Quo ted hoc noctis dicam proficisci foras

Cum istoc ornatu cumque hac pompa, Phaedrome?

Quo Venus Cupidoque imperat, suadet Amor:

si media nox est sive est prima vespera,

si status condictus cum hoste intercedit dies,

tamen est eundum quo imperant ingratiis.

At tandem, tandem—

Tandem es odiosus mihi.

Istuc quidem nec bellum est nec memorabile:

tute tibi puer es, lautus luces cereum.

Egon apicularum congestum opera non feram,

ex dulci oriundum melculo dulci meo?

Nam quo te dicam ego ire?

Si tu me roges,

dicam ut scias.

Si rogitem, quid respondeas?

Hoc Aesculapi fanum est.

Plus iam anno scio.

Huic proxumum illud ostiumst oculissimum.

salve, valuistin?

Ostium occlusissimum,

caruitne febris te herí vel nudiustertius

et heri cenavistine?

Deridesne me?

Quid tu ergo, insane, rogitas valeatne ostium?

Bellissimum hercle vidi et taciturnissimum,

numquam ullum verbum muttit: cum aperitur tacet,

cum ílla noctu clanculum ad me exit, tacet.

Numquid tu quod te aut genere indignum sit tuo

facis aut inceptas facinus facere, Phaedrome?

num tu pudicae cuipiam insidias locas

aut quam pudicam ésse oportet?

Nemini,

nec me ille sirit Iuppiter.

Ego item volo.

ita tuom conferto amare semper, si sapis,

ne id quod ames populus si sciat, tibi sit probro.

semper curato ne sis intestabilis.

Quid istúc est verbi?

Caute ut incedas via:

quod amas amato testibus praesentibus.

Quin leno hic habitat.

Nemo hinc prohibet nec vetat,

quin quod palam est venale, si argentum est, emas.

nemo ire quemquam publica prohibet via;

dum ne per fundum saeptum facias semitam,

dum ted abstineas nupta, vidua, virgine,

iuventúte et pueris liberis, ama quid lubet.

Lenonis hae sunt aedes.

Male istis evenat.

Qui?

Quia scelestam servitutem serviunt.

Obloquere.

Fiat maxume.

Etiam taces?

Nempe obloqui me iusseras.

At nunc veto.

sed ita uti occepi dicere: ei ancillula est.

Nempe huic lenoni qui hic habitat?

Recte tenes.

Minus fórmidabo, ne excidat.

Odiosus es.

eam vólt meretricem facere. éa me deperit,

ego autem cum illa facere nolo mutuom.

Quid ita?

Quia proprium facio: amo pariter simul.

Malus clándestinus est amor, damnumst merum.

Est hercle ita ut tu dicis.

Iamne ea fert iugum?

Tam a me pudica est quasi soror mea sit, nisi

si est osculando quippiam impudicior.

Semper tu scito, flamma fumo est proxima;

fumo comburi nil potest, flamma potest.

qui é nuce nuculeum esse volt, frangit nucem:

qui volt cubare, pandit saltum saviis.

At illa ést pudica neque dum cubitat cum viris.

Credam, pudor si cuiquam lenoni siet.

Immo ut illam censes? ut quaeque illi occasiost,

subripere se ad me; ubi savium oppegit, fugit.

id eo fit, quia hic leno, hic qui aegrotus incubat

in Aesculapi fano, is me excruciat.

Quid est?

Alias me poscit pro illa triginta minas,

alias talentum magnum; neque quicquam queo

aequi bonique ab eo impetrare.

Iniuriu's 
 iniurius es 
 
 ,

qui quod lenoni nulli est id ab eo petas.

Nunc hinc parasitum in Cariam misi meum

petitum argentum a meo sodali mutuom.

quod si non affert, quo me vortam nescio.

Si deos salutas, dextrovorsum censeo.

Nunc ara Veneris haec est ante horunc fores;

me inferre Veneri vovi ieientaculum.

Quid? tu te pones Veneri ieientaculo?

Me, te atque hosce omnis.

Tum tu Venerem vomere vis.

Cedo, puere, sinum.

Quid facturu's 
 facturus es 
 
 ?

Iam scies.

anus hic solet cubitare custos ianitrix,

nomen Leaenae est, multibiba atque merobiba.

Quasi tu lagoenam dicas, ubi vinum Chium

solet ésse.

Quid opust verbis? vinosissima est;

eaque extemplo ubi ego vino has conspersi fores,

de odore adesse me scit, aperit ilico.

Eine hic cum vino sinus fertur?

Nisi nevis.

Nolo hercle, nam istunc qui fert afflictum velim;

ego nobis afferri cénsui.

Quin tu taces?

si quid super illi fuerit, id nobis sat est.

Quisnam istic fluviust, quem non recipiat mare?

Sequere hac, Palinure, me ad fores, fi mi obsequens.

Ita faciam.

Agite bibite, festivae fores;

potate, fite mihi volentes propitiae.

Voltisne olivas aut pulpamentum aut capparim?

Exsuscitate vostram huc custodem mihi.

Profundis vinum: quae te res agitant?

Sine.

viden út aperiuntur aedes festivissumae?

num muttit cardo? est lepidus.

Quin das savium?

Tace, occultemus lumen et vocem.

Licet.

Flós veteris vini meis náribus obiectust,

éius amor cupidam me huc prólicit per tenebras.

ubi ubi ést, prope me est. euáx, habeo.

salve, ánime mi, Líberi lepos.

ut véteris vetus tui cúpida sum.

nam ómnium unguéntum odor praé tuo naútea est,

tú mihi stácta, tu cínnamum, tú rosa,

tú crocinum et casia es, tu télinum,

nam ubi tú profusu's 
 profusus es 
 
 , íbi ego me pérvelim sepultam.

séd quom adhuc náso odos óbsecutúst meo,

da vicissim meo gutturi gaudium.

nil ago tecum: ubi est ipsus? ipsum expeto

tangere, invergere in me liquores tuos,

sine, ductim. sed hac abiit, hac persequar.

Sitit haéc anus.

Quantillúm sitit?

Modica ést, capit quadrántal.

Pol ut praédicas, vindémia haec huic ánui non sat est sóli.

canem esse hánc quidem magis pár fuit: sagax násum habet.

Amábo,

cúia vox sonát procul?

Cénseo hanc áppellandam anum.

adíbo. redi ét respice ád me, Leaéna.

Imperatór quis est?

Vínipollens lépidus Liber,

tibí qui screánti, siccaé, semisómnae

adfért potiónem et sitím iam sedátum it.

Quám longe a me abest?

Lúmen hoc vide.

Grándiorém gradum ergó fac ad me, óbsecro.

Sálve.

Egon sálva sim, quaé siti sícca sum?

At iám bibes.

Diu fit.

Ém tibi anus lepida.

Sálve, oculissime homo.

Age, effúnde hoc cito in barathrúm, propere

prolúe cloacam.

Tace. Nólo huic male dicí.

Faciam igitur mále potius.

Venús, de paulo paúlulum hoc tíbi dabo haud lubénter.

nam tíbi amantes própitiantes vínum potantés danunt

omnés, mihi haud saepe évenunt talés hereditátes.

Hoc víde ut ingurgitat ímpura in se mérum avariter, faucíbus plenis.

Perii hércle, huic quid primúm dicam nesció.

Em istuc, quod míhi dixti.

Quid id ést?

Periisse ut té dicas.

Male tibi di faciant.

Díc isti.

Ah.

Quíd est? ecquid lubet?

Lúbet.

Etiam mihi quóque stimulo foderé lubet te.

Tace, né —

Noli, taceo. écce autem bibit árcus, pluet credo hércle hodie.

Iamne égo huic dico?

Quid díces?

Me periísse.

Age dice.

Anus, aúdi.

hóc volo scíre te: pérditus súm miser.

At pól ego oppidó servata.

séd quid est? quid lubet pérditum dícere

te essé?

Quia id quod amo cáreo.

Phaedrome mi, ne plora amabo.

tu mé curato né sitiam, ego tibi quód amas iam huc addúcam.—

Tibine égo, si fidem servás mecum, vineám pro aurea statuá statuam,

quae tuó gutturí sit monumentum.

qui me ín terra aeque fórtunatus erít, si illa ad me bítet,

Palinúre?

Edepol qui amát, si eget, misera ádficitur, ere , aerúmna.

Non íta res est, nam cónfido parasítum hodie adventúrum

cum argénto ad me.

Magnum ínceptas, si id éxpectas quod núsquamst.

Quid si ádeam ad fores atque óccentem?

Si lúbet, neque veto neque iúbeo,

quando égo te video immútatis moribus esse, ere, atque ingénio.

Péssuli, heus péssuli, vós salutó lubens,

vos amo, vos volo, vos peto atque obsecro,

gérite amantí mihi mórem, amoeníssumi,

fite causa mea ludii barbari,

sussilite, obsecro, et mittite istanc foras,

quae mihi misero amanti ebibit sanguinem.

hoc vide ut dormiunt pessuli pessumi

nec mea gratia commovent se ocius.

re spicio, nihili meam vos gratiam facere.

st tace, tace.

Taceo hercle equidem.

Sentio sonitum.

tandem edepol mihi morigeri pessuli fiunt.

Plácide egredere et sónitum prohibe fórium et crepitum cárdinum,

ne quod hic agimus erus percipiat fieri, mea Planesium.

mane, suffundam aquolam.

Viden ut anus tremula medicinam facit?

eapse merum condidicit bibere, foribus dat aquam quam bibant.

Vbi tu es, qui me convadatu's 
 convadatus es 
 
 Veneriis vadimoniis?

sisto ego tibi me et mihi contra itidem tu te ut sistas suadeo.

Assum; nam si absim, haud recusem quin mihi male sit, mel meum.

Anime mi, me procul amantem abesse haud consentaneumst.

Palinure, Palinure.

Eloquere, quid est quod Palinurum voces?

Est lepida.

Nimis lepida.

Sum deus.

Immo homo haud magni preti.

Quid vidisti aut quid videbis magis dis aequiparabile?

Male valere te, quod mi aegrest.

Male mi morigeru's 
 morigerus es 
 
 , tace.

Ipsus se excruciat qui homo quod amat videt nec potitur dum licet.

Recte obiurgat. sane haud quicquamst, magis quod cupiam iam diu.

Tene me, amplectere ergo.

Hoc etiam est quam ob rem cupiam vivere.

quia te prohibet erus, clam ero potior.

Prohibet? nec prohibere quit,

nec prohibebit nisi mors méum animum aps te abalienaverit.

Enim vero nequeo durare quin ego erum accusem meum:

nam bonum est pauxillum amare sane, insane non bonum est;

verum totum insanum amare, hóc est quod meus erus facit.

Sibi sua habeant regna reges, sibi divitias divites,

sibi honores, sibí virtutes, sibi pugnas, sibi proelia:

dum mi abstineant invidere, sibi quisque habeant quod suom est.

Quid tu? Venerin pervigilare te vovisti, Phaedrome?

nam hoc quidem edepol haud multo post luce lucebit.

Tace.

Quid, taceam? quin tu is dormitum?

Dormio, ne occlamites.

Tu quidem vígilas.

At meo more dormio: hic somnust mihi.

Heus tu, mulier, male mereri de inmerente inscitia est.

Irascere, si te edentem hic a cibo abigat.

Ilicet,

pariter hos perire amando video, uterque insaniunt.

viden ut misere moliuntur? nequeunt complecti satis.

etiam dispertimini?

Nullum homini est perpetuom bonum:

iam huic voluptati hoc adiunctum est odium.

Quid ais, propudium?

tun etiam cum noctuinis oculis odium me vocas?

ebrióla, persollae nugae.

Tun meam Venerem vituperas?

† quod quidem mihi polluctus virgis servos sermonem serat?

at ne tu hercle cum cruciatu magno dixisti id tuo.

em tibi male dictis pro istis, dictis moderari ut queas.

Tuam fidem, Venus noctuvigila.

Pergin etiam, verbero?

Noli, amabo, verberare lapidem, ne perdas manum.

Flagitium probrumque magnum, Phaedrome, expergefacis:

bene monstrantem pugnis caedis, hanc amas, nugas meras.

hocine fieri, ut inmodestis hic te moderes moribus?

Auro contra cedo modestum amatorem: a me aurum accipe.

Cedo mihi contra aurichalco cui ego sano serviam.

Bene vale, ocule mi, nam sonitum et crepitum claustrorum audio,

aeditumum aperire fanum quo usque, quaeso, ad hunc modum

inter nos amore utemur semper surrepticio?

Minime, nam parasitum misi nudiusquartus Cariam

petere argentum, is hodie hic aderit.

Nimium consultas diu.

Ita me Venus amet, ut ego te hoc triduom numquam sinam

in domo esse istac, quin ego te liberalem liberem.

Facito ut memineris. tene etiam, prius quam hinc abeo, savium.

Siquidem herclé mihi regnum detur, numquam id potius persequar.

quando ego te videbo?

Em istoc verbo vindictam para:

sí amas, eme, ne rogites, facito ut pretio pervincas tuo.

bene vale.

Iamne ego relinquor? pulcre, Palinure, occidi.

Ego quidem, qui et vapulando et somno pereo.

Sequere me.—

Migrare certumst iam nunc e fano foras,

quando Aesculapi ita sentio sententiam,

ut qui me nihili faciat nec salvom velit.

valetudo decrescit, adcrescit labor;

nam iam quasi zona liene cinctus ambulo,

geminos in ventre habere videor filios.

nil metuo nisi ne medius disrumpar miser.

Si recte facias, Phaedrome, auscultes mihi

atque istam exturbes ex animo aegritudinem.

paves, parasitus quia non rediit Caria:

adferre argentum credo; nam si non ferat,

tormento non retineri potuit ferreo,

quin reciperet se huc esum ad praesepem suam.

Quis hic est qui loquitur?

Quoiam vocem ego audio?

Estne hic Palinurus Phaedromi?

Quis hic est homo

cum collativo ventre atque oculis herbeis?

de forma novi, de colore non queo

novisse. iam iam novi: leno est Cappadox.

congrediar.

Salve, Palinure.

O scelerum caput,

salveto. quid agis?

Vivo.

Nempe ut dignus es.

sed quid tibi est?

Lien enecat, renes dolent,

pulmones distrahuntur, cruciatur iecur,

radices cordis pereunt, hirae omnes dolent.

Tum te igitur morbus agitat hepatiarius.

Facile est miserum inridere.

Quin tu aliquot dies

perdura, dum intestina exputescunt tibi,

nunc dum salsura sat bonast: si id feceris,

venire poteris intestinis vilius.

Lien díerectust.

Ambula, id lieni optumumst.

Aufér istaec, quaeso, atque hoc responde quod rogo.

potin cóniecturam facere, si narrem tibi

hac nocte quod ego somniavi dormiens?

Vah, solus hic homost qui sciat divinitus.

quin coniectores a me consilium petunt:

quod eis respondi, ea omnes stant sententia.

Palinure, quid stas? quin depromuntur mihi

quae opus súnt, parasito ut sit paratum prandium,

quom veniat?

Mane sis, dum huic conicio somnium.

Tute ipse, si quid somniasti, ad me refers.

Fateór.

Abi, déprome.

Age tu interea huic somnium

narra, meliorem quam ego sum suppono tibi.

nam quod scio omne ex hoc scio.

Operam ut det.

Dabit.—

Facit hic quod pauci, ut sit magistro óbsequens.

da mi igitur operam.

Tam etsi non novi, dabo.

Hac nocte in somnis visus sum viderier

procul sedere longe a me Aesculapium,

neque eum ad me adire neque me magni pendere

visumst.

Item alios deos facturos scilicet:

sane illi inter se congruont concorditer.

nihil est mirandum, melius si nil fit tibi,

namque incubare satius te fuerat Iovi,

qui tibi auxilio in iure iurando fuit.

Siquidem íncubare vélint qui periuraverint,

locus nón praeberi potis est in Capitolio.

Hoc animum advorte: pacem ab Aesculapio

petas, ne forte tibi évenat magnum malum,

quod in quiete tibi portentumst.

Bene facis.

ibo atque orabo.—

Quae res male vortat tibi.—

Pro di immortales, quem conspicio? quis illic est?

estne hic parasitus qui missust in Cariam?

heus Phaedrome, exi, exi, exi, inquam, ocius.

Quid istíc clamorem tollis?

Parasitum tuom

video currentem ellum usque in plátea ultima.

hinc auscultemus quid agat.

Sane censeo.

Dáte viam mihi, nóti atque ignoti, dúm ego hic officiúm meum

facio: fugite omnes, abite et de via decedite,

ne quem in cursu capite aut cubito aut pectore offendam aut genu.

ita nunc subito, propere et celere obiectumst mihi negotium,

nec homo quisquamst tám opulentus, qui mi obsistat in via,

nec strategus nec tyrannus quisquam, nec agoranomus,

nec demarchus nec comarchus, nec cum tanta gloria,

quin cadat, quin capite sistat in via de semita.

tum isti Graeci palliati, capite operto qui ambulant,

qui incedunt suffarcinati cum libris, cum sportulis,

constant, conferunt sermones inter se se drapetae,

obstant, obsistunt, incedunt cum suis sententiis,

quos semper videas bibentes esse in thermipolio,

ubi quid subripuere: operto capitulo calidum bibunt,

tristes atque ebrioli incedunt: eos ego si offendero,

ex unoquoque eorum exciam crépitum polentarium.

tum isti qui ludunt datatim servi scurrarum in via,

et datores et factores omnis subdam sub solum.

proin se domi contineant , vitent infortunio.

Recte hic monstrat, si imperare possit. nam ita nunc mos viget,

ita nunc servitiumst: profecto modus haberi non potest.

Ecquis est qui mihi commonstret Phaedromum genium meum?

ita res subita est, celeriter mihi hoc hómine convento est opus.

Te ille quaerit.

Quid si adeamus? heus, Curculio, te volo.

Quis vocat? quis nominat me?

Qui te conventum cupit.

Haud magis me cupis quam ego te cupio.

O mea opportunitas,

Curculio exoptate, salve.

Salve.

Salvom gaudeo

te advenire. cedo tuam mi dexteram. ubi sunt spes meae?

eloquere, obsecro hércle.

Eloquere, te óbsecro, ubi súnt meae?

Quid tibist?

Tenebrae oboriuntur, genua inedia succidunt.

Lassitudine hercle credo.

Retine, retine me, obsecro.

Viden ut expálluit? datin isti sellam, ubi assidat, cito

et aqualem cum aqua? properatin ocius?

Animo male est.

Vin aquam?

Si frustulenta est, da, obsecro hercle, obsorbeam.

Vae capiti tuo.

Obsecro hercle, facite ventum ut gaudeam.

Maxume.

Quid facitis, quaeso?

Ventum.

Nolo equidem mihi

fieri ventulum.

Quid igitur vis?

Esse, ut ventum gaudeam.

Iuppiter te dique perdant.

Perii, prospicio parum,

gramarum habeo dentes plenos, lippiunt fauces fame,

ita cibi vacivitate venio lassis lactibus.

Iám edes aliquid.

Nolo hercle aliquid: certum quam aliquid mavolo.

Immo si scias, reliquiae quae sint.

Scire nímis lubet

ubi sient, nam illis conventis sane opus est meis dentibus.

Pernam, abdomen, sumen sueris, glandium—

Ain tu omnia haec?

in carnario fortasse dicis.

Immo in lancibus,

quae tibi sunt parata, postquam scimus venturum.

Vide

ne me ludas.

Ita me amabit quám ego amo, ut ego haud mentior.

sed quod te misi, nihilo sum certior.

Nihil attuli.

Perdidisti me.

Invenire possum, si mi operam datis.

postquam tuo iussu profectus sum, perveni in Cariam,

video tuom sodalem, argenti rogo uti faciat copiam.

scires velle gratiam tuam, noluit frustrarier,

ut decet velle hominem amicum amico, atque opitularier:

respondit mihi paucis verbis, atque adeo fideliter,

quod tibi est item sibi esse, magnam argenti ínopiam.

Perdis me tuis dictis.

Immo servo et servatum volo.

postquam mihi responsum est, abeo ab illo maestus ad forum

med illo frustra advenisse. forte aspicio militem.

aggredior hominem, saluto adveniens. salve inquit mihi,

prendit dexteram, seducit, rogat quid veniam Cariam;

dico me illo advenisse animi causa. ibi me interrogat,

ecquem in Epidauro Lyconem tarpezitam noverim.

dico me novisse. quid? lenonem Cappadocem? annuo

visitasse. sed quid eum vis? “quia de illo emi virginem

triginta minis, vestem, aurum; et pro ís decem coáccedunt minae.”

dédisti tu argentum? inquam. “ímmo ápud trapezitam situm est

illum quem dixi Lyconem, atque ei mandavi, qui anulo

meo tabellas obsignatas attulisset, ut daret

operam, ut mulierem a lenone cum auro et veste abduceret.”

postquam hoc mihi narravit, abeo ab illo. revocat me ilico,

vocat me ad cenam; religio fuit, denegare nolui.

quid si abeamus ac décumbamus? inquit. consilium placet:

neque diem decet morari, neque nocti nocerier.

omnis res paratast . et nos, quibus paratum est, assumus.

postquam cenati atque appoti, talos poscit síbi in manum,

provocat me in aleam, ut ego ludam: pono pallium;

ille suom amiculum opposivit, invocat Planesium.

Meosne amores?

Tace parumper. iacit volturios quattuor.

talos arripio, invoco almam meam nutricem Hérculem,

iacto basilicum; propino magnum poclum: ille ebibit,

caput deponit, condormiscit. ego ei subduco anulum,

deduco pedes de lecto clam, ne miles sentiat.

rogant me servi quó eam: dico me ire quo saturi solent.

ostium ubi conspexi, exinde me ilico protinam dedi.

Laudo.

Laudato quando illud quod cupis effecero.



eamus nunc intro, ut tabellas consignemus.

Num moror?

Atque aliquid prius obstrudamus, pernam, sumen, glandium,

haec sunt ventris stabilimenta, pane et assa bubula,

poculum grande, aula magna, ut satis consilia suppetant.

tu tabellas consignato, híc ministrabit, égo edam.

dicam quem ad modum conscribas. sequere me hac intro.

Sequor.—

Beatus videor: subduxi ratiunculam,

quantum aeris mihi sit quantumque alieni siet:

dives sum, si non reddo eis quibus debeo.

si reddo illis quibus debeo, plus alieni est.

verum hercle vero cum belle recogito,

si magis me instabunt, ad praetorem sufferam.

habent hunc morem plerique argentarii,

ut alius alium poscant, reddant nemini,

pugnis rem solvant, si quis poscat clarius.

qui homo mature quaesivit pecuniam,

nisi eam mature parsit, mature esurit.

cupio aliquem emere puerum, qui usurarius

nunc mihi quaeratur. usus est pecunia.

Nil tu me saturum monueris. memini et scio.

ego hoc effectum lepide tibi tradam. tace.

edepol ne ego hic med intus explevi probe,

et quidem reliqui in ventre cellae uni locum,

ubi reliquiarum reliquias reconderem.

quis hic est qui operto capite Aesculapium

salutat? attat, quem quaerebam. sequere me.

simulabo quasi non noverim. heus tu, te volo.

Vnocule, salve.

Quaeso, deridesne me?

De Coclitum prosapia te esse arbitror,

nam ei sunt unoculi.

Catapulta hoc ictum est mihi

apud Sicyonem.

Nam quid id refert mea,

an aula quassa cum cinere effossus siet?

Superstitiosus hic quidem est, véra praedicat;

nam illaec catapultae ád me crebro commeant.

adulescens, ob rem publicam hoc intus mihi

quod insigne habeo, quaeso ne me incomities.

Licetne ínforare, si incomitiare non licet?

Non inforabis me quidem, nec mihi placet

tuom profecto nec forum nec comitium.

sed hunc, quem quaero, commonstrare si potes,

inibis a me solidam et grandem gratiam.

Lyconem quaero tarpezitam.

Dic mihi,

quid eum nunc quaeris? aut cuiati's 
 cuiatis es 
 
 ?

Eloquar.

ab Therapontigono Platagidoro milite.

Novi edepol nomen, nam mihi istoc nomine,

dum scribo, explevi totas ceras quattuor.

sed quid Lyconem quaeris?

Mandatumst mihi,

ut has tabellas ad eum ferrem.

Quis tu homo es?

Libertus illius, quem omnes Summanum vocant.

Summane, salve. qui Summanu's 
 Summanus es 
 
 ? fac sciam.

Quia vestimenta, ubi obdormivi ebrius,

summano, ob eam rem me omnes Summanum vocant.

Alibi te meliust quaerere hospitium tibi:

apud mé profecto nihil est Summano loci.

sed istúm quem quaeris ego sum.

Quaeso, tune is es,

Lyco trapezita?

Ego sum.

Multam me tibi

salutem iussit Therapontigonus dicere,

et has tabellas dare me iussit.

Mihin?

Ita.

cape, signum nosce. nostin?

Quidni noverim?

clupeatus elephantum ubi machaera dissicit.

Quod istic scriptum est, id te orare iusserat

profecto ut faceres, suam si velles gratiam.

Concede, inspiciam quid sit scriptum.

Maxime,

tuo arbitratu, dum auferam abs te id quod peto.

“Miles Lyconi ín Epidauro hospiti

suo Thérapontigonus Platagidorus plurimam

salutem dicit.”

Meus hic est, hamum vorat.

“Tecum oro et quaeso, qui has tabellas adferet

tibi, ut ei detur quam istic emi virginem,

quod te praesente isti egi teque interprete,

et aurum et vestem. iam scis ut convenerit:

argentum des lenoni, is huic det virginem.”

ubi ipsus? cur non venit?

Ego dicam tibi:

quia nudiusquartus venimus in Cariam

ex India; ibi nunc statuam volt dare auream

solidam faciundam ex auro Philippo, quae siet

septempedalis, factis monumentum suis.

Quam ob rem istuc?

Dicam. quia enim Persas, Paphlagones,

Sinopes, Arabes, Cares, Cretanos, Syros,

Rhodiam atque Lyciam, Perediam et Perbibesiam,

Centauromachiam et Classiam Vnomammiam,

† Libyamque oram omnem Conterebromniam,

dimidiam partem nationum usque omnium

subegit solus intra viginti dies.

Vah.

Quid mirare?

Quia enim in cavea si forent

conclusi, ítidem ut pulli gallinacei,

ita non potuere uno anno circumirier.

credo hercle te esse ab illo, ita nugas blatis.

Immo etiam porro, si vis, dicam.

Nil moror.

sequere hac, te absolvam qua advenisti gratia.

atque eccum video. leno, salve.

Di te ament.

Quid hoc quod ad te venio?

Dicas quid velis.

Argentum accipias, cum illo mittas virginem.

Quid quod iuratus sum?

Quid id refert tua,

dum argentum accipias?

Qui monet quasi adiuvat.

sequimini.

Leno, cave in té sit mora mihi.—

Edepol nugatorem lepidum lepide hunc nactust Phaedromus.

halapantam an sycophantam mágis esse dicam nescio.

ornamenta quae locavi metuo ut possim recipere;

quamquam cum istoc mihi negoti nihil est: ipsi Phaedromo

credidi; tamen asservabo. sed dum hic egreditur foras,

commonstrabo, quo in quemque hominem facile inveniatis loco,

ne nimio opere sumat operam si quem conventum velit,

vel vitiosum vel sine vitio, vel probum vel improbum.

qui periurum convenire volt hominem ito in comitium;

qui mendacem et gloriosum, ápud Cloacinae sacrum,

ditis damnosos maritos sub basilica quaerito.

ibidem erunt scorta exoleta quique stipulari solent,

symbolarum collatores apud forum piscarium.

in foro infimo boni homines atque dites ambulant,

in medio propter canalem, ibi ostentatores meri;

confidentes garrulique et malevoli supera lacum,

qui alteri de nihilo audacter dicunt contumeliam

et qui ipsi sat habent quod in se possit vere dicier.

sub veteribus, ibi sunt qui dant quique accipiunt faenore.

pone aedem Castoris, ibi sunt subito quibus credas male.

in Tusco vico, ibi sunt homines qui ipsi sese venditant,

in Velabro vel pistorem vel lanium vel haruspicem

vel qui ipsi vorsant vel qui aliis ubi vorsentur praebeant.

ditis damnosos maritos apud Leucadiam Oppiam.

sed interim fores crepuere: linguae moderandum est mihi.—

I tú prae, virgo: nón queo quod póne me est serváre.

et aurum et vestem omnem suam esse aiebat quam haec haberet.

Nemo it infitias.

At tamen meliusculum est monere.

Memento promisisse te, si quisquam hanc liberali

causa manu assereret, mihi omne argentum redditum iri,

minas triginta.

Meminero, de istoc quietus esto.

et nunc idem dico.

Et quidem meminisse ego haec volam te.

Memini, et mancupio tibi dabo.

Egon ab lenone quicquam

mancupio accipiam, quibus sui nihil est nisi una lingua,

qui abiurant si quid creditum est? alienos mancupatis,

alienos manu emittitis alienisque imperatis,

nec vobis auctor ullus est nec vosmet estis ulli.

item genus est lenonium inter homines meo quidem animo

ut muscae, culices, cimices pedesque pulicesque:

odio et malo et molestiae, bono usui estis nulli,

nec vobiscum quisquam in foro frugi consistere audet;

qui constitit, culpant eum, conspicitur vituperatur,

eum rem fidemque perdere, tam etsi nil fecit, aiunt.

Edepol lenones meo animo novisti, lusce, lepide.

Eodem hércle vos pono et paro: parissimi estis hibus:

hi saltem in occultis locis prostant, vos in foro ipso;

vos faenore homines, hi male suadendo et lustris lacerant.

rogitationis plurimas propter vos populus scivit,

quas vos rogatas rumpitis: aliquam reperitis rimam;

quasi aquam ferventem frigidam esse, ita vos putatis leges.

Tacuisse mavellem.

Hau male meditate maledicax es.

Indignis si male dicitur, male dictum id esse dico,

verum si dignis dicitur, bene dictumst meo quidem animo.

ego mancupem te nil moror nec lenonem alium quemquam.

Lyco, numquid vis?

Bene vale.

Vale.

Heus tu, tibi ego dico.

Eloquere, quid vis?

Quaeso, ut hanc cures, ut bene sit isti.

bene ego istam eduxi meae domi et pudice.

Si huius miseret,

ecquid das qui bene sit?

Malúm.

Opust hóc qui te procures.

Quid stulta ploras? ne time, bene hercle vendidi égo te;

fac sis bonae frugi sies, sequere istum bella belle.

Summane, numquid nunciam me vis?

Vale atque salve,

nam et operam et pecuniam benigne praebuisti.

Salutem multam dicito patrono.

Nuntiabo.—

Numquid vis, leno?

Istas minas decem, qui me procurem,

dum melius sit mihi, des.

Dabuntur, cras peti iubeto.—

Quando bene gessi rem, volo hic in fano supplicare.

nam illam minis olim decem puellam parvolam emi,

sed eum qui mi illam vendidit numquam postilla vidi;

periisse credo. quíd id mea refert? ego argentum habeo.

quoi hómini di sunt propitii, lucrum ei profecto obiciunt.

nunc rei divinae operam dabo. certumst bene me curare.—

Nón ego nunc medíocri incedo irátus iracúndia,

sed eapse illa qua excidionem facere condidici oppidis.

nunc nisi tu mihi propere properas dare iam triginta minas,

quas ego apud te deposivi, vitam propera ponere.

Non edepol nunc ego te mediocri macto infortunio,

sed eopse illo quo mactare soleo quoi nil debeo.

Ne te mi facias ferocem aut supplicare censeas.

Nec tu me quidem umquam subiges, redditum ut reddam tibi,

nec daturus súm.

Idem ego istuc quom credebam credidi,

te nihil esse redditurum.

Quor nunc a me igitur petis?

Scire volo quoi reddidisti.

Lusco liberto tuo,

is Summanum se vocari dixit, éi reddidi.

qui has tabellas obsignatas attulit.

Quas tu mihi tabellas?

quos tu mihi luscos libertos, quos Summanos somnias?

nec mihi quidém libertus ullust.

Fácis sapientius

quam pars † lenonum, libertos quí habent et eos deserunt.

Quid feci †

Quod mandasti feci, túi honoris gratia,

tuom qui signum ad me attulisset, nuntium ne spernerem.

Stultior stulto fuisti, qui tabellis crederes.

Quis res publica et privata geritur, nonne eis crederem?

ego abeo, tibi res solutast recte. bellator, vale.

Quid valeam?

Aut tu aegrota aetatem, si lubet, per me quidem.—

Quid ego nunc faciam? quid refert me fecisse regibus

ut mi oboedirent, si hic me hodie umbraticus deriserit?

Quoi homini di sunt propitii, ei non esse iratos puto.

postquam rem divinam feci, venit in mentem mihi,

ne trapezita exulatum abierit, argentum ut petam,

ut ego potius comedim quam ille.

Iusseram salvere te.

Therapontigone Platagidore, salve; salvos quom advenis

in Epidaurum, hic hodie apud me—numquam delinges salem.

Bene vocas, verum locata res est—ut male sit tibi.

sed quid agit meum mercimonium ápud te?

Nil apud mé quidem,

ne facias testis, neque equidem debeo quicquam.

Quid est?

Quod fui iuratus feci.

Reddin an non virginem,

prius quam te huic meae machaerae óbicio, mastigia?

Vapulare ego te vehementer iubeo: ne me territes.

illa abductast, tu auferere hinc a me, si perges mihi

male loqui, profecto, cuí ego nisi malum nil debeo.

Mihin malum minitare?

Atque edepol non minitabor, sed dabo,

mihi si perges mólestus esse.

Leno minitatur mihi,

meaeque pugnae proeliares plurimae optritae iacent?

at ita me machaera et clupeus

bene iuvent pugnantem in acie: nisi mi virgo redditur,

iam ego te faciam ut hic formicae frustillatim differant.

At ita me volsellae, pecten, speculum, calamistrum meum

bene me amassint meaque axitia linteumque extersui,

ut ego tua magnifica verba néque istas tuas magnas minas

non pluris facio quam ancillam meam quae latrinam lavat.

ego illam reddidi qui argentum a te attulit.

Quis is est homo?

Tuom libertum ésse aiebat sese Summanum.

Meum?

attat, Curculio hercle verba mihi dedit, cum cogito.

is mihi anulum subripuit.

Perdidistin tu anulum?

miles pulchre centuriatus est expuncto in manipulo.

Vbi nunc Curculionem inveniam?

In tritico facillume,

vel quingentos curculiones pro uno faxo reperias.

ego abeo, vale atque salve.—

Male vale, male sit tibi.

quid ego faciam? maneam an abeam? sicin mi esse os oblitum?

cupio dare mercedem qui illunc ubi sit commonstret mihi.

Antiquom poe+tam audivi scripsisse in tragoedia,

mulieres duas peiores esse quam unam. res itast.

verum mulierem peiorem quam haec amica est Phaedromi

non vidi aut audivi, neque pol dici nec fingi potest

peior quam haec est: quae ubi me habere hunc conspicatast anulum,

rogat unde habeam. quid id tu quaeris? 
 quia mi quaesitost opus.

nego me dicere. ut eum eriperet, manum arripuit mordicus.

vix foras me abripui atque effugi. apage istanc canículam.

Phaedrome, propera.

Quid properem?

Parasitum ne amiseris.

magna res est.

Nulla est mihi, nam quam habui absumpsi celeriter.

Teneo.

Quid negotist?

Rogita unde istunc habeat anulum.

pater istum meus gestitavit

At mea matertera.

Mater ei utendum dederat.

Pater † uois rusum tibi.

Nugas garris.

Soleo, nam propter eas vivo facilius.

Quid nunc? obsecro, parentes ne meos mihi prohibeas.

Quid ego? sub gemmane abstrusos habeo tuam matrem et patrem?

Libera ego sum nata.

Et alii multi qui nunc serviunt.

Enim vero irascor.

Dixi equidem tibi, unde ad me hic pervenerit.

quotiens dicendum est? elusi militem, inquam, in alea.

Salvos sum, eccum quem quaerebam. quid agis, bone vir?

Audio.

si vis tribus bolis, vel in chlamydem.

Quin tu is in malam crucem

cum bolis, cum bulbis? redde mihi iam argentum aut virginem.

Quod argentum, quas tu mihi tricas narras? quam tu virginem

me reposcis?

Quam ab lenone ábduxti hodie, scelus viri.

Nullam abduxi.

Certe eccistam video.

Virgo haec libera est.

Mean ancilla libera ut sit, quam ego numquam emisi manu?

Quis tibi hanc dedit mancipio? aut unde emisti? fac sciam.

Ego quidem pro istac rem solvi áb trapezita meo.

quam ego pecuniam quadruplicem ábs te et lenone auferam.

Qui scis mercari furtivas atque ingenuas virgines,

ambula in ius.

Non eo.

Licet te antestari?

Non licet.

Iuppiter te, miles, perdat, intestatus vivito;

at ego, quem licet, te. accede huc.

Servom antestari?

Vide.

em ut scias me liberum esse. ergo ambula in ius.

Em tibi.

O cives, cives.

Quid clamas?

Quid tibi istum tactio est?

Quia mihi lubitum est.

Accede huc tu, ego illum tibi dedam, tace.

Phaedrome, obsecro serva me.

Tamquam me et genium meum.

miles, quaeso te ut mihi dicas unde illum habeas anulum,

quem parasitus hic te elusit.

Per tua genua te obsecro,

ut nos facias certiores.

Quid istuc ad vos attinet?

quaeratis chlamydem et machaeram hanc unde ad me pervenerit.

Vt fastidit gloriosus.

Mitte istum, ego dicam omnia.

Nihil est quod ille dicit.

Fac me certiorem, óbsecro.

Ego dícam, surge. hanc rem ágite atque animum advórtite.

pater meus habuit Periplanes †Planesium

is prius quam moritur mihi dedit tamquam suo,

ut aequom fuerat, filio.

Pro Iuppiter.

Et istó me heredem fecit.

O Pietas mea,

serva me, quando ego te servavi sedulo.

frater mi, salve.

Qui credam ego istuc? cedo,

si vera memoras, quae fuit mater tua?

Cleobula.

Nutrix quae fuit?

Archestrata.

ea me spectatum tulerat per Dionysia.

postquam illo ventum est, iam, ut me collocaverat,

exoritur ventus turbo, spectacla ibi ruont,

ego pertimesco: tum ibi mé nescio quis arripit

timidam atque pavidam, nec vivam nec mortuam.

nec quo me pacto abstulerit possum dicere.

Memini istanc turbam fieri. sed tu dic mihi,

ubi is est homó qui te surripuit?

Nescio.

verum hunc servavi semper mecum una anulum;

cum hoc olim perii.

Cedo, ut inspiciam.

Sanan es,

quae isti committas?

Sine modo.

Pro Iuppiter,

hic est quem egó tibi misi natali die.

tam facile novi quam me. salve, mea soror.

Frater mi, salve.

Deos volo bene vortere

istam rem vobis.

Et ego nobis omnibus:

tu ut hodie adveniens cenam des sororiam,

hic nuptialem cras dabit. promittimus.

Tace tú.

Non taceo, quando res vortit bene.

tu istanc desponde huic, miles. ego dotem dabo.

Quid dotis?

Egone? ut semper, dum vivat, me alat.

verum hercle dico.

Me lubente feceris.

sed leno hic debet nobis triginta minas.

Quam ob rem istuc?

Quia ille íta repromisit mihi:

si quisquam hanc liberali asseruisset manu,

sine controversia omne argentum reddere.

nunc eamus ad lenonem.

Laudo.

Hoc prius volo,

meam rem ágere.

Quid id est?

Vt mihi hanc despondeas.

Quid cessas, miles, hanc huic uxorem dare?

Si haec volt.

Mi frater, cupio.

Fiat.

Bene facis.

Spondesne, miles, mi hanc uxorem?

Spondeo.

Et ego hoc idem una spondeo.

Lepide facis.

sed eccúm lenonem, incedit, thensaurum meum.

Argentariis male credi qui aiunt, nugas praedicant:

nam et bene et male credi dico; id adeo ego hodie expertus sum.

non male creditur qui numquam reddunt, sed prorsum perit.

vel ille, décem minas dum solvit, omnis mensas transiit.

postquam nil fit, clamore hominem posco: ille in ius me vocat;

pessume metui, ne mihi hodie ápud praetorem solveret.

verum amici compulerunt: reddit argentum domo.

nunc domum properare certumst.

Heus tu, leno, te volo.

Et ego te volo.

At ego vos nolo ambos.

Sta sis ilico,

atque argentum propere propera vomere.

Quid mecum est tibi?

aut tibi?

Quía ego ex te hódie faciam pilum catapultarium

atque ita te nervo torquebo, ítidem ut catapultae solent.

Delicatum te hodie faciam, cum catello ut accubes,

ferreo ego dico.

At ego vos ambo in robusto carcere

ut pereatis.

Collum obstringe, abduce istum in malam crucem.

Quidquid est, ipse ibit potius.

Pro deum atque hominum fidem,

hocine pacto indemnatum atque intestatum me abripi?

obsecro, Planesium, et te, Phaedrome, auxilium ut feras.

Frater, obsecro te, noli hunc condemnatum perdere.

bene et pudice me domi habuit.

Haud voluntate id sua:

Aesculapio huic habeto, quom pudica es, gratiam;

nam si valuisset, iam pridem quoquo posset mitteret.

Animum advortite, ego si possum hoc inter vos componere.

mitte istunc. accede huc, leno. dicam meam sententiam,

siquidem voltis quod decrero facere.

Tibi permittimus:

Dum quidem hercle ita iudices, ne quisquam a me argentum auferat.

Quódne promisti?

Qui promisi?

Lingua.

Eadem nunc nego.

dicendi, non rem perdendi gratia haec nata est mihi.

Nihil agit, collum obstringe homini.

Iam iam faciam ut iusseris.

Quando vir bonus es, responde quod rogo.

Roga quód lubet.

Promistin, si liberali quisquam hanc assereret manu,

te omne argentum redditurum?

Non commemini dicere.

Quid? negas?

Nego hercle vero. quo praesente? quo in loco?

Me ipso praesente et Lycone tarpezita.

Non taces?

Non taceo.

Non ego te flocci facio; ne me territes.

Me ipso praesente et Lycone factum est.

Satis credo tibi.

nunc adeo, ut tu scire possis, leno, meam sententiam:

libera haec est, hic huius frater est, haec autem illius soror, †

haec mihi nubet: tu huic argentum redde. hoc iudicium meum est.

Tu autem in nervo iam iacebis, nisi mi argentum redditur.

Hercle istam rem iudicasti perfidiose, Phaedrome.

et tibi oberit et te, miles, di deaeque perduint.

tu me sequere.

Quo sequar te?

Ad trapezitam meum

ad praetorem. nam inde rem solvo omnibus quibus debeo.

Ego te in nervom, haud ad praetorem hinc rapiam, ni argentum refers.

Ego te vehementer perire cupio, ne tu me nescias.

Itane vero?

Ita hercle vero.

Novi ego hos pugnos meos.

Quid tum?

Quid tum, rogitas? hisce ego, si tu me irritaveris,

placidum te hodie reddam.

Age ergo, recipe áctutum.

Licet.

Tu, miles, apud me cenabis. hodie fient nuptiae.

Quae res bene vortat mi et vobis. spectatores, plaudite.