Achillem Aristarchi mihi commentari lubet:

inde míhi principium capiam, ex ea tragoedia.

sileteque et tacete atque animum advortite,

audire iúbet vos imperator histricus,

bonoque ut animo sedeate in subselliis,

et qui esurientes et qui saturi venerint:

qui edistis, multo fecistis sapientius,

qui non edistis, saturi fite fabulis;

nam cui paratumst quod edit, nostra gratia

nimia est stultitia sessum impransum incedere.

exsurge, praeco, fac populo audientiam;

iam dudum exspecto, si tuom officium scias:

exerce vocem, quam per vivisque et † colis.

nam nisi clamabis, tacitum te obrepet fames.

age nunc reside, duplicem ut mercedem feras.



bonum factum esse, edicta ut servetis mea.

scortum exoletum ne quis in proscaenio

sedeat, neu lictor verbum aut virgae muttiant,

neu dissignator praeter os obambulet

neu sessum ducat, dum histrio in scaena siet.

diu quí domi otiosi dormierunt, decet

animo aequo nunc stent, vel dormire temperent.

servi ne obsideant, liberis ut sit locus,

vel aes pro capite dent; si id facere non queunt,

domum abeant, vitent ancipiti infortunio,

ne et hic varientur virgis et loris domi,

si minus curassint, quóm eri reveniant domum.

nutrices pueros infantis minutulos

domi ut procurent neu quae spectatum adferat,

ne et ipsae sitiant et pueri pereant fame

neve esurientes hic quasi haedi obvagiant.

matronae tacitae spectent, tacitae rideant,

canora hic voce sua tinnire temperent,

domum sermones fabulandi conferant,

ne et hic viris sint et domi molestiae.

quodque ad ludorum curatores attinet,

ne palma detur quoiquam artifici iniuria

neve ambitionis causa extrudantur foras,

quo deteriores anteponantur bonis.

et hoc quoque etiam, quod paene oblitus fui:

dum ludi fiunt, in popinam, pedisequi,

inruptionem facite; nunc dum occasio est,

nunc dum scriblitae aéstuant, occurrite.

haec quae imperata sunt pro imperio hístrico,

bonum hercle factum pro se quisque ut meminerit.

ad argumentum nunc vicissatim volo

remigrare, ut aeque mecum sitis gnarures.

eius núnc regiones, limites, confinia

determinabo: ei rei ego finitor factus sum.

sed nisi molestumst, nomen dare vobis volo

comoediai; sin odiost, dicam tamen,

siquidém licebit pér illos quibus est in manu.

Carchedonius vocatur haec comoedia,



latine Plautus patruus pultiphagonides.

nomen iam habetis. nunc rationes ceteras

accipite; nam argumentum hoc hic censebitur:

locus argumentost suom sibi proscaenium,

vos iuratores estis. quaeso, operam date.

Carthaginienses fratres patrueles duo

fuere, summo genere et summis ditiis;

eorum álter vivit, alter est emortuos.

propterea apud vos dico confidentius,

quia mihi pollictor dixit qui eum pollinxerat.

sed illí seni qui mortuost, ei filius,

unicus qui fuerat, ab divitiis a patre

puer séptuennis surripitur Carthagine,

sexennio prius quidem quam moritur pater.

quoniam periisse sibi videt gnatum unicum,

conicitur ipse in morbum ex aegritudine:

facit illum heredem fratrem patruelem suom,

ipse abit ad Acheruntem sine viatico.

ille quí surripuit puerum Calydonem avehit,

vendit eum domino hic diviti quoidam seni,

cupienti liberorum, osori mulierum.

emit hospitalem is filium imprudens senex

puerum illum eumque adoptat sibi pro filio

eumque heredem fecit, quom ipse obiit diem.

is illíc adulescens habitat in illisce aedibus.

revertor rursus denuo Carthaginem:

si quid mandare voltis aut curarier,

argentum nisi qui dederit, nugas egerit;

verum qui dederit, magis maiores nugas egerit.

sed illi patruo húius, qui vivit senex,

Carthaginiensi duae fuere filiae,

altera quinquennis, altera quadrimula:

cum nutrice una periere a Magaribus.

eas quí surripuit, in Anactorium devehit,

vendit eas omnis, et nutricem et virgines,

praesenti argento hómini, si leno est homo,

quantum hominum terra sustinet sacerrumo.

vosmet nunc facite coniecturam ceterum,

quid id sit hominis, cui Lyco nomen siet.

is ex Anactorio, ubi prius habitaverat,

huc commigravit in Calydonem haú diu,

sui quaésti causa. is in illis habitat aedibus.

earum híc adulescens alteram efflictim perit,

suam síbi cognatam, imprudens, neque scit quae siet

neque eam umquam tetigit, ita eum leno macerat:

neque quicquam cúm ea fecit etiamnum stupri

neque duxit umquam, neque ille voluit mittere

quia amare cernit, tangere hominem volt bolo.

illam minorem in concubinatum sibi

volt emere miles quidam, qui illam deperit.

sed pater illarum Poenus, postquam eas perdidit,

mari te rraque úsquequaque quaeritat.

ubi quamque in urbem ést ingressus, ilico

omnes meretrices, ubi quisque habitant, invenit;

dat aurum, ducit noctem, rogitat postibi

unde sít, quoiatis, captane an surrupta sit,

quo genere gnata, qui parentes fuerint.

ita docte atque astu filias quaerit suas.

et is omnis linguas scit, sed dissimulat sciens

se scire: Poenus plane est. quid verbis opust?

is heri huc in portum navi venit vesperi,

pater harunc; idem huic patruos adulescentulo est:

iamne hoc tenetis? si tenetis, ducite;

cave dírumpatis, quaeso, sinite transigi.

ehem, paéne oblitus sum relicuom dicere.

ille quí adoptavit hunc sibi pro filio,

is illi Poeno húius patruo hospes fuit.

is hodie huc veniet reperietque hic filias

et hunc sui fratris filium, ut quidem dídici ego.

ego ibo, ornabor; vos aequo animo noscite.

hic qui hodie veniet, reperiet suas filias

et hunc sui fratris filium. dehinc ceterum

valete, adeste. ibo, alius nunc fieri volo:

quod restat, restant alii qui faciant palam.

valete atque adiuvate, ut vos servet Salus.

Saepe ego res multas tibi mandavi, Milphio,

dubias, egenas, inopiosas consili,

quas tu sapienter, docte et cordate et cate

mihi reddidisti ópiparas opera tua.

quibus pró bene factis fateor deberi tibi

et libertatem et multas grates gratias.

Scitumst, per tempus si obviamst, verbum vetus.

nam tuae blanditiae mihi sunt, quod dici solet,

gerrae germanae, σαὶ δὲ κολλῦραι λύραι .

nunc mihi blandidicus es: heri in tergo meo

tris facile corios contrivisti bubulos.

Amans per amorem si quid feci, Milphio,

ignoscere id te mi aequom est.

Haud vidi magis.

em, nunc ego amore pereo. sine te verberem,

item ut tu mihi fecisti, ob nullam noxiam:

post id locorum tu mihi amanti ignoscito.

Si tibi lubido est aut voluptati, sino:

suspende, vinci, verbera; auctor sum, sino.

Si auctoritatem postea defugeris,

ubi dissolutus tu sies, ego pendeam.

Egone istuc ausim facere, praesertim tibi?

quin si feriri video te, extemplo dolet.

Mihi quidem hercle.

Immo mihi.

Istuc mavelim.

sed quid nunc tibi vis?

Cur ego apud te mentiar?

amo immodeste.

Meae istuc scapulae sentiunt.

At ego hanc vicinam dico Adelphasium meam,

lenonis huius meretricem maiusculam.

Iam pridem equidem istuc ex te audivi.

Differor

cupidine eius. sed lenone istoc Lyco,

illius domino, non lutumst lutulentius.

Vin tu illi nequam dare nunc?

Cupio.

Em me dato.

Abi díerectus.

Dic mihi vero serio:

vin dare malum illi?

Cupio.

Em, eundem me dato:

utrumque faxo habebit, et nequam et malum.

Iocare.

Vin tu illam hodie sine damno et dispendio

tuo túam libertam facere?

Cupio, Milphio.

Ego faciam ut facias. sunt tibi intus aurei

trecenti nummi Philippi?

Sescenti quoque.

Satis súnt trecenti.

Quid iis facturu's 
 facturus es 
 
 ?

Tace.

totum lenonem tibi cum tota familia

dabo hodie dono.

Qui id facturu's 
 facturus es 
 
 ?

Iam scies.

tuos Cóllybiscus nunc in urbest vilicus;

eum hic non novit leno. satin intellegis?

Intellego hercle, sed quo evadas nescio.

Non scis?

Non hercle.

At ego iam faxo scies.

ei dabitur aurum, ut ad lenonem deferat

dicatque se peregrinum esse, ex alio oppido:

se amare velle atque obsequí animo suo;

locum sibi velle liberum praeberier,

ubi nequam faciat clam, ne quis sit arbiter.

leno ad se accipiet auri cupidus ilico:

celabit hominem et aurum.

Consilium placet.

Rogato, servos veneritne ad eum tuos.

ille mé censebit quaeri: continuo tibi

negabit. quid tu dubitas, quin extempulo

dupli tibi auri et hominis fur leno siet?

neque id unde efficiat habet: ubi in ius venerit,

addicet praetor familiam totam tibi.

ita decipiemus fovea lenonem Lycum.

Placet consilium.

Immo etiam, ubi expolivero,

magis hoc tum demum dices: nunc etiam rudest.

Ego in aedem Veneris eo, nisi quid vis, Milphio.

Aphrodisia hodie sunt.

Scio.

Oculos volo

meos délectare munditiis meretriciis.

Hoc primum agamus quod consilium cepimus.

abeamus intro, ut Collybiscum vilicum

hanc perdoceamus ut ferat fallaciam.

Quamquam Cupido in corde vorsatur, tamen

tibi auscultabo.—

Faciam ut facto gaudeas.

inest amoris macula huic homini in pectore,

sine damno magno quae elui ne utiquam potest.

itaque hic scelestus est homo leno Lycus,

quoi iam infortuni intenta ballistast probe,

quam ego haud multo post mittam e ballistario.

sed Adelphasium eccam exit atque Anterastilis.

haec est prior, quae meum erum dementem facit.

sed evocabo. heus, i foras, Agorastocles,

si vis videre ludos iucundissimos.

Quid istúc tumultist, Milphio?

Em amores tuos,

si vis spectare.

O multa tibi di dent bona,

quom hoc mi optulisti tam lepidum spectaculum.

Negóti sibí qui volét vim paráre,

navem et mulierem, haec duo comparato.

nam nullae magis res duae plus negoti

habent, forte si occeperis exornare,

neque umquam satis hae duae res ornantur

neque eis ulla ornandi satis satietas est.

atque haec, ut loquor, nunc domo docta dico.

nam nos usque ab aurora ad hoc quod diei est,

postquam aurora inluxit, numquam concessamus

ex industria ambae numquam concessamus

lavari aut fricari aut tergeri aut ornari,

poliri expoliri, pingi fingi; et una

binae singulis quae dataé nobis ancíllae,

eae nos lavando eluendo operam déderunt,

aggerúndaque aqua sunt viri duo defessi.

apage sis, negoti quantum in muliere una est.

sed vero duae, sat scio, maxumo uni

poplo cuilubet plus satis dare potis sunt,

quae noctes diesque omni in aetate semper

ornantur, lavantur, tergentur, poliuntur.

postremo modus muliebris nullust: numquam

lavando et fricando scimus facere finem.

nam quae lauta est nisi perculta est, meo quidem animo quasi inluta est.

Mirór equidem, sóror, te istaec sic fabulari,

quae tam callida et docta sis et faceta.

nam quom sedulo munditer nos habemus,

vix aegreque amatorculos invenimus.

Ita est. verum hoc unum tamen cogitato:

modus ómnibus rebús, soror, optimus est habitu.

nimia ómnia nimium éxhibent negóti hominibus éx se.

Sorór, cogitá, amabo, itém nos perhibéri

quam si salsa muriatica esse autumantur:

sine omni lepore et síne suavitate

nisí multa aqua usque et diu macerantur,

olént, salsa súnt, tangere út non velís.

itém nos sumús

eius seminis mulieres sunt

insúlsae admodum átque invenústae

sine múnditia et súmptu.

Coqua ést haec quidem, Ágorastoclés, ut ego opínor:

scit, muriatica ut maceret.

Quid molestu's 
 molestus es 
 
 ?

Soror, parce, amabo: sat est istuc alios

dicere nobis, ne nosmet in nostra etiam vitia loquamur.

Quiésco.

Ergo amó te. sed hóc nunc respónde

mihí: sunt hic ómnia,

quae ad deúm pacem opórtet adésse?

Omnia áccuravi.

Diém pulchrum et célebrem et venústatis plénum,

dignúm Venere pól, quoi sunt Áphrodisia hódie.

Ecquid gratiae, quom huc foras te evocavi?

iam núm me decét donari

cadó vini véteris? dic dáre. nil respóndes?

lingua huíc excidít, ut ego opínor.

quíd hic, malum, astans ópstipuisti?

Síne amem, ne opturba ac tace.

Taceo.

Si tacuisses, iam istuc taceo non gnatum foret.

Eamus, mea soror.

Eho amabo, quid illo nunc properas?

Rogas?

quia erus nos apud aedem Veneris mantat.

Maneat pol. mane.

turba est nunc apud aram. an te ibi vis inter istás versarier

prosedas, pistorum amicas, reliquias alicarias,

miseras schoeno delibutas servolicolas sordidas,

quae tibi olant stabulum statumque, sellam et sessibulum merum,

quas adeo hau quisquam umquam liber tetigit neque duxit domum,

servolorum sordidulorum scorta diobolaria?

I in malam crucem. tun audes etiam servos spernere,

propudium? quasi bella sit, quasi eampse reges ductitent,

monstrum mulieris, tantilla tanta verba funditat,

quoius egó nebulai cyatho septem noctes non emam.

Di immortales omnipotentes, quid est apud vos pulchrius?

quid habetis qui mage immortales vos credam esse quam ego siem,

qui haec tanta oculis bona concipio? nam Venus non est Venus:

hanc equidem Venerem venerabor, me ut amet posthac propitia.

Milphio, heus, ubi es?

Assum ápud te, eccum.

At ego elixus sis volo.

Enim vero, ere, facis delicias.

De tequidem haéc didici omnia.

Etiamne ut ames eam quam numquam tetigeris?

Nihil id quidemst:

deos quoque edepol et amo et metuo, quíbus tamen ábstineo manus.

Eu ecastor, quom ornatum aspicio nostrum ambarum, paenitet

exornatae ut simus.

Immo vero sane commode;

nam pro erili et nostro quaestu satis bene ornatae sumus.

non enim pótis est quaestus fieri, ni sumptus sequitur, scio,

et tamen quaéstus non consistet, si eum sumptus superat, soror.

eo illud satiust, satis quod habitu, haud satis est quod plus quam sat est.

Ita me di ament, ut illa me amet malim quam di, Milphio.

nam illa mulier lapidem silicem subigere, ut se amet, potest.

Pol id quidem hau mentire, nam tu es lapide silice stultior,

qui hanc ames.

At vide sis, cum illac numquam limavi caput.

Curram igitur aliquo ad piscinam aut ad lacum, limum petam.

Quid eo opust?

Ego dicam: ut illi ét tibi limem caput.

I in malam rem.

Ibi sum équidem.

Perdis.

Taceo.

At perpetuo volo.

Enim vero, ere, meo me lacessis ludo et delicias facis.

Satis nunc lepide ornatam credo, soror, te tibi viderier;

sed ubi exempla conferentur meretricum aliarum, ibi tibi

erit cordolium, si quam ornatam melius forte aspexeris.

Invidia in me numquam innatast neque malitia, mea soror.

bono med esse ingenio ornatam quam auro multo mavolo:

aurum, id fortuna invenitur, natura ingenium bonum.

bonam ego quam beatam me esse nimio dici mavolo.

meretricem pudorem gerere magis decet quam purpuram:

magisque meretricem pudorem quam aurum gerere condecet.

pulchrum ornatum turpes mores peius caeno conlinunt,

lepidi mores turpem ornatum facile factis comprobant.

Eho tu, vin tu facinus facere lepidum et festivom?

Volo.

Potesne mi auscultare?

Possum.

Abi domum ac suspende te.

Quam ob rem?

Quia iam numquam audibis verba tot tam suavia.

quid tibi opust vixisse? ausculta mihi modo ac suspende te.

Siquidem tu es mecum futurus pro uva passa pensilis.

At ego amo hanc.

At ego esse et bibere.

Eho tu, quid ais?

Quid rogas?

Viden tu? pleni oculi sorderum quí erant, iam splendent mihi.

Immo etiam in medio oculo paullum sordest.

Cedo sis dexteram.

Vt quidem tu huius oculos inlutis manibus tractes aut teras?

Nimia nos socordia hodie tenuit.

Qua de re, obsecro?

Quia non iam dudum ante lucem ad aedem Veneris venimus,

primae ut inferremus ignem in aram.

Aha, non factost opus:

quaé habent nocturna ora, noctu sacruficatum ire occupant.

prius quam Venus expergiscatur, prius deproperant sedulo

sacruficare; nam vigilante Venere si veniant eae,

ita sunt turpes, credo ecastor Venerem ipsam e fano fugent.

Milphio.

Edepol Milphionem miserum. quid nunc vis tibi?

Opsecro hercle, ut mulsa loquitur.

Nil nisi laterculos,

sesumam papaveremque, triticum et frictas nuces.

Ecquid amare videor?

Damnum, quod Mercurius minime amat.

Namque edepol lucrum amare nullum amatorem addecet.

Eamus, mea germana.

Age sis, ut lubet.

Sequere hac.

Sequor.

Eunt hae.

Quid si adeamus?

Adeas.

Primum prima salva sis,

et secunda tu secundo salve in pretio; tertia

salve extra pretium.

Tum pol ego et oleum et operam perdidi.

Quo te agis?

Egone? in aedem Veneris.

Quid eo?

Vt Venerem propitiem.

Eho, an irata est? propitia hercle est. vel ego pro illa spondeo.

quid tu ais?

Quid mihi molestu's 
 molestus es 
 
 , opsecro?

Aha, tam saeviter.

Mitte, amabo.

Quid festinas? turba nunc illi est.

Scio.

sunt illi aliae quas spectare ego, et me spectari volo.

Qui lubet spectare turpes, pulchram spectandam dare?

Quia apud aedem Veneris hodie est mercatus meretricius:

eo conveniunt mercatores, ibi ego me ostendi volo.

Invendibili merci oportet ultro emptorem adducere:

proba mers facile emptorem reperit, tam etsi in abstruso sitast.

quid ais tu? quando illi apud me mecum caput et corpus copulas? †

Quo die Orcus Acherunte mortuos amiserit.

Sunt mihi intus nescio quot nummi aurei lymphatici.

Deferto ad me, faxo actutum constiterit lymphaticum.

Bellula hercle.

I díerecte in maxumam malam crucem.

Quam magis aspecto, tam magis est nimbata et nugae merae.

Segrega sermonem. taedet.

Age, sustolle hoc amiculum.

Pura sum, comperce amabo me attrectare, Agorastocles.

Quid agam nunc?

Si sapias, curam hanc facere compendi potes.

Quid? ego non te curem? quid ais, Milphio?

Ecce odium meum.

quid me vis?

Cur mi haec irata est?

Cur haec irata est tibi?

cur ego id curem? namque istaec magis meast curatio. †

Iam hercle tu periisti, nísi illam mihi tam tranquillam facis

quam mare olimst, quóm ibi alcedo pullos educit suos.

Quid faciam?

Exora, blandire, expalpa.

Faciam sedulo.

sed vide sís, ne tu oratorem hunc pugnis pectas postea.

Non faciam.

Non aequos in me es, sed morare et male facis.

bene promittis multa ex multis: omnia in cassum cadunt.

liberare iuravisti me haud semel, sed centiens:

dum te exspecto, neque ego usquam aliam mihi paravi copiam

neque istuc usquam apparet; ita nunc servio nihilo minus.

i, soror. apscede tu a me.

Perii. ecquid agis, Milphio?

Mea voluptas, mea delicia, mea vita, mea amoenitas,

meus ocellus, meum labellum, mea salus, meum savium,

meum mel, meum cor, mea colustra, meus molliculus caseus—

Mene ego illaéc patiar praesente dici? discrucior miser,

nisi ego illum iubeo quadrigis cursim ad carnificem rapi.

Noli, amabo, suscensere ero meo, causa mea.

ego faxo, si non irata es, ninnium pro te dabit

atque te fáciet ut sis civis Attica atque libera.

quin adire sínis? quin tibi qui bene volunt, bene vis item?

si ante quid mentitust, nunciam dehinc érit verax tibi.

sine te exorem, sine prehendam auriculis, sine dem savium.

Apscede hinc sis, sycophanta par ero.

At scin quo modo?

iam hercle ego faciam ploratillum, nisi te facio propitiam,

atque hic ne me verberetillum faciat, nisi te propitio,

male formido: novi ego huius mores morosi malos.

quam ob rem amabo, mea voluptas, sine te hoc exorarier.

Non ego homo trioboli sum, nisi ego illi mastigiae

exturbo oculos atque dentes. em voluptatem tibi,

em mel, em cor, em labellum, em salutem, em savium.

Impias, ere, te: oratorem verberas.

Iam istoc magis:

etiam ocellum addam et labellum et linguam.

Ecquid facies modi?

sicine ego te orare iussi?

Quo modo ergo orem?

Rogas?

sic enim díceres, sceleste: huius voluptas, te opsecro,

huius mel, huius cor, huius labellum, huius lingua, huius savium,

huius delicia, huiús salus amoena, huius festivitas:

huius colustra, huius dulciculus caseus, mastigia,

huius cor, huius studium, huius savium, mastigia

omnia illa, quae dicebas tua, ésse ea memorares mea.

Opsecro hercle te, voluptas huius atque odium meum,

huius amica mammeata, mea inimica et malevola,

oculus huius, lippitudo mea, mel huius, fel meum,

ut tu huic irata ne sis aut, si id fieri non potest,

capias restim ac te suspendas cúm ero et vostra familia.

nam mihi iam video propter te victitandum sorbilo,

itaque iam quasi ostreatum tergum ulceribus gestito

propter amorem vestrum.

Amabo, men prohibere postulas

ne te verberet magis quám ne mendax me advorsum siet?

Aliquid huic responde, amabo, commode, ne incommodus

nobis sit. nam detinet nos de nostro negotio.

Verum. etiam tibi hanc amittam noxiam unam, Agorastocles.

non sum irata.

Non es?

Non sum.

Da ergo, ut credam, savium.

Mox dabo, quom ab re divina rediero.

I ergo strenue.

Sequere me, soror.

Atque audin etiam? Veneri dicito

multam meis verbis salutem.

Dicam.

Atque hoc audi.

Quid est?

Paucis verbis rem divinam facito. atque audin? respice.

respexit. idem edepol Venerem credo facturam tibi.

quid nunc mi es auctor, Milphio?

Vt me verberes

atque auctionem facias: nam impunissume

tibi quidem hercle vendere hasce aedis licet.

Quid iam?

Maiorem partem in ore habitas meo.

Supersede istis verbis.

Quid nunc vis tibi?

Trecentos Philippos Collybisco vilico

dedi dúdum, prius quam me evocavisti foras.

nunc opsecro te, Milphio, hanc per dexteram

perque hanc sororem laevam perque oculos tuos

perque meos amores perque Adelphasium meam

perque tuam libertatem—

Em nunc nihil opsecras.

Mi Milphidisce, mea commoditas, mea salus,

fac quod facturum te esse promisti mihi,

ut ego hunc lenonem perdam.

Perfacile id quidemst.

i, adduce testis tecum; ego intus interim

iam et ornamentis meis et sycophantiis

tuom exornabo vilicum. propera atque abi.

Fugio.

Meum est ístuc magis officium quam tuom.

Egone egone, si istuc lepide ecfexis—

I modo.

Vt non ego te hodie—

Abi modo.

Emittam manu—

I modo.

Non hercle meream.

Oh—

Vah—

Abi modo.

Quantum Acheruntest mortuorum.

Etiamne abis?

Neque quantum aquaist in mari.

Abiturun es?

Neque nubes omnes quantumst.

Pergin pergere?

Neque stellae in caelo.

Pergin auris tundere?

Neque hoc neque illud neque—enim vero serio—

neque—hercle vero—quid opust verbis? quippini?

quod uno verbo—dicere hic quidvis licet,

neque—hercle vero serio, scin quomodo?

ita me di amabunt, vin bona dicam fide,

quod hic inter nos liceat? ita me Iuppiter,

scin quam videtur? credin quod ego fabuler?

Si nequeo facere ut abeas, egomet abiero;

nam isti quidem hercle orationi Oedipo

opust cóniectore, qui Sphingi interpres fuit.—

Illic hínc iratus abiit. nunc mihi cautio est,

ne meámet culpa meo amori obiexim moram.

ibo atque arcessam testis, quando Amor iubet

me oboedientem ésse servo liberum.—

Di illum infelicent omnes, qui post hunc diem

leno ullam Veneri umquam immolarit hostiam

quive ullum turis granum sacruficaverit.

nam ego hodie infelix dis meis iratissumis

sex immolavi ágnos, nec potui tamen

propitiam Venerem facere utí esset mihi.

quoniam litare nequeo, ábii illim ilico

iratus, votui éxta prosicarier;

neque ea poricere volui, quoniam non bona

haruspex dixit: deam esse indignam credidi.

eo pacto avarae Veneri pulchre adii manum.

quando id quod sat erat satis habere noluit,

ego pausam feci. sic ago, sic me decet.

ego faxo posthac di deaeque ceteri

contentiores mage erunt atque avidi minus,

quom scibunt, Veneri ut adierit leno manum.

condigne haruspex, non homo trioboli,

omnibus in extis aibat portendi mihi

malum damnumque et deos esse iratos mihi.

quid ei divini aut humani aequomst credere?

mina mihi argenti dono postilla datast.

sed quaeso, ubi nam illic restitit miles modo,

qui hanc mihi donavit, quem ego vocavi ad prandium?

sed eccum incedit.

Ita ut occepi dicere,

lenulle, de illa pugna Pentetronica,

quom sexaginta milia hominum uno die

volaticorum manibus occidi meis.

Volaticorum hóminum?

Ita dico quidem.

An, opsecro, usquam sunt homines volatici?

Fuere. verum ego interfeci.

Quo modo

potuisti?

Dicam. viscum legioni dedi

fundasque; eo praésternebant folia farferi.

Quoi rei?

Ad fundas viscus né adhaeresceret.

Perge. optume hercle perieras. quid postea?

In fundas visci indebant grandiculos globos,

eo illós volantis iussi funditarier.

quid multa verba? quemquem visco offenderant,

tam crebri ad terram áccidebant quam pira.

ut quisque acciderat, eum necabam ílico

per cerebrum pinna sua sibi, quasi turturem.

Si hercle istuc umquam factum est, tum me Iuppiter

faciat ut semper sacruficem nec umquám litem.

An mi haec non credis?

Credo, ut mi aequomst credier.

age eamus intro.

Dum exta referuntur, volo

narrare tibi etiam unam pugnam.

Nil moror.

Ausculta.

Non hercle auscultabo.

Quo modo?

colaphis quidem hercle tuom iam dilidam caput,

nisi aut auscultas aut is in malam crucem.

Malam crucem ibo potius.

Certumnest tibi?

Certum.

Tum tu igitur die bonó Aphrodisiis

addice tuam mihi meretricem minusculam.

Ita res divina mihi fuit: res serias

omnis extollo ex hoc die in alium diem.

Profestos festos habeam decretum est mihi.

Nunc hinc eamus intro. sequere hac me.—

Seqor.

in hunc diem iam tuos sum mercennarius.—

Íta me di ament, tardo amico nihil est quicquam inaequius,

praesertim homini amanti, qui quidquid agit properat omnia.

sicut ego hos duco advocatos, homines spissigradissimos,

tardiores quam corbitae sunt in tranquillo mari.

atque equidem hercle dedita opera amicos fugitavi senes:

scibam aetate tardiores, metui meo amori moram.

nequiquam hos procos mi elegi loripedis, tardissimos.

quin si ituri hodie estis, ite, aut ite hinc in malam crucem.

sicine oportet ire amicos homini amanti operam datum?

nam iste quidem gradus succretust cribro pollinario,

nisi cum pedicis condidicistis istoc grassari gradu.

Heus tu, quamquam nos videmur tibi plebeii et pauperes,

si nec recte dicis nobis, dives de summo loco,

divitem audacter solemus mactare infortunio.

nec tibi nos obnoxii sumus istuc, quid tu ames aut oderis:

quom argentum pro capite dedimus, nostrum dedimus, non tuom;

liberos nos esse oportet. nos te nihili pendimus,

ne tuo nos amori servos tuos esse addictos censeas.

liberos homines per urbem modico magis par est gradu

ire, servile esse duco festinantem currere.

praesertim in re populi placida atque interfectis hostibus

non decet tumultuari. sed si properabas magis,

pridie nos te advocatos huc duxisse oportuit.

ne tu opinere, haud quisquam hodie nostrum curret per vias,

neque nos populus pro cerritis insectabit lapidibus.

At si ad prandium me in aedem vos dixissem ducere,

vinceretis cervom cursu vel gralatorem gradu;

nunc vos quia mihi advocatos dixi et testis ducere,

podagrosi estis ac vicistis cochleam tarditudine.

An vero non iusta causa est, quor curratur celeriter

ubi bibas, edas de alieno quantum velis usque ad fatim,

quod tu invitus numquam reddas domino, de quoio ederis?

sed tamen cum eo cum quiqui, quamquam sumus pauperculi,

est domi quod edimus, ne nos tam contemptim conteras.

quidquid est pauxillulum illuc, nostrum id omne, non tuomst,

neque nos quemquam flagitamus neque nos quisquam flagitat.

tua causa nemo nostrorumst suos rupturus ramites.

Nimis iracundi estis: equidem haec vobis dixi per iocum.

Per iocum itidem dictum habeto quae nos tibi respondimus.

Obsecro hercle, operam celocem hanc mihi, ne corbitam date;

attrepidate saltem, nam vos adproperare haud postulo.

Si quid tu placide otioseque agere vis, operam damus;

si properas, cursores meliust te advocatos ducere.

Scitis rem, narravi vobis quod vestra opera mi opus siet,

de lenone hoc, qui me amantem ludificatur tam diu,

ei paratae ut sint insidiae de auro et de servo meo.

Omnia istaec scimus iam nos, si hi spectatores sciant;

horunc hic nunc causa haec agitur spectatorum fabula:

hos te satius est docere, ut, quando agas, quid agas sciant.

nos tu ne curassis: scimus rem omnem, quippe omnes simul

didicimus tecum una, ut respondere possemus tibi.

Ita profecto est. sed agite igitur, ut sciam vos scire rem,

expedite et mihi quae vobis dudum dixi dicite.

Itane? temptas an sciamus? non meminisse nos ratu's 
 ratus es 
 
 ,

quo modo trecentos Philippos Collybisco vilico

dederis, quos deferret huc ad lenonem inimicum tuom,

isque sé ut assimularet peregrinum esse aliunde ex alio oppido?

ubi is detulerit, tu eo quaesitum servom advenies tuom

cum pecunia.

Meministis memoriter, servastis me.

Ille negabit: Milphionem quaeri censebit tuom;

id duplicabit omne furtum. leno addicetur tibi.

ad eam rem nos esse testis vis tibi.

Tenetis rem.

Vix quidem hercle, íta pauxilla est, digitulis primoribus.

Hoc cito et cursim est agendum. propera iam quantum potest.

Bene vale igitur. te advocatos meliust celeris ducere;

tardi sumus nos.

Optime itis, pessime hercle dicitis.

quin etiam deciderint vobis femina ín talos velim.

At edepol nos tibi in lumbos linguam atque oculos in solum.

Heia, hau vostrumst iracundos esse, quod dixi ioco.

Nec tuom quidem est amicis per iocum iniuste loqui.

Mittite istaec. quid velim vos, scitis.

Callemus probe:

lenonem ut periurum perdas, id studes.

Tenetis rem.

euge, opportune egrediuntur Milphio una et vilicus.

basilice exornatus incedit et fabre ad fallaciam.

Iam tenes praecepta in corde?

Pulchre.

Vide sis calleas.

Quid opust verbis? callum aprugnum callere aeque non sinam.

Fac modo ut condocta tibi sint dicta ad hanc fallaciam.

Quin edepol condoctior sum, quam tragoedi aut comici.

Probus homost.

Adeamus propius.

Adsunt testes?

Tot quidem.

Non potuisti adducere homines magis ad hanc rem idoneos.

nam istorum nullus nefastust: comitiales sunt meri;

ibi habitant, ibi eos conspicias quam praetorem saepius.

hodie iuris coctiores non sunt qui lites creant,

quam hi sunt, qui si nihil est quicum litigent, lites emunt.

Di te perdant.

Vos quidem hercle—cum eo cum quiqui tamen

et bene et benigne facitis, quóm ero amanti operam datis.

sed isti iam sciunt, negoti quid sit?

Omne in ordine.

Tum vos animum advortite igitur. hunc vos lenonem Lycum

novistis?

Facile.

At pol ego eum, qua sit facie, nescio.

eum mihi volo demonstretis hominem.

Nos curabimus.

satis praeceptumst.

Hic trecentos nummos numeratos habet.

Ergo nos inspicere oportet istuc aurum, Agorastocles,

ut sciamus quid dicamus mox pro testimonio.

Agite, inspicite.

Aurum est profecto hoc, spectatores, comicum:

macerato hoc pingues fiunt auro in barbaria boves;

verum ad hanc rem agundam Philippum est: ita nos adsimulabimus.

Sed ita adsimulatote quasi ego sim peregrinus.

Scilicet,

et quidem quasi tu nobiscum adveniens hodie oraveris,

liberum ut commostraremus tibi locum et voluptarium,

ubi ames, potes, pergraecere.

Eu, edepol mortales malos.

Ego enim docui.

Quis te porro?

Agite intro abite, Agorastocles,

ne hic vos mecum conspicetur leno neu fallaciae

praepedimentum obiciatur.

Hic homo sapienter sapit.

facite quod iubet.

Abeamus. sed vos—

Satis dictumst. abi.

Abeo.

Quaeso, di immortales, quin abis?

Abeo.—

Sapis.

St,

tace.

Quid est?

Fores haé fecerunt magnum flagitium modo.

Quid id est flagiti?

Crepuerunt clare.

Di te perduint.

pone nos recede.

Fiat.

Nos priores ibimus.

Faciunt scurrae quod consuerunt: pone sese homines locant.

Illic homo est, qui egreditur, leno.

Bonus est, nam similis malist.

iam nunc ego illi égredienti sanguinem exsugam procul.

Iam ego istúc revortar, miles: convivas volo

reperire nobis commodos, qui una sient;

interibi attulerint exta, atque eádem mulieres

iam ab re divina credo apparebunt domi.

sed quid huc tantum hominum incedunt? ecquidnam adferunt?

et illé chlamydatus quisnam est, qui sequitur procul?

Aetoli cives te salutamus, Lyce,

quamquam hanc salutem ferimus inviti tibi.

Fortunati omnes sitis, quod certo scio

nec fore nec fortunam id situram fieri.

Istic ést thensaurus stultis in lingua situs,

ut quaestui habeant male loqui melioribus.

Viam qui nescit, qua deveniat ad mare,

eum oportet amnem quaerere comitem sibi.

ego male loquendi vobis nescivi viam:

nunc vos mihi amnes estis; vos certum est sequi:

si bene dicetis, vostra ripa vos sequar,

si male dicetis, vostro gradiar limite.

Malo bene facere tantundemst periculum

quantum bono male facere.

Qui vero?

Scies.

malo si quid bene facias, id beneficium interit;

bono si quid male facias, aetatem expetit.

Facete dictum. sed quid istúc ad me attinet?

Quia nos honoris tui causa ad te venimus,

quamquam bene volumus leniter lenonibus.

Si quid boni adportatis, habeo gratiam.

Boni de nostro tibi nec ferimus nec damus

neque pollicemur, neque adeo volumus datum.

Credo hercle vobis: ita vestra est benignitas.

sed quid nunc voltis?

Hunc chlamydatum quem vides,

ei Mars iratust.

Capiti vestro istuc quidem.

Nunc hunc, Lyce, ad te diripiundum adducimus.

Cum praeda hic hodie incedet venator domum:

canes compellunt in plagas lepide lupum.

Quis hic est?

Nescimus nos quidem istum qui siet;

nisi dudum mane ut ad portum processimus,

atque istum e navi éxeuntem oneraria

videmus. adiit ad nos extemplo exiens;

salutat, respondemus.

Mortalis malos,

ut ingrediuntur docte in sycophantiam.

Quid deinde?

Sermonem ibi nobiscum copulat.

ait sé peregrinum esse huius ignarum oppidi;

locum sibi velle liberum praeberier,

ubi nequam faciat. nos hominem ad te adduximus.

tu si te di amant, agere tuam rem occasiost.

Itane?

Ille est cupiens, aurum habet.

Praeda haec meast.

Potare, amare volt.

Locum lepidum dabo.

At enim hic clam furtim ésse volt, ne quis sciat

neve arbiter sit. nam hic latro in Sparta fuit,

ut quidem ipse nobis dixit, apud regem Attalum;

inde huc aufugit, quoniam capitur oppidum.

Nimis lépide de latrone, de Sparta optume.

Di deaeque vobis multa bona dent, quom mihi

et bene praecipitis et bonam praedam datis.

Immo ut ipse nobis dixit, quo accures magis,

trecentos nummos Philippos portat praesidi.

Rex sum, si ego illum hodie ad me hominem adlexero.

Quin hic quidem tuos est.

Opsecro hercle hortamini,

ut devortatur ad me in hospitium optumum.

Neque nos hortari neque dehortari decet

hominem peregrinum: tuam rem tú ages, si sapis.

nos tibi palumbem ad aream usque adduximus:

nunc te illum meliust capere, si captum esse vis.

Iamne itis? quid quod vobis mandavi, hospites?

Cum illoc te meliust tuam rem, ádulescens, loqui:

illic ést ad istas res probus, quas quaeritas.

Videre equidem vos vellem, quom huic aurum darem.

Illinc procul nos istuc inspectabimus.

Bonam dedistis mihi operam.

It ad me lucrum.

Illud quidem quorsum asinus caedit calcibus.

Blande hominem compellabo. hóspes hospitem

salutat. salvom te advenire gaudeo.

Multa tibi di dent bona, quom me salvom esse vis.

Hospitium te aiunt quaeritare.

Quaerito.

Ita illí dixerunt, qui hinc a me abierunt modo,

te quaeritare a muscis.

Minime gentium.

Quid itá?

Quia a muscis si mi hospitium quaererem,

adveniens irem in carcerem recta via.

ego id quaero hospitium, ubi ego curer mollius,

quam regi Antiocho óculi curari solent.

Edepol ne tibi illud possum festivom dare,

siquidém potes ésse te pati in lepido loco,

in lecto lepide strato lepidam mulierem

complexum contrectare.

Is, leno, viam.

Vbi tu Leucadio, Lesbio, Thasio, Chio,

vetustáte vino edentulo aetatem inriges;

ibi ego te replebo usque unguentum geumatis,

quid multa verba? faciam, ubi tu laveris,

ibi ut bálneator faciat unguentariam.

sed haec latrocinantur, quae ego dixi, omnia.

Quid itá?

Quia aurum poscunt praesentarium.

Quin hercle accipere tu non mavis quam ego dare.

Quid si evocemus huc foras Agorastoclem,

ut ipsus testis sit sibi certissumus?

heus tu, qui furem captas, egredere ocius,

ut tute inspectes aurum lenoni dari.

Quid est? quid voltis, testes?

Specta ad dexteram.

tuos sérvos aurum ípsi lenoni dabit.

Age, accipe hoc sis: hic sunt numerati aurei

trecenti nummi, qui vocantur Philippei.

hinc me procura; propere hosce apsumi volo.

Edepol fecisti prodigum promum tibi.

age, eamus intro.

Te sequor.

Age, age, ambula,

ibí, quae reliqua, alia fabulabimur.

Eadém narrabo tibi res Spartiaticas.

Quin sequere me ergo.—

Abduc intro. addictum tenes.—

Quid nunc mi auctores estis?

Vt frugi sies.

Quid si animus esse non sinit?

Esto ut sinit.

Vidistis, leno quom aurum accepit?

Vidimus.

Eum vos meum esse servom scitis?

Scivimus.

Rem adversus populi saepe leges?

Scivimus.

Em istaec volo ergo vos commeminisse omnia,

mox quom ad praetorem úsus veniet.

Meminimus.

Quid si recenti re aedis pultem?

Censeo.

Si pultem, non recludet?

Panem frangito.

Si exierit leno, quid tum? hominem interrogem,

meus sérvos ad eum veneritne?

Quippini?

Cum auri ducentis nummis Philippis?

Quippini?

Ibi extémplo leno errabit.

Qua de re?

Rogas?

quia centum nummis minus dicetur.

Bene putas.

Alium censebit quaeritari.

Scilicet.

Extemplo denegabit.

Iuratus quidem.

Homo fúrti sese adstringet.

Hau dubium id quidemst.

Quantum quantum ad eum erit delatum.

Quippini?

Diespiter vos perduit.

Te quippini?

Ibo et pultabo ianuam iam.

Quippini?

Tacendi tempus est, nam crepuerunt fores.

foras égrediri video lenonem Lycum.

adeste quaeso.

Quippini? † si voles

operire capita, ne nos leno noverit,

qui illi malae rei tantae fuimus inlices.

Suspendant omnes nunciam se haruspices,

quam ego illis posthac quod loquantur creduam,

qui in re divina dudum dicebant mihi

malum damnumque maximum portendier:

is explicavi meam rem postilla lucro.

Salvos sis, leno.

Di te ament, Agorastocles.

Magis mé benigne nunc salutas quam antidhac.

Tranquillitas evenit, quasi navi in mari:

utquomque est ventus, exim velum vortitur.

Valeant apud te quos volo; atque haud te volo.

Valent ut postulatumst, verum non tibi.

Mitte ad me, si audes, hodie Adelphasium tuam,

die fésto celebri nobilique Aphrodisiis.

Calidum prandisti prandium hodie? dic mihi.

Quid iam?

Quia os nunc frigefactas, quom rogas.

Hoc age sis, leno. servom esse audivi meum

apud te.

Apud me? numquam factum reperies.

Mentire. nam ad te venit aurumque attulit.

ita mihi renuntiatumst, quibus credo satis.

Malus es, captatum me advenis cum testibus.

tuorum apud me nemost nec quicquam tui.

Mementote illud, advocati.

Meminimus.

Hahahae, iam teneo quid sit, perspexi modo.

hi qui illum dudum conciliaverunt mihi

peregrinum Spartanum, id nunc his cerebrum uritur,

me esse hos trecentos Philippos facturum lucri.

nunc hunc inimicum quía esse sciverunt mihi,

eum adlegarunt, suom qui servom diceret

cum auro esse apud me; compositast fallacia,

ut eo me privent atque inter se dividant.

lupo agnum eripere postulant. nugas agunt.

Negasne apud te esse aurum, nec servom meum?

Nego: et negando, si quid refert, ravio.

Periisti, leno. nam istest huius vilicus

quem tibi nos esse Spartiatam diximus,

qui ad te trecentos Philippeos modo detulit.

idque in istoc adeo aúrum inest marsuppio.

Vae vostrae aetati.

Id quidem in mundo est tuae.

Age omitte actutum, furcifer, marsuppium:

manifesto fur es mihi. quaeso hercle, operam date,

dum me videatis servom ab hoc abducere.—

Nunc pol ego perii certo, haud arbitrario.

consulto hoc factum est, mihi ut insidiae fierent.

sed quid ego dubito fugere hinc in malam crucem,

prius quam hínc optorto collo ad praetorem trahor?

eheu, quom ego habui háriolos haruspices;

qui si quid bene promittunt, perspisso evenit,

id quod mali promittunt, praesentarium est.

nunc ibo, amicos consulam, quo me modo

suspendere aequom censeant potissimum.—

Age tu progredere, ut testes videant te ire istinc foras.

estne hic meus servos?

Sum hercle vero, Agorastocles.

Quid nunc, sceleste leno?

Quicum litigas

apscessit.

Vtinam hinc abierit malam crucem.

Ita nos velle aequom est.

Cras subscribam homini dicam.

Numquid me?

Apscedas, sumas ornatum tuom.

Non sum nequiquam miles factus; paululum

praedae intus feci: dum lenonis familia

dormitat, extis sum satur factus probe.

abscedam hinc intro.—

Factum a vobis comiter.

bonam dedistis, advocati, operam mihi.

cras mane, quaeso, in comitio estote obviam.

tu sequere me intro. vos valete.—

Et tu vale.

iniuriam illic insignite postulat:

nostro servire nos sibi censet cibo.

verum ita sunt isti nostri divites:

si quid bene facias, levior pluma est gratia,

si quid peccatumst, plumbeas iras gerunt.

domos abeamus nostras, sultis, nunciam,

quando id, quoi rei operam dedimus, impetravimus,

ut perderemus corruptorem civium.—

Exspécto quo pactó meae techinaé processuraé sient.

studeo hunc lenonem perdere, qui meum erum miserum macerat,

is me autem porro verberat, incursat pugnis, calcibus:

servire amanti miseria est, praesertim qui quod amat caret.

attat, e fano recipere video se Syncerastum,

lenonis servom; quid habeat sermonis auscultabo.

Sátis spectatum est, deos atque homines eius neglegere gratiam,

quoí hominí erus est consimilis velut ego habeo hunc huius modi.

neque periurior neque peior alter usquam est gentium,

quám erus meus est, neque tam luteus neque tam caeno conlitus.

ita me di ament, vel in lautumiis vel in pistrino mavelim

agere aetatem praepeditus latere forti ferreo,

quam ápud lenonem hunc servitutem colere. quid illuc est genus,

quae illic hominum corruptelae fiunt. di vostram fidem,

quodvis genus ibi hominum videas, quasi Acheruntem veneris,

equitem peditem, libertinum, furem an fugitivom velis,

verberatum, vinctum, addictum: quí habet quod det, ut ut homo est,

omnia genera recipiuntur; itaque in totis aedibus

tenebrae latebrae, bibitur estur quasi in popina, hau secus.

ibi tu videas litteratas fictiles epistulas,

pice signatas, nomina insunt cubitum longis litteris:

ita vinariorum habemus nostrae dilectum domi.

Omnia edepol mira sunt, nisi erus hunc heredem facit,

nam id quidem, illi, uti meditatur, verba faciet mortuo.

et adire lubet hominem et autem nimis eum ausculto lubens.

Haec quom hic video fieri, crucior: pretiis emptos maxumis,

apud nos expeculiatos servos fieri suis eris.

sed ad postremum nihil apparet: male partum male disperit.

Proinde habet orationem, quasi ipse sit frugi bonae,

qui ipsus hercle ignaviorem potis est facere Ignaviam.

Nunc domum haec ab aede Veneris refero vasa, ubi hostiis

erus nequivit propitiare Venerem suo festo die.

Lepidam Venerem.

Nam meretrices nostrae primis hostiis

Venerem placavere extemplo.

O lepidam Venerem denuo.

Nunc domum ibo.

Heus, Synceraste.

Syncerastum qui vocat?

Tuos amicus.

Haud amice facis, qui cum onere offers moram.

At ob hanc moram tibi reddam operam úbi voles, ubi iusseris.

habe rem pactam.

Si futurumst, do tibi operam hanc.

Quo modo?

Vt enim ubi mihi vapulandum sit, tu corium sufferas.

apage, nesció quid viri sis.

Malus sum.

Tibi sis.

Te volo.

At onus urget.

At tu appone et respice ad me.

Fecero,

quamquam haud otiumst.

Salvos sis, Synceraste.

O Milphio,

di omnes deaeque ament.

Quemnam hominem?

Nec te nec me, Milphio:

neque erum meum ádeo.

Quém ament igitur?

Aliquem, dignus qui siet.

nam nostrorum nemo dignust.

Lepide loquere.

Me decet.

Quid agis?

Facio quod manufesti moechi haú ferme solent.

Quid id est?

Refero vasa salva.

Di te et tuom erum perduint.

Me non perdent; illum ut perdant facere possum, si velim,

meum erum ut perdant, ni mihi metuam, Milphio.

Quid id est? cedo.

Malus es?

Malus sum.

Male mihi est.

Memora, num esse aliter decet?

quid est, quod male sit tibi, quoi domi sit quod edis quod ames adfatim,

neque triobolum ullum amicae das et ductas gratiis?

Diespiter me sic amabit,

Vt quidem edepol dignus es.

Vt ego hanc familiam interire cupio.

Adde operam, si cupis.

Sine pennis volare hau facilest: meae alae pennas non habent.

Nolito edepol devellisse: iam his duobus mensibus

volucres tibi erunt tuae hirquinae.

I in malam rem.

I tu atque erus.

Verum. enim qui hómo eum norit, norit. cito homo pervorti potest.

Quid iam?

Quasi tu tacitum habere quicquam potis sis.

Rectius

tacitas tibi res sistam quam quod dictum est mutae mulieri.

Animum inducam facile ut tibi istuc credam, ni te noverim.

Crede audacter meo periclo.

Male credam, et credam tamen.

Scin tu erum tuom meo ero esse inimicum capitalem?

Scio.

Propter amorem—

Omnem operam perdis.

Quid iam?

Quia doctum doces.

Quid ergo dubitas quin lubenter tuo ero meus quid possiet

facere faciat male, eius merito? tum autem si quid tu adiuvas,

eo facilius facere poterit.

At ego hoc metuo, Milphio.

Quid est quod metuas?

Dúm ero insidias paritem, ne me perduim.

si erus meus me esse elocutum quoiquam mortali sciat,

continuo is me ex Syncerasto Crurifragium fecerit.

Numquam edepol mortalis quisquam fiet e me certior,

nisi ero meo uni indicasso, atque ei quoque ut ne enuntiet

id esse facinus ex ted ortum.

Male credam, et credam tamen.

sed hoc tu tecum tacitum habeto.

Fide non melius creditur.

loquere (locus occasioque est) libere: hic soli sumus.

Erus si tuos volt facere frugem, meum erum perdet.

Qui id potest?

Facile.

Fac ergo id facile noscam ego, ut ille possit noscere.

Quia Adelphasium, quám erus deamat tuos, ingenuast.

Quo modo?

Eodem quo soror illius altera Anterastilis.

Cedo qui id credam.

Quia illas emit in Anactorio parvolas

de praedone Siculo.

Quanti?

Duodeviginti minis,

duas illas et Giddenenem nutricem earum tertiam.

et ille qui eas vendebat dixit se furtivas vendere:

ingenuas Carthagine aibat esse.

Di vostram fidem,

nimium lepidum memoras facinus. nam erus meus Agorastocles

ibidem gnatust, inde surptus fere sexennis, postibi

qui eum surrupuit huc devexit meoque ero eum hic vendidit.

is in divitias homo adoptavit hunc, quom diem obiit suom.

Omnia memoras quo id facilius fiat: manu eas adserat

suas popularis liberali causa.

Tacitus tace modo.

Profecto ad incitas lenonem rediget, si eas abduxerit.

Quin prius disperibit faxo, quam unam calcem civerit.

ita paratumst.

Ita di faxint, ne apud lenonem hunc serviam.

Hercle qui meus conlibertus faxo eris, si di volent.

Ita di faxint. numquid aliud me morare, Milphio?

Valeas beneque ut tibi sit.

Pol istuc tibi et tuost ero in manu.

vale et haec cura clanculum ut sint dicta.

Non dictumst. vale.

At enim nihil est, nisi dum calet hoc agitur.

Lepidu's 
 lepidus es 
 
 , quom mones.

et ita hoc fiet.

Proba materies data est, si probum adhibes fabrum.

Potin ut taceas?

Taceo atque abeo.—

Mihi commoditatem creas.

illic hinc abiit. di immortales meum erum servatum volunt

et hunc disperditum lenonem: tantum eum instat exiti.

satine prius quam unumst iniectum telum, iam instat alterum?

ibo intro, haec ut meo ero memorem. nam huc si ante aedes evocem,

quae audivistis modo, nunc si eadem híc iterum iterem, inscitiast.

ero uni potius intus ero odio, quam hic sim vobis omnibus.—

di immortales, quanta turba, quanta adventat calamitas

hodie ad hunc lenonem. sed ego nunc est cum me commoror.

ita negotium institutumst, non datur cessatio;

nám et hoc docte consulendum, quod modo concreditumst,

et illud autem inserviendumst consilium vernaculum.

remora si sit, qui malam rem mihi det merito fecerit.

nunc intro ibo: dum erus adveniat a foro, opperiar domi.—

Yth alonim ualonuth sicorathi symacom syth

chy mlachthi in ythmum ysthyalm ych-ibarcu mysehi

li pho caneth yth bynuthi uad edin byn ui

bymarob syllohom alonim ubymysyrthohom

byth limmoth ynnocho thuulech-antidamas chon

ys sidobrim chi fel yth chyl is chon chen liful

yth binim ys dybur ch-innocho-tnu agorastocles

yth emanethi hy chirs aelichot sithi nasot

bynu yid ch-illuch ily gubulim lasibithim

bodi aly thera ynnynu yslym min cho-th iusim

Ythalonimualoniuthsicorathi i sthymhim i hymacomsyth

comba e pumamitalme t lo t iamb e at

iulecantheconaalon i mbalumbar dechor

ba t s hunesobinesub i cs i llimbal i m

esseantidamossonal e muedubertefet

d o nobun. h un e ccilthumucommucroluful

altan i mauosdub e rithem h uarcharistolem

sit t e s edanecnasotersahelicot

alemusdubert imu rmu co psuistiti

aoccaaneclic t orbo d esi u ssilimlimm i m co lus

deos deasque veneror, qui hanc urbem colunt,

ut quod de mea re huc veni rite venerim,

measque híc ut gnatas et mei fratris filium

reperire me siritis, di vostram fidem.

quae mihi surruptae sunt et fratris filium.

sed hic mihi antehac hospes Antidamas fuit;

eum fécisse aiunt, sibi quod faciundum fuit.

eius fílium esse hic praedicant Agorastoclem:

ad eum hospitalem hanc tesseram mecum fero;

is in hisce habitare monstratust regionibus.

hos percontabor qui hinc egrediuntur foras.

Ain tú tibi dixe Syncerastum, Milphio,

eas ésse ingenuas ambas surrupticias

Charthaginiensis?

Aio, et, si frugi esse vis,

eas líberali iam adseres causa manu.

nam tuom flagitiumst tuas te popularis pati

servire ante oculos, domi quae fuerint liberae.

Pro di immortales, opsecro vostram fidem,

quam orationem hanc aures dulcem devorant.

creta est profecto hórum hominum oratio,

ut mi apsterserunt omnem sorditudinem.

Si ad eam rem testis habeam, faciam quod iubes.

Quid tu mihi testis? quin tu insistis fortiter?

aliqua Fortuna fuerit adiutrix tibi.

Incipere multost quam impetrare facilius.

Sed quae illaec avis est, quae huc cum tunicis advenit?

numnam in balineis circumductust pallio?

Facies quidem edepol Punicast.

Guggast homo.

servos quidem edepol veteres antiquosque habet.

Qui scis?

Viden homines sarcinatos consequi?

† atque ut opinor digitos in manibus non habent.

Quid iam?

Quia incedunt cum anulatis auribus.

Adibo hosce atque áppellabo Punice.

si respondebunt, Punice pergam loqui;

si non, tum ad horum mores linguam vertero.

Quid ais tu? écquid commeministi Punice?

Nihil edepol. nam qui scire potui, dic mihi,

qui illim sexennis perierim Carthagine?

Pro di immortales, plurumi ad illum modum

periere pueri liberi Carthagine.

Quid ais tu?

Quid vis?

Vin appellem hunc Punice?

An scis?

Nullus me est hodie Poenus Poenior.

Adi atque appella, quid velit, quid venerit,

qui sit, quoiatis, unde sit: ne parseris.

Avo. quoiates estis aut quo ex oppido?

Anno byn mytthymballe udradait annech.

Quid ait?

Hannonem se esse ait Carthagine,

Carthaginiensis Mytthumbalis filium.

Avo.

Salutat.

Donni.

Doni volt tibi

dare hic nescio quid. audin pollicitarier?

Saluta hunc rursus Punice verbis meis.

Avo donni inquit hic tibi verbis suis.

Me har bocca.

Istuc tibi sit potius quam mihi.

Quid ait?

Miseram esse praedicat buccam sibi.

fortasse medicos nos esse arbitrarier.

Si ita est, nega esse; nolo ego errare hospitem.

Audin tu?

Rufeyn nyccho issam.

Sic volo

profecto vera cuncta huic expedirier.

roga númquid opus sit.

Tu qui zonam non habes,

quid in hanc venistis urbem aút quid quaeritis?

Muphursa.

Quid ait?

Miuulec hianna.

Quid venit?

Non audis? mures Africanos praedicat

in pompam ludis dare se velle aedilibus.

Lech lachanna nilimniichto.

Quid nunc ait?

Ligulas, canalis ait se advexisse et nuces:

nunc orat, operam ut des sibi, ut ea veneant.

Mercator credo est.

Assam.

Arvinam quidem.

Palu mirga detha.

Milphio, quid nunc ait?

Palas vendundas sibi ait et mergas datas,

ad messim credo, nisi quid tú aliud sapis.

ut hortum fodiat atque ut frumentum metat.

Quid istuc ad me?

Certiorem te esse volt,

ne quid clam furtim se accepisse censeas.

Mufonnim siccoratim.

Hem, cave sis feceris

quod hic te órat.

Quid ait aut quid orat? expedi.

Sub cratim ut iubeas se supponi átque eo

lapides imponi multos, ut sese neces.

Gunebbal samem lyryla.

Narra, quid est?

quid ait?

Non hercle nunc quidem quicquam scio.

At ut scias, nunc dehinc latine iam loquar.

servom hercle te esse oportet et nequam et malum,

hominem peregrinum atque advenam qui inrideas.

At hercle te hominem et sycophantam et subdolum,

qui huc advenisti nos captatum, migdilix,

bisulci lingua quasi proserpens bestia.

Maledicta hinc aufer, linguam compescas face.

maledicere huic tu temperabis, si sapis.

meis cónsanguineis nolo te iniuste loqui.

Carthagini ego sum gnatus, ut tu sis sciens.

O mi popularis, salve.

Et tu edepol, quisquis es.

et si quid opus est, quaeso, dic atque impera

popularitatis causa.

Habeo gratiam.

verum ego hic hospitium hábeo: Antidamae filium

quaero (commostra si novisti) Agorastoclem.

sed ecquem ádulescentem tu hic novisti Agorastoclem?

Siquidem Ántidamai quaeris ádoptaticium,

ego sum ipsus quem tu quaeris.

Hem, quid ego audio?

Antidamae gnatum me esse.

Sí itast, tesseram

conferre si vis hospitalem, eccam attuli.

Agedum huc ostende. est par probe, quam habeo domi.

O mi hospes, salve multum. nam mihi tuos pater

patritus † ergo hospes Antidamas fuit.

haec mi hospitalis tessera cum illo fuit.

Ergo hic apud me hospitium tibi praebebitur.

nam haúd repudio hospitium neque Carthaginem,

unde súm oriundus.

Di dent tibi omnes quae velis.

quid ais? qui potuit fieri, ut Carthagini

gnatus sis? hic autem habuisti Aetolum patrem.

Surruptus sum illinc. hic me Antidama hospes tuos

emit, et is me sibi adoptavit filium.

Demarcho item ipse fuit adoptaticius.

sed mitto de illoc, ad te redeo. dic mihi,

ecquid meministi tuom parentum nomina,

patris atque matris?

Memini.

Memoradum mihi,

si novi forte aut si sunt cognati mihi.

Ampsigura mater mihi fuit, Iahon pater.

Patrem atque matrem viverent vellem tibi.

An mortui sunt?

Factum, quod aegre tuli. †

nam mihi sobrina Ampsigura tua mater fuit;

pater tuos, is erat frater patruelis meus,

et is me heredem fecit, quom suom obiit diem,

quo me privatum aégre patior mortuo.

sed sí ita est, ut tu sis Iahonis filius,

signum esse oportet in manu laeva tibi,

ludenti puero quod memordit simia.

ostende, inspiciam.

Em ostendo.

Aperi. audi atque ades:



Mi patrue, salve.

Ét tu salve, Agorastocles.

iterum mihi gnatus videor, quom te repperi.

Pol istám rem vobis bene evenisse gaudeo.

sed te moneri num nevis?

Sane volo.

Paterna oportet filio reddi bona.

aequomst habere hunc bona quae possedit pater.

Haud postulo aliter: restituentur omnia;

suam síbi rem salvam sistam, si illo advenerit.

Facito sis reddas, etsi hic habitabit, tamen.

Quin mea quoque iste habebit, si quid me fuat.

Festivom facinus venit mi in mentem modo.

Quid id est?

Tua opus est opera.

Dic mihi quid lubet:

profecto uteris, ut voles, operam meam.

quid est negoti?

Potin tu fieri subdolus?

Inimico possum, amico ínsipientia est.

Inimicus hercle est huius.

Male faxim lubens.

Amat ab lenone hic.

Facere sapienter puto.

Leno hic habitat vicinus.

Male faxim lubens.

Ei duae puellae sunt meretrices servolae

sorores: earum hic alteram efflictim perit,

neque eam incestavit umquam.

Acerba amatiost.

Hunc leno ludificatur.

Suom quaestum colit.

Hic illi malam rem dare volt.

Frugist, si id facit.

Nunc hoc consilium capio et hanc fabricam apparo,

ut te allegemus, filias dicas tuas

surruptasque esse parvolas Carthagine

manu líberali causa ámbas adseras,

quasi filiae tuae sint. iamne intellegis?

Intellego hercle. nam mihi item gnatae duae

cum nutrice una sunt surruptae parvolae.

Lepide hercle adsimulas. iam in principio id mihi placet.

Pol magis quam vellem.

Eu hércle mortalem catum,

malum crudumque, estolidum et subdolum.

ut adflet, quo illud gestu faciat facilius.

me quoque dolis iam superat architectonem.

Sed earum nutrix qua sit facie, mi expedi.

Statura hau magna, corpore aquilost.

Ipsa east.

Specie venusta, óre atque oculis pernigris.

Formam quidem hercle verbis depinxti probe.

Vin eam videre?

Filias malo meas.

sed i átque evoca illam; sí eae meae sunt filiae,

si illarum est nutrix, me continuo noverit.

Heus, ecquis hic est? nuntiate ut prodeat

foras Gíddeneni. est qui illam conventam esse volt.

Quis pultat?

Qui te proximust.

Quid vis?

Eho,

novistin tu illunc tunicatum hominem qui siet?

Nam quém ego aspicio? pro supreme Iuppiter,

erus meus hic quidem est, mearum alumnarum pater,

Hanno Carthaginiensis.

Ecce autem mala.

praestrigiator hic quidem Poenus probust,

perduxit omnis ad suam sententiam.

O mí ere, salve, Hánno, insperatissume

mihi tuisque filiis, salve atque—eho,

mirari noli neque me contemplarier.

cognoscin Giddenenem áncillam tuam?

Novi. sed ubi sunt meae gnatae? id scire expeto.

Apud aedem Veneris.

Quid ibi faciunt? dic mihi.

Aphrodisia hodie Veneris est festus dies:

oratum ierunt deam, ut sibi esset propitia.

Pol satis scio, impetrarunt, quando hic hic adest.

Eho an huius sunt illae filiae?

Ita ut praedicas.

tua pietas nobis plane aúxilio fuit,

quom huc advenisti hodie in ipso tempore;

namque hodie earum mutarentur nomina

facerentque indignum genere quaestum corpore.

Auamma illi.

Hauon bane silli in mustine.

Mepstaetemes tas dum et alanna cestimim.

Quid illí locuti sunt inter se? dic mihi.

Matrem hic salutat suam, haec autem hunc filium.

tace atque parce muliebri supellectili.

Quae east supellex?

Clarus clamor.

Sine modo.

Tu abduc hosce intro; et una nutricem simul

iube hanc abire hinc ad te.

Fac quod imperat.

Sed quís illas tibi monstrabit?

Ego doctissume.

Abeo igitur.

Facias modo quam memores mavelim.

patruo advenienti cena curetur volo.

Lachanna vos, quos ego iam detrudam ad molas,

inde pórro ad puteum atque ad robustum codicem.

ego faxo hospitium hoc leniter laudabitis.—

Audin tu, patrue? dico, ne dictum neges:

tuam míhi maiorem filiam despondeas.

Pactam rem habeto.

Spondesne igitur?

Spondeo.

Mi patrue, salve. nam nunc es plane meus.

nunc demum ego cum illa fabulabor libere.

nunc, patrue, si vis tuas videre filias,

me sequere.

Iamdudum equidem cupio, et te sequor.

Quid si eámus illis obviam?

At ne intervias

praeterbitamus metuo. magne Iuppiter,

restitue certas mi ex incertis nunc opes.

† Ego quidem meos amores mecum confido fore.

sed eccás video ipsas.

Haecine meae sunt filiae?

quantae e quantillis iam sunt factae.

Scin quid est?

tragicae sunt: in calones sustolli solent.

Opino hercle hodie, quod ego dixi per iocum,

id eventurum esse et severum et serium,

ut haec ínveniantur hodie esse huius filiae.

Pol istúc quidem iam certum est. tu istos, Milphio,

abduce intro. nos hasce hic praestolabimur.

Fuit hódie operae pretiúm cuivis qui amábilitati animum adiceret,

oculís epulas dare, délubrum qui hodie órnatum eo visére venit.

deamávi ecastor ílli hodie lepidíssima munera méretricum,

digná dea venustissimá Venere, neque cóntempsi eius opés hodie.

tanta íbi copia venustátum aderat, in suó quique loco síta munde.

arás tus, murrinus, ómnis odor complébat. haud sordére visust

festús dies, Venus, nec tuóm fanum: tantús ibi clientarum érat numerus,

quae ad Cálydoniam venérant Venerem.

Certo enim, quod quidem ad nos duas

attínuit, praepotentés pulchre pacísque potentes, sóror, fuimus,

neque ab iúventute inibi inrídiculo
 
 habitaé, quod pol,

soror, céteris omnibus fáctumst.

Malim ístuc aliis vídeatur, quam uti tú te, soror, conlaúdes.

Spero équidem.

Et pól ego, quom, íngeniis quibus súmus atque aliae, gnósco;

eo súmus gnatae genere, út deceat nos ésse a culpa cástas.

Iuppíter, qui genus colis álisque hominum, per quém vivimus vitálem aevom,

quem pénes spes vitae súnt hominum omniúm, da diem hunc sospítem quaeso,

† rebus meis agundis, ut quíbus annos multós carui quasque é patria

perdidi parvas † redde is libertatem, invictae praemium ut esse sciam pietati.

Omnía faciet Iuppíter faxo,
 
 nam mi ést obnoxius ét me

metuít.

Tace quaeso.

Ne lácruma, patrue.

Vt vólup est homini, méa soror, si quód agit cluet victória;

sicút nos hodie intér alias praestítimus pulchritúdine.

Stultá, soror, magis es quám volo. an tu éo pulchra videre, óbsecro,

si tíbi illi non os óblitumst fulígine?

O pátrue, o patrue mí.

Quid est,

fratris mei gnate, gnate, quid vis? expedi.

At enim hóc volo agas.

At enim ágo istuc.

O pátrue mi patruíssime.

Quid est?

Ést lepida et lauta. út sapit.

Ingénium patris habet quód sapit.

Quae rés? iam diu édepol sápientiám tuam haéc quidem abusast.

nunc hínc sapit, hinc sentít, quidquid sapit, éx meo amore.

Nón eo genere súmus prognatae, tam étsi sumus servaé, soror,

ut deceat nos facere quicquam quod homo quisquam inrideat.

multa mulierum sunt vitia, sed hoc e multis maxumumst,

quom sibi nimis placent minusque áddunt operam, uti placeant viris.

Nimiae voluptatist quod in extis nostris portentumst, soror,

quodque haruspéx de ambabus dixit.

Velim de me aliquid dixerit.

Nos fore invíto domino nostro diebus paucis liberas.

id ego nisi quid di aut parentes faxint, qui sperem hau scio.

Mea fiducia hercle haruspex, patrue, his promisit, scio,

libertatem, quia me amare hanc scit.

Soror, sequere hac.

Sequor.

Prius quam abitis, vos volo ambas. nisi piget, consistite.

Quis revocat?

Qui bene volt vobis facere.

Facere occasiost.

sed quis homost?

Amicus vobis.

Qui quidem inimicus non siet.

Bonus est hic homo, mea voluptas.

Pol istum malim quam malum.

Siquidem amicitiast habenda, cum hoc habendast.

Hau precor.

Multa bona volt vobis facere.

Bonus bonis bene feceris.

Gaudio ero vobis.

At edepol nos voluptati tibi.

Libertatique.

Istoc pretio tuas nos facile feceris.

Patrue mi, ita me di amabunt, ut ego, si sim Iuppiter,

iam hercle ego illam uxorem ducam et Iunonem extrudam foras.

ut pudice verba fecit, cogitate et commode,

ut modeste orationem praebuit.

Certo haec meast.

sed ut astú sum adgressus ad eas.

Lepide hercle atque commode.

Pergo etiam temptare?

In pauca confer: sitiunt qui sedent.

Quid istic? quod faciundumst cur non agimus? in ius vos voco.

Nunc, pátrue, tu frugí bonae es. tené. vin ego hanc adpréndam?

An patruos est, Agorastocles, tuos hic?

Iam faxo scibis.

nunc pol ego te ulciscar probe, nam faxo—mea eris sponsa.

Ite in ius, ne moramini. antestare me atque duce.

Ego te antestabor, postea hanc amabo atque amplexabor.

sed illúd quidem volui dícere—immo hercle díxi quod volebam.

Moramini. in ius vos voco, nisi honestiust prehendi.

Quid in iús vocas nos? quid tibi debemus?

Dicet illi.

Etiam me meae latrant canes?

At tu hercle adludiato:

dato mihi pro offa savium, pro ósse linguam obicito.

ita hanc canem faciam tibi oleo tranquilliorem.

Ite si ítis.

Quid nos fecimus tibi?

Fures estis ambae.

Nosne tíbi?

Vos inquam.

Atque ego scio.

Quid id fúrtist?

Hunc rogato.

Quia annos multos filias meas célavistis clam me,

atque equidem ingenuas liberas summoque genere gnatas.

Numquam mecastor reperies tu istuc probrum penes nos.

Da pignus, ni nunc perieres, in savium, uter utri det.

Nil tecum ago, apscede opsecro.

Atque hércle mecum agendum est.

nam hic patruos meus est, pro hoc mihi patronus sim necesse est;

et praedicabo quo modo vos furta faciatis multa

quoque modo húius filias apud vós habeatis servas,

quas vos ex patria liberas surruptas esse scitis.

Vbi sunt eae? aut quas, opsecro?

Satis iám sunt maceratae.

Quid si eloquamur?

Censeo hercle, patrue.

Misera timeo,

quid hoc sít negoti, mea soror; ita stupida sine animo asto.

Advortite animum, mulieres. primum, si id fieri possit,

ne indigna indignis di darent, id ego evenire vellem;

nunc quod boni mihi di danunt, vobis vostraeque matri,

eas dís est aequom gratias nos agere sempiternas,

quom nostram pietatem adprobant decorantque di immortales.

vos meae estis ambae filiae et hic ést cognatus vester,

huiusce fratris filius, Agorastocles.

Amabo,

num hi falso oblectant gaudio nos?

At ita me di servent,

ut hic páter est vester. date manus.

Salve, insperate nobis

pater, té complecti nos sine.

Cupite atque exspectate

pater, salve.

Ambae filiae sumus.

Amplectamur ambae.

Quis me amplectetur postea?

Nunc ego sum fotunatus,

multorum annorum miserias nunc hac voluptate sedo.

Vix hoc videmur credere.

Magis quí credatis dicam.

nam vostra nutrix † primum me cognovit.

Vbi ea, amabo, est?

Apud hunc est.

Quaeso, qui lubet tam diu tenere collum?

omitte saltem tu altera. nolo ego istuc.

Enicas me.



prius quám tibi desponderit.

Mitto.

Sperate, salve.

Condamus alter alterum ergo in nervom bracchialem.

quibus núnc in terra melius est?

Eveniunt digna dignis.

Tandem huic cupitum contigit.

O Apella, o Zeuxis pictor,

cur numero éstis mortui, hoc exemplo ut pingeretis?

nam alios pictores nil moror huius modi tractare exempla.

Dí deaeque omnes, vóbis habeo mérito magnas grátias,

quom hac me laetitia adfecistis tanta et tantis gaudiis,

ut meae gnátae ad me redirent in potestatem meam.

Mi pater, tua pietas plane nobis auxilio fuit.

Patrue, facito in memoria habeas, tuam maiorem filiam

mihi te despondisse.

Memini.

Et dotis quid promiseris.

Si ego minam non ultus fuero probe, quam lenoni dedi,

tum profecto me sibi habento scurrae ludificatui.

is etiam me ad prandium ad se abduxit ignavissimus,

ipse abiit foras, mé reliquit pro atriensi in aedibus,

ubi nec leno néque illae redeunt, nec quod edim quicquam datur.

pro maiore parte prandi pignus cepi, abii foras;

sic dedero: aere militari tetigero lenunculum.

nanctus est hominem, mina quem argenti circumduceret.

sed mea amica nunc mihi irato obviam veniat velim:

iam pol ego illam pugnis totam faciam uti sit merulea,

ita replebo átritate, átrior multo ut siet,

quam Aegyptini, qui cortinam ludis per circum ferunt.

Tene sis me arte, mea voluptas; male ego metuo miluos,

mala illa bestia est, ne forte me auferat pullum tuom.

Vt nequeo te satis complecti, mi pater.

Ego me moror.

propemodúm hoc opsonare prandium potero mihi.

sed quid hoc ést? quid est? quid hóc est? quid ego video? quo modo?

quid hoc est conduplicationis? quae haec est congeminatio?

quis hic homo est cum tunicis longis quasi puer cauponius?

satin ego oculis cerno? estne illaec mea amica Anterastilis?

et ea est certo. iam pridem ego me sensi nihili pendier.

non pudet puellam ámplexari baiolum in media via?

iam hercle ego illum éxcruciandum totum carnufici dabo.

sane genus hoc mulierosumst tunicis demissiciis.

sed adire certum est hanc amatricem Africam.

heus tu, tibi dico, mulier, ecquid te pudet?

quid tibi negoti est autem cum istac? dic mihi.

Adulescens, salve.

Nolo, nihil ad te attinet.

quid tibi hanc digito tactio est?

Quia mihi lubet.

Lubet?

Ita dico.

Ligula, i in malam crucem.

tune hic amator audes esse, hallex viri,

aut contrectare quod mares homines amant?

deglupta mena, sarrapis, sementium,

manstruca, halagora, sampsa, tum autem plenior

ali ulpicique quam Romani remiges.

Num tibi, adulescens, malae aut dentes pruriunt,

qui huic es molestus, an malam rem quaeritas?

Quin adhibuisti, dum istaec loquere, tympanum?

nam te cinaedum esse arbitror magis quam virum.

Scin quam cinaedus sum? ite istinc, servi, foras,

ecferte fustis.

Heus tu, si quid per iocum

dixi, nolito in serium convertere.

Qui tibi lubido est, opsecro, Antamonides,

loqui inclementer nostro cognato et patri?

nam hic noster pater est; hic nos cognovit modo

et hunc sui fratris filium.

Ita me Iuppiter

bene amet, bene factum. gaudeo et volup est mihi,

si quid lenoni óptigit magni mali.

quomque e virtute vobis fortuna optigit.

Credibile ecastor dicit. crede huic, mi pater.

Credo.

Et ego credo. sed eccum lenonem Lycum.

Bonum virum eccum video, se recipit domum;

Quis hic est?

Vtrumvis est, vel leno vel Lycus.

in servitute hic filias habuit tuas

et mi auri fur est.

Bellum hominem, quem noveris.

rapiamus in ius.

Minime.

Quapropter?

Quia

†iniuriarum multo induci satius est.

Decipitur nemo, mea quidem sententia,

qui suis amicis narrat recte res suas;

nam omnibus amicis meis idem unum convenit,

ut me suspendam, ne addicar Agorastocli.

Leno, eamus in ius.

Opsecro te, Agorastocles,

suspendere ut me liceat.

In ius te voco.

Quid tibi mecum autem?

Quia hasce aio liberas

ingenuasque esse filias ambas meas;

eae súnt surruptae cum nutrice parvolae.

Iam pridem equidem istuc scivi, et miratus fui,

neminem venire qui istas adsereret manu.

meae quidem profecto non sunt.

Leno, in ius eas.

De prandio tu dicis. debetur, dabo.

Duplum pro furto mi opus est.

Sume hinc quid lubet.

Et mihi suppliciis multis.

Sume hinc quid lubet:

Et mihi quidem mina argenti.

Sume hinc quid lubet.

collo rem solvam iam omnibus, quasi baiolus.

Numquid recusas contra me?

Haud verbum quidem.

Ite igitur intro, mulieres. sed patrue mi,

tuam, ut dixisti, mihi desponde filiam.

Haud aliter ausim.

Bene vale.

Et tu bene vale.

Leno, arrabonem hoc pro mina mecum fero.—

Perii hercle.

Immo haud multo post, si in ius veneris.

Quin egomet tibi me addico. quid praetore opust?

verum obsecro te, ut liceat simplum solvere,

trecentos Philippos; credo conradi potest:

cras auctionem faciam.

Tantisper quidem

ut sis apud me lignea in custodia.

Fiat.

Sequere intro, patrue mi, út hunc festum diem

habeamus hilare, huius malo et nostro bono.

multum valete. multa verba fecimus;

malum postremo omne ad lenonem reccidit.

nunc, quod postremum est condimentum fabulae,

si placuit, plausum postulat comoedia.—

Quam rém agis, miles? qui lubet patruo meo

loqui inclementer? ne mirere, mulieres

quod eum secuntur: modo cognovit filias

suas ésse hasce ambas.

Hem, quod verbum aures meas

tetigit? nunc perii.

Vnde haec perierunt domo?

Carthaginienses sunt.

At ego sum perditus.

illuc ego metui semper, ne cognosceret

eas áliquis, quod nunc factumst. vae misero mihi,

periere, opinor, duodeviginti minae,

qui hasce emi.

Et tute ipse periisti, Lyce.

Quis hic est?

Vtrumvis est, vel leno vel Lycus.

in servitute hic filias habuit tuas,

et mi auri fur est.

Bellum hominem, quem noveris.

Leno, rapacem te esse semper credidi,

verúm etiam furacem qui norunt magis.

Accedam. per ego tua te genua óbsecro

et hunc, cognatum quem tuom esse intellego:

quando boni estis, ut bonos facere addecet

faciatis, vestro subveniatis supplici.

iam pridem equidem istas scivi ésse liberas

et exspectabam, si qui eas ássereret manu.

nam non meae sunt prosum. tum autem aurum tuom

reddam, quod apud me est, et iusiurandum dabo,

me malitiose nil fecisse, Agorastocles.

Quid mihi par facere sit, ego mecum consulam.

omitte genua.

Mitto, si ita sententia est.

Heús tu leno.

Quid lenonem vis inter negotium?

Vt minam mi argenti reddas, prius quam in nervom abducere.

Di meliora faxint.

Sic est: hodie cenabis toris.

aurum argentum collum, leno, tris res nunc debes simul.

Quid me in hac re facere deceat, egomet mecum cogito.

si volo hunc ulcisci, litis sequar in alieno oppido,

quantum audivi ingenium et mores eius quo pacto sient.

Mi pater, ne quid tibi cum istoc rei sit pessumo, obsecro.

Ausculta sorori. abi, díiunge inimicitias cum improbo.

Hoc age sis, leno. quamquam ego te meruisse ut pereas scio,

non experiar tecum.

Neque ego; si aurum mihi reddes meum,

leno, quando ex nervo emissu's 
 emissus es 
 
 — compingare in carcerem.

Iamne autem ut soles?

Ego, Poene, tibi me purgatum volo.

si quid dixi iratus advorsum animi tui sententiam,

id uti ignoscas quaeso; et quom istas invenisti filias,

ita me di ament ut mihi volup est.

Ignosco et credo tibi.

Leno, tu autem amicam mihi des facito aut auri mihi reddas minam.

Vin tibicinam meam habere?

Nil moror tibicinam;

nescias, utrum ei maiores buccaene an mammae sient.

Dabo quae placeat.

Cura.

Aúrum cras ad te referam tuom.

Facito in memoria habeas.

Miles, sequere me.—

Ego vero sequor.—

Quid ais, patrue? quando hinc ire cogitas Carthaginem?

nam tecum mi una ire certum est.

Vbi primum potero, ilico.

Dum auctionem facio, hic opus est aliquot ut maneas dies.

Faciam ita ut vis.

Age sis, eamus, nos curemus. plaudite.