Curate ut splendor meo sit clupeo clarior

quam solis radii esse olim quom sudumst solent,

ut, ubi usus veniat, contra conserta manu

praestringat oculorum aciem in ácie hostibus.

nam ego hanc machaeram mihi consolari volo,

ne lamentetur neve animum despondeat,

quia se iam pridem feriatam gestitem,

quae misera gestit † et fratrem facere ex hostibus.

sed ubi Artotrogus hic est?

Stat propter virum

fortem atque fortunatum et forma regia;

tum bellatorem — Mars haud ausit dicere

neque aequiperare suas virtutes ad tuas.

Quemne ego servavi in campis Curculioniis,

ubi Bumbomachides Clutomistaridysarchides

erat imperator summus, Neptuni nepos?

Memini. nempe illum dicis cum armis aureis,

cuius tú legiones difflavisti spiritu,

quasi ventus folia aut paniculum tectorium.

Istuc quidem edepol nihil est.

Nihil hercle hoc quidemst

praeut alia dicam — quae tu numquam feceris.

periuriorem hoc hominem si quis viderit

aut gloriarum pleniorem quam illic est,

me sibi habeto, ego me mancupio dabo;

nisi unum, epityrum estur insanum bene.

Vbi tu es?

Eccum. edepol vel elephanto in India,

quo pacto ei pugno praefregisti bracchium.

Quid, bracchium?

Illud dicere volui, femur.

At indíligenter iceram.

Pol si quidem

conisus esses, per corium, per viscera

perque os elephanti transmineret bracchium.

Nolo istaec hic nunc.

Ne hercle operae pretium quidemst

mihi te narrare tuas qui virtutes sciam.

venter creat omnis hasce aerumnas: auribus

peraurienda sunt, ne dentes dentiant,

et adsentandumst quidquid hic mentibitur.

Quid illúc quod dico?

Ehem, scío iam quid vis dicere.

factum hercle est, memini fieri.

Quid id est?

Quidquid est.

Habes —

Tabellas vis rogare? habeo, et stilum.

Facete advortis tuom animum ad animum meum.

Novisse mores tuos me meditate decet

curamque adhibere, ut praeolat mihi quod tu velis.

Ecquid meministi?

Memini: centum in Cilicia

et quinquaginta, centum in Scytholatronia,

triginta Sardos, sexaginta Macedones

† sunt homines quos tu occidisti uno die.

Quanta istaec hominum summast?

Septem milia.

Tantum esse oportet. recte rationem tenes.

At nullos habeo scriptos: sic memini tamen.

Edepol memoria es optuma.

Offae monent.

Dum tale facies quale adhuc, assiduo edes,

communicabo semper te mensa mea.

Quid ín Cappadocia, ubi tu quingentos simul,

ni hebes machaera foret, uno ictu occideras?

At peditastelli quia erant, sivi viverent.

Quid tibi ego dicam, quód omnes mortales sciunt,

Pyrgopolynicem te unum in terra vivere

virtute et forma et factis invictissumum?

amant ted omnes mulieres, neque iniuria,

qui sis tam pulcher; vel illae quae here pallio

me reprehenderunt.

Quid eae dixerunt tibi?

Rogitabant: hicine Achilles est? inquit mihi.

immo eius frater inquam est . ibi illarum altera

ergo mecastor pulcher est inquit mihi

“et liberalis. vide caesaries quam decet.

ne illae sunt fortunatae quae cum isto cubant.”

Itane aibant tandem?

Quaen me ambae obsecraverint,

ut te hodie quasi pompam illa praeterducerem?

Nimiast miseria nimis pulchrum esse hominem.

Immo itast.

molestaé sunt: orant, ambiunt, exobsecrant

videre ut liceat, ad sese arcessi iubent,

ut tuo non liceat dare operam negotio.

Videtur tempus esse, ut eamus ad forum,

ut in tabellis quos consignavi hic heri

latrones, ibus denumerem stipendium.

nam rex Seleucus me opere oravit maxumo,

ut sibi latrones cogerem et conscriberem.

regi hunc diem mihi operam decretumst dare.

Age eamus ergo.

Sequimini, satellites. —

Mihi ad enarrandum hoc argumentum est comitas,

si ad auscultandum vostra erit benignitas;

qui autem auscultare nolet, exsurgat foras,

ut sit ubi sedeat ille qui auscultare volt.

nunc qua adsedistis causa in festivo loco,

comoediai quam nos acturi sumus

et argumentum et nomen vobis eloquar.

Alazon Graece huic nomen est comoediae,

id nos Latine gloriosum dicimus.

hoc oppidum Ephesust; illest miles meus erus,

qui hinc ad forum abiit, gloriosus, impudens,

stercoreus, plenus periuri atque adulteri.

ait sése ultro omnis mulieres sectarier:

is deridiculost, quaqua incedit, omnibus.

itaque hic meretrices, labiis dum ductant eum,

maiorem partem videas valgis saviis.

nam ego hau diu apud hunc servitutem servio;

id volo vos scire, quo modo ad hunc devenerim

in servitutem ab eo cui servivi prius.

date operam, nam nunc argumentum exordiar.

erat erus Athenis mihi adulescens optumus;

is amabat meretricem matre Athenis Atticis,

et illa íllum contra; qui est amor cultu optumus.

is publice legatus Naupactum fuit

magnai rei publicai gratia.

interibi hic miles forte Athenas advenit,

insinuat sese ad illam amicam eri †

occepit eius matri suppalparier

vino, ornamentis opiparisque obsoniis,

itaque intimum ibi se miles apud lenam facit.

ubi primum evenit militi huic occasio,

sublinit os illi lenae, matri mulieris,

quam erus méus amabat; nám is illius filiam

conicit in navem miles clam matrem suam,

eamque húc invitam mulierem in Ephesum advehit.

ubi amicam erilem Athenis avectam scio,

ego quantum vivos possum mihi navem paro,

inscendo, ut eam rem Naupactum ad erum nuntiem.

ubi sumus provecti in altum, fit quod di volunt,

capiunt praedones navem illam ubi vectus fui:

prius périi quam ad erum veni, quo ire occeperam.

ille quí me cepit dat me huic dono militi.

hic postquam in aedis me ad se deduxit domum,

video illam amicam erilem, Athenis quae fuit.

ubi contra aspexit me, oculis mihi signum dedit,

ne se appellarem; deinde, postquam occasio est,

conqueritur mecum mulier fortunas suas:

ait sése Athenas fugere cupere ex hac domu,

sese illum amare meum erum, Athenis qui fuit,

neque peius quemquam odisse quam istum militem.

ego quoniam inspexi mulieris sententiam,

cepi tabellas, consignavi, clanculum

dedi mércatori cuidam, qui ad illum deferat

meum erum, qui Athenis fuerat, qui hanc amaverat,

ut is huc veniret. is non sprevit nuntium;

nam et venit et is in proximo hic devertitur

apud suom paternum hóspitem, lepidum senem;

isque illi amanti suo hospiti morem gerit

nosque opera consilioque adhortatur, iuvat.

itaque ego paravi hic intus magnas machinas,

qui amantis una inter se facerem convenas.

nam unum conclave, concubinae quod dedit

miles, quo nemo nisi eapse inferret pedem,

in eo conclavi égo perfodi parietem,

qua commeatus clam esset hinc huc mulieri;

et sene sciente hoc feci: is consilium dedit.

nam meus conservos est homo haud magni preti,

quem concubinae miles custodem addidit.

ei nos facetis fabricis et doctis dolis

glaucumam ob oculos obiciemus eumque ita

faciemus ut quod viderit ne viderit.

et mox ne erretis, haec duarum hodie vicem

suam et hinc et illinc mulier feret imaginem,

atque eadem erit, verum alia esse adsimulabitur.

ita sublinetur os custodi mulieris.

sed foris concrepuit hinc a vicino sene;

ipse exit: hic illest lepidus quem dixi senex.

Ni hércle diffregéritis talos pósthac quemque in tégulis

videritis alienum, ego vostra faciam latera lorea.

mi equidem iam arbitri vicini sunt, meae quid fiat domi,

ita per impluvium intro spectant. nunc adeo edico omnibus:

quemque a milite hoc videritis hominem in nostris tegulis,

extra unum Palaestrionem, huc deturbatote in viam.

quod ille gallinam aut columbam se sectari aut simiam

dicat, disperiistis ni usque ad mortem male mulcassitis.

atque adeo ut ne legi fraudem faciant aleariae,

adcuratote ut sine talis domi agitent convivium.

Nescio quid malefactum a nostra hic familiast, quantum audio:

ita hic senex talos elidi iussit conservis meis;

sed me excepit: nihili facio, quid illis faciat ceteris.

adgrediar hominem.

Estne advorsum hic qui advenit Palaestrio?

Quid agis, Periplectomene?

Hau multos homines, si optandum foret,

nunc videre et convenire quam te mavellem.

Quid est?

quid tumultuas cum nostra familia?

Occisi sumus.

Quid negotist?

Res palamst.

Quae res palamst?

De tegulis

modo nescio quis inspectavit vestrum familiarium

per nostrum impluvium intus ápud nos Philocomasium atque hospitem

osculantis.

Quis homo id vidit?

Tuos conservos.

Quis is homost?

Nescio, ita abripuit repente sese subito.

Suspicor

me periisse.

Vbi abit, conclamo: heus quid agis tu inquam in tegulis?

ille mihi abiens ita respondit se sectari simiam.

Vae mihi misero, quoi pereundumst propter nihili bestiam.

sed Philocomasium hicine etiam nunc est?

Quom exibam, hic erat.

I sis, iube transire huc quantum possit, se ut videant domi

familiares, nisi quidem illa nos volt, qui servi sumus,

propter amorem suom omnes crucibus contubernales dari.

Dixi ego istuc; nisi quid aliud vis.

Volo. hoc ei dicito:

profecto ut ne quoquam de ingenio degrediatur muliebri

earumque artem et disciplinam optineat colere.

Quem ad modum?

Vt eum, qui hic se vidit, verbis vincat, ne is se viderit.

siquidem centiens hic visa sit, tamen infitias eat.

os habet, linguam, perfidiam, malitiam atque audaciam,

confidentiam, confirmitatem, fraudulentiam.

qui arguat se, eum contra vincat iureiurando suo:

domi habet animum falsiloquom, falsificum, falsiiurium,

domi dolos, domi delenifica facta, dómi fallacias.

nam mulier holitori numquam supplicat, si quast mala:

domi habet hortum et condimenta ad omnis mores maleficos.

Ego istaec, si erit hic, nuntiabo. sed quid est, Palaestrio,

quod volutas tute tecum in corde?

Paulisper tace,

dúm ego mihi consilia in animum convoco et dum consulo

quid agam, quem dolum doloso contra conservo parem,

qui illam hic vidit osculantem, id visum ut ne visum siet.

Quaere: ego hinc abscessero aps te huc interim. illuc sis vide,

quem ad modum adstitit, severo fronte curans cogitans.

pectus digitis pultat, cor credo evocaturust foras;

ecce avortit: nixus laevo in femine habet laevam manum,

dextera digitis rationem computat, ferit femur

dexterum. ita vehementer icit: quod agat aegre suppetit.

concrepuit digitis: laborat; crebro commutat status,

eccere autem capite nutat: non placet quod repperit.

quidquid est, incoctum non expromet, bene coctum dabit.

ecce autem aedificat: columnam mento suffigit suo.

apage, non placet profecto mi illaec aedificatio;

nam os columnatum poetae esse indaudivi barbaro,

cui bini custodes semper totis horis occubant.

euge, euscheme hercle astitit et dulice et comoedice;

numquam hodie quiescet prius quam id quod petit perfecerit.

habet opinor. age si quid agis, vigila, ne somno stude,

nisi quidem hic agitare mavis varius virgis vigilias.

tibi ego dico. an heri maduisti? heus te adloquor, Palaestrio:

vigila inquam, expergiscere inquam, lucet hoc inquam.

Audio.

Viden hostis tibi adesse tuoque tergo obsidium? consule,

arripe opem auxiliumque ad hanc rem: propere hoc, non placide decet.

anteveni aliqua aut tú aliquosum circumduce exercitum,

coge in obsidium perduellis, nostris praesidium para;

interclude inimicis commeatum, tibi muni viam

qua cibatus commeatusque ad te et legiones tuas

tuto possit pervenire: hanc rém age, res subitaria est.

reperi, comminiscere, cedo calidum consilium cito,

quae hic sunt visa ut visa ne sint, facta ut facta ne sient.

magnam illic homo rem incipissit, magna munit moenia.

tu unus si recipere hoc ad te dicis, confidentiast

nos inimicos profligare posse.

Dico et recipio

ad me.

Et ego impetrare dico id quod petis.

At te Iuppiter

bene amet.

Auden participare me quod commentus es" commentu's ?

Tace,

dum in regionem astutiarum mearum te induco, ut scias

iuxta mecum mea consilia.

Salva sumes indidem.

Erus meus elephanti corio circumtentust, non suo,

neque habet plus sapientiai quam lapis.

Ego istuc scio.

Nunc sic rationem incipisso, hánc instituam astutiam,

ut Philocomasio huc sororem geminam germanam alteram

dicam Athenis advenisse cúm amatore aliquo suo,

tam similem, quam lacte lactist; ápud te eos hic devortier

dicam hospitio.

Euge euge, lepide, laudo commentum tuom.

Vt si illic concriminatus sit advorsum militem

meus conservos, eam vidisse hic cum alieno oscularier,

eam arguam vidisse apud te contra conservom meum

cum suo amatore amplexantem atque osculantem.

Immo optume.

idem ego dicam, si ex me exquiret miles.

Sed simillimas

dicito esse, et Philocomasio id praecipiendum est ut sciat,

ne titubet, si exquiret ex ea miles.

Nimis doctum dolum.

sed si ambas videre in uno miles concilio volet,

quid agimus?

Facilest: trecentae possunt causae conligi:

“non domist, ábiit ambulatum, dormit, ornatur, lavat,

prandet, potat: occupatast, operae non est, non potest”,

quantum vis prolationum, dum modo hunc prima via

inducamus, vera ut esse credat quae mentibimur.

Placet ut dicis.

Intro abi ergo, et si isti est mulier, eam iube

cito domum transire, atque haec ei dice monstra praecipe,

ut teneat consilia nostra, quem ad modum exorsi sumus,

de gemina sorore.

Docte tíbi illam perdoctam dabo.

numquid aliud?

Intro ut abeas.

Abeo. —

Et quidem ego ibo domum

atque hominem investigando operam huic dissimulabiliter dabo,

qui fuerit conservos qui hodie sit sectatus simiam.

nam ille non pótuit quin sermone suo aliquem familiarium

participaverit de amica eri, sese vidisse eam

hic in proximo osculantem cum alieno adulescentulo.

novi morem: egomet tacere nequeo solus quod scio.

si invenio qui vidit, ad eum vineas pluteosque agam:

res paratast, vi pugnandoque hominem caperest certa res.

si ita non reperio, ibo odorans quasi canis venaticus,

usque donec persecutus volpem ero vestigiis.

sed fores crepuerunt nostrae, ego voci moderabor meae;

nam illic est Philocomasio custos meus conservos qui it foras.

Nisi quidem ego hodie ambulavi dormiens in tegulis,

certo edepol scio me vidisse hic proxumae viciniae

Philocomasium erilem amicam sibi malam rem quaerere.

Hic illam vidit osculantem, quantum hunc audivi loqui.

Quis hic est?

Tuos conservos. quid agis, Sceledre?

Te, Palaestrio,

volup est convenisse.

Quid iam? aut quid negotist? fac sciam.

Metuo —

Quid metuis?

Ne hercle hodie, quantum hic familiariumst,

maxumum in malum cruciatumque insuliamus.

Tu sali

solus, nám ego istam insulturam et desulturam nil moror.

Nescis tu fortasse, apud nos facinus quod natumst novom.

Quod id est facinus?

Impudicum.

Tute scias soli tibi,

mihi ne dixis, scire nolo.

Non enim fáciam quin scias.

simiam hodie sum sectatus nostram in horum tegulis.

Edepol, Sceledre, homo sectatus es sectatu's nihili nequam bestiam.

Di te perdant.

Te istuc aequom — quoniam occepisti, eloqui.

Forte fortuna per impluvium huc despexi in proxumum,

atque ego illi áspicio osculantem Philocomasium cum altero

nescio quo adulescente.

Quod ego, Sceledre, scelus ex te audio?

Profecto vidi.

Tutin?

Egomet duobus his oculis meis.

Abi, non verisimile dicis, neque vidisti.

Num tibi

lippus videor?

Medicum istuc tibi meliust percontarier.

verum enim tu ístam, si te di ament, temere hau tollas fabulam:

tuis nunc cruribus capitique fraudem capitalem hinc creas.

nam tibi iam ut pereas paratum est dupliciter, nisi supprimis

tuom stultiloquium.

Qui vero dupliciter?

Dicam tibi.

primumdum, si falso insimulas Philocomasium, hoc perieris;

iterum, si id verumst, tu ei custos additus eo perieris.

Quid fuat me, nescio: haec me vidisse ego certo scio.

Pergin, infelix?

Quid tibi vis dicam nisi quod viderim?

quin etiam nunc intus hic in proxumost.

Eho an non domist?

Vise, abi intro tute, nam ego mi iam nil credi postulo.

Certum est facere. —

Hic te opperiar; eadem illi insidias dabo,

quam mox horsum ad stabulum iuuenix recipiat se a pabulo.

quid ego nunc faciam? custodem me illi miles addidit:

nunc si indicium facio, interii; si taceo, interii tamen,

si hoc palam fuerit. quid peius muliere aut audacius?

dúm ego in tegulis sum, illaec sese ex hospitio edit foras;

edepol facinus fecit audax. hocine si miles sciat,

credo hercle has sustollat aedis totas atque hunc in crucem.

hercle quidquid est, mussitabo potius quam inteream male;

non ego possum quae ipsa sese venditat tutarier.

Sceledre, Sceledre, quis homo in terra te alter est audacior?

quis magis dís inimicis natus quam tu atque iratis?

Quid est?

Iuben tibi oculos exfodiri, quibus id quod nusquam est vides?

Quid, nusquam?

Non ego tuam empsim vitam vitiosa nuce.

Quid negotist?

Quid negoti sit rogas?

Cur non rogem?

Non tu tibi istam praetruncari linguam largiloquam iubes?

Quam ob rem iubeam?

Philocomasium eccam domi, quam in proxumo

vidisse aibas te osculantem atque amplexantem cum altero.

Mirumst lolio victitare te tam vili tritico.

Quid iam?

Quia luscitiosus es luscitiosu's .

Verbero, edepol tu quidem

caecus, non luscitiosus es luscitiosu's . nam illa quidem domi.

Quid, domi?

Domi hercle vero.

Abi, ludis me, Palaestrio.

Tum mihi sunt manus ínquinatae.

Qui dum?

Quia ludo luto.

Vae capiti tuo.

Tuo istuc, Sceledre, promitto fore,

nisi oculos orationemque aliam commutas tibi.

sed fores cóncrepuerunt nostrae.

At ego ilico observo foris;

nam nihil est qua hinc huc transire ea possit nisi recto ostio.

Quin domi eccam. nescio quae te, Sceledre, scelera suscitant.

Mihi ego video, mihi ego sapio, mihi ego credo plurumum:

mé homo nemo deterrebit, quin ea sit in his aedibus.

hic obsistam, ne imprudenti huc ea se subrepsit mihi.

Meus illic homo est, deturbabo iam ego illum de pugnaculis.

vin iam faciam, ut stultividum fateare?

Age face.

Neque te quicquam sapere corde neque oculis uti?

Volo.

Nempe tu istíc ais esse erilem concubinam?

Atque arguo

eam me vidisse osculantem hic intus cum alieno viro.

Scin tu nullum commeatum hínc esse a nobis?

Scio.

Neque solarium neque hortum, nisi per impluvium?

Scio.

Quid nunc? si ea domist, si facio, ut eam exire hinc videas domo,

dignun es verberibus multis?

Dignus.

Serva istas fores,

ne tibi clam se subterducat istinc atque huc transeat.

Consilium est ita facere.

Pede ego iam illam huc tibi sistam in viam. —

Agedum ergo face. vólo scire, utrum egon id quod vidi viderim

an illic faciat, quod facturum dicit, ut ea sit domi.

nam ego quidem meos oculos habeo nec rogo utendos foris.

sed hic illi subparasitatur semper, hic eae proxumust,

primus ad cibum vocatur, primo pulmentum datur;

nam illic noster est fortasse circiter triennium,

neque cuiquam quam illi in nostra meliust famulo familia.

sed ego hoc quod ago, id me agere oportet, hoc observare ostium.

sic obsistam. hac quidem pol certo verba mihi numquam dabunt.

Praecépta facito ut mémineris.

Totiéns monere mírumst.

At metuo ut satis sis subdola.

Cedo vel decem, edocebo

minime malas ut sint malae, mihi solae quod superfit.

Age nunciam insiste in dolos; ego abs te procul recedam.

quid ais tu, Sceledre?

Hanc rem gero. habeo auris, loquere quidvis.

Credo ego istoc extemplo tibi esse eundum actutum extra portam,

dispessis manibus, patibulum quom habebis.

Quamnam ob rem?

Respice dum ad laevam: quis illaec est mulier?

Pro di immortales,

eri cóncubinast haec quidem.

Mihi quoque pol ita videtur.

age nunciam, quando lubet —

Quid agam?

Perire propera.

Vbi iste ést bonus sérvos, qui probri me maxumi innocentem

falso insimulavit?

Em tibi, hic mihi dixit tibi quae dixi.

Tun me vidisse in proxumo hic, sceleste, ais osculantem?

Atque cum álieno adulescentulo dixit.

Dixi hercle vero.

Tun me vidisti?

Atque his quidem hercle oculis.

Carebis, credo,

qui plus vident quam quod vident.

Numquam hercle deterrebor

quin viderim id quod viderim.

Ego stulta et mora multum,

quae cum hoc insano fabuler, quem pol ego capitis perdam.

Noli minitari: scio crucem futuram mihi sepulcrum;

ibi meí sunt maiores siti, pater, avos, proavos, abavos.

non possunt mihi minaciis tuis hisce oculi exfodiri.

sed paucis verbis te volo, Palaestrio. opsecro te,

unde exit haec?

Vnde nísi domo?

Domo?

Mé viden?

Te video.

nimis mírumst facinus, quo modo haec hinc huc transire potuit;

nam certo neque solariumst apud nós neque hortus ullus

neque fénestra nisi clatrata; nam certe ego te hic intus vidi.

Pergin, sceleste, intendere hanc arguere?

Ecastor ergo

mi hau falsum evenit somnium, quod noctu hac somniavi.

Quid somniasti?

Ego eloquar. sed amabo advortite animum.

hac nocte in somnis mea soror geminast germana visa

venisse Athenis in Ephesum cum suo amatore quodam;

ei ambo hóspitio huc in proxumum mihi devortisse visi.

Palaestrionis somnium narratur. perge porro.

Ego laeta visa, quia soror venisset, propter eandem

suspicionem maximam sum visa sustinere.

nam arguere in somnis me meus mihi familiaris visust,

me cum alieno adulescentulo, quasi nunc tu, esse osculatam,

quom illa osculata mea soror gemina esset suompte amicum.

id me insimulatam perperam falsum esse somniavi.

Satin eadem vigilanti expetunt quae in somnis visa memoras?

eu hércle praesens somnium. abi intro et comprecare.

narrandum ego istuc militi censebo.

Facere certum est,

neque me quidem patiar probri falso impune insimulatam. —

Timeo quid rerum gesserim, ita dorsus totus prurit.

Scin te periisse?

Nunc quidem domi certo est. certa res est

nunc nostrum observare ostium, ubi ubist.

At, Sceledre, quaeso,

ut ad id exemplum somnium quam simile somniavit

atque ut tu suspicatus es eam vídisse osculantem.

Nescio quid credam egomet mihi iam, ita quod vidisse credo

me id iam non vidisse arbitror.

Ne tu hercle sero, opinor,

resipisces: si ad erum haec res prius † devenerit, peribis pulchre.

Nunc demum experior, mi ob oculos caliginem opstitisse.

Dudum edepol planum est id quidem, quae hic usque fuerit intus.

Nihil habeo certi quid loquar: non vidi eam, etsi vidi.

Ne tu edepol stultitia tua nos paene perdidisti:

dum te fidelem facere ero voluisti, absumptus es absumptu's paene.

sed fores vicini proxumi crepuerunt. conticiscam.

Inde ignem in aram, ut Ephesiae Dianae laeta laudes

gratesque agam eique ut Arabico fumificem odore amoene,

quom me in locis Neptuniis templisque turbulentis

servavit, saevis fluctibus ubi sum adflictata multum.

Palaestrio, o Palaestrio.

O Sceledre, Sceledre, quid vis?

Haec mulier, quae hinc exit modo, estne erilis concubina

Philocomasium, an non est ea?

Hercle opinor, ea videtur.

sed facinus mirum est, quo modo haec hinc huc transire potuit,

si quidem east.

An dubium tibi est eam esse hanc?

Ea videtur.

Adeamus, appellemus. heus, quid istúc est, Philocomasium?

quid tibi istic in istisce aedibus debetur, quid negotist?

quid nunc taces? tecum loquor.

Immo edepol tute tecum;

nam haec nil respondet.

Te adloquor, viti probrique plena,

quae circum vicinos vagas.

Quicum tu fabulare?

Quicum nisi tecum?

Quis tu homo es, aut mecum quid est negoti?

Mé rogas homo qui sim?

Quin ego hoc rogem quod nesciam?

Quis ego sum igitur, si hunc ignoras?

Mihi odiosus, quisquis es,

et tu et hic.

Non nos novisti?

Neutrum.

Metuo maxume,

Quid metuis?

Enim ne nos nosmet perdiderimus uspiam;

nam nec te neque me novisse ait haec.

Persectari hic volo,

Sceledre, nos nostri an alieni simus, ne dum quispiam

nos vicinorum imprudentis aliquis immutaverit.

Certe equidem noster sum.

Et pol ego. quaeris tu, mulier, malum.

tibi ego dico, heus, Philocomasium.

Quae te intemperiae tenent,

qui me perperam perplexo nomine appelles?

Eho,

quis igitur vocare?

Diceae nomen est.

Iniuria es,

falsum nomen possidere, Philocomasium, postulas;

a)/dikos es tu, non dikai/a , et meo ero facis iniuriam.

Egone?

Tu ne .

Quaé heri Athenis Ephesum adveni vesperi

cum meo amatore, adulescente Atheniensi?

Dic mihi,

quid hic tibi in Epheso est negoti?

Geminam germanam meam

hic sororem esse indaudivi, eam veni quaesitum.

Mala es.

Immo ecastor stulta multum, quae vobiscum fabuler.

abeo.

Abire non sinam te.

Mitte.

Manifestaria es.

non omitto.

At iam crepabunt mihi manus, malae tibi,

nisi me omittis.

Quid, malum, astas? quin tenes altrinsecus?

Nil moror negotiosum mi esse tergum. qui scio

an ista non sit Philocomasium átque alia eius similis sit?

Mittis me an non mittis?

Immo vi atque invitam ingratiis,

nisi voluntate ibis, rapiam te domum.

Hosticum hoc mihi

domicilium est, Athenis domus est Atticis; ego istam domum

neque moror neque vos qui hómines sitis novi neque scio.

Lege agito: te nusquam mittam, nisi das firmatam fidem,

te huc, si omisero, intro ituram.

Vi me cogis, quisquis es.

do fidem, si omittis, isto me intro ituram quo iubes.

Ecce omitto.

At ego abeo missa. —

Muliebri fecit fide.

Sceledre, manibus amisisti praedam. tám east quam potis

nostra erilis concubina. vin tu facere hoc strenue?

Quid faciam?

Ecfer mihi machaeram huc intus.

Quid facies ea?

Intro rumpam recta in aedis: quemque hic intus videro

cum Philocomasio osculantem, eum ego óbtruncabo extempulo.

Visanest ea esse?

Immo edepol plane east.

Sed quo modo

dissimulabat.

Abi, machaeram huc ecfer.

Iam faxo hic erit. —

Neque eques neque pedes profectost quisquam tanta audacia,

qui aeque faciat confidenter quicquam quam mulier facit.

ut utrubique orationem docte divisit suam,

ut sublinitur os custodi cauto, conservo meo.

nimis beat quod commeatus transtinet trans parietem.

Heus, Palaestrio, machaera nihil opust.

Quid iam, aut quid est?

Domi eccam erilem concubinam.

Quid, domi?

In lecto cubat.

Edepol ne tu tibi malam rem repperisti, ut praedicas.

Quid iam?

Quia hanc attingere ausus es ausu's mulierem hinc ex proxumo.

Magis hercle metuo.

Sed numquam quisquam faciet quin soror

istaec sit gemina huius: eam pol tu osculantem hic videras.

Id quidem palam est eam esse, ut dicis; quid propius fuit,

quam ut perirem, si elocutus essem ero?

Ergo, si sapis,

mussitabis: plus oportet scire servom quam loqui.

ego abeo a te, ne quid tecum consili commisceam,

atque apud hunc ero vicinum; tuae mihi turbae non placent.

erus si veniet, si me quaeret, hic ero: hinc me arcessito. —

Satin abiit ille neque erile negotium

plus curat, quasi non servitutem serviat?

certo illa quidem hic nunc intus est in aedibus,

nam egomet cubantem eam modo offendi domi.

certum est nunc observationi operam dare.

non hercle hisce homines me marem, sed feminam

vicini rentur esse servi militis:

ita me ludificant. meamne hic invitam hospitam,

quae heri huc Athenis cum hospite advenit meo,

tractatam et ludificatam, ingenuam et liberam?

Perii hercle, hic ad me recta habet rectam viam.

metuo, illaec mihi res ne malo magno fuat,

quantum hunc audivi facere verborum senem.

Accedam ad hominem. tun, Sceledre, hic, scelerum caput,

meam ludificavisti hospitam ante aedis modo?

Vicine, ausculta quaeso.

Ego auscultem tibi?

Expurigare volo me.

Tun te expuriges,

qui facinus tantum tamque indignum feceris?

an quia latrocinamini, arbitramini

quidvis licere facere vobis, verbero?

Licetne?

At ita me di deaeque omnis ament,

nisi mihi supplicium virgeum de te datur

longum diutinumque, a mane ad vesperum,

quod meas confregisti imbricis et tegulas,

ibi dum condignam te sectatus es sectatu's simiam,

quodque inde inspectavisti meum apud me hospitem

amplexum amicam, quom osculabatur, suam,

quodque cóncubinam erilem insimulare ausus es

probri pudicam meque summi flagiti,

tum quod tractavisti hospitam ante aedis meam:

nisi mihi supplicium stimuleum de te datur,

dedecoris pleniorem erum faciam tuom,

quam magno vento plenumst undarum mare.

Ita sum coactus, Periplectomene, ut nesciam

utrum me postulare prius tecum aequom siet;

nisi si istaec non est haec neque haec istast, mihi

me expurigare tibi videtur aequius;

sicut etiam nunc nescio quid viderim:

itast ista huius similis nostrai tua,

siquidem non eadem est.

Vise ad me intro, iam scies.

Licetne?

Quin te iubeo; et placide noscita.

Ita facere certum est. —

Heus, Philocomasium, cito

transcurre curriculo ad nos, ita negotiumst.

post, quando exierit Sceledrus a nobis, cito

transcurrito ad vos rursum curriculo domum.

nunc pol ego metuo ne quid infuscaverit.

si hic non videbit mulierem — aperitur foris.

Pro di immortales, similiorem mulierem

magisque eándem, ut pote quae non sit eadem, non reor

deos fácere posse.

Quid nunc?

Commerui malum.

Quid igitur? eanest?

Etsi east, non est ea.

Vidistin istam?

Vidi, et illam et hospitem,

complexam atque osculantem.

Eanest?

Nescio.

Vin scire plane?

Cupio.

Abi intro ad vos domum

continuo, vide sitne istaec vostra intus.

Licet,

pulchre admonuisti. iám ego ad te exibo foras. —

Numquam edepol hominem quemquam ludificarier

magis facete vidi et magis miris modis.

sed eccum egreditur.

Periplectomene, te opsecro

per deos atque homines perque stultitiam meam

perque tua genua —

Quíd opsecras me?

Inscitiae

meae et stultitiae ignoscas. nunc demum scio

me fuisse excordem, caecum, incogitabilem.

nam Philocomasium eccam intus.

Quid nunc, furcifer?

vidistin ambas?

Vidi.

Erum exhibeas volo.

Meruisse equidem me maxumum fateor malum,

et tuae fecisse me hospitae aio iniuriam;

sed meam esse erilem concubinam censui,

cui me custodem erus addidit miles meus.

nam ex uno puteo similior numquam potis

aqua aquai sumi quam haec est atque ista hospita.

et me despexe ad te per impluvium tuom

fateor.

Quid ni fateare, ego quod viderim?

et ibi osculantem meum hospitem cum ista hospita

vidisti?

Vidi (cur negem quod viderim?),

sed Philocomasium me vidisse censui.

Ratun istic me hominem esse omnium minimi preti,

si ego me sciente paterer vicino meo

eam fieri apud me tam insignite iniuriam?

Nunc demum a me insipienter factum esse arbitror,

cum rem cognosco; at non malitiose tamen

feci.

Immo indigne; nám hominem servom suos

domitos habere oportet oculos et manus

orationemque.

Egone si post hunc diem

muttivero, etiam quod egomet certo sciam,

dato excruciandum me: egomet me dedam tibi;

nunc hoc mi ignosce quaeso.

Vincam animum meum,

ne malitiose factum id esse aps te arbitrer.

ignoscam tibi istuc.

At tibi di faciant bene.

Ne tu hercle, si te di ament, linguam comprimes

posthac, etiam illud quod scies nesciveris

nec videris quod videris.

Bene me mones,

ita facere certum est. sed satine oratus es oratu's ?

Abi.

Numquid nunc aliud me vis?

Ne me noveris.

Dedit híc mihi verba. quam benigne gratiam

fecit, ne iratus esset. scio quam rem gerat:

ut miles cum extemplo a foro adveniat domum,

domi cómprehendar. una hic et Palaestrio

me habent venalem: sensi et iam dudum scio.

numquam hercle ex ista nassa ego hodie escam petam;

nam iam aliquo aufugiam et me occultabo aliquot dies,

dum haec consilescunt turbae atque irae leniunt.

nam uni satis populo impio merui mali. —

verum tamen dé me quidquid est, ibo hinc domum.

Illic hínc abscessit. sat edepol certo scio,

occisam saepe sapere plus multo suem:

quoin id adimatur ne id quod vidit viderit.

nam illius oculi atque aures atque opinio

transfugere ad nos. usque adhuc actum est probe;

nimium festivam mulier operam praehibuit.

redeo in senatum rusum; nam Palaestrio

domi nunc apud me est, Sceledrus nunc autemst foris:

frequens senatus poterit nunc haberier.

ibo intro, ne, dum absum, alter sorti defuat. —

Cóhibete intra limen etiam vos parumper, Pleusicles,

sinite me prius pérspectare, ne uspiam insidiae sient

concilium quod habere volumus. nam ópus est nunc tuto loco,

unde inimicus ne quis nostri spolia capiat consili.

nam bene consultum inconsultum est, si id inimicis usuist,

neque potest quin, si id inimicis usuist, obsit tibi;

nam bene consultum consilium surripitur saepissime,

si minus cúm cura aut cautella locus loquendi lectus est.

quippe qui, si rescivere inimici consilium tuom,

tuopte tibi consilio occludunt linguam et constringunt manus,

atque eadem quae illis voluisti facere, illi faciunt tibi.

sed speculabor, ne quis aut hinc aut ab laeva aut dextera

nostro consilio venator adsit cum auritis plagis.

sterilis hinc prospectus usque ad ultumam est plateam probe.

evocabo. heus Periplectomene et Pleusicles, progredimini.

Ecce nos tibi oboedientes.

Facilest imperium in bonis.

sed volo scíre: eodem consilio, quód intus meditati sumus,

gerimus rem?

Magis nón potest esse ad rem utibile.

Immo

quid tibi, Pleusicles?

Quodne vóbis placeat, displiceat mihi?

quis homo sit magis meus quam tu es?

Loquere lepide et commode.

Pol ita decet hunc facere.

At hoc me facinus miserum macerat

meumque cor corpusque cruciat.

Quid id est quod cruciat? cedo.

Me tibi istúc aetatis homini facinora puerilia

obicere, neque te decora neque tuis virtutibus;

ea te expetere ex opibus summis mei honoris gratia

mihique amanti ire opitulatum atque ea te facere facinora,

quae istaec aetas fugere facta magis quam sectari solet:

eam pudet me tíbi in senecta obicere sollicitudinem.

Novo modo tu homo amás, siquidem te quicquam quod faxis pudet;

nihil amas, umbra es amantis magis quam amator, Pleusicles.

Hancine aetatem exercere mei me amoris gratia?

Quid ais tu? itane tibi ego videor oppido Acherunticus?

tam capularis, tamine tibi diu videor vitam vivere?

nam équidem haud sum natus annos praeter quinquaginta et quattuor,

clare oculis video, pernix sum manibus, pedibus mobilis.

Si albicapillus hic, videtur neutiquam ab ingenio senex.

inest in hoc emussitata sua sibi ingenua indoles.

Pol id quidem éxperior ita esse ut praedicas, Palaestrio;

nam benignitas quidem huius oppido adulescentula est.

Immo, hospes, magis cúm periclum facies, magis nosces meam

comitatem erga te amantem.

Quid opus nota noscere?

Vt apud te exemplum experiundi hábeas, ne quaeras foris;

nam nisi qui ipse amavit, aegre amantis ingenium inspicit:

et ego amoris aliquantum habeo umorisque etiam in corpore,

neque dum exarui ex amoenis rebus et voluptariis.

vel cavillator facetus vel conviva commodus

item eró, neque ego oblocutor sum alteri in convivio:

incommoditate abstinere me apud convivas commodo

commemini et meae orationis iustam partem persequi

et meam partem itidem tacere, quom aliena est oratio;

minime sputator, screator sum, itidem minime mucidus:

post Ephesi sum natus, non enim in Apulis; non sum Animulas.

O lepidum senem, in se si quas memorat virtutis habet,

atque equidem plane educatum in nutricatu Venerio.

Plus dabo quam praedicabo ex me venustatis tibi.

neque ego úmquam alienum scortum subigito in convivio,

neque praeripio pulpamentum neque praevorto poculum,

neque per vinum umquam ex me exoritur discidium in convivio:

si quis ibi est odiosus, abeo domum, sermonem segrego;

Venerem, amorem amoenitatemque accubans exerceo.

Tu quidem edepol omnis moris ad venustatem † vacet;

cedo tris mi hominis aurichalco contra cum istis moribus.

At quidem illúc aetatis qui sit non invenies alterum

lepidiorem ad omnís res nec qui amicus amico sit magis.

Tute me ut fateare faciam esse adulescentem moribus,

ita apud omnis comparebo tibi res bene factis frequens.

opusne erit tibi advocato tristi, iracundo? ecce me;

opusne leni? leniorem dices quam mutum est mare,

liquidiusculusque ero quam ventus est favonius.

vel hilarissimum convivam hinc indidem expromam tibi,

pel primarium parasitum atque obsonatorem optumum;

tum ad saltandum non cinaedus malacus aequest atque ego.

Quid ad illas artis optassis, si optio eveniat tibi?

Huius pro méritis ut referri pariter possit gratia,

tibique, quibus nunc me esse experior summae sollicitudini.

at tibi tanto sumptui esse mihi molestumst.

Morus es.

nam in mala uxore atque inimico si quid sumas, sumptus est,

in bono hospite atque amico quaestus est quod sumitur

et quod in divinis rebus sumptumst, sapienti lucrumst.

deum virtute est te unde hospitio accipiam apud me comiter:

es, bibe, animo obsequere mecum atque onera te hilaritudine.

liberae sunt aedis, liber sum autem ego: mei volo vivere.

nam mihi, deum virtute dicam, propter divitias meas

licuit uxorem dotatam genere summo ducere;

sed nolo mi oblatratricem in aedis intro mittere.

Cur non vis? nam procreare liberos lepidumst onus.

Hercle vero liberum esse tete, id multo lepidiust.

Tu homo et alteri sapienter potis es consulere et tibi.

Nam bona uxor suave ductust, si sit usquam gentium

ubi ea possit inveniri; verum egone eam ducam domum,

quae mihi numquam hoc dicat “eme, mi vir, lanam, unde tibi pallium

malacum et calidum conficiatur tunicaeque hibernae bonae,

ne algeas hac hieme” (hoc numquam verbum ex uxore audias),

verum prius quam galli cantent quae me e somno suscitet,

dicat “da, mi vir, kalendis meam qui matrem munerem,

da qui faciam † condiat, dá quod dem quinquatribus

praecantrici, coniectrici, hariolae atque haruspicae;

flagitiumst, si nil mittetur quae supercilio spicit;

tum plicatricem clementer non potest quin munerem;

iam pridem, quia nihil abstulerit, suscenset ceriaria;

tum opstetrix expostulavit mecum, parum missum sibi;

quid? nutrici non missurus es missuru's quicquam, quae vernas alit?”

haec atque horum similia alia damna multa mulierum

me uxore prohibent, mihi quae huius similes sermones serat.

Di tibi propitii sunt, nam hercle si istam semel amiseris

libertatem, haud facile in eundem rusum restitues locum.

At illa laus est, magno in genere et in divitiis maxumis

liberos hominem educare, generi monumentum et sibi.

Quando habeo multos cognatos, quid opus est mihi liberis?

nunc bene vivo et fortunate atque ut volo atque animo ut lubet.

mea bona in morté cognatis didam, inter eos partiam.

ei apud me aderunt, me curabunt, visent quid agam, ecquid velim.

prius quam lucet adsunt, rogitant noctu ut somnum ceperim.

eos pro liberis habebo, qui mihi mittunt munera.

sacrificant: dant inde partem mihi maiorem quam sibi,

abducunt ad exta; me ad se ad prandium, ad cenam vocant;

ille misérrumum se retur, minimum qui misit mihi.

illi inter se certant donis, egomet mecum mussito:

bona mea inhiant, me certatim nutricant et munerant.

Nimis bona ratione nimiumque ad te te et tuam vitam habes:

et tibi sunt gemini et trigemini, si te bene habes, filii.

Pol si habuissem, satis cepissem miseriarum e liberis:

continuo excruciarer animi: si ei forte fuisset febris,

censerem emori; cecidissetve ebrius aut de equo uspiam,

metuerem ne ibi diffregisset crura aut cervices sibi.

Huic homini dignum est divitias esse et diu vitam dari,

qui et rem servat et se bene habet suisque amicis usui est.

O lepidum caput. ita me di deaeque ament, aequom fuit

deos paravisse, uno exemplo ne omnes vitam viverent;

sicut merci pretium statuit qui est probus agoranomus:

quae probast mers, pretium ei statuit, pro virtute ut veneat,

quae improbast, pro mercis vitio dominum pretio pauperat,

itidem divos dispertisse vitam humanam aequom fuit:

qui lepide ingeniatus esset, vitam ei longinquam darent,

qui improbi essent et scelesti, is adimerent animam cito.

si hoc paravissent, et homines essent minus multi mali

et minus audacter scelesta facerent facta, et postea,

quí homines probi essent, esset is annona vilior.

Qui deorum consilia culpet, stultus inscitusque sit,

quique eos vituperet. nunc istis rebus desisti decet.

nunc volo opsonare, ut, hospes, tua te ex virtute et mea

meae domi accipiam benigne, lepide et lepidis victibus.

Nihil me paenitet iam quanto sumptui fuerim tibi;

nam hospes nullus tám in amici hospitium devorti potest,

quin, ubi triduom continuom fuerit, iam odiosus siet;

verum ubi dies decem continuos sit, east odiorum Ilias:

tam etsi dominus non invitus patitur, servi murmurant.

Serviendae servituti ego servos instruxi mihi,

hospes, non qui mi imperarent quibusve ego essem obnoxius:

si illis aegrest mihi quod volup est, meo remigio rem gero,

tamen id quod odiost faciundumst cum malo atque ingratiis.

nunc, quod occepi, opsonatum pergam.

Si certumst tibi,

commodulum obsona, ne magno sumptu: mihi quidvis sat est.

Quin tu istanc orationem hinc veterem atque antiquam amoves?

nam proletario sermone nunc quidem, hospes, utere;

nam ei solent, quando accubuere, ubi cena adpositast, dicere:

“quid opus fuit hoc, hospes , sumptu tanto nostra gratia?

insanivisti hercle, nám idem hoc hominibus sat erat decem.”

quod eorum causa obsonatumst culpant et comedunt tamen.

Fit pol íllud ad íllud exemplum. ut docte et perspecte sapit.

Sed eidem homines numquam dicunt, quamquam adpositumst ampliter:

“iube illud demi; tolle hanc patinam; remove pernam, nil moror;

aufer illam offam porcinam, probus hic conger frigidus,

remove, abi aufer” neminem eorum haec adseverare audias,

sed procellunt se et procumbunt dimidiati, dum appetunt.

Bonus bene ut malos descripsit mores.

Haud centesimam

partem dixi atque, otium rei si sit, possum expromere.

Igitur id quod agitur, † hic primum praeverti decet.

nunc hoc animum advortite ambo. mihi opus est opera tua,

Periplectomene; nám ego inveni lepidam sycophantiam,

qui admutiletur miles usque caesariatus atque uti

huic amanti ac Philocomasio hanc ecficiamus copiam,

ut hic eam abducat habeatque.

Dari istanc rationem volo.

At ego mi anulum dari istunc tuom volo.

Quam ad rem usui est?

Quando habebo, igitur rationem mearum fabricarum dabo.

Vtere, accipe.

Accipe a me rusum rationem doli,

quam institui.

Perpurigatis damus tibi ambo operam auribus.

Erus meus ita magnus moechus mulierum est, ut neminem

fúisse aeque neque futurum credo.

Credo ego istuc idem.

Isque Alexandri praestare praedicat formae suam,

itaque omnis se ultro sectari in Epheso memorat mulieres.

Edepol qui te de isto multi cupiunt † non mentirier,

sed ego ita esse ut dicis teneo pulchre. proin, Palaestrio,

quam potis tam verba confer maxime ad compendium.

Ecquam tu potes reperire forma lepida mulierem,

cui facetiarum cor pectusque sit plenum et doli?

Ingenuamne an libertinam?

Aequi istuc facio, dum modo

eam des quae sit quaestuosa, quaé alat corpus corpore,

cuique sapiat pectus; nam cor non potest, quod nulla habet.

Lautam vis an quae nondum sit lauta?

Sic consucidam,

quam lepidissimam potis quamque adulescentem maxume.

Habeo eccillam meam clientam, meretricem adulescentulam.

sed quid ea usus est?

Vt ad te eam iam deducas domum

itaque eam huc ornatam adducas, ex matronarum modo,

capite compto, crinis vittasque habeat, adsimuletque se

tuam esse uxorem: ita praecipiundum est.

Erro quam insistas viam.

At scietis. séd ecquae ancillast illi?

Est prime cata.

Ea quoque opus est. ita praecipito mulieri atque ancillulae,

ut simulet se tuam esse uxorem et deperire hunc militem,

quasique hunc anulum faveae suae dederit, ea porro mihi,

militi ut darem, quasique ego ei rei sim interpres.

Audio;

ne me surdum esse arbitrare, si audes. ego recte meis

auribus utor



ei dabo, aps tua mi uxore dicam delatum et datum,

ut sese ad eum conciliarem; ille eiusmodi est: cupiet miser,

qui nisi adulterio studiosus rei nulli aliaest improbus.

Non potuit reperire, si ipsi Soli quaerendas dares,

lepidiores duas ad hanc rem quám ego. hábe animum bonum.

Ergo adcura, sed propere opus est. nunc tu ausculta, Pleusicles.

Tibi sum oboediens.

Hoc facito, miles domum ubi advenerit,

memineris ne Philocomasium nomines.

Quem nominem?

Diceam.

Nempe eandem quae dudum constitutast.

Pax, abi.

Meminero. sed quid meminisse id refert, rogo ego te tamen.

Ego enim dicam tum quando usus poscet; interea tace,

ut nunc etiam hic agat ac tu tum partis defendas tuas.

Ego eo intro igitur. —

Et praecepta sobrie ut cures face.

quantas res turbo, quantas moveo machinas.

eripiam ego hodie concubinam militi,

si centuriati bene sunt maniplares mei.

sed illúm vocabo. heus Sceledre, nisi negotiumst,

progredere ante aedis, te vocat Palaestrio.

Non operaest Sceledro.

Quid iam?

Sorbet dormiens.

Quid, sorbet?

Illud, stertit, volui dicere.

sed quia consimile est, quom stertas, quasi sorbeas —

Eho an dórmit Sceledrus intus?

Non naso quidem,

nam eo mágnum clamat. tetigit calicem clanculum,

dum misit nardum in amphoram, cellarius.

Eho tu sceleste, qui illi suppromus es suppromu's , eho —

Quid vis?

Qui lubitum est illi condormiscere?

Oculis opinor.

Non te istuc rogito, scelus.

procede huc. periisti iam, nisi verum scio.

prompsisti tu illi vinum?

Non prompsi.

Negas?

Nego hercle vero, nam ille me vetuit dicere;

neque equidem heminas octo exprompsi in urceum

neque illic calidum éxbibit in prandium.

Neque tu bibisti?

Di me perdant, si bibi,

si bibere potui.

Quid iam?

Quia enim obsorbui;

nam nimis calebat, amburebat gutturem.

Alii ebrii sunt, alii poscam potitant.

bono subpromo et promo cellam creditam.

Tu hércle idem fáceres, si tibi esset credita:

quoniam aemulari non licet, nunc invides.

Eho an umquam prompsit antehac? responde, scelus.

atque ut tu scire possis, ego dico tibi:

si falsa dices, Lucrio, excruciabere.

Ita vero? ut tu ipse me dixisse delices,

post e sagina ego eiciar cellaria,

ut tibi, si promptes, alium subpromum pares.

Non edepol faciam. age eloquere audacter mihi.

Numquam edepol vidi promere. verum hoc erat:

mihi imperabat, ego promebam postea.

Hoc illi crebro capite sistebant cadi.

Non hercle tam istoc valide cassabant cadi;

sed in célla erat paulum nimis lóculi lubrici,

ibi erat bilibris aula sic propter cados,

ea saepe deciens complebatur: vidi eam

plenam atque inanem fieri, plenam maxume;

ubi bacchabatur aula, cassabant cadi.

Abi, abi íntro iam. vos in cella vinaria

bacchanal facitis. iam hercle ego erum ádducam a foro.

Perii, excruciabit mé erus, domum si venerit,

quom haec facta scibit, quia sibi non dixerim.

fugiam hercle aliquo atque hoc in diem extollam malum.

ne dixeritis, obsecro, huic, vostram fidem.

Quo té agis?

Missus sum aliquo: iam huc revenero.

Quis misit?

Philocomasium.

Abi, actutum redi.

Quaeso tamen tu meam partem, infortunium

si dividetur, me absente accipito tamen. —

Modo intellexi quam rem mulier gesserit:

quia Sceledrus dormit, hunc subcustodem suom

foras áblegavit, dum ab se huc transiret. placet.

sed Periplectomenus quam ei mandavi mulierem

nimis lépida forma ducit. di hercle hanc rem adiuvant.

quam digne ornata incedit, haud meretricie.

lepide hoc succedit sub manus negotium.

Rem omném tibi, Acroteleútium, tibique úna, Milphidíppa,

domi démonstravi in ordine. hanc fabricam fallaciasque

minus sí tenetis, denuo volo percipiatis plane;

satis si íntellegitis, aliud est quod potius fabulemur.

Stultitia atque insipientia mea istaec sit, mi patrone,

me ire in opus alienum aut ibi meam operam pollicitari,

si ea in ópificina nesciam aut mala esse aut fraudulenta.

At melius est monerier.

Meretricem commoneri,

quam sane magni referat, nihil clam est. quin egomet ultro,

postquam adbibere auris meae tuae oram orationis,

tibi dixi, miles quem ad modum potis sit deasciari.

At nemo solus satis sapit. nam ego multos saepe vidi

regionem fugere consili prius quam repertam haberent.

Si quid faciendum est mulieri male atque malitiose,

ea síbi immortalis memoriast meminisse et sempiterna;

sin bene quid aut fideliter faciundum eisdem veniat,

obliviosae extempulo fiunt, meminisse nequeunt.

Ergo istuc metuo, quom venit vobis faciundum utrumque:

nam id proderit mihi, militi male quod facietis ambae.

Dum nescientes quod bonum faciamus, ne formida.

Mala mulier mers est.

Ne pave, peioribus conveniunt.

Ita vos decet. consequimini.

Cesso égo illis obviam ire?

venire salvom gaudeo, lepide hercle ornatus incedis.

Bene opportuneque obviam es, Palaestrio. em tibi adsunt

quas me iussisti adducere et quo ornatu.

eu, noster esto.

Palaestrio Acroteleutium salutat.

Quis hic amabo est,

qui tam pro nota nominat me?

Hic noster architectust.

Salve, architecte.

Salva sis. sed dic mihi, ecquid hic te

oneravit praeceptis?

Probe meditatam utramque duco.

Audire cupio, quem ad modum; ne quid peccetis paveo.

Ad tua praecepta de meo nihil his novom adposivi.

Nempe lúdificari militem tuom erum vis?

Exlocuta es.

Lepide et sapienter, commode et facete res paratast.

Atque huius uxorem volo te esse adsimulare.

Fiet.

Quasi militi animum adieceris, simulare.

Sic futurum est.

Quasique ea res per me interpretem et tuam ancillam ei curetur.

Bonus vátes poteras esse, nam quae sunt futura dicis.

Quasique anulum hunc ancillula tua abs té detulerit ad me,

quem ego militi porro darem tuis verbis.

Vera dicis.

Quid istís nunc memoratis opust quae commeminere?

Meliust.

nam, mi patrone, hoc cogitato, ubi probus est architectus,

bene lineatam si semel carinam conlocavit,

facile esse navem facere, ubi fundata, constitutast.

nunc haec carina satis probe fundata, bene statutast,

atque architecto adsunt fabri ad eam rem haud imperiti.

si non nos materiarius remoratur, quod opus qui det

(novi indolem nostri ingeni), cito erit parata navis.

Nempe tú novisti militem meum erum?

Rogare mirumst.

populi odium quidni noverim, magnidicum, cincinnatum,

moechum unguentatum.

Num ille te nam novit?

Numquam vidit:

qui noverit me quis ego sim?

Nimis lépide fabulare;

eo †potiuerim lepidius pol fieri.

Potin ut hominem

mihi des, quiescas cetera? ni ludificata lepide

ero, cúlpam omnem in me imponito.

Age igitur intro abite,

insistite hoc negotium sapienter.

Alia cura.

Age, Periplectomene, has nunciam duc intro; ego ad forum illum

conveniam atque illi hunc anulum dabo, atque praedicabo

a tua uxore mihi datum esse eamque illum deperire.

hanc ad nos, quom extemplo a foro veniemus, mittitote,

quasi clanculum ad eum missa sit.

Faciemus. alia cura.

Vos modo curate, ego illúm probe iam oneratum huc acciebo. —

Bene ambula, bene rem geras. egone hoc si efficiam plane,

ut concubinam militis meus hospes habeat hodie

atque hinc Athenas avehat, si hodie hunc dolum dolamus,

quid tibi ego mittam muneris!

Datne ab se mulier operam?

Lepidissume et compsissume.

Confido confuturum.

ubi facta erit conlatio nostrarum malitiarum,

haud vereor ne nos subdola perfidia pervincamur.

Abeamus ergo intro, haec uti meditemur cogitate,

ut accurate et commode hoc quod agendumst exsequamur,

ne quid, ubi miles venerit, titubetur.

Tu morare. —

Vólup est, quod agas, si id procedit lepide at que ex sententia;

nam ego hodie ad Seleucum regem misi parasitum meum,

ut latrones quos conduxi hinc ad Seleucum duceret,

qui eius regnum tutarentur, mihi dum fieret otium

Quin tu tuam rem cura potius quam Seleuci, quae tibi

condicio nova et lúculenta fertur per me interpretem.

Immo omnis res posteriores pono atque operam do tibi.

loquere: auris meas profecto dedo in dicionem tuam.

Circumspice dum, ne quis nostro hic auceps sermoni siet.

nam hoc negoti clandestino ut agerem mandatumst mihi.

Nemo adest.

Hunc arrabonem amoris primum a me accipe.

Quid hic? unde est?

A luculenta átque festiva femina,

quae te amat tuamque éxpetessit pulcram pulcritudinem;

eius nunc mi ánulum ad te ancilla porro ut deferrem dedit.

Quid ea? ingenuan an festuca facta e serva liberast?

Vah, egone ut ad te ab libertina esse auderem internuntius,

qui ingenuis satis résponsare nequeas quae cupiunt tui?

Nuptan est an vidua?

Et nupta et vidua.

Quo pacto potis

nupta et vidua esse eadem?

Quia adulescens nuptast cum sene.

Euge.

Lepida et liberali formast.

Cave mendacium.

Ad tuam formam illa una dignast.

Hercle pulchram praedicas.

sed quis east?

Senis huius uxor Periplectomeni ex proxumo;

ea demoritur te atque ab illo cupit abire: odit senem.

nunc te orare atque obsecrare iussit, ut eam copiam

sibi potestatemque facias.

Cupio hercle equidem, si illa volt.

Quae cupit?

Quid illá faciemus concubina, quae domist?

Quin tu illam iube abs te abire quo lubet: sicut soror

eius huc gémina venit Ephesum et mater, accersuntque eam.

Eho tu, an venit Ephesum mater eius?

Aiunt qui sciunt.

Hercle occasionem lepidam, ut mulierem excludam foras.

Immo vin tu lepide facere?

Loquere et consilium cedo.

Vin tu illam actutum amovere, a te ut abeat per gratiam?

Cupio.

Tum te hoc facere oportet. tibi divitiarum adfatimst:

iube sibi aurum atque ornamenta, quae illi instruxti mulieri,

dono habere, auferre abs te quo lubeat sibi.

Placet ut dicis; sed ne et istam amittam et haec mutet fidem

vide modo.

Vah delicatus es delicatu's , quae te tamquam oculos amet.

Venus me amat.

St tace, aperitur foris, concede huc clanculum.

haec celox illiust, quae hinc egreditur, internuntia,



Quae haec celox?

Ancillula illiust, quae hinc egreditur foras.

quae anulum istunc attulit quem tibi dedi.

Edepol haec quidem

bellulast.

Pithecium haec est prae illa et spinturnicium.

viden tu illam oculis venaturam facere atque aucupium auribus?

Iam est ante aedis circus ubi sunt ludi faciundi mihi.

dissimulabo, hos quasi non videam néque esse hic etiamdum sciam.

Tace, subauscultemus ecquid de me fiat mentio.

Numquis nam hic própe adest qui rem alienam potius curet quam suam,

qui aucupet me quid agam, qui de vesperi vivat suo?

eos nunc homines metuo, mihi ne obsint neve opstent uspiam,

domo si bitat, dum huc transbitat, quae huius cupiens corporist,

quae ámat hunc hominem nimium lepidum et nimia pulchritudine,

militem Pyrgopolynicem.

Satin haec quoque me deperit?

meam laudat speciem. edepol huius sermo haud cinerem quaeritat.

Quo argumento?

Quia enim loquitur laute et minime sordide.

Quippini? istaec de te loquitur: nihil attrectat sordidi.

Tum autem illa ipsa est nimium lepida nimisque nitida femina.

hercle vero iam adlubescit primulum, Palaestrio.

Priusne quam illam oculis tuis videas ?

Video id quod credo tibi.

tum haec celocula autem absentem subigit me ut amem.

Hercle hanc quidem

nil tu amassis; mi haec desponsast: tibi si illa hodie nupserit,

ego hanc continuo uxorem ducam.

Quíd ergo hanc dubitas conloqui?

Sequere hac me ergo.

Pedisequos tibi sum.

Vtinam, cuius causa foras

sum egressa, eius conveniundi mihi potestas evenat.

Erit, ét tibi exoptatum óptinget, bonum habe ánimum, ne formída;

homo quidamst qui scit, quód quaeris ubi sít.

Quem ego hic audívi?

Sociúm tuorum concíliorum et partícipem consiliorum.

Tum pól ego id quod celo haú celo.

Immo et célas et non célas.

Quo argúmento?

Infidós celas: ego súm tibi firme fidus.

Cedo sígnum, si harunc Báccharum es.

Amat múlier quaedam quéndam.

Pol istúc quidem multae.

At nón multae de dígito donum míttunt.

Enim cógnovi nunc, fécisti modo mi éx proclivo plánum.

sed hic númquis adest?

Vel adést vel non.

Cedo té mihi solae sólum.

Brevin án longinquo sérmoni?

Tribus vérbis.

Iam ad te rédeo.

Quid ego? híc astabo tántisper cum hac fórma et factis frústra?

Patere átque asta, tibi ego hánc do operam.

Propera, éxpecta ndo excrúcior.

Pedetémptim (tu hoc scis) tráctari satiúst hasce huius modi mércis.

Age age út tibi maxume cóncinnumst.

Nullúmst hoc stolidius sáxum.

redeo ád te. quid me vóluisti?

Quo pácto hoc Ilium accédi

velis, út ferrem abs te consilium.

Quasi hunc dépereat —

Teneo ístuc.

Conlaúdato formam ét faciem et virtútis commemoráto.

Ad eám rem habeo omnem aciém, tibi uti dudúm iam demonstrávi.

Tu cétera cura et cóntempla et de meís venator vérbis.

Aliquám mihi partem hodie óperae des deníque, tandem ades, remelígo.

Adsum, ímpera, si quid vís.

Quid illaec narrát tibi?

Lamentári

ait íllam, miseram crúciari et lacrimántem se adflictáre,

quia tís egeat, quia té careat. ob eám rem huc ad te míssast.

Iube adíre.

At scin quid tú facias? facitó fastidi plénum,

quasi nón lubeat; me inclámato, quia síc te volgo vólgem.

Memini ét praeceptis párebo.

Vocon érgo hanc quae te quaérit?

Adeát, si quid volt.

Sí quid vis, adi, múlier.

Pulcher, sálve.

Meum cógnomentum cómmemoravit. di tíbi dent quaecumque óptes.

Tecum aétatem exigere út liceat —

Nimium óptas.

Non me dico,

sed erám meam, quae te démoritur.

Multae aliae ídem istuc cúpiunt,

quibus cópia non est.

Écastor haud mírum, si te habes cárum,

hominém tam pulchrum et praéclarum virtute et forma et factis.

deus dígnior fuit quisquam hómo qui esset?

Non hércle humanust érgo —

nam vólturio plus húmani credo ést.

Magnum me fáciam

nunc quom íllaec me sic cónlaudat.

Viden tu ígnavum, ut sese ínfert?

quin tu huíc responde, haec íllaec est ab illá quam dudum dixi .

Qua ab íllarum? nam ita me óccursant multaé: meminisse haud póssum.

Ab illá quae digitos déspoliat suos ét tuos digitos décorat.

nam hunc ánulum áb tui cupienti huic détuli, hic ad te pórro.

Quid núnc tibi vis, muliér? memora.

Vt quae té cupit, eam ne spérnas,

quae pér tuam nunc vitám vivit: sit nécne sit, spes in te úno est.

Quid núnc volt?

Te compéllare et complécti et contrectáre.

nam nísi tu illi fers súppetias, iam illa ánimum despondébit.

age, mí Achilles, fiat quód te oro, serva íllam pulchram púlchre,

expróme benignum ex te íngenium, urbícape, occisor régum.

Eu hercle ódiosas res. quótiens hoc tibi, vérbero, ego interdíxi,

meam né sic volgo póllicitere operám?

Audin tu, múlier?

dixi hóc tibi dudum, et núnc dico: nisi huic vérri adfertur mérces,

non híc suo seminió quemquam porclénam impertitúrust.

Dabitúr quantum ipsus pretí poscet.

Talentúm Philippi huic opus aúri est;

minus áb nemine accípiet.

Eu ecastór nimis vilest tándem.

Non míhi avaritia umquam ínnatast: satis hábeo divitiárum,

plus mi aúri mille est módiorum Philippí.

Praeter thensaúros.

tum argénti montes, nón massas habet, Aetna mons non aeque altos. †

Eu ecástor hominem périurum.

Vt ludó?

Quid ego? ut sublécto?

sed amábo, mitte me áctutum.

Quin tu huíc respondes áliquid,

aut fácturum aut non fácturum?

Quid illám miseram animi excrúcias,

quae númquam male de té meritast?

Iube eámpse exire huc ád nos.

dic me ómnia quae volt fácturum.

Facis núnc ut te facere aéquom,

quom, quaé te volt, eandém tu vis,

Non ínsulsum huic ingénium.

Quomque me óratricem haud sprévisti sistíque exorare éx te.

quid est? út ludo?

Nequeo hércle equidem risú meo moderari.



ob eám causam huc abs te ávorti.

Non édepol tu scis, múlier,

quantum égo honorem nunc ílli habeo.

Scio, et ístuc illi dícam.

Contra aúro alii hanc vendére potuit operám.

Pol istuc tibi crédo.

Meri béllatores gígnuntur, quas híc praegnatis fécit,

et púeri annos octíngentos vivónt.

Vae tibi, nugátor.

Quin mílle annorum pérpetuo vivónt, ab saeclo ad saéclum.

Eo mínus dixi, ne haec cénseret me advórsum se mentíri.

Perií, quot hic ipse annós vivet, cuius fílii tam diu vívont?

Postríduo natus sum égo, mulier, quam Iúppiter ex Ope nátust.

Si hic prídie natus forét quam ille est, hic habéret regnum in caélo.

Iam iám sat, amabo, est. sínite abeam, si póssum, viva a vóbis.

Quin érgo abis, quando résponsumst?

Ibo átque illam huc addúcam,

proptér quam opera est mihi. númquid vis?

Ne mágis sim pulcher quám sum,

ita mé mea forma habet sóllicitum.

Quid hic núnc stas? quin abis?

Ábeo.

Atque ádeo, audin tu ? dicíto docte et cordáte, ut cor ei sáliat —

Philocómasio dic, si ést istic, domum ut tránseat: hunc hic ésse.

Hic cúm mea era est, hinc clám nostrum hunc sermónem sublegérunt.

Lepidé factumst: iam ex sérmone hoc gubernábunt doctius pórro.

Remoráre, abeo. —

Neque té remoror neque tángo neque te — táceo.

Iube máturare illam éxire huc. iam istíc rei praevortémur.

Quid nunc mi es auctor ut faciam, Palaestrio,

de concubina? nam nullo pacto potest

prius haec in aedis recipi quam illam amiserim.

Quid me consultas quid agas? dixi equidem tibi

quo id pacto fieri possit clementissime.

aurum atque vestem muliebrem omnem habeat sibi,

quae illi instruxisti: sumat, habeat, auferat;

dicasque tempus maxume esse, ut eat domum:

sororem geminam adesse et matrem dicito,

quibus cóncomitata recte deveniat domum.

Qui tu scis eas adesse?

Quia oculis meis

vidi hic sororem esse eius.

Convenitne eam?

Convenit.

Ecquid fortis visast?

Omnia

vis optinere.

Vbi matrem esse aiebat soror?

Cubare in navi lippam atque oculis turgidis

nauclerus dixit, qui illas advexit, mihi.

is ad hos nauclerus hospitio devortitur.

Quid is? ecquid fortis?

Abi sis hinc, nam tu quidem

ad equas fuisti scitus admissarius,

qui consectare qua maris qua feminas.

hoc age nunc.

Istuc quod das consilium mihi,

te cum illa verba facere de ista re volo;

nam cum illa sane congruos sermo tibi.

Qui potius quam tute adeas, tuam rem tute agas?

dicas uxorem tibi necessum ducere;

cognatos persuadere, amicos cogere.

Itan tu censes?

Quid ego ní ita censeam?

Ibo igitur intro. tu hic ante aedis interim

speculare, ut, ubi illaec prodeat, me provoces.

Tu modo istuc cura quod agis.

Curatum id quidemst.

quin si voluntáte nolet, vi extrudam foras.

Istuc cave fáxis; quin potius per gratiam

bonam abeat abs te. atque illaec quae dixi dato,

aurum, ornamenta quae illi instruxisti ferat.

Cupio hercle.

Credo te facile impetrassere.

sed abi intro. noli stare.

Tibi sum oboediens. —

Numquid videtur demutare alio atque uti

dixi esse vobis dudum hunc moechum militem?

nunc ad me ut veniat usust Acroteleutium aut

ancillula eius aut Pleusicles. pro Iuppiter,

satine ut Commoditas usquequaque me adiuvat?

nam quos videre exoptabam me maxume,

una exeuntis video hínc e proxumo.

Séquimini, simul círcumspicite, né quis adsit árbiter.

Neminem pol video, nísi hunc quem volumus conventum.

Et ego vos.

Quid agis, noster architecte?

Egone architectus? vah.

Quid est?

Quia enim non sum dignus prae te, ut figam palum in parietem.

Heia vero.

Nimis facete nimisque facunde malast.

ut lepide deruncinavit militem.

At etiam parum.

Bono animo es: negotium omne iam succedit sub manus;

vos modo porro, ut occepistis, date operam adiutabilem.

nam ipse miles concubinam intro abiit oratum suam,

ab se ut abeat cum sorore et matre Athenas.

Eu, probe.

Quin etiam aurum atque ornamenta, quae ipse instruxit, mulieri

omnia dat dono, a se ut abeat: ita ego consilium dedi.

Facile istuc quidemst, si et illa volt et ille autem cupit.

Non tu scis, quom ex alto puteo sursum ad summum escenderis,

maxumum periclum inde esse ab summo ne rusum cadas?

nunc haec res apud súmmum puteum geritur: si praesenserit

miles, nihil ecferri poterit huius: nunc cum maxume

opust dolis: domi esse ad eam rem video silvai satis,

mulieres tres, quartus tute es, quintus ego, sextus senex;

quod apud nos fallaciarum sex situmst, certo scio

oppidum quodvis, si detur, posse expugnari dolis.

date modo operam.

Id nos ad te, si quid velles, venimus.

Lepide facitis. nunc hanc tibi ego ímpero provinciam.

Impetrabis, imperator, quod ego potero, quod voles.

Militem lepide, et facete et laute ludificarier

volo.

Voluptatem mecastor mi imperas.

Scin quem ad modum?

Nempe ut adsimulem me amore istius differri.

Tenes.

Quasique istius causa amoris ex hoc matrimonio

abierim, cupiens istius nuptiarum.

Omne ordine.

nisi modo unum hoc: hasce esse aedis dicas dotalis tuas,

hinc senem aps te abiisse, postquam feceris divortium:

ne ille mox vereatur intro íre in alienam domum.

Bene mones.

Sed ubi ille exierit intus, istinc te procul

ita volo adsimulare, prae illius forma quasi spernas tuam

quasique eiús opulentitatem reverearis, et simul

formam, amoenitatem illius, faciem, pulchritudinem

conlaudato. satin praeceptumst?

Teneo. satinest, si tibi

meum opus ita dabo expolitum, ut improbare non queas?

Sat habeo. nunc tibi vicissim quae imperabo ea discito.

quom extemplo hoc erit factum, ubi intro haec abierit, ibi tu ilico

facito uti venias ornatu húc ad nos nauclerico;

causeam habeas ferrugineam, et scutulam ob oculos laneam,

palliolum habeas ferrugineum (nam is colos thalassicust),

id conexum in umero laevo, exfafillato bracchio,

praecinctus aliqui: adsimulato quasi gubernator sies;

atque apud hunc senem omnia haec sunt, nam is piscatores habet.

Quid? ubi ero exornatus quin tu dicis quid facturus sim?

Huc venito et matris verbis Philocomasium arcessito,

ut, si itura sit Athenas, eat tecum ad portum cito,

atque ut iubeat ferri in navim si quid imponi velit.

nisi eat, te soluturum esse navim: ventum operam dare.

Satis placet pictura. perge.

Ille extemplo illam hortabitur

ut eat, ut properet, ne morae sit matri.

Multimodis sapis.

Ego illi dicam, ut me adiutorem, qui onus feram ad portum, roget.

ille iubebit me ire cum illa ad portum. ego adeo, ut tu scias,

prorsum Athenas protinus abibo tecum.

Atque ubi illo veneris,

triduom servire numquam te, quin liber sis, sinam.

Abi cito atque orna te.

Numquid aliud?

Haec ut memineris.

Abeo. —

Et vos abite hinc intro actutum; nam illum huc sat scio

iam exiturum esse intus.

Celebre apud nos imperium tuomst. —

Agite abscedite ergo. ecce autem commodum aperitur foris.

hilarus exit: impetravit. inhiat quod nusquam est miser.

Quod volui ut volui impetravi, per amicitiam et gratiam,

a Philocomasio.

Quid tam intus fuisse te dicam diu?

Numquam ego me tam sensi amari quam nunc ab illa muliere.

Quid iam?

Vt multa verba feci, ut lenta materies fuit.

verum postremo impetravi ut volui: donavi dedi

quae voluit, quae postulavit; te quoque ei dono dedi.

Etiam me? quo modo ego vivam sine te?

Age, animo bono es ,

eidem ego te illim liberabo. nam si possem ullo modo

impetrare ut abiret, ne te abduceret, operam dedi;

verum oppressit.

Deos sperabo teque. postremo tamen

etsi istuc mi acerbumst, quia ero te carendum est optimo,

saltem id volup est, quom ex virtute formae évenit tibi

mea opera super hac vicina, quam ego nunc concilio tibi.

Quid opust verbis? libertatem tibi ego et divitias dabo,

si impetras.

Reddam impetratum.

At gestio.

At modice decet:

moderare animo, ne sis cupidus. séd eccam ipsam, egreditur foras.

Era, éccum praesto mílitem.

Vbi est?

Ad laevam.

Video.

Aspicito limis oculis , ne ille nos se sentiat videre.

Video. edepol nunc nos tempus est malas peioris fieri.

Tuomst principium.

Obsecro, tute ipsum convenisti?

ne parce vocem, ut audiat.

Cum ipso pol sum locuta,

placide, ipsi dum libitum est mihi, otiose, meo arbitratu ut volui .

Audin quae loquitur?

Audio. quam laeta est, quia ted adiit.

O, fortunata mulier es.

Vt amari videor.

dignus es Dignu's .

Permirum ecastor praedicas, te adiisse atque exorasse;

per epistulam aut per nuntium, quasi regem, adiri eum aiunt.

Namque edepol vix fuit cópia adeundi atque impetrandi.

Vt tu inclitus es inclitu's apud múlieres.

Patiar, quando ita Venus volt.

Veneri pol habeo gratiam, eandémque et oro et quaeso,

ut eius mihi sit copia quem amo quemque expetesso

benignusque erga me ut siet, quod cupiam ne gravetur.

Spero ita futurum, quamquam illum multae sibi expetessunt:

ille illas spernit segregat ab se omnis, extra te unam.

Ergo iste metus me macerat, quod ille fastidiosust,

ne óculi eius sententiam mutent, ubi viderit me,

atque eius elegantia meam extémplo speciem spernat.

Non faciet, bonum animum habe. †

Vt ipsa se contemnit.

Metuo, ne praedicatio tua nunc meam formam exsuperet.

Istuc curavi, ut opínione illius pulchrior sis.

Si pol me nolet ducere uxórem, genua amplectar

atque obsecrabo; alio modo, si non quibo impetrare,

consciscam letum: vivere sine illó scio me non posse.

Prohibendam mortem mulieri videó. adibon?

Minime;

nam tu te vilem feceris, si te ultro largiere:

sine ultro veniat; quaeritet, desideret, exspectet

sine: perdere istam gloriam vis, quám habes? cave sis faxis.

nam nulli mortali scio obtigisse hoc, nisi duobus,

tibi et Phaoni Lesbio, tam mulier sé ut amaret.

Eo íntro, aut tu illum huc evoca foras, mea Milphidippa.

Immo opperiamur, dum exeat aliquis.

Durare nequeo,

quin eam intro.

Occlusae sunt foris.

Exfringam.

Sana non es.

Si amavit umquam aut si parem sapientiam habet ac formam,

per amorem si quid fecero, clementi ánimo ignoscet.

Vt, quaeso, amore perditast tuo misera.

Mutuom fit.

Tace, ne aúdiat.

Quid astitisti obstupida? cur non pultas?

Quia non est intus quem ego volo.

Qui scis?

Scio pol ego, olfacio;

nam odore nasum sentiat, si intus sit.

Hariolatur.

Quia mé amat, propterea Venus fecit eam ut divinaret.

Nescio ubi hic prope adest quem expeto videre: olet profecto.

Naso pol iam haec quidem plús videt quam óculis.

Caeca amore est.

Tene me óbsecro.

Quor?

Ne cadam.

Quid ita?

Quia stare nequeo,

ita animus per oculos meos meus defit.

Militem pol

tu aspexisti.

Ita.

Non video. ubi est?

Videres pol, si amares.

Non edepol tu illum magis amas, quam ego amem, si per te liceat.

Omnes profecto mulieres te amant, ut quaeque aspexit.

Nescio, tu ex me hoc audiveris an non: nepos sum Veneris.

Mea Milphidippa, adi obsecro et congredere.

Vt me veretur.

Illa ad nos pergit.

Vos volo.

Et nos te.

Vt iussisti,

eram meam eduxi foras.

Video.

Iube ergo adire.

Induxi in animum, ne oderim item ut alias, quando orasti.

Verbum edepol facere non potis, si accesserit prope ad te.

dum te obtuetur, interim linguam oculi praeciderunt.

Levandum morbum mulieri video.

Vt tremit atque extimuit,

postquam te aspexit.

Víri quoque armáti idem istuc faciunt,

ne tu mirere eius mulierem. sed quid illa volt me facere?

Ad se ut eas: tecum vivere volt atque aetatem exigere.

Egon ád illam eam, quae nupta sit? vir eius me deprehendat.

Quin tua causa exegit virum ab sé.

Qui id facere potuit?

Quia aedís dotalis huius sunt.

Itane?

Ita pol.

Iube domum ire.

iam ego illi ero.

Vide né sies in exspectatione,

ne illam animi excrucies.

Non ero profecto. abite.

Abimus. —

Sed quid ego video?

Quid vides?

Nescio quis eccum incedit

ornatu quidem thalassico.

It ad nos, volt te profecto.

nauclerus hic quidem est.

Videlicet accersit hanc iam.

Credo.

Alium alio pacto propter amorem ni sciam

fecisse multa nequiter, verear magis

me amoris causa hóc ornatu incedere.

verum quom multos multa admisse acceperim

inhonesta propter amorem atque aliena a bonis:

mitto iam, ut occídi Achilles civis passus est —

sed eccúm Palaestrionem, stat cum milite:

oratio alio mihi demutandast mea.

mulier profecto natast ex ipsa Mora;

nam quaevis alia quae morast aeque, mora

minor ea videtur quam quae propter mulieremst.

hoc adeo fieri credo consuetudine.

nam ego hanc accerso Philocomasium. sed fores

pultabo. heus, ecquis hic est?

Adulescens, quid est?

quid vis? quid pultas?

Philocomasium quaerito.

a matre illius venio. si iturast, eat.

omnis moratur: navim cupimus solvere.

Iam dudum res paratast. i, Palaestrio,

aurum, ornamenta, vestem, pretiosa omnia

duc adiutores tecum ad navim qui ferant.

omnia conposita sunt quae donavi: auferat.

Eó. —

Quaeso hercle propera.

Non morabitur.

quid istuc, quaeso? quid oculo factumst tuo?

Habeo equidem hercle oculum.

At laevom dico.

Eloquar.

maris causa hercle hoc ego oculo utor minus,

nam si abstinuissem amare, tamquam hoc uterer.

sed nimis morantur me diu.

Eccos exeunt.

Quid modi flendó quaeso hodie fácies?

Quid ego ní fleam?

ubi pulcherrume egi aetatem, ábeo.

Em hominem tibi,

qui a matre et sorore venit.

Video.

Audin, Palaestrio?

Quid vis?

Quin tu iubes ecferri ómnia quae isti dedi?

Philocomasium, salve.

Et tu salve.

Materque et soror

tibi salutem me iusserunt dicere.

Salvae sient.

Orant te, ut eas, ventus operam dum dat, ut velum explicent;

nam matri oculi si valerent, mecum venissent simul.

Ibo; quamquam invita facio, impietas sit nisi eam.

Sapis.

Si non mecum aetatem egisset, hodie stulta viveret.

Istuc crucior, a viro me tali abalienarier,

nam tu quemvis potis es facere ut afluat facetiis;

et quia tecum eram, propterea ánimo eram ferocior:

eam nobilitatem amittendam video.

Ne fle.

Non queo,

quom te video.

Habe bonum animum.

Scio ego quid doleat mihi.

Nam nil miror, si libenter, Philocomasium, híc eras,

si forma huius, mores, virtus, animum attinuere hic tuom,

quóm ego servos quando aspicio hunc, lacrumo quia diiungimur.

Obsecro licet complecti prius quam proficisco?

Licet.

O mi ócule, o mi ánime.

Obsecro, tene mulierem,

ne adfligatur.

Quid istuc quaesost?

Quia abs te abit, animo male

factum est huic repente miserae.

Curre intro atque ecferto aquam.

Nihil aquam moror, quiescat malo. ne interveneris,

quaeso, dum resipiscit.

Capita inter se nimis nexa hisce habent.

non placet. labra ab labellis aufer, nauta, cave malo.

Temptabam spiraret an non.

Aurem admotam oportuit.

Si magis vís, eam omittam.

Nolo, retine.

At ultro misero.

Exite atque ecferte huc intus omnia quae isti dedi.

Etiam nunc saluto te, Lar familiaris, prius quam eo.

conservi conservaeque omnis, bene valete et vivite,

bene quaeso inter vos dicatis mi med absenti tamen.

Age, Palaestrio, bono animo es.

Eheu, nequeo quin fleam,

quom abs te abeám.

Fer aequo ánimo.

Scio ego quid doleat mihi.

Sed quid hoc? quae res? quid video? lux, salve

Iam resipisti?

Obsecro, quem amplexa sum

hominem? perii. sumne ego apud me?

Ne time, voluptas mea.

Quid istuc est negoti?

Animus hanc modo hic reliquerat.

† metuoque ut timeo, ne hoc tandem propalam fiat nimis.

Quid id est?

Nos secundum ferri nunc per urbem haec omnia,

ne quis tibi hoc vítio vortat.

Mea, non illorum dedi:

parvi ego illos fácio. agite, íte cum dis benevolentibus.

Tua ego hoc causa dico.

Credo.

Iam vale.

Et tu bene vale.

Ite cito, iam ego adsequar vos: cúm ero pauca volo loqui. —

quamquam alios fideliores semper habuisti tibi

quam me, tamen tibi habeo magnam gratiam rerum omnium;

et, si íta sententia esset, tibi servire malui

multo, quám alii libertus esse.

Habe bonum animum.

Eheu, quom venit mi in mentem, ut mores mutandi sient,

muliebris mores discendi, obliscendi stratiotici.

Fac sis frugi.

Iam non possum, amisi omnem lubidinem.

I, sequere illos, ne morere.

Bene vale.

Et tu bene vale.

Quaeso memineris, si forte liber fieri occeperim

(mittam nuntium ad te), ne me deseras.

Non est meum.

Cogitato identidem, tibi quam fidelis fuerim.

si id facies, tum demum scibis, tibi qui bonus sit, qui malus.

Scio et perspexi saepe.

Verum cum antehac, hodie maxume

scies: immo hodie me tuom factum faxo post dices magis.

Vix reprimor quin te manere iubeam.

Cave istuc feceris:

dicent te mendacem nec verum esse, fide nulla esse te,

dicent servorum praeter me esse hic fidelem neminem.

nam si honeste censeam te facere posse, suadeam;

verum non potest. cave fáxis.

Abi iam.

Patiar quidquid est.

Bene vale igitur.

Ire meliust strenue. —

Etiam nunc vale.

ante hoc factum hunc sum arbitratus semper servom pessumum:

eum fidelem mi esse invenio. cum egomet mecum cogito,

stulte feci qui hunc amisi. íbo hinc intro nunciam

ad amores meos. sed, sensi, hinc sonitum fecerunt foris.

Ne me moneatis, memini ego officium meum,

ego † nam conveniam illum, ubi ubi est gentium;

investigabo, óperae non parcam meae.

Me quaerit illic. ibo huic puero obviam.

Ehem, te quaero. salve, vir lepidissime,

cumulate commoditate, praeter ceteros

duo dí quem curant.

Qui duo?

Mars et Venus.

Facetum puerum.

Intro te ut eas obsecrat,

te volt, te quaerit, teque exspectans expetit.

amanti fer opem. quid stas? quin intro is?

Eo. —

Ipsus illic sese iam impedivit in plagas;

paratae insidiae sunt: in statu stat senex,

ut adoriatur moechum, qui formast ferox,

qui omnis se amare credit, quaeque aspexerit

mulier: eum oderunt qua viri qua mulieres.

nunc in tumultum ibo: intus clamorem audio. —

Dúcite istum; sí non sequitur, rápite sublimén foras,

facite inter terram atque caelum ut sit situs , discindite.

Obsecro hercle, Periplectomene, te.

Nequiquam hercle obsecras.

vide ut istic tibi sit acutus, Cario, culter probe.

Quin iamdudum gestit moecho hóc abdomen adimere,

ut ea iam quasi puero in collo pendeant crepundia.

Perii.

Haud etiam, numero hoc dicis.

Iamne in hominem ínvolo?

Immo etiam prius vérberetur fustibus.

Multum quidem.



Cur es ausus subigitare álienam uxorem, impudens?

Ita me di ament, ultro ventumst ad me.

Mentitur, feri.

Mane, dum narro.

Quid cessatis?

Non licet mihi dicere?

Dic.

Oratus sum, ad eam ut irem.

Quor ire ausus es ausu's ? em tibi.

Oiei, satis sum verberatus. obsecro.

Quam mox seco?

Vbi lubet: dispennite hominem divorsum et distendite.

Obsecro hercle te, ut mea verba aúdias prius quam secat.

Loquere.

Non volui nec factum est: viduam hercle esse censui,

itaque ancilla, conciliatrix quaé erat, dicebat mihi.

Iura te non nociturum esse hómini de hac re nemini,

quod tu hódie hic verberatus es verberatu's aut quod verberabere,

si te salvom hinc amittemus Venerium nepotulum.

Iuro per Iovem et Mavortem, me nociturum nemini,

quod ego hic hodie vapularim, iureque id factum arbitror;

et si intestatus non abeo hinc, bene agitur pro noxia.

Quid si id non faxis?

Vt vivam semper intestabilis.

Verberetur etiam, postibi amittendum censeo.

Di tibi bene faciant semper, quom advocatus mihi venis.

Ergo des minam auri nobis.

Quam ob rem?

Salvis testibus

ut te hódie hinc amittamus Venerium nepotulum;

aliter hinc non ibis, ne sis frustra.

Dabitur.

Magis sapis.

de tunica et chlamyde et machaera ne quid speres, non feres.

Verberon etiam, an iam mittis?

Mitis sum equidem fustibus.

opsecro vos.

Solvite istunc.

Gratiam habeo tibi.

Si posthac prehendero ego te híc, carebis testibus.

Causam haud dico.

Eamus intro, Cario. —

Servos meos

eccos video. Philocomasium iam profecta est? dic mihi.

Iam dudum.

Ei mihi.

Magis dícas, si scias quod ego scio.

nam ille qui lánam ob oculum habebat laevom , nauta non erat.

Quis erat igitur?

Philocomasio amator.

Qui tu scis?

Scio.

nam postquam porta exierunt, nil cessarunt ilico

osculari atque amplexari inter se.

Vae misero mihi,

verba mihi data esse video. scelus viri Palaestrio,

is me in hanc inlexit fraudem. iure factum iudico;

si sic aliis moechis fiat, minus hic moechorum siet,

magis metuant, minus has res studeant. eamus ad me. plaudite.