Heús, adulescens.

Quís properantem mé reprehendit pállio?

Familiaris.

Fateor, nam odio es nimium familiariter.

Réspice vero, Thésprio.

Oh,

Epidicumne ego conspicor?

Satis recte oculis uteris.

Salve.

Di dent quae velis.

veníre salvom gaudeo.

Quid ceterum?

Quod eo adsolet:

cena tibi dabitur.

Spondeo.

Quid?

Me accepturum, si dabis.

Quid tú agis? ut vales? exemplum adesse intellego. euge,

córpulentior videre atque habitior.

Huic gratia.

Quám quidem te iam diu

perdidisse oportuit.

Mínus iam furtificus sum quam antehac.

Quid ita?

Rapio propalam.

Di immortales te infelicent, ut tu es gradibus grandibus.

nam út apud portum te conspexi, curriculo occepi sequi:

vix adipiscendi potestas modo fuit.

Scurra es.

Scio

te esse equidem hominem militarem.

Audacter quam vis dicito.

quid ais? perpetuen valuisti?

Varie.

Qui varie valent,

capreáginum hominum nón placet mihi néque pantherinúm genus.

Quid tíbi vis dicam nisi quod est? ut illaé res? responde.

Probe.

Quid erílis noster filius?

Valet púgilice atque athletice.

Voluptábilem mihi nuntium tuo advéntu adportas, Thesprio.

sed ubíst is?

Advenit simul.

Vbi is ergo est? nisi si in vidulo

aut si in mellina attulisti.

Di te perdant.

Te volo—

percóntari: operam da, ópera reddetúr tibi.

Ius dícis.

Me decet.

Iam tu autem nobis praeturam geris?

Quem díces digniorem esse hominem hódie Athenis alterum?

At únum a praetura tua,

Epídice, abest.

Quidnam?

Scies:

lictores duo, duo ulmei

fasces virgarum.

Vae tibi.

sed quíd ais?

Quid rogas?

Vbi árma sunt Stratíppocli?

Pól illa ad hostis transfugerunt.

Armane?

Atque equidem cito.

Sérione dicis tu?

Sério, inquam: hostes habent.

Édepol facinus improbum.

At iam ante alii fecerunt idem.

erit illi illa res honori.

Qui?

Quia ante aliis fuit.

Mulciber, credo, arma fecit quaé habuit Stratippocles:

travolaverunt ad hostis.

Tum ille prognatus Theti

sine perdat: alia apportabunt éi Nerei filiae.

id módo videndum est, ut materies suppetat scutariis,

si in singulis stipendiis is ad hostis exuvias dabit.

Supersede istis rebus iam.

Tu ipse, ubi lubet, finem face.

Desiste percontarier.

Loquere ipse: ubist Stratippocles?

Est causa qua causa simul mecum ire veritust.

Quidnam id est?

Patrem videre se nevolt etiam nunc.

Quapropter?

Scies.

quia forma lepida et liberali captivam adulescentulam

dé praeda mercatust.

Quid ego ex te audio?

Hoc quod fabulor.

Cúr eam emit?

Animi causa.

Quót illic homo animos habet?

nam cérto, prius quam hinc ád legionem abiít domo,

ipsús mandavit mi, áb lenone ut fídicina,

quam amábat, emeretúr sibi. id ei ímpetratum réddidi.

Vtcúmque in alto ventust, Epidice, exim velum vortitur.

Vaé misero mihí, male perdidit me.

Quíd istuc? quidnam est?

Quid istanc quam emit, quanti eam emit?

Vili.

Haud istuc te rogo.

Quid ígitur?

Quot minis?

Tot: quadraginta minis.

íd adeo argentum ab danista apud Thébas sumpsit faenore,

in dies minasque argenti singulas nummis.

Papae.

Ét is danista advenit una cúm eo, qui argentum petit.

Di immortales, ut ego interii basilice.

Quid iam? aut quid est,

Epídice?

Perdidit me.

Quís?

Ille qui arma pérdidit.

Nam quíd ita?

Quia cottidie ipse ad me ab legione epistulas

mittebat—sed taceam optumum est,

plus scire satiust quam loqui servom hominem. ea sapientia est.

Néscio edepol quid tu timidus es, trepidas, Epidice, ita voltum tuom†

videór videre commeruisse hic me absente in te aliquid mali.

Potin út molestus ne sies?

Abeo.

Asta, abire hinc non sinam.

Quíd nunc me retinés?

Amatne ístam quam emit de praeda?

Rogas?

deperit.

Detegetur corium de tergo meo. †

Plusque amat quam te umquam amavit.

Iuppiter te perduit.

Mítte nunciam, nam ílle me vetuit domum

venire, ad Chaeribulum iussit huc in proxumum;

íbi manere iussit, eo venturust ipsus.

Quid ita?

Dicam:

quía patrem prius convenire se non volt neque conspicari,

quám id argentum, quod debetur pro illa, denumeraverit.

Eú edepol res turbulentas.

Mitte me ut eam nunciam.

Haécine ubi scibit senex,

púppis pereunda est probe.

Quíd istuc ad me attinet,

quó tu intereas modo?

Quía perire solus nolo, te cupio perire mecum,

benevolens cum benevolente.

Abi ín malam rem maxumam a me

cum ístac condicione.

I sane, siquidem festinas magis.

Numquam hominem quemquam conveni, unde abierim lubentius.—

Illic hinc abiit. solus nunc es. quo in loco haec res sit vides,

Epidice: nisi quid tibi in tete auxili est, absumptus es.

tantae in te impendent ruinae: nisi suffulcis firmiter,

non potes subsistere, itaque in te inruont montes mali.

néque ego nunc quó modo

me éxpeditum ex impedito faciam, consilium placet.

égo miser pérpuli

meís dolis senem, ut censeret suam sese emere filiam:

ís suo fílio

fídicinam emit, quam ipse amat, quam ábiens mandavit mihi.

sí sibi nunc álteram

áb legione adduxit animi causa, corium perdidi.

nam úbi senex sénserit

síbi data esse verba, virgis dorsum despoliet meum.

át enim tu praecave.

át enim—bat enim, nihil est istuc. plane hoc corruptumst caput.

néquam homo es, Epidice.

quí lubidost male loqui?

quía tu tete deseris.

quíd faciam? mén rogas?

tu quidem antehac aliis solebas dare consilia mutua.

aliquid aliqua reperiundumst. sed ego cesso ire obviam

adulescenti, ut quid negoti sit sciam. atque ipse illic est.

tristis est. cum Chaeribulo incedit aequali suo.

huc concedam, orationem unde horum placide persequar.

Rem tibi sum elocutus omnem, Chaeribule, atque admodum

meorum maerorum atque amorum summam edictavi tibi.

Praeter aetatem et virtutem stultus es, Stratippocles.

idne pudet te, quia captivam genere prognatam bono

de praeda es mercatus? quis erit, vitio qui id vortat tibi?

Qui invident omnes inimicos mi illoc facto repperi;

at pudicitiae eius numquam nec vim nec vitium attuli.

Iam istoc probior es meo quidem animo, cúm in amore temperes.

Nihil agit qui diffidentem verbis solatur suis;

is est amicus, qui in re dubia re iuvat, ubi rest opus.

Quid tibi me vis facere?

Argenti dare quadraginta minas,

quod danistae detur, unde ego illud sumpsi faenore.

Si hercle haberem

Nam quid te igitur retulit

beneficum esse oratione, si ad rem auxilium emortuom est?

Quin edepol egomet clamore differor, difflagitor.

Malim istius modi mihi amicos furno mersos quam foro.

sed operam Epidici nunc me emere pretio pretioso velim.

quem quidem égo hominem irrigatum plagis pistori dabo,

nisi hodie prius comparassit mihi quadraginta minas,

quam argenti fuero elocutus ei postremam syllabam.

Salva res est: bene promittit, spero servabit fidem.

sine meo sumptu paratae iam sunt scapulis symbolae.

aggrediar hominem. advenientem péregre erum suom Stratippoclem

impertit salute servos Epidicus.

Vbi is est?

Adest.

salvom huc advenisse—

Tam tibi istuc credo quam mihi.

Benene usque valuisti?

A morbo valui, ab animo aeger fui.

Quod ad me attinuit, ego curavi: quod mandavisti mihi

impetratum est, empta ancilla, quod tute ad me litteras

missiculabas.

Perdidisti omnem operam.

Nam qui perdidi?

Quia meo neque cara est cordi neque placet.

Quid retulit

mihi tanto opere te mandare et mittere ad me epistulas?

Illam amabam olím, nunc iam alia cura impendet pectori.

Hercle miserum est ingratum esse hómini id quod facias bene.

ego quod bene feci male feci, quia amor mutavit locum.

Desipiebam mentis, cum illa scripta mittebam tibi.

Men piacularem oportet fieri ob stultitiam tuam,

ut meum tergum tuae stultitiae subdas succidaneum?

Quid istic? verba facimus. huic homini ópust quadraginta minis

celeriter calidis, danistae quas resolvat, et cito.

Dic modo unde auferre me vis. a quo trápezita peto?

Vnde libet. nam ni ante solem occasum elo

meam domum ne inbitas: tu te in pistrinum

Facile tu istuc sine periclo et cura, corde libero

fabulare; novi ego nostros: mihi dolet cum ego vapulo.

Quid tu nunc? patierin ut ego me interimam?

Ne feceris.

ego istuc accedam periclum potius atque audaciam.

Nunc places, nunc ego te laudo.

Patiar ego istuc quod lubet.

Quid illa fiet fidicina igitur?

Aliqua res reperibitur,

aliqua ope exsólvar, extricabor aliqua.

Plenus consili es.

novi ego te.

Est Euboicus miles locuples, multo auro potens,

qui úbi tibi istam emptam esse scibit atque hanc adductam alteram,

continuo te orabit ultro ut illam tramittas sibi.

sed ubi illa est quam tu adduxisti tecum?

Iam faxo hic erit.

Quid hic nunc agimus?

Eamus intro huc ad te, ut hunc hodie diem

luculentum habeamus.—

Ite intro, ego de re argentaria

iam senatum convocabo in corde consiliarium,

quoi potissimum indicatur bellum unde argentum auferam.

Epidice, vide quid agas, ita res subito haec obiectast tibi;

non enim núnc tibi dormitandi neque cunctandi copia est:

adeundumst. senem oppugnare certumst consilium mihi.

i ábi intro atque ádulescenti dic iam nostro erili filio,

ne hinc foras ámbulet neve usquam óbviam veniat seni.—

Plérique homines, quós cum nil refért pudet,

úbi pudendum est íbi eos deserit pudor,

quom úsus est ut pudeat.

ís adeo tu és. quid est quód pudendúm siet,

génere natám bono paúperem domum

dúcere te uxorem?

praesértim eam, qua ex tibi cómmemores hanc quaé domist

fíliam prognatam.

Révereor filium.

At pól ego te crédidi

úxorem, quam tu éxtulistí, pudore éxsequi,

cúius quotiéns sepulcrúm vides, sácruficas

ílico Orco hóstiis, néque adeo iniúria,

quiá licitumst eam tíbi vivendo vincere.

Oh,

Hércules égo fui, dum ílla mecúm fuit;

neque séxta aerumna acérbior Herculí, quam illa mihi obiéctast.

Pulcra édepol dos pecuniast.

Quae quidem pol non maritast.

St, tacéte, habete animúm bonum.

liquido éxeo foras auspício, aví sinistra;

acútum cultrum habeó, senis qui exénterem marsúppium.

sed eccum ípsum ante aedis conspicor Apoecide†

qualis volo vetulos duo.

iam ego mé convortam in hirúdinem atque eorum éxsugebo sánguinem,

senáti qui columén cluent.



{(&7Ap&.)} cóntinuo ut maritus fiat.

Laudo consilium tuom.

nam égo illum audivi in amorem haerere apud néscio quam fidicinam,

íd ego excrucior.

Di hercle omnis me ádiuvant augent amant:

ipsi hí quidem mihi dant viam, quo pacto ab se argentum auferam.

age núnciam orna te, Epidice, et palliolum in collum conice

itaque ádsimulato quasi per urbem totam hominem quaesiveris.

áge, si quid agis. di immortales, utinam conveniam domi

Periphanem, per omnem urbém quem sum defessus quaerere:

per medicinas, per tonstrinas, in gymnasio atque in foro,

per myropolia et lanienas circumque argentarias.

rogitando sum raucus factus, paene in cursu concidi.

Epidice.

Epidicum quis est qui revocat?

Ego sum, Periphanes.

Et ego Apoecides sum.

Et ego quidem sum Epidicus. sed, ere, optuma

vos video opportunitate ambo advenire.

Quid rei est?

Mane dum , sine respirem quaeso.

Immo adquiesce.

Animo malest.

Recipe anhelitum.

Clementer, requiesce.

Animum advortite.

a legione omnes remissi sunt domum Thebis.

Quis hoc

dicit factum?

Ego ita factum esse dico.

Scin tu istuc?

Scio.

Qui tu scis?

Quia ego ire vidi milites plenis viis;

arma referunt et iumenta ducunt.

Nimis factum bene.

Tum captivorum quid ducunt secum! pueros, virgines,

binos, ternos, alius quinque; fit concursus per vias,

filios suos quisque visunt.

Hercle rem gestam bene.

Tum meretricum numerus tantus, quantum in urbe omni fuit,

obviam ornatae occurrebant suis quaeque amatoribus,

eos captabant. id adeo qui maxime animum advorterim?

pleraeque eae sub vestimentis secum habebant retia.

quom ad portam venio, átque ego illam ílli video praestolarier

et cum ea tibicinae ibant quattuor.

Quicum, Epidice?

Cum illa quam tuos gnatus annos multos deamat, deperit,

ubi fidemque remque seque teque properat perdere;

ea praestolabatur illum apud pórtam.

Viden veneficam?

Sed vestita, aurata, ornata ut lepide, ut concinne, ut nove.

Quid erat induta? an regillam induculam an mendiculam?

Inpluviatam, ut istaec faciunt vestimentis nomina.

Vtin inpluvium induta fuerit?

Quid istuc tam mirabile est?

quasi non fundis exornatae multae incedant per vias.

at tributus quom imperatus est, negant pendi potis:

illis quibus tributus maior penditur, pendi potest.

quid istae, quae vesti quotannis nomina inveniunt nova?

tunicam rallam, tunicam spissam, linteolum caesicium,

indusiatam, patagiatam, caltulam aut crocotulam,

subparum aut subnimium, ricam, basilicum aut exoticum,

cumatile aut plumatile, carinum aut cerinum—gerrae maxumae.

cani quoque etiam ademptumst nomen.

Qui?

Vocant Laconicum.

haec vocabula auctiones subigunt ut faciant viros.

Quin tu ut occepisti loquere?

Occepere aliae mulieres

duae post me sic fabulari inter sese—égo abscessi sciens

paulum ab illis, dissimulabam earum operam sermoni dare;

nec satis exaudibam, nec sermonis fallebar tamen,

quae loquerentur.

Id lubidost scire.

Ibi illarum altera

dixit illi quicum ipsa ibat—(

Quid?

Tace ergo, ut audias)

postquam illam sunt conspicatae, quam tuos gnatus deperit:

“quam facile et quam fortunate évenit illi, obsecro,

mulieri, quam liberare volt amator.” quisnam is est?

inquit altera illi. ibi illa nominat Stratippoclem

Periphanai filium.

Perii hercle. quid ego ex te audio?

Hoc quod actum est. egomet postquam id illas audivi loqui,

coepi rursum vorsum ad illas pauxillatim accedere,

quasi retruderet hominum me vis invitum.

Intellego.

Ibi illa interrogavit illam: qui scis? quis id dixit tibi?

“quin hodie adlatae tabellae sunt ad eam a Stratippocle,

eum argentum sumpsisse apud Thébas ab danista faenore,

id paratum et sese ob eam rem id ferre.”

Certo ego occidi.

Haec sic aibat: sic audivisse ex eapse atque epistula.

Quid ego nunc faciam? consilium a te expetesso, Apoecides.

Reperiamus aliquid calidi conducibilis consili.

nam ille quidem aut iam hic aderit, credo hercle, aut iam adest.

Si aequom siet

me plus sapere quam vos, dederim vobis consilium catum,

quod laudetis, ut ego opino, uterque,

Ergo ubi id est, Epidice?

Atque ad eam rem conducibile.

Quid istuc dubitas dicere?

Vos priores esse oportet, nos posterius dicere,

qui plus sapitis.

Eia vero, age díc.

At deridebitis.

Non edepol faciemus.

Immo, si placebit, utitor,

consilium si non placebit, reperitote rectius.

mihi istic nec seritur nec metitur, nisi ea quae tu vis volo.

Gratiam habeo; fac participes nos tuae sapientiae.

Continuo arbitretur uxor tuo gnato atque ut fidicinam

illam quam is volt liberare, quae illum corrumpit tibi,

ulciscare atque ita curetur, usque ad mortem ut serviat.

Fieri oportet.

Facere cupio quidvis, dum id fiat modo.

Em,

nunc occasiost faciundi, prius quam in urbem advenerit,

sicut cras hic aderit, hodie non venit.

Qui scis?

Scio.

quia mihi alius dixit qui illinc venit, mane hic adfore.

Quin tu eloquere, quid faciemus?

Sic faciundum censeo

quasi tu cupias liberare fidicinam animi gratia

quasique ames vehementer tu illam.

Quam ad rem istuc refert?

Rogas?

ut enim praestines argento, prius quam veniat filius,

atque ut eam te in libertatem dicas emere,

Intellego.

Vbi erit empta, ut aliquo ex urbe amoveas; nisi quid est tua

secus sententia.

Immo docte.

Quid tua autem, Apoecides?

Quid ego iam nisi te commentum nimis astute intellego?

Iam simul igitur amota ei erit omnis consultatio

nuptiarum, ne gravetur quod velis.

Vive sapis,

et placet.

Tum tu igitur calide quidquid acturu's acturus es age.

Rem hercle loquere.

Et repperi, haec te qui abscedat suspicio.

Sine me scire.

Scibis, audi.

Sapit hic pleno pectore.

Opus est homine qui illo argentum deferat pro fidicina;

nam te nolo neque opus factost.

Quid iam?

Ne te censeat

fili causa facere,

Docte.

Quo illum ab illa prohibeas:

ne qua ob eam suspicionem difficultas evenat.

Quém hominem inveniemus ad eam rem utilem?

Hic erit optimus,

hic poterit cavere recte, iura qui et leges tenet.

Epidico habeas gratiam.

Sed ego istuc faciam sedulo:

ego illum conveniam atque adducam hunc ad eum quoiast fidicina,

atque argentum ego cum hoc feram.

Quanti émi potest minimo?

Illane?

ad quadraginta fortasse eam posse emi minimo minis.

verum si plus dederis, referam, nihil in ea re captiost.

atque id non decem occupatum tibi erit argentum dies.

Quidum?

Quia enim mulierem alius illam adulescens deperit,

auro opulentus, magnus miles Rhodius, raptor hostium,

gloriosus: is emet illam de te et dabit aurum lubens.

face modo, est lucrum hic tibi amplum.

Deos quidem oro.

Impetras.

Quin tu is intro atque huic argentum promis? ego visam ad forum.

Epidice, eo veni.

Ne abitas prius quam ego ad te venero.

Vsque opperiar.—

Sequere tu intro.—

I, numera, nil ego te moror.

nullum esse opinor ego agrum in agro Attico

aeque feracem quám hic est noster Periphanes:

quin ex occluso atque obsignato armario

decutio argenti tantum quantum mihi lubet.

quod pol ego metuo si senex resciverit,

ne ulmos parasitos faciat, quae usque attondeant.

sed me una turbat res ratioque, Apoecidi

quam ostendam fidicinam aliquam conducticiam.

atque id quoque habeo: mane me iussit senex

conducere aliquam fidicinam sibi huc domum,

quae , dum rem dinam faceret, cantaret sibi;

ea conducetur atque ei praemonstrabitur

quo pacto fiat subdola adversus senem.

ibo intro, argentum accipiam ab damnoso sene.—

Expectando éxedor míser atque exénteror,

quó modo mi Épidici blánda dicta évenant.

nímis diu máceror: sítne quid nécne sit,

scíre cupió.

Per illám tibi cópiam

copíam parare aliám licet: scivi équidem in principio ilico

nullám tibi esse ín illo copiam.

Interii hércle ego.

Ábsurde facis qui ángas te animi; si hércle ego illum semel préndero,

númquam inridére nos íllum inultúm sinam servom hominem.

Quíd illum facere vís, qui, tibi quoi dívitiae domi máxumae sunt,

is númmum nullum habés neque sodáli tuo in te cópiast.

Si hercle hábeam, polliceár lubens, verum áliquid aliqua aliquó modo

alicúnde ab alíqui aliqua tíbi spes est fore méliorem fortúnam.

Vaé tibi, muricide homo.

Qui tibi lubet mihi male loqui?

Quippe tú mi aliquíd aliquo modo alicunde ab aliquibus blatis

quod nusquamst neque ego id inmitto in aures meas

nec míhi plus adiuménti †ades, quam ille quí numquam etiam nátust.

Fecísti iam officium tuom, me meum nunc facere oportet.

per hanc cúram quieto tibi licet esse—hoc quidem iam periit:

ne quid tibi hinc in spem referas, oppido hoc pollinctum est;

crede modo mihi: sic ego ago, sic egerunt nostri.

pro di immortales, mihi hunc diem dedistis luculentum,

ut facilem atque impetrabilem! sed ego hinc migrare cesso,

ut importem in coloniam hunc meo auspicio commeatum?

mihi cesso, cum sto. sed quid hoc? ante aedis duo sodales,

erum et Chaéribulum, conspicor. quid hic ágitis? accipe hoc sis.

Quantum hic inest?

Quantum sat est, et plus satis: superfit.

decem minis plus attuli quam tu danistae debes.

dum tibi ego placeam atque obsequar, meum térgum flocci facio.

Nam quid ita?

Quia ego tuom patrem faciam parenticidam.

Quid istúc est verbi?

Nil moror vetera et volgata verba;

peratum ductarent: ego follitum ductitabo.

nam leno omne argentum abstulit pro fidicina (ego resolvi,

manibus his denúmeravi) pater suam natam quam esse credit;

nunc iterum ut fallatur pater tibique auxilium apparetur

inveni: nam ita suasi seni atque hanc habui orationem



ut cum rediisses ne tibi eius copia esset.

Euge.



{(&7Ep&.)} ea iam domist pro filia.

Iam teneo.

Nunc cautorem

dedit mihi ad hanc rem Apoecidem, is ápud forum manet me,

quasique amaret caveat.

Haud male.

Iam ípse cautor captust.

ipse in meo cóllo tuos pater cruminam collocavit;

is adornat, adveniens domi extemplo ut maritus fias.

Vno persuadebit modo, si illam, quae adducta est mecum,

mi adempsit Orcus.

Nunc ego hanc astutiam institui.

deveniam ad lenonem domum egomet solus, eum ego docebo,

si quid ad eum adveniam, ut sibi essé datum argentum dicat

pro fidicina, argenti minas se habere quinquaginta

(quippe ego qui nudiustertius meis manibus denumeravi

pro illa tua amica, quam pater suam filiam esse retur):

ibi leno sceleratum caput suom imprudens alligabit,

quasi pro illa argentum acceperit, quae tecum adducta nunc est.

Vorsutior es quam rota figularis.

Iam ego parabo

aliquam dolosam fidicinam, nummo conducta quae sit,

quae se emptam simulet, quae senes duo dócte ludificetur.

eam ducet simul Apoecides ad tuom patrem.

Vt parate.

Eam pérmeditatam, meis dolis astutiisque onustam

mittam. sed nimis longum loquor, diu me éstis demorati.

haec scitis iam ut futura sint. abeo.—

Bene ambulato.

Nimis dóctus ille est ad male faciendum.

Me equidem certo

servavit consiliis suis.

Abeamus intro hinc ad me.

Atque aliquantó lubentius quam abs te sum egressus intus;

virtute atque auspicio Epidici cum praeda in castra redeo.—

Non oris causa modo homines aequom fuit

sibi habere speculum, ubi os contemplarent suom,

sed qui perspicere possent cor sapientiae,

igitur perspicere ut possent cordis copiam

ubi id inspexissent, cogitarent postea,

vitam ut vixissent olim in adulescentia.

vel ego, qui dudum fili causa coeperam

ego med excruciare animi, quasi quid filius

meus déliquisset me erga aut quasi non plurima

male facta mea essent solida in adulescentia.

profecto deliramus interdum senes.

fuit conducibile hoc quidem mea sententia.

sed meus sodalis it cum praeda Apoecides.

venire salvom mercatorem gaudeo.

quid fit?

Di deaeque te adiuvant.

Omen placet.

Quin omini omnes suppetunt res prospere.

sed tu hanc iubé sis intro abduci.

Heus, foras

exite huc aliquis. duce istam intro mulierem.

atque audin?

Quid vis?

Cave siris cum filia

mea cópulari hanc neque conspicere. iam tenes?

in aediculam istanc sorsum concludi volo.

divortunt mores virgini longe ac lupae.

Docte et sapienter dicis. † num nimis potest

pudicitiam quisquam suae servare filiae.

edepol ne ístam temperi gnato tuo

sumus praémercati.

Quid iam?

Quia dixit mihi

iam dudum se alius tuom vidisse hic filium:

hanc edepol rem apparabat.

Planum hercle hoc quidem est.

Ne tú habes servom graphicum et quantivis preti,

non carust auro contra. ut ille fidicinam

fecit sese ut nesciret esse emptam tibi!

ita ridibundam atque hilaram huc adduxit simul.

Mirum hoc qui potuit fieri.

Te pro filio

facturum dixit rem esse divinam domi,

quia Thebis salvos redierit.

Rectam institit.

Immo ipsus illi dixit conductam esse eam,

quae hic administráret ad rem divinam tibi.

facturum hoc dixit rem esse divinam tibi domi

ego illic me autem sic assimulabam: quasi

stolidum, combardum me faciebam.

Em istuc decet.

Res magna amici apud forum agitur, ei volo

ire advocatus.

At quaeso, ubi erit otium,

revortere ad me extemplo.

Continuo hic ero.—

Nihil homini amicost opportuno amicius:

sine tuo labore quod velis actumst tamen.

ego si allegavissem aliquem ad hoc negotium

minus hominem doctum minusque ad hanc rem callidum,

os sublitum esset, itaque me albis dentibus

meus dérideret filius meritissumo.

sed quis hic est quém ego huc advenientem conspicor,

suam qui undantem chlamydem quassando facit?

Cave praéterbitas ullas aedis, quin roges,

senex híc ubi habitat Periphanes Platenius.

incertus tuom cave ad me rettuleris pedem.

Adulescens, si istunc hominem, quem tu quaeritas,

tibi commonstrasso, ecquam abs te inibo gratiam?

Virtute belli armatus promerui, ut mihi

omnis mortalis agere deceat gratias.

Non repperisti, adulescens, tranquillum locum,

ubi tuas virtutes explices, ut postulas.

nam strenuiori deterior si praedicat

suas pugnas, de illius illae fiunt sordidae.

sed istúm quem quaeris Periphanem Platenium,

ego sum, si quid vis.

Nempe quem in adulescentia

memorant apud réges armis, arte duellica

divitias magnas indeptum?

Immo si audias

meas púgnas, fugias manibus dimissis domum.

Pol égo magis unum quaero, meas cui praedicem,

quam illum qui memoret suas mihi.

Hic non est locus;

proin tu alium quaeras cui centones sarcias.

atque haec stultitiast me illi vitio vortere

egomet quod factitavi in adulescentia,

cum militabam: pugnis memorandis meis

eradicabam hominum auris, quando occeperam.

Animum advorte, ut quod ego ad te advenio intellegas.

meam amicam audivi te esse mercatum.

Attatae,

nunc demum scio ego hunc qui sit: quem dudum Epidicus

mihi praedicavit militem. adulescens, itast

ut dicis, emi.

Volo te verbis pauculis,

si tibi molestum non est.

Non edepol scio,

molestum necne sit, nisi dicis quid velis.

Mi illam ut tramittas, argentum accipias: adest.

nam quid ego apud te vera parcam proloqui?

ego illám volo hodie facere libertam meam,

mihi concubina quae sit.

Te absolvam brevi:

argenti quinquaginta mi illa empta est minis;

si sexaginta mihi denumerantur minae,

tuas póssidebit mulier faxo ferias;

atque ita profecto, ut eam ex hoc exoneres agro.

Estne empta mi istis legibus?

Habeas licet.

Conciliavisti pulchre.

Heus, fóras educite

quam introduxistis fidicinam. atque etiam fides,

ei quae accessere, tibi addam dono gratiis.

age accipe hanc sis.

Quae te intemperiae tenent?

quas tu mihi tenebras trudis? quin tu fidicinam

produci íntus iubes.

Haec ergo est fidicina.

hic alia nullast.

Non mihi nugari potes.

quin tu huc producis fidicinam Acropolistidem?

Haec inquamst.

Non haec inquamst. non novisse me

meam rere amicam posse?

Hanc, inquam, filius

meus deperibat fidicinam.

Haec non est ea.

Quid? non est?

Non est.

Vnde haec igitur gentiumst?

equidem hercle argentum pro hac dedi.

Stulte datum

reor et peccatum largiter.

Immo haec east.

nam servom misi, qui illum sectari solet

meum gnátum: is ipse hanc destinavit fidicinam.

Em istíc homo te articulatim concidit, senex,

tuos servos.

Quid? concidit?

Sic suspiciost,

nam pro fidicina haec cerva supposita est tibi.

senex, tibi os est sublitum plane et probe.

ego illám requiram iam ubi ubi est.—

Bellator, vale.

euge, euge, Epidice, frugi es, pugnavisti, homo es,

qui me emunxisti mucidum, minimi preti.

mercatus te hodie est de lenone Apoecides?

Fando ego istunc hominem numquam audivi ante hunc diem,

neque me quidem emere quisquam ulla pecunia

potuit: plus iam sum libera quinquennium.

Quid tibi negotist meae domi igitur?

Audies.

conducta veni, ut fidibus cantarem seni,

dum rem divinam faceret.

Fateor me omnium

hominum esse Athenis Atticis minimi preti.

sed tu novistin fidicinam Acropolistidem?

Tam facile quam me.

Vbi habitat?

Postquam liberast

ubi habitet dicere admodum incerte scio.

Eho an libera illa est? quis eam liberaverit,

volo scíre, si scis.

Id quod audivi audies.

Stratippoclem aiunt Periphanai filium

absentem curavisse ut fieret libera.

Perii hercle, si istaec vera sunt; planissume

meum exenteravit Epidicus marsuppium.

Haec sic audivi. numquid me vis ceterum?

Malo cruciatu ut pereas atque abeas cito.

Fides non reddis?

Neque fides neque tibias.

propera igitur fugere hinc, si te di amant.

Abiero.

flagitio cum maiore post reddes tamen.—

Quid nunc? qui in tantis positus sum sententiis, †

eamne egó sinam impune? immo etiam si alterum

tantum perdundumst, perdam potius quam sinam

me impune irrisum esse, habitum depeculatui

ei sic data esse verba praesenti palam!

atque mé minoris facio prae illo, qui omnium

legum atque iurum fictor, conditor cluet;

is etiam sese sapere memorat: malleum

sapientiorem vidi excusso manubrio.

Sí quid est homini míseriarum quód miserescat, míser ex animost.

íd ego expérior, cui múlta in unúm locum

cónfluont, quaé meum péctus pulsánt simul:

multiplex aerumna me exercitam habet,

paupértas, pavór territát mentem ánimi,

neque úbi meas spes cóllocem habeo úsquam munitúm locum.

ita gnáta mea hostiumst potita, neque ea nunc ubi sit scio.

Quis illaec est mulier, timido pectore peregre adveniens

quae ipsa se miseratur?

In his dictust locis habitare mihi

Periphanes.

Me nominat haec; credo ego illi hospitio usus venit.

Pervelim mercedem dare, qui monstret eum mihi hominem aut ubi habitet.

Noscito ego hanc, nam videor nescio ubi mi vidisse prius.

éstne ea an nón east quam animus retur meus?

Di boni, visitavi antidhac?

Certo eást quam in Épidauro paupérculam memini cómprimere.

Plane hícine est, qui mihi in Épidauro primús pudicitiam pépulit.

Quaé meo compréssu peperit fíliam quam dómi nunc habeo.

quíd si adeam—

Hau scio án congrediar—

Si haéc east.

Si is ést homo, sicut

ánni multi dúbia dant.

Lónga dies meum incértat animum. sín east quam incerte aútumo,

hánc congrediar ástu.

Múliebris adhibenda míhi malitia nunc est.

Cómpellabo.

Orátionis áciem contra cónferam.

Salva sis.

Salutem accipio mi et meis.

Quid ceterum?

Salvos sis: quod credidisti reddo.

Haud accuso fidem.

novin ego te?

Si ego te novi, animum inducam, ut tu noveris.

Vbi te visitavi?

Inique iniuriu's iniurius es .

Quid iam?

Quia

tuae memoriae interpretari me aequom censes.

Commode

fabulata es.

Mira memoras.

Te memini —

Em istuc rectius.

Meministin—

Memini id quod memini.

At in Epidauro—

Ah, guttula

pectus ardens mi aspersisti.

Virgini pauperculae,

tuaeque matri me levare paupertatem?

Tun is es,

qui per voluptatem tuam in me aerumnam obsevisti gravem?

Ego sum. salve.

Salva sum, quia te esse salvom sentio.

Cedo manum.

Accipe. aerumnosam et miseriarum compotem

mulierem retines.

Quid est quod voltus turbatust tuos?

Filiam quam ex te suscepi—

Quid eam?

Eductam perdidi.

hostium est potita.

Habe animum lenem et tranquillum. tace.

domi meae eccam salvam et sanam. nam postquam audivi ilico

ex meo servo, illam esse captam, continuo argentum dedi,

ut emeretur. ille eam rem ádeo sobrie et frugaliter

accuravit, ut ut ad alias res est impense inprobus.

Fac videam, si mea, si salva mihi sit .

Eho, istinc, Canthara,

iube Telestidem huc prodire filiam ante aedis meam,

ut suam videat matrem.

Remigrat animus nunc demum mihi.

Quid est, pater, quod me excivisti ante aedis?

Vt matrem tuam

videas, adeas, advenienti des salutem atque osculum.

Quam meam matrem?

Quae exanimata exsequitur aspectum tuom.

Quis istaec est quam tu osculum mihi ferre iubes?

Tua filia.

Haecine?

Haec.

Egone osculum huic dem?

Quor non, quae ex te nata sit?

Tú homo insanis.

Egone?

Tune.

Quor?

Quia ego hanc quae siet

neque scio neque novi, neque ego hanc oculis vidi ante hunc diem.

Scio quid erres: quia vestitum atque ornatum immutabilem

habet haec,

aliter catuli longe olent, aliter suis.

ne ego eam novisse

Pro deum atque hominum fidem,

quid? ego lenocinium facio, quí habeam alienos domi

atque argentum egurgitem domo prosus? quid tu, quae patrem

tuom vocas me atque osculare, quid stas stupida? quid taces?

Quid loquar vis?

Haec negat se tuam esse matrem.

Ne fuat,

si non volt: equidem hac invita támen ero matris filia;

non med istanc cogere aequom est meam esse matrem, si nevolt.

Cur me igitur patrem vocabas?

Tua istaec culpast, non mea.

non patrem ego te nominem, ubi tu tuam me appellas filiam?

hanc quoque etiam, si me appellet filiam, matrem vocem.

negat haec filiám me suam ésse: non ergo haec mater mea est.

postremo haec mea culpa non est: quae didici dixi omnia;

Epidicus mihi fuit magister.

Perii, plaustrum perculi.

Numquid ego ibi, pater, peccavi?

Si hercle te umquam audivero

me patrem vocare, vitam tuam ego interimam.

Non voco.

ubi voles pater esse, ibi esto; ubi noles, ne fueris pater.

Quid, si ob eam rem hanc emisti, quia tuam gnatam es ratus,

quibus de signis agnoscebas?

Nullis.

Qua re filiam

credidisti nostram?

Servos Epidicus dixit mihi.

Quid si servo aliter visumst, non poteras novisse, obsecro? †

Quid ego, qui illam ut primum vidi, numquam vidi postea?

Perii misera.

Ne fle, mulier. intro abi, habe animum bonum;

ego illam reperiam.

Hinc Athenis civis eam émit Atticus:

adulescentem equidem dicebant emisse.

Inveniam, tace.

abi modo intro atque hanc asserva Circam Solis filiam.

ego relictis rebus Epidicum operam quaerendo dabo:

si invenio, exitiabilem égo illi faciam hunc ut fiat diem.—

Male morigerus mi est danista, qui a me argentum non petit

neque illam adducit quae empta ex praedast. séd eccum incedit Epidicus.

quid illuc est quod illí caperrat frons severitudine?

Si undecim deos praeter sese secum adducat Iuppiter,

ita non omnes ex cruciatu poterunt eximere Epidicum.

Periphanem emere lora vidi, ibi aderat una Apoecides;

nunc homines me quaeritare credo. senserunt, sciunt

sibi data esse verba.

Quíd agis, mea commoditas?

Quod miser.

Quid est tibi?

Quin tu mi adornas ad fugam viaticum,

prius quam pereo? nam per urbem duo defloccati senes

quaeritant me, in manibus gestant copulas secum simul.

Habe bonum animum.

Quippe ego quoi libertas in mundo sitast.

Ego te servabo.

Edepol me illi melius, si nacti fuant.

sed quis haec ést muliercula et ille gravastellus qui venit?

Hic est danista, haec illa est autem, quam emi de praeda.

Haecinest?

Haec est. estne ita ut tibi dixi? aspecta et contempla, Epidice:

usque ab unguiculo ad capillum summumst festivissuma.

estne consímilis quasi cum signum pictum pulchre aspexeris?

Ex tuis verbis meum futurum corium pulchrum praedicas,

quém Apella atque Zeuxis duo pingent pigmentis ulmeis.

Di immortales, sicin iussi ad me ires? pedibus † pulmunes

qui perhíbetur prius venisset quam tu advenisti mihi.

Haec edepol remorata med est.

Siquidem istius gratia

id remoratu's remoratus es quod ista voluit, nimium advenisti cito.

Age age, absolve me atque argentum numera, ne comites morer.

Pernumeratumst.

Tene cruminam: huc inde.

Sapienter venis.

opperire, dum effero ad te argentum.

Matura.

Domist.—

Satin ego oculis utilitatem optineo sincere an parum?

videon ego Telestidem te, Periphanai filiam,

ex Philippa matre natam Thebis, Epidauri satam?

Quis tu homo es, qui meum parentum nomen memoras et meum?

Non me nosti?

Quod quidem nunc veniat in mentem mihi.

Non meministi me auream ad te afferre natali die

lunulam atque anellum aureolum ín digitum?

Memini, mi homo.

tune is es?

Ego sum, ét istic frater, qui te mercatust, tuos.

ália matre, uno patre.

Quid pater meus? vivit?

Animo liquido et tranquillo es, tace.

Di me ex perdita servatam cupiunt, si vera autumas.

Non habeo ullam occasionem, ut apud te falsa fabuler.

Accipe argentum hoc, danista. hic sunt quadraginta minae.

siquid erit dubium, immutabo.

Bene fecisti, bene vale.—

Nunc enim tú mea es.

Soror quidem edepol, ut tu aeque scias.

salve, frater.

Sanan haec est?

Sana, si appellat suom.

Quid? ego modo amator sum huic frater factus, dum intro eo atque exeo?

Quod boni est id tacitus taceas tute tecum et gaudeas.

Perdidisti et repperisti me, soror.

Stultu's stultus es , tace.

tibi quidem quod ames domi praéstost, fidicina, opera mea;

et sororem in libertatem idem opera concilio mea.

Epidice, fateor—

Abi intro ac iúbe huic aquam calefieri;

cetera haec posterius faxo scibis, ubi erit otium.

Sequere hac me, soror.

Ego ad vos Thesprionem iussero

huc transire. sed memento, si quid saevibunt senes,

suppetias mihi cum sorore ferre.

Facile istuc erit.—

Thesprio, exi istac per hortum, adfer domum auxilium mihi,

magnast res. minoris multo facio quam dudum senes.

remeabo intro, ut accurentur advenientes hospites.

eádem haec intus edocebo quae ego scio Stratippoclem.

non fugio, domi adesse certumst; neque ille haud obiciet mihi

pedibus sese provocatum. abeo intro, nimis longum loquor.—

Satine illic homo ludibrio nos vetulos decrepitos duos

habet?

Immo edepol tu quidem míserum med habes miseris modis.

Tace sis, modo sine me hóminem apisci.

Dico ego tibi iam, ut scias:

alium tibi te comitem meliust quaerere; ita, dum te sequor,

lassitudine invaserunt misero in genua flemina.

Quot illic homo hodie me exemplis ludificatust atque te,

ut illic autem exenteravit mihi opes argentarias!

Apage illum a me, nam ille quidem Volcani iratist filius:

quaqua tangit, omne amburit, si astes, aestu calefacit.

Duodecim deis plus quam in caelo deorumst immortalium

mihi nunc auxilio adiutores sunt et mecum militant.

quidquid ego malefeci, auxilia mi et suppetiae sunt domi,

apolactizo inimicos omnis.

Vbi illum quaeram gentium?

Dum sine me quaeras, quaeras mea causa vel medio in mari.

Quid me quaeris? quid laboras? quid hunc sollicitas? ecce me.

num te fugi, num ab domo apsum, num oculis concessi tuis?



nec tibi supplico. vincire vis? em, ostendo manus;

tú habes lora, ego te emere vidi: quid nunc cessas? colliga.

Ilicet, vadimonium ultro mi hic facit.

Quin colligas?

Edepol mancipium scelestum.

Te profecto, Apoecides,

nil moror mihi deprecari.

Facile exoras, Epidice.

Ecquid agis?

Tuon arbitratu?

Meo hercle vero atque hau tuo

colligandae haec sunt tibi hodie.

At non lubet, non colligo.

Tragulam in te inicere adornat, nescio quam fabricam facit.

Tibi moram facis, cum égo solutus asto. age, inquam, colliga.

At mihi magis lubet solutum te rogitare.

At nil scies.

Quid ago?

Quid agas? mos geratur.

Frugi es tú homo, Apoecides.

Cedo manus igitur.

Morantur nihil. atque arte colliga.

Nihil moror.

Obnoxiose.

Facto opere arbitramino.

Bene hoc habet. age nunciam ex me exquire, rogita quod lubet.

Qua fiducia ausu's ausus es primum, quae emptast nudiustertius,

filiam meam dicere esse?

Libuit: ea fiducia.

Ain tu? libuit?

Aio. vel da pignus, ni ea sit filia.

Quam negat novisse mater?

Ni ergo matris filia est,

in meum nummum, in tuom talentum pignus da.

Enim istaec captiost.

sed quis east mulier?

Tui gnati amica, ut omnem rem scias.

Dedin tibi minas triginta ob filiam?

Fateor datas

et eo argento illam me emisse amicam fili fidicinam

pro tua filia: is te eam ob rem tetigi triginta minis.

Quo modo mé ludos fecisti de illa conducticia

fidicina?

Factum hercle vero, et recte factum iudico.

Quid postremo argento factum est quod dedi?

Dicam tibi:

neque malo homini neque maligno tuo dedi Stratippocli.

Quor dare ausu's ausus es ?

Quia mi libitum est.

Quae haec, malum, impudentiast?

Etiam inclamitor quasi servos?

Cum tu es liber, gaudeo.

Merui ut fierem.

Tu meruisti?

Vise intro: ego faxo scies

hoc ita esse.

Quid est negoti?

Iam ipsa res dicet tibi.

abi modo intro.

Ei, non illuc temerest.

Adserva istum, Apoecides.—

Quid illuc, Epidice, est negoti?

Maxima hercle iniuria

vinctus asto, cuius haec hodie ópera inventast filia.

Ain tu te illius invenisse filiam?

Inveni, et domi est.

sed ut acerbum est, pro bene factis cum mali messim metas.

Quamne hodie per urbem uterque sumus defessi quaerere?

Ego sum defessus reperire, vos defessi quaerere.

Quid isti oratis opere tanto? mi orandum esse intellego,

ut liceat merito huius facere. cedo tu ut exsolvam manus.

Ne attigas.

Ostende vero.

Nolo.

Non aequom facis.

Numquam hercle hodie, nisi supplicium mihi das, me solvi sinam.

Optumum atque aequissumum oras. soccos, tunicam, pallium

tibi dabo.

Quid deinde porro?

Libertatem.

At postea?

novo liberto opus est quod pappet.

Dabitur, praebebo cibum.

Numquam hercle hodie, nisi me orassis, solves.

Oro te, Epidice,

mihi ut ignoscas, siquid imprúdens culpa peccavi mea.

at ob eam rem liber esto.

Invitus do hanc veniam tibi,

nisi necessitate cogar. solve sane, si lubet.

Hic is homo est qui libertatem malitia invenit sua.

plaudite et valete. lumbos porgite atque exsurgite.