?

Eloquar.

quia nolebam ex me morem progigni malum,

erum ut servos criminaret apud erum.

Iuberes hunc praecipitem in pistrinum trahi.

Numquid peccatum est, Simo?

Immo maxime.

Desiste, recte ego meam rem sapio, Callipho;

peccata mea sunt. animum advorte nunciam.

quapropter te expertem amoris nati habuerim? †

pistrinum in mundo scibam, si dixem, mihi.

Non a me scibas pistrinum in mundo tibi,

cum ea mussitabas?

Scibam.

Quin dictum est mihi?

Quia illúd malum aderat, istuc aberat longius;

illud erat praesens, huic erant dieculae.

Quid nunc agetis? nam hinc quidem a me non potest

argentum auferri, qui praesertim senserim.

ne quisquam credat nummum, iam edicam omnibus.

Numquam edepol quoiquam supplicabo, dum quidem

tu vives. tu mihi hercle árgentum dabis,

abs te equidem sumam.

Tu a me sumes?

Strenue.

Excludito mi hercle oculum, si dedero.

Dabis.

iam dico ut a me caveas.

Certe edepol scio,

si apstuleris, mirum et magnum facinus feceris.

Faciam.

Si non apstuleris?

Virgis caedito.

sed quid, si apstulero?

Do Iovem testem tibi,

te aetatem impune habiturum.

Facito ut memineris.

Egon ut cavere nequeam, cui praedicitur?

Praedico, ut caveas. dico, inquam, ut caveas. cave.

em istis mihi tu hodie manibus argentum dabis.

Edepol mortalem graphicum, si servat fidem.

Servitum tibi me abducito, ni fecero.

Bene atque amice dicis. †nam nunc, nam meust.

Vin etiam dicam quod vos magis miremini?

Studeo hercle audire, nam ted ausculto lubens.

Agedum, nam satis libenter te ausculto loqui.

Prius quam ístam pugnam pugnabo, ego etiam prius

dabo aliam pugnam claram et commemorabilem.

Quam pugnam?

Em ab hoc lenone vicino tuo

per sycophantiam atque per doctos dolos

tibicinam illam, tuos quam gnatus deperit,

ea círcumducam lepide lenonem.

Quid est?

Effectum hoc hodie reddam utrumque ad vesperum.

Siquidem ístaec opera, ut praedicas, perfeceris,

virtute regi ágathocli antecesseris.

sed si non faxis, numquid causaest, ilico

quin te in pistrinum condam?

Non unum in diem modo ,

verum hercle in omnis, quantumst; sed si effecero,

dabin mi argentum, quod dem lenoni, ilico,

tua voluntáte?

Ius bonum orat Pseudolus;

dabo inque.

At enim scin quid mihi in mentem venit?

quid si hisce inter se consenserunt, Callipho,

aut de compecto faciunt consutis dolis,

qui me argento intervertant?

Quis me audacior

sit, si istuc facinus audeam? immo sic, Simo:

si sumus compecti seu consilium umquam iniimus de istac re

aut si de ea re umquam inter nos convenimus,

quasi in libro cúm scribuntur calamo litterae

stilis me totum usque ulmeis conscribito.

Indice ludos nunciam, quando lubet.

Da in hunc diem operam, Callipho, quaeso mihi,

ne quo te ad aliud occupes negotium.

Quin rus ut irem iám heri mecum statueram.

At nunc disturba quas statuisti machinas.

Nunc non abire certum est istac gratia;

lubidost ludos tuos spectare, Pseudole.

et si hunc videbo non dare argentum tibi,

quod dixit, potius quam id non fiat, ego dabo.

Non demutabo.

Namque edepol, si non dabis,

clamore magno et multo flagitabere.

agite amolimini hinc vos intro nunciam

ac meis vicissim date locum fallaciis.

Fiat, geratur mos tibi.

Sed te volo

domi usque adesse.

Quin tibi hanc operam dico.—

At ego ad forum ibo. iam hic ero.—

Actutum redi.

suspicio est mihi nunc vos suspicarier,

me idcirco haec tanta facinora promittere,

quo vos oblectem, hanc fabulam dum transigam,

neque sim facturus quod facturum dixeram.

non demutabo. atque etiam certum, quod sciam,

quo id sim facturus pacto nil etiam scio,

nisi quia futurumst. nam qui in scaenam provenit,

novo módo novom aliquid inventum adferre addecet;

si id facere nequeat, det locum illi qui queat.

concedere aliquantisper hinc mi intro lubet,

dum concenturio in corde sycophantias.

sed mox exibo, non ero vobis morae;

tibicen vos interibi hic delectaverit.—

Pro Iúppiter, ut mihi, quídquid ago, lepide ómnia prospereque éveniunt:

neque quód dubitem neque quód timeam, meo in péctore conditumst cónsilium.

nam ea stúltitiast, facinús magnum timidó cordi credére; nam omnes

rés perinde sunt

ut agás, ut eas magní facias; nam ego ín meo pectore príus

íta paravi cópias,

duplicís triplicis dolos pérfidias, ut, ubíquomque hostibus cóngrediar

(maiórum meúm fretus vírtute dícam,

mea índustria ét malitiá fraudulénta),

facile út vincam, facile út spoliem meos pérduellis meis pérfidiis.

núnc inimicum ego húnc communem meum átque vostrorum ómnium,

Bállionem, exbállistabo lépide: date operam modo;

hóc ego oppidum ádmoenire, ut hodie capiatúr, volo.

atque húc meas legionés adducam; si éxpugno

(facilem hánc rem meis civíbus faciam),

post ád oppidum hoc vetus cóntinuo meum exércitum protinus óbducam:

inde me ét simul participés omnis meos praéda onerabo atque ópplebo,

metum ét fugam perduéllibus meis me út sciant natum.

éo sum genere gnátus: magna mé facinora décet efficere,

quae póst mihi clara et diú clueant.

sed hunc quém video? quis hic ést qui oculis meis óbviam ignobilis óbicitur?

lubet scíre quid hic veniát cum machaéra et huic, quám rem agat, hinc dabo insídias.

Hi lóci sunt atque hae régiones quae mi áb ero sunt demónstratae,

ut ego óculis rationém capio quam mi íta dixit erus méus miles,

septumás esse aedis á porta ubi ille hábitet leno, quoí iussit

symbólum me ferre et hoc árgentum. nimis vélim, certum qui id míhi faciat,

Ballió leno ubi hic hábitat.

St, tace, tace, meus hic est homo, ni omnes di atque homines deserunt.

novo cónsilio nunc míhi opus est,

nova rés subito mi haec óbiectast:

hoc praévortar principio; illa omnia missa habeo, quae ante agere occepi.

iam pol ego hunc stratioticum nuntium advenientem probe percutiam.

óstium pultábo atque intus évocabo aliquém foras.

Quisquis es, compendium ego te facere pultandi volo;

nam ego precator et patronus foribus processi foras.

Tune es Ballio?

Immo vero ego eius sum Subballio.

Quid istuc verbist?

Condus promus sum, procurator peni.

Quasi te dicas atriensem.

Immo atriensi ego impero.

Quid tu, servon es an liber?

Nunc quidem etiam servio.

Ita videre, et non videre dignus qui liber sies.

Non soles respicere te, quom dicis iniuste alteri?

Hunc hominem malum esse oportet.

Di me servant atque amant,

nam haec mihi incus est: procudam égo hodie hinc multos dolos.

Quid illic secum solus loquitur?

Quid ais tu, adulescens?

Quid est?

Esne tu an non es ab illo milite Macedonio,

servos eius qui hinc a nobis est mercatus mulierem,

qui argenti ero meo lenoni quindecim dederat minas,

quinque debet?

Sum. sed ubi tu me novisti gentium

aut vidisti aut conlocutu ’ s e s? nam equidem Athenas antidhac

numquam veni, neque te vidi ante hunc diem umquam oculis meis.

Quia videre inde esse; nam olim quom abiit, argento haec dies

praestitutast, quoad referret nobis, neque dum rettulit.

Immo adest.

Tun attulisti?

Egomet.

Quid dubitas dare?

Tibi ego dem?

Mihi hercle vero, qui res rationesque eri

Ballionis curo, argentum accepto expenso et quoi debet dato.

Si quidem hercle etiam supremi promptas thensauros Iovis,

tibi libellam argenti numquam credam.

Dum tu sternuas,

res erit soluta.

Vinctam potius sic servavero.

Vae tibi, tu inventu ’ s e s vero, meam qui furcilles fidem.

quasi mihi nón sescenta tanta soli soleant credier.

Potest ut alii ita arbitrentur et ego ut ne credam tibi.

Quasi tu dicas me te velle argento circumducere.

Immo vero quasi tu dicas quasique ego autem id suspicer.

sed quid est tibi nomen?

Servos est huic lenoni Surus,

eum esse me dicam. Surus sum.

Surus?

Id est nomen mihi.

Verba multa facimus. erus si tuos domi est, quin provocas,

ut id agam quod missus huc sum, quidquid est nomen tibi?

Si intus esset, evocarem. verum si dare vis mihi,

magis erit solutum, quasi ipsi dederis.

At enim scin quid est?

reddere hoc, non perdere erus me misit. nam certo scio,

hoc febrim tibi esse, quia non licet huc inicere ungulas.

ego, nisi ipsi Ballioni, nummum credam nemini.

At illic nunc negotiosust: res agitur apud iudicem.

Di bene vortant. at ego quando eum esse censebo domi,

rediero. tu epistulam hanc a me accipe atque illi dato.

nam istic sumbolust inter erum meum et tuom de muliere.

Scio equidem: ut qui argentum adferret atque expressam imaginem

suam huc ad nos, cum eo aiebat velle mitti mulierem.

nam hic quoque exemplum reliquit eius.

Omnem rem tenes.

Quid ego ni teneam?

Dato istunc sumbolum ergo illi.

Licet.

sed quid est tibi nomen?

Harpax.

Apage te, Harpax, hau places;

huc quidem hercle haud ibis intro, ne quid ἅρπαξ feceris.

Hostis vivos rapere soleo ex acie: eo hoc nomen mihi est.

Pol te multo magis opinor vasa ahena ex aedibus.

Non ita est. sed scin quid te oro, Sure?

Sciam si dixeris.

Ego devortor extra portam huc in tabernam tertiam,

apud anum illam doliarem, claudam crassam, Chrysidem.

Quid nunc vis?

Inde ut me arcessas, erus tuos ubi venerit.

Tuo arbitratu, maxume.

Nam ut lassus veni de via,

me volo curare.

Sane sapis et consilium placet.

sed vide sís ne in quaestione sis, quando arcessam, mihi.

Quin ubi prandero, dabo operam somno.

Sane censeo.

Numquid vis?

Dormitum ut abeas.

Abeo.—

Atque audin, Harpage?

iube sis te operiri: beatus éris, si consudaveris.

Dulcia atque amara apud te sum elocutus omnia:

scis amorem, scis laborem, scis egestatem meam.

Commemini omnia: id tu modo, me quid vis facere, fac sciam.

Quom haec tibi alia sum elocutus, vix rem scis de symbolo.

Omnia, inquam. tu modo quid me facere vis fac ut sciam.

Pseudolus mi ita imperavit, ut aliquem hominem strenuom

benevolentem adducerem ad se.

Servas imperium probe;

nám et amicum et benevolentem ducis. sed istic Pseudolus

novos mihist.

Nimium est mortalis graphicus, †heuretes mihi est.

is mihi haec sese ecfecturum dixit quae dixi tibi.

Magnufice hominem compellabo.

Quoia vox resonat?

Io,

io te te, turanne, te te égo, qui imperitas Pseudolo,

quaero, quoi ter trina tríplicia, tríbus modis tria gaudia,

artibus tribus trís demeritas dem laetitias, de tribus

fraude partas per malitiam et per dolum et fallaciam;

in libello hoc obsignato ad te attuli pauxillulo.

Illic homost.

Vt paratragoedat carnufex.

Confer gradum

contra pariter, porge audacter ad salutem bracchium.

Dic utrum Spemne an Salutem te salutem, Pseudole?

Immo utrumque.

Vtrumque, salve. sed quid actumst?

Quid times?

Attuli hunc.

Quid, attulisti?

Adduxi volui dicere.

Quis istic est?

Charinus.

Euge. iam χάριν τούτῳ ποιοῦ .

Quin tu si quid opust, mi audacter imperas?

Tam gratiast.

bene sit tibi, Charine. nolo tibi molestos esse nos.

Vos molestos mihi? molestumst mi id quidem.

Tum igitur mane.

Quid istuc est?

Epistulam modo hanc íntercepi et sumbolum.

Sumbolum? quem sumbolum?

Qui a milite allatust modo.

eius servos qui hunc ferebat cum quinque argenti minis,

tuam qui amicam hinc arcessebat, éi os sublevi modo.

Quo modo?

Horum causa haec agitur spectatorum fabula:

hi sciunt, qui hic adfuerunt; vobis post narravero.

Quid nunc agimus?

Liberam hodie tuam amicam amplexabere.

Egone?

Tu istic ipsus, inquam, si quidem hoc vivet caput;

si modo mihi hominem invenietis propere.

Qua facie?

Malum,

callidum, doctum, qui quando principium prehenderit,

porro sua virtute teneat quid se facere oporteat;

atque qui hic non visitatus saepe sit.

Si servos est,

numquid refert?

Immo multo mavolo quam liberum.

Posse opinor me dare hominem tibi malum et doctum domo,

qui a patre advenit Carysto nec dum exiit ex aedibus

quoquam neque Athenas advenit umquam ante hesternum diem.

Bene iuvas. sed quinque inventis opus est argenti minis

mutuis, quas hodie reddam: nam huius mihi debet pater.

Ego dabo, ne quaere aliunde.

O hominem opportunum mihi.

etiam opust chlamyde et machaera et petaso.

Possum a me dare.

Di immortales, non Charinus míhi hic quidem, sed Copiast.

sed istic servos, ex Carysto qui hic adest, ecquid sapit?

Hircum ab alis.

Manuleatam tunicam habere hominem addecet.

ecquid is homo habet aceti in pectore?

Atque acidissumi.

Quid, si opus sít ut dulce promat indidem, ecquid habet?

Rogas?

murrinam, passum, defrutum, mellam, mel quoivismodi;

quin in corde instruere quondam coepit pantopolium.

Eugepae, lepide, Charine, meo me ludo lamberas.

sed quid nomen esse dicam ego isti servo?

Simiae.

Scitne in re advorsa vorsari?

Turbo non aeque citust.

Ecquid argutust?

Malorum facinorum saepissime.

Quid cum manifesto tenetur?

Anguillast, elabitur.

Ecquid is homo scitust?

Plebi scitum non est scitius.

Probus homo est, ut praedicare te audio.

Immo si scias,

ubi te aspexerit, narrabit ultro quid sese velis.

sed quid es acturus?

Dicam. úbi hominem exornavero,

subditivom fieri ego illum militis servom volo;

sumbolum hunc ferat lenoni cum quinque argenti minis,

mulierem ab lenone abducat: em tibi omnem fabulam.

ceterum quo quicque pacto faciat, ipsi dixero.

Quid nunc igitur stamus?

Hominem cum ornamentis omnibus

exornatum adducite ad me iam ad trapezitam Aeschinum.

sed properate.

Prius illi erimus quam tu.—

Abite ergo ocius.

quidquid incerti mi in animo prius aut ambiguom fuit,

nunc liquet, nunc defaecatumst cor mihi; nunc perviumst:

omnes ordine sub signis ducam legiones meas,

avi sinistra, auspicio liquido atque ex mea sententia;

confidentia est inimicos meos me posse perdere.

nunc ibo ad forum atque onerabo meis praeceptis Simiam,

quid agat, ne quid titubet, docte ut hanc ferat fallaciam.

iam égo hoc ipsum oppidum expugnatum faxo erit lenonium.

Cui servitutem di danunt lenoniam

puero, atque eidem si addunt turpitudinem,

ne illi, quantum ego nunc corde conspicio meo,

malam rem magnam multasque aerumnas danunt.

velut haec mi evenit servitus, ubi ego omnibus

parvis magnisque miseriis praefulcior:

neque ego amatorem mi invenire ullum queo,

qui amet me, ut curer tandem nitidiuscule.

nunc huic lenoni hodie est natalis dies:

interminatus est a minimo ad maximum,

si quis non hodie munus misisset sibi,

eum crás cruciatu maximo perbitere.

nunc nescio hercle rebus quid faciam meis;

neque ego illud possum, quod illi qui possunt solent.

nunc, nisi lenoni munus hodie misero,

cras mihi potandus fructus est fullonius.

eheu, quam illae rei ego etiam nunc sum parvolus.

atque edepol, ut nunc male eúm metuo miser,

si quispiam det qui manus gravior siet,

quamquam illud aiunt magno gemitu fieri,

comprimere dentes videor posse aliquo modo.

sed comprimenda est mihi vox atque oratio:

erus eccum recipit se domum et ducit coquom.

Forum coquinum qui vocant, stulte vocant,

nam non coquinum est, verum furinum est forum.

nam ego si iuratus peiorem hominem quaererem

coquom, non potui, quam hunc quem duco, ducere,

multiloquom gloriosum insulsum inutilem.

quin ob eam rem Orcus recipere ad se hunc noluit,

ut esset hic qui mortuis cenam coquat;

nam hic solus illis coquere quod placeat potest.

Si me arbitrabare isto pacto, ut praedicas,

cur conducebas?

Inopia: alius non erat.

sed cur sedebas in foro, si eras coquos,

tu solus praeter alios?

Ego dicam tibi:

hominum vitio ego sum factus improbior coquos,

non meopte ingenio.

Qua istuc ratione?

Eloquar.

quia enim, cum extemplo veniunt conductum coquom,

nemo illum quaerit qui optimus et carissimust:

illum conducunt potius qui vilissimust.

hoc ego fui hodie solus obsessor fori.

illi drachmissent miseri: me nemo potest

minoris quisquam nummo ut surgam subigere.

non ego item cenam condio ut alii coqui,

qui mihi condita prata in patinis proferunt,

boves quí convivas faciunt herbasque oggerunt,

eas hérbas herbis aliis porro condiunt:

indunt coriandrum, feniculum, alium, atrum holus,

apponunt rumicem, brassicam, betam, blitum,

eo láserpici libram pondo diluont,

teritur sinapis scelera, quae illis qui terunt

prius quám triverunt oculi ut extillent facit.

ei homines cenas ubi coquont, cum condiunt,

non condimentis condiunt, sed strigibus,

vivis convivis intestina quae exedint.

hoc hic quidem homines tam brevem vitam colunt,

quom hasce herbas huius modi in suom alvom congerunt,

formidulosas dictu, non essu modo.

quas herbas pecudes non edunt, homines edunt.

Quid tu? divinis condimentis utere,

qui prorogare vitam possis hominibus,

qui ea culpes condimenta?

Audacter dicito;

nam vel ducenos annos poterunt vivere

meas qui éssitabunt escas quas condivero.

nam egó cocilendrum quando in patinas indidi

aut cepolendrum aut maccidem aut secaptidem,

eaepse sese patinae fervefaciunt ilico.

haec ad Neptuni pecudes condimenta sunt:

terrestris pecudes cicimalindro condio,

hapalocopide aut cataractria.

At te Iuppiter

dique omnes perdant cum condimentis tuis

cumque tuis istis omnibus mendaciis.

Sine sis loqui me.

Loquere, atque i in malam crucem.

Vbi omnes patinae fervont, omnis aperio:

is odos dimissis manibus in caelum volat.

Odos dimissis manibus?

Peccavi insciens.

Quidum?

Dimissis pedibus volui dicere.

eum odorem cenat Iuppiter cottidie.

Si nusquam is coctum, quidnam cenat Iuppiter?

It incenatus cubitum.

I in malam crucem.

istacine causa tibi hodie nummum dabo?

Fateór equidem esse me coquom carissumum;

verum pro pretio facio ut opera appareat

mea quo conductus venio.

Ad furandum quidem.

An tu invenire postulas quemquam coquom

nisi miluinis aut aquilinis ungulis?

An tu coquinatum te ire quoquam postulas,

quin ibi constrictis ungulis cenam coquas?

nunc adeo tu, qui meus es, iam edico tibi,

ut nostra properes amoliri ómnia,

tum ut huius oculos in oculis habeas tuis:

quoquo hic spectabit, eo tu spectato simul;

si quo hic gradietur, pariter progredimino;

manum sí protollet, pariter proferto manum:

suom sí quid sumet, id tu sinito sumere;

si nostrum sumet, tu teneto altrinsecus.

si iste ibit, ito, stabit, astato simul;

si conquiniscet istic, conquiniscito.

item his discipulis privos custodes dabo.

Habe módo bonum animum.

Quaeso, qui possum, doce,

bonum animum habere qui te ad me adducam domum?

Quia sorbitione faciam ego hodie te mea,

item ut Medea Peliam concoxit senem,

quem medicamento et suis venenis dicitur

fecisse rursus ex sene adulescentulum,

item ego te faciam.

Eho, an etiam es veneficus?

Immo edepol vero hóminum servator.

Ehem,

quanti istuc unum me †coquinare perdoces?

Quid?

Vt te servem, ne quid surripias mihi.

Si credis, nummo; si non, ne mina quidem.

sed utrum tu amicis hodie an inimicis tuis

daturu ’ s e s cenam?

Pol ego amicis scilicet.

Quin tuós inimicos potius quám amicos vocas?

nam ego ita convivis cenam conditam dabo

hodie atque ita suavi suavitate condiam:

ut quisque quicque conditum gustaverit,

ipsus sibi faciam ut digitos praerodat suos.

Quaeso hercle, prius quam quoiquam convivae dabis,

gustato tute prius et discipulis dato,

ut praerodatis vostras furtificas manus.

Fortasse haec tu nunc mihi non credis quae loquor.

Molestus ne sis, nimium iam tinnis; non taces?

em illíc ego habito. íntro abi et cenam coque.

propera.

Quin tu is accubitum, et convivas cedo,

corrumpitur iam cena.—

Em, subolem sis vide:

iam hic quoque scelestus est, coqui sublingulo.

profecto quid nunc primum caveam nescio,

ita in aedibus sunt fures, praedo in proxumo est.

nam mi hic vicinus apud forum paulo prius,

pater Calidori, ópere edixit maxumo,

ut mihi caverem a Pseudolo servo suo,

ne fídem ei haberem. nam eum circum ire in hunc diem,

ut me, si posset, muliere intervorteret;

eum prómisisse firmiter dixit sibi,

sese abducturum a me dolis Phoenicium.

nunc ibo intro atque edicam familiaribus,

profecto ne quis quicquam credat Pseudolo.—

Si umquám quemquam di immórtales voluére esse auxilio ádiutum,

tum me ét Calidorum sérvatum volunt ésse et lenonem éxtinctum,

quom te ádiutorem génuerunt mihi tám doctum hominem atque ástutum.

sed ubi íllic est? sumne ego homo ínsipiens, qui haec mécum egomet loquar sólus?

dedit vérba mihi hercle, ut opínor:

malus cúm malo stulte cávi.

tum pól ego interii, homo si ílle abiit, neque hoc ópus quod volui hodie éfficiam.

sed eccúm video verberéam statuam: ut it, út magnifice infert sese.

ehem, te hércle ego circumspéctabam, nimis métuebam male, ne ábiisses.

Fuit meum ófficium ut facerém, fateor.

Vbi réstiteras?

Vbi míhi libitum est.

Istúc ego sátis scio.

Quor érgo quod scis mé rogas?

At hóc volo monére te.

Monéndus ne me moneas.

Nimis tándem ego aps te contémnor.

Quippe égo te ni contémnam,

stratióticus homo qui clúear?

Iam hoc vólo quod occeptúmst agi.

Numquíd agere aliud mé vides?

ámbula ergó cito.

Immo ótiosé volo.

Haéc ea occásiost: dum ílle dormít, volo

tú prior ut óccupes adire.

Quid próperas? placide, né time.

ita ílle faxit Iúppiter,

ut ílle palam ibidem ádsiet,

quisquís illest, qui adest a mílite.

numquam édepol erit illé potior

Harpáx quam ego. habe animúm bonum:

púlchre ego hanc éxplicatám tibi rém dabo.

síc ego illúm dolis átque mendáciis

ín timorém dabo mílitarem ádvenam,

ípsus sese út neget ésse eum quí siet

méque ut esse aútumet qui ípsus est.

Quí potest?

Occídis me, cum istúc rogitas.

O hóminem lepidum.

Té quoque etiám dolis átque mendáciis,

quí magistér mihi es, ántidibo, út scias.

Iúppiter té mihi sérvet.

Immó mihi.

séd vide, ornátus hic me satin cóndecet?

Optúme habet.

Esto.

Tantúm tibi boni di immórtales duint quántum tu tibi óptes;

nam si éxoptem, quantúm dignu ’ s e s tantúm dent, minus nihiló sit.

néque ego hoc homine quémquam vidi mágis malum et máleficum.

Tun íd mihi?

Taceo.

sed egó quae tibi bona dábo et faciam, si hanc sóbrie rem accurássis.

Potin út taceas? memorem ímmemorem facit quí monet quod memor méminit.

teneo, ómnia in pectore cóndita sunt, meditáti sunt mihi dóli docte.

Probus ést hic homo.

Neque hic ést neque ego.

At vide né titubes.

Potin út taceas?

Ita mé di ament—

Ita nón facient: mera iám mendacia fúndes.

Vt ego ób tuam, Simia, pérfidiam te amo et métuo et magni fácio.

Ego istúc aliis dare cóndidici: mi optrúdere non potes pálpum.

Vt ego áccipiam te hodié lepide, ubi efféceris hoc opus,

Há ha hae.

Lepidó victu, vino, únguentis et intér pocula pulpámentis;

ibidem úna aderit muliér lepida, tibi sávia super savía quae det.

Lepide áccipis me.

Immo si éfficies, tum fáxo magis id dícas.

Nisi effécero, cruciabíliter cárnifex me accipito.

séd propera mihi mónstrare, ubi sit ós lenonis aédium.

Tertium hoc est.

St, tace, aedes hiscunt.

Credo, animo malest

aedibus.

Quid iam?

Quia edepol ipsum lenonem evomunt.

Illicinest?

Illic ést.

Mala mercist

Illuc sis vide,

ut transversus, non proversus cedit, quasi cancer solet.

Mínus malum hunc hominem esse opinor quam esse censebam coquom,

nam nihil etiam dum harpagavit praeter cyathum et cantharum.

Heus tu, nunc occasio est et tempus.

Tecum sentio.

Ingredere in viam dolose: ego hic in insidiis ero.

Habui numerum sedulo: hoc est sextum a porta proxumum

angiportum, in id angiportum me devorti iusserat;

quotumas aedis dixerit, id ego admodum incerto scio.

Quis hic homo chlamydatus est aut unde est aut quem quaeritat?

peregrina facies videtur hominis atque ignobilis.

Sed eccum qui ex incerto faciet mihi quod quaero certius.

Ad me adit recta. unde ego hominem hunc esse dicam gentium?

Heus tu, qui cum hirquina barba stas, responde quod rogo.

Eho, an non príus salutas?

Nulla est mihi salus dataria.

Nam pol hinc tantumdem accipies.

Iam inde a principio probe.

Ecquem in angiporto hoc hominem tu novisti? te rogo.

Egomet me.

Pauci istuc faciunt homines quod tu praedicas,

nam in foro vix decumus quisque est qui ipsus sese noverit.

Salvos sum, iam philosophatur.

Hominem ego hic quaero malum,

legirupam, impurum, peiurum atque impium.

Me quaeritat,

nam illa mea sunt cognomenta; nomen si memoret modo.

quid est ei homini nomen?

Leno Ballio.

Scivin ego?

ipse ego is sum, adulescens, quem tu quaeris.

Tune es Ballio?

Ego enim vero is sum.

Vt vestitu ’ s e s, es perfossor parietum.

Credo, in tenebris, conspicatus si sis me, apstineas manum.

Erus meus tibi me salutem multam voluit dicere.

hanc epistulam accipe a me, hanc mé tibi iussit dare.

Quis is homost qui iussit?

Perii, nunc homo in medio lutost;

nomen nescit, haeret haec res.

Quem hanc misisse ad me autumas?

Nosce imaginem: tute eius nomen memorato mihi,

ut sciam te Ballionem esse ipsum.

Cedo mi epistulam.

Accipe et cognosce signum.

Oh, Polymachaeroplagides

purus putus est ipsus. novi. heus, Polymachaeroplagides

nomen est.

Scio iám me recte tibi dedisse epistulam,

postquam Polymachaeroplagidem elocutus nomen es.

Quid agit is?

Quod homo edepol fortis atque bellator probus.

sed propera hanc pellegere quaeso epistulam (ita negotium est),

atque accipere argentum actutum mulieremque emittere.

nam necessést hodie Sicyoni me esse aut cras mortem exsequi,

ita erus meus est imperiosus.

Novi, notis praedicas.

Propera pellegere épistulam ergo.

Id ago, si taceas modo.

milés lenoni Ballioni epistulam

conscriptam mittit Polymachaeroplagides,

imagine obsignatam quae inter nos duo

convenit olim. sumbolust in epistula.

video, et cognosco signum. sed in epistula

nullam salutem mittere scriptam solet?

Ita militaris disciplinast, Ballio:

manu salutem mittunt benevolentibus;

eadém malam rem mittunt malevolentibus.

sed, ut occepisti, perge opera experirier

quid epistula ista narret.

Ausculta modo.

Harpax calator meus est, ad te qui venit—

tun es is Harpax?

Ego sum, atque ipse ἅρπαξ quidem.

“Qui epistulam istam fert; ab eo argentum accipi,

cum eo simitu mulierem mitti volo.

salutem scriptam dignum est dignis mittere:

te si arbitrarem dignum, misissem tibi.”

Quid nunc?

Argentum des, abducas mulierem.

Vter remoratur?

Quin sequere ergo intro.—

Sequor.—

Peiorem ego hominem magisque vorsute malum

numquam edepol quemquam vidi, quám hic est Simia;

nimisque égo illum hominem metuo et formido male,

ne malus item erga me sit út erga illum fuit,

ne in re secunda nunc mi obvertat cornua,

si occasionem capsit qui sit mihi malus;

atque edepol equidem nolo, nam illi bene volo.

nunc in metu sum maximo, triplici modo:

primum omnium iam hunc comparem metuo meum,

ne deserat med atque ad hostis transeat;

metuo autem, né erus redeat etiam dum a foro,

ne capta praeda capti praedones fuant.

quom haec metuo, metuo ne ille huc Harpax advenat

prius quam hínc hic Harpax abierit cum muliere.

perii hercle, nimium tarde egrediuntur foras.

cor conligatis vasis expectat meum,

si non educat mulierem secum simul,

ut exulatum ex pectore aufugiat meo.

victor sum, vici cautos custodes meos.

Ne plora, nescis ut res sit, Phoenicium,

verum haud multo post faxo scibis accubans.

non ego te ad illum duco dentatum virum

Macedoniensem, qui te nunc flentem facit:

cuiam esse te vis maxime, ad eum ducere:

Calidorum haud multo post faxo amplexabere.

Quid tu intus quaeso desedisti quam diu?

mihi cor retunsumst oppugnando pectore.

Occasionem repperisti, verbero,

ubi perconteris me, insidiis hostilibus?

quin hinc metimur gradibus militariis?

Atque edepol, quamquam nequam homo es, recte mones.

ite hac triumphi ad cantharum recta via.—

Hahae, nunc demum mi animus in tuto est loco,

postquam iste hinc abiit atque abduxit mulierem.

iube núnc venire Pseudolum, scelerum caput,

et abdúcere a me mulierem fallaciis.

conceptis hercle verbis, satis certo scio,

ego periurare me mavellem miliens,

quam mi illum verba per deridiculum dare.

nunc deridebo hercle hominem, si convenero;

verum in pistrino credo, ut convenit, fore.

nunc ego Simonem mi obviam veniat velim,

ut mea laetitia laetus promiscam siet.

Viso quid rerum meus Vlixes egerit,

iamne habeat signum ex arce Ballionia.

O fortunate, cedo fortunatam manum,

Simo.

Quíd est?

Iam—

Quid iam?

Nihil est quod metuas.

Quid est?

venitne homo ad te?

Non.

Quid est igitur boni?

Minae viginti sanae et salvae sunt tibi,

hodie quas aps te est instipulatus Pseudolus.

Velim quidem hercle.

Róga me viginti minas,

si ille hodie ílla sit potitus muliere

sive eam tuo gnato hodie, ut promisit, dabit,

roga opsecro hercle, gestio promittere.

omnibus modis tibi esse rem ut salvam scias;

atque etiam habeto mulierem dono tibi.

Nullum periclumst, quod sciam, stipularier,

ut concepisti verba: viginti minas

dabin?

Dabuntur.

Hoc quidem actumst hau male.

sed convenistin hominem?

Immo ambo simul.

Quid ait? quid narrat? quaeso, quid dixit tibi?

Nugas theatri, verba quae in comoediis

solent lenoni dici, quae pueri sciunt:

malum et scelestum et peiurum aibat esse me.

Pol hau mentitust.

Ergo haud iratus fui:

nam quanti refert ei nec recte dicere,

qui nihili faciat quique infitias non eat?

Quid est? quid non metuam ab eo? id audire expeto.

Quia numquam abducet mulierem iam, nec potest,

a me. meministin tibi me dudum dicere,

eam véniisse militi Macedonio?

Memini.

Em íllius servos húc ad me argentum attulit

et obsignatum sumbolum,

Quid postea?

Qui inter me atque illum militem convenerat:

is secum abduxit mulierem hau multo prius.

Bonan fide istuc dicis?

Vnde ea sit mihi?

Vide módo, ne illic sit contechnatus quippiam.

Epistula atque imago me certum facit;

quin illam quidem iam in Sicyonem ex urbe abduxit modo.

Bene hercle factum. quid ego cesso Pseudolum

facere ut det nomen ad molas coloniam?

sed quis hic homo est chlamydatus?

Non edepol scio,

nisi ut observemus quó eat aut quam rem gerat.

Malus ét nequam est homo quí nihili eri ímperium sui sérvos facit,

nihilíst autem suom qui ófficium facere ímmemor est, nisi est ádmonitus.

nam quí liberós esse ilicó se arbitrantur,

ex cónspectu erí si suí se abdidérunt,

lúxantur, lustrántur, comedunt quód habent, ei nomén diu

sérvitutís ferunt.

néc boni ingeni quícquam in is inest,

nisi ut improbis se artibus teneant. †

cum hís mihi néc locus

nec sérmo convenít neque is úmquam nobilís fui.

ego, ut mi ímperatumst, étsi abest, híc adesse erum árbitror.

núnc ego illum metuo,

quom hic nón adest, ne quom ádsiet métuam. ei rei operám dabo.

nam ín taberna úsque adhuc, sí venirét Syrus,

cui dedi sumbolum, mansi, uti iusserat:

leno ubi esset domi, me aibat arcessere;

vérum ubi is nón venit néc vocat,

venio húc ultro, ut sciam, quíd rei sit, ne illíc homo me ludíficetur.

neque quícquamst melius, quam út hoc pultém atque aliquem évocem hinc íntus.

léno argentum hóc volo

á me accipiat átque amittat múlierem mecúm simul.

Heús tu.

Quid vis?

Híc homo meus est.

Quídum?

Quia praeda haec meast:

scórtum quaerit, hábet argentum. iam ádmordere hunc míhi lubet.

Iamne íllum coméssurus és?

Dum recéns est

datór, dum calét, devorári decét iam.

boní me virí pauperánt, improbi aúgent;

popló strenuí, mi improbí usuí sunt.

Malúm quod tibí di dabúnt, sic sceléstu ’ s e s.

Me nunc commoror, quom has foris non ferio, ut sciam,

sítne Ballió domi.

Vénus mi haec bona dat, quom hós huc adigit

lúcrifugas, damnícupidos, qui sé suamque aetatém bene curant,

édunt, bibunt, scortántur: illi súnt alio ingenio átque tu,

quí neque tibi bene ésse patere et íllis quibus est ínvides.

Heús ubi estis vós?

Hic quidem ad me récta habet rectám viam.



Heus ubi estís vos?

Heus adulescens, quid istic debetur tibi?

bene ego ab hoc praedatus ibo; novi, bona scaevast mihi.

Ecquis hoc áperit?

Heus chlamydate, quid istic debetur tibi?

Aedium dominum lenonem Ballionem quaerito.

Quisquis es, adulescens, operam fac compendi quaerere.

Quid iam?

Quia tute ipsus ipsum praesens praesentem vides.

Tune is es?

Chlamydate, cáve sis tibi a curvo infortunio

atque in hunc intende digitum: hic leno est.

At hic est vir bonus.

sed, tu, bone vir, flagitare saepe clamore in foro,

quom libella nusquamst, nisi quid leno hic subvenit tibi.

Quin tu mecum fabulare?

Fabulor. quid vis tibi?

Argentum accipias.

Iamdudum, si des, porrexi manum.

Accipe: hic sunt quinque argenti lectae numeratae minae.

hoc tibi erus me iussit ferre Polymachaeroplagides,

quod deberet, atque ut mecum mitteres Phoenicium.

Erus tuos—

Ita dico.

Miles—

Ita loquor.

Macedonius—

Admodum, inquam.

Te ad me misit Polymachaeroplagides?

Vera memoras.

Hoc argentum ut mihi dares?

Si tu quidem es

leno Ballio.

Atque ut a me mulierem tu abduceres?

Ita.

Phoenicium esse dixit?

Recte meministi.

Mane.

iam redeo ad te.

At maturate propera, nam propero: vides

iam diem multum esse.

Video: hunc advocare etiam volo;

mane modo istic, iam revertar ad te. quid nunc fit, Simo?

quid agimus? manufesto hunc hominem teneo, qui argentum attulit.

Quidum?

An nescis quae sit haec res?

Iuxta cum ignarissimis.

Pseudolus tuos allegavit hunc, quasi a Macedonio

milite esset.

Haben argentum ab homine?

Rogitas quod vides?

Heus, memento ergo dimidium istinc mihi de praeda dare:

commune istuc esse oportet.

Quid, malum? id totum tuom est.

Quam mox mi operam das?

Tibi do equidem. quid nunc mi es auctor, Simo?

Exploratorem hunc faciamus ludos suppositicium,

adeo donicum ipsus sese ludos fieri senserit.

Sequere. quid ais? nempe tu illíus servos es?

Planissume.

Quanti te emit?

Suarum in pugna virium victoria.

nám ego eram domi imperator summus in patria mea.

An etiam umquam ille expugnavit carcerem, patriam tuam?

Contumeliam si dices, audies.

Quotumo die

ex Sicyone huc pervenisti?

Altero ad meridie.

Strenue mehercle iisti.

Quamvis pernix híc est homo:

ubi suram aspicias, scias pósse eum—gerere crassas compedes.

Quid ais? tune etiam cubitare solitu ’ s e s in cunis puer?

Scilicet.

Etiamne facere solitus es—scin quid loquar?

Scilicet solitum esse.

Sanine estis?

Quíd hoc quod te rogo?

noctu in vigiliam quando ibat miles, quom tu ibas simul,

conveniebatne in vaginam tuam machaera militis?

I in malam crucem.

Ire licebit tamen tibi hodie temperi.

Quin tu mulierem mi emittis, aut redde argentum.

Mane.

Quid maneam?

Chlamydem hanc commemora quanti conductast.

Quid est?

Quid meret machaera?

Elleborum hisce hóminibus opus ést.

Eho.

Mitte.

Quid mercedis petasus hodie domino demeret?

Quid domino? quid somniatis? mea quidem haec habeo omnia,

meo peculio empta.

Nempe quod fémina summa sustinent.

Vncti hi sunt senes, fricari sese ex antiquo volunt.

Responde, opsecro hercle, vero serio hoc quod te rogo:

quid meres? quantillo argento te conduxit Pseudolus?

Quis istic Pseudolust?

Praeceptor tuos, qui te hanc fallaciam

docuit, ut fallaciis hinc mulierem a me abduceres.

Quem tu Pseudolum, quas tu mihi praedicas fallacias?

quem égo hominem † nullius coloris novi.

Non tu istinc abis?

nihil est hodie hic sucophantis quaestus: proin tu Pseudolo

nunties abduxisse alium praedam, qui occurrit prior

Harpax.

Is quidem edepol Harpax ego sum.

Immo edepol esse vis.

purus putus hic sucophanta est.

Ego tibi argentum dedi

et dudum, adveniens extemplo, sumbolum servo tuo,

eri imágine obsignatam epistulam, hic ante ostium.

Meo tu epistulam dedisti servo? quoi servo?

Suro.

Non confidit sycophanta hic nequam est nugis: meditatus malest.

edepol hominem verberonem Pseudolum, ut docte dolum

commentust: tantundem argenti quantum miles debuit

dedit huic atque hominem exornavit, mulierem qui abduceret.

nam illam epistulam ipsus verus Harpax huc ad me attulit.

Harpax ego vocor, ego servos sum Macedonis militis;

ego nec sycophantiose quicquam ago nec malefice,

neque istum Pseudolum mortalis qui sit novi neque scio.

Tu, nisi mirumst, leno, plane perdidisti mulierem.

Edepol ne istuc magis magisque metuo, quom verba audio.

mihi quoque edepol iamdudum ille Surus cor perfrigefacit,

sumbolum qui ab hoc accepit. mira sunt ni Pseudolust.

eho tu, qua facie fuit, dúdum quoi dedisti sumbolum?

Rufus quidam, ventriosus, crassis suris, subniger,

magno capite, acutis oculis, ore rubicundo, admodum

magnis pedibus.

Perdidisti, postquam dixisti pedes.

Pseudolus fuit ipsus. actumst de me. iam morior, Simo.

Hercle te hau sinam emoriri, nisi mi argentum redditur,

viginti minae.

Atque etiam mihi aliae viginti minae.

Auferen tu id praemium a me, quod promisi per iocum?

De improbis viris auferri praemium et praedam decet.

Saltem Pseudolum mihi dedas.

Pseudolum ego dedam tibi?

quid deliquit? dixin, ab eo tibi ut caveres, centiens?

Perdidit me.

At me viginti modicis multavit minis.

Quid nunc faciam?

Si mi argentum dederis, te suspendito.

Di te perdant. sequere sis me ergo hac ad fórum, ut solvam.

Sequor.

Quid ego?

Peregrinos absolvam, cras agam cum civibus.

Pseudolus mihi centuriata hábuit capitis comitia,

qui illum ad mé hodie adlegavit, mulierem qui abduceret.

sequere tu. nunc ne expectetis, dum hac domum redeam via;

ita res gestast: angiporta haec certum est consectarier.

Si graderere tantum quantum loquere, iam esses ad forum.—

Certumst mi hunc emortualem facere ex natali die.—

Bene ego illum tetigi, bene autem servos inimicum suom.

nunc mihi certum est alio pacto Pseudolo insidias dare,

quam in aliis comoediis fit, ubi cum stimulis aut flagris

insidiantur: at ego iam intus promam viginti minas,

quas promisi si effecisset; obviam ei ultro deferam.

nimis illic mortalis doctus, nimis vorsutus, nimis malus;

superavit dolum Troianum átque Vlixem Pseudolus.

nunc ibo intro, argentum promam, Pseudolo insidias dabo.—

Quid hóc? sicine hóc fit, pedés? statin án non?

an íd voltis, út me hinc iacéntem aliquis tóllat?

nam hércle si cécidero, véstrum erit flagítium.

pérgitin pérgere? ah, sérviendúm mihi

hodie ést; magnum hoc vitiúm vino est:

pedés captat prímum, luctátor dolósust.

profécto edepol égo nunc probe habeo madúlsam:

ita víctu excurato, íta magnis mundítiis et dis dígnis,

itaque ín loco festivó sumus festíve accepti.

quid opúst me multas agere ámbages? hoc

est hómini quam ob rem vítam amet,

hic ómnes voluptatés, in hoc omnés venustatés sunt:

deis próximum esse árbitror.

nam úbi amans complexúst amantem, úbi ad labra labélla adiungit,

úbi alter alterúm bilingui mánifesto inter sé prehendunt,

ubi mámmam mammicula ópprimit aut, si lúbet, corpora condúplicantur,

manu cándida cantharum dúlciferum propínat amicissíma amico:

ibi iám neque esse alium alii ódiosum

nec mólestum nec sermónibus morologís uti,

unguénta atque odóres, lemníscos, coróllas

darí dapsilés, non ením parce prómi

(victúm ceterum ne quís me roget):

hóc ego modo átque erus minor húnc diem súmpsimus prothyme,

póstquam opus meum ómne ut volui pérpetravi hóstibus fugatis.

illós accubántis, potántis, amántis

cum scórtis relíqui, et meúm scortum ibídem,

suó cordi atque ánimo opsequéntes. sed póstquam

exúrrexi, oránt med ut sáltem.

ad hunc me modum intuli illis satis facete,

nimis ex discipulina, quippe ego qui

probe Ionica perdidici. sed palliolatim amictus

sic haec incessi ludibundus.

plaudúnt et parúm clamitánt mi, ut revértar.

óccepi dénuo, hóc modo: nólui

ídem; amicaé dabam mé meae,

út me amarét: ubi círcumvortór, cado:

id fúit naenia lúdo.

ítaque dum enitór, prox, iam paene ínquinavi pállium.

nímiae tum volúptati edepol

fúi ob casúm. datur cántharus: bibi.

commúto ilicó pallium, íllud posívi;

inde húc exií, crapulám dum amovérem.

núnc ab ero ad erum méum maiorem vénio foedus cómmemoratum.

áperite, aperite, heús, Simoni mé adesse aliquis núntiate.

Vóx viri péssumi me éxciet foras.

séd quid hoc? quó modo? quíd video ego?

Cúm corona ébrium Pseúdolum tuom.

Líbere hercle hóc quidem. séd vide statum.

núm mea grátia pértimescít magis?

cógito, saéviter blanditerne ádloquar.

sed me hóc votat vim fácere nunc

quód fero, sí qua in hoc spés sitast mihi.

Vír malus viro óptumo obviam it.

Dí te ament, Pseúdole. fú i in malám crucem.

Cur égo adflictor?

Quid tú, malum, in os igitúr mi ebrius inrúctas?

Mólliter síc tene mé, cave né cadam:

non vídes me ut madide mádeam?

Quae ístaec audáciast, té sic intérdius

cúm corolla ébrium incédere?

Lubet.

Quíd, lubet? pérgin ructáre in os mihi?

Suávis ructús mihi est. síc sine, Simo.

Credo équidem potesse té, scelus,

Mássici móntis ubérrumos quáttuor

frúctus ebíbere in hora úna.

Hiberna áddito.

Hau mále mones, sed díc tamen,

únde onustám celocem ágere te praédicem?

Cúm tuo fílio pérpotaví modo.

séd, Simo, ut probe táctus Ballio est!

quaé tibi díxi, ut effécta reddidi!

Péssumu ’ s e s homo.

Mulier haec facit.

cúm tuo fílio líbera accubat.

ómnia, ut quícque egisti, órdine scio.

Quíd ergo dubitas dáre mi argentum?

Iús petis, fateór. tene.

át negabás daturum ésse te mihi.

onera húnc hominem atque me cónsequere hac.

Egone ístum onerém?

Onerábis, scio.

Quid ego huíc homini faciám? satin ultro et argéntum aufert et me ínridet?

Vae víctis.

Vorte ergo úmerum.

Em.

Hóc ego numquam rátus sum

fore me, út tibi fierem súpplex.

heu heú heu.

Desine.

Dóleo.

Ni doléres tu, ego dolérem.

Quid? hoc aúferen, Pseudole mi, aps tuo ero?

Lubentíssimo corde atque ánimo.

Non aúdes, quaeso, aliquám partem mihi grátiam facere hinc árgenti?

Non: mé dices avidum ésse hominem nam hinc númquam eris nummo dívitior;

neque té mei tergi mísereret, si hoc nón hodie ecfecíssem.

Erit úbi te ulciscar, sí vivo.

Quid mínitare? habeo térgum.

Age sáne igitur.

Redi.

Quíd redeam?

Redi módo: non eris decéptus.

Redeó.

Simul mecum i pótatum.

Egone éam?

Fac quod te iúbeo:

si is, aút dimidium aut plús etiam faxo hínc feres.

Eo, duc mé quo vis.

Quid núnc? numquid íratus és aut mihi aút filió propter hás res, Simó?

Nil profécto.

I hac.

Té sequor. quín vocas spéctatorés simul?

Hércle me isti haú solent

vocáre, neque ergo ego ístos;

vérum si vóltis adplaúdere atque ádprobare

húnc gregem et fábulam,

in crástinum vos vocábo.