MONITUM. 
 Duo omnino sunt. quæ hic monebo; primum, pluribus uno
Senioribus attribuenda esse Colectanea, quæ sequuntur; deinde
nolle me affirmare ista omnia, præsertim quæ posita quinto loco
 sint, ipsis auctorum verbis ab Irenæo fuisse expressa. Sed finge
haud ita esse, certe digni erant ut inde huc deducerentur rivuli,
quos quidem a Christianismi fontibus tam prope abesse novimus.

Ι. 
 Ἡ γὰρ πλάνη (Irenæus inquit, Præfat. Lib. Primi Contra
 Hæreses, §. ii. p. 2. ed. Massueti.) καθ᾿ αὑτὴν μὲν οὐκ ἐπιδείκνυται,
ἵνα μὴ γυμνωθεῖσα γένηται κατάφωρος· πιθανῷ δὲ περιβλήματι
πανούργως κοσμουμένη, καὶ αὐτῆς τῆς ἀληθείας ἀληθεστέραν ἑαυτὴν
παρέχειν (fortasse παρέχει. vid. not.) φαίνεσθαι διὰ τῆς ἔξωθεν
φαντασίας τοῖς ἀπειροτέροις· καθὼς ὑπὸ ΤΟΥ ΚΡΕΙΤΤΟΝΟΣ
 ἩΜΩΝ εἴρηται ἐπὶ τῶν τοιούτων, Ὅτι λίθον τὸν τίμιον
 

 
σμάραγδον ὄντα καὶ πολυτίμητόν τισιν ὕαλος ἐνυβρίζει
διὰ τέχνης παρομοιουμένη, ὅποταν μὴ παρῇ ὁ σθένων
δοκιμάσαι καὶ τέχνῃ διελέγξαι τὴν πανούργως γενομένην.
ὅταν δὲ ἐπιμιγῇ ὁ χαλκὸς εἰς τὸν ἄργυρον, τίς
εὐκόλως δυνήσεται τοῦτον ἀκεραίως (ἀκέραιος ὢν 
legebat Vet. Interpres; vid. not.) δοκιμάσαι;

II. 
 Similia enim loquentes (scil. Hæretici) fidelibus, (inquit Irenæus
lib. iii. ejusd. Operis, ipso fine cap. xvii. al. c. xix. p. 209.) sicut prædiximus,
non solum dissimilia sapiunt, sed et contraria, et per 
omnia plena blasphemiis, per quæ interficiunt eos, qui per similitudinem
verborum dissimile affectionis eorum in se attrahunt
Venenum: sicut quis aqu mixtum gypsum dans pro lacte, seducat
per similitudinem coloris; sicut quidam dixit SUPERIOR NOBIS, de
omnibus qui quolibet modo depravant quæ sunt Dei, et adulterant 
veritatem: In Dei lacte gypsum male miscetur.

III. 
 —Καθὼς Ὁ ΚΡΕΙΣΣΩΝ ἩΜΩΝ (verba Irenæi sunt lib. I.
ejusd. Op. c. xiii. §. 3. al. viii. p.62. al. 9.) ἔφη περὶ τῶν τοιούτων
(scil. de falsis prophetis) Ὅτι τολμηρὸν καὶ ἀναιδὲς ψυχὴ 
κενῷ ἀέρι θερμαινομένη.

VI. 
 Qui vero exprobrant et imputant, quod profecturus populus
 jussu Dei vascula omnis generis et vestimenta acceperit ab
Ægyptiis, et sic abierit, ex quibus et Tabernaculm factum
est in eremo; ignorantes justificationes Dei, et dispositiones
ejus, semetipsos arguunt, sicut et Presbyter dicebat. Hæc
Irenæus lib. iv. c. 30. al. 49. p. 267. Deinde post plurima de spolatione
 Ægyptiorum disputata in capite proxime sequente addit: Talia quædam
enarrans de antiquis Presbyter, reficiebat nos, et dicebat: De
eisdem delictis, de quibus ipsæ scripturæ increpabant patriarchas
et prophetas, nos non oportere exprobrare eis, neque
fieri similes Cham f, qui irrisit turpitudinem patris sui, et in
 maledictionem decidit; sed gratias agere pro illis Deo, quoniam
in adventu Domini nostri remissa sunt eis peccata:
etenim illos dicebat g gratias agere, et glorificari in nostra
salute. De quibus autem scripturæ non increpant, sed simpliciter
sunt positæ, nos non debere fieri accusatores, non
 enim sumus diligentiores Deo, neque super magistrum possumus
esse, sed typum quærere. Nihil enim otiosum est
eorum, quæcumque inaccusabilia posita sunt in Scripturis.
Quemadmodum et Lot, qui eduxit de Sodomis filias suas,
quæ conceperunt de patre suo, et qui reliquit in circumfinio
 uxorem suam statuam sals usque in hodiernum diem.
Etenim Lot non ex sua voluntate, neque ex sua concupiscentia
 
 

 
carnali, neque sensum, neque cogitationem hujusmodi
accipiens, consummavit typum. Quemadmodum Scriptura
dicit: h Et intravit major nata, et dormivit cum patre suo nocte
illa: et non scivit Lot cu dormiret illa, et cu surgeret. Et in
minore hoc idem: Et non scivit, inquit, cum dormisset secum, 
nec cum surrexisset. 
 Nesciente igitur homine, neque
libidini serviente, dispensatio
perficiebatur, per quam
duæ filiæ, id est, duæ synagogæ,
ab uno et eodem patre
in sobolem adoptatæ significabantur
sine carnis libidine.
Nec enim alter erat aliquis,
qui semen vitale et filiorum
fructum posset dare eis, quemadmodum
scriptum est.
Μὴ εἰδότος τοῦ Λὼτ, μηδὲ ἡδονῇ
δουλεύσαντος, οἰκονομία ἐπετελεῖτο,
δι᾿ ἧς αἱ δύο —συναγωγαὶ
ἀπὸ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ 
πατρὸς τεκνοποιησάμεναι ἐμήνυοντο
ἄνευ σαρκὸς ἡδονῆς· οὐ γὰρ
ἦν ἄλλος οὐδεὶς σπέρμα ζωτικὸν
καὶ τέκνων ἐπικαρπίαν δυνάμενος
δοῦναι αὐταῖς, καθὼς γέγραπται. 
Græca hæc e Catena PP. in
Genesin. 
 i Dixit autem major ad minorem: Pater noster senior est, et
nemo est super terram c. 
 Illæ quidem filiæ secundum simplicitatem et innocentiam 
putantes universos homines periisse, quemadmodum Sodomitas,
et in universam terram iracundiam Dei supervenisse,
dicebant hæc. Quapropter et ipsæ excusabiles sunt, arbitrantes
se solas relictas cum Patre suo ad conservationem
generis humani, et propter hoc circumveniebant patrem. Per 
verba autem earum significabatur, neminem esse alterum qui
possit filiorum generationem majori et minori synagogæ præstare,
quam Patrem nostrum. Pater autem generis humani
Verbum Dei: quemadmodum Moyses ostendit dicens: k Nonne
hic ipse Pater tuus possedit te, et fecit te, et creavit te? Quando 
igitur hic vitale semen, id est, Spiritum remissionis peccatorum
per quem vivificamur, effudit in humanum genus? Nonne
tunc, cum convescebatur cum hominibus, et bibebat vinum in
 
 
 

 
terra? 1 Venit enim, inquit, filius hominis manducans et biens:
et quum recubuisset, obdormivit, et somnum cepit. Quemadmodum
ipse in David dicit: Ego dormivi et somnum cepi.
Et quoniam in nostra communicatione et vita hoc agebat,
 iterum ait: n Et somnus meus suavis mihi factus est. Totum
autem significabatur per Lot, quoniam semen patris omnium,
id est, Spiritus Dei, per quem facta sunt omnia, commixtus et
unitus est carni, hoc est, plasmati suo: per quam commixtionem
et unitatem duæ synagogæ, id est, duæ congregationes
 fructificantes (an fructificant?) ex patre suo filios vivos vivo
Deo. 
 Et quum hæc fierent, uxor remansit in Sodomis, jam non
caro corruptibilis, sed statua salis semper manens, et per
naturalia ea quæ sunt consuetudinis hominis, ostendens
 quoniam et ecclesia, quæ est sal terræ, subrelicta est in confinio
terræ, patiens quæ sunt humana: et dum sæpe auferuntur
ab ea membra integra, perseverat statua salis, quod est
firmamentum fidei, firmans et præmittens filios ad patrem
ipsorum. Hujusmodi quoque de duobus testamentis Senior
 Apostolorum DISCIPULUS disputabat, ab uno quidem et eodem
Deo utraque ostendens; nec esse aterum Deum præter unum
qui fecit et plasmavit nos; nec firmitatem habere sermonem
eorum qui dicunt, aut per angelos, aut per quamlibet virtutem,
aut ab alio Deo factum esse hunc mundum, qui est
 secundum nos.

VII. 
 Ποῦ οὖν ἐτέθη ὁ πρῶτος ἄνθρωπος; ἐν τῷ παραδείσῳ δηλονότι,
καθὼς γέγραπται. Et plantavit Deus paradisum in Eden contra
Οrientem, et posuit ibi hominem quem plasmavit o. καὶ ἐκεῖθεν
 ἐξεβλήθη εἰς τόνδε τὸν κόσμον παρακούσας. διὸ καὶ λέγουσιν
 
 
 
 

 
ΟΙ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΙ ΤΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΜΑΘΗΤΑΙ,
τοὺς μετατεθέντας ἐκεῖσε μετατεθῆναι· δικαίοις γὰρ ἀνθρώποις
καὶ πνευματοφόροις ἡτοιμάσθη ὁ παράδεισος,
ἐν ᾧ καὶ Παῦλος ἀπόστολος p εἰσκομισθεὶς ἤκουσεν
ἄῤῥητα ῥήματα, ὡς πρὸς ἡμᾶς ἐν τῷ παρόντι· κᾀκεῖ 
μένειν τοὺς μετατεθέντας ἕως συντελείας, προοιμιαζομένους
τὴν ἀφθαρσίαν. Hæc Irenæus lib. v. cap. 5. p. 298.

VIII. 
 —καὶ ὡς ἔφη ΤΙΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΕΒΗΚΟΤΩΝ, διὰ τῆς θείας 
ἐκτάσεως τῶν χειρῶν, τοὺς δύο λαοὺς εἰς ἕνα Θεὸν
συνάγων (scil. ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ). δύο μὲν γὰρ αἱ χεῖρες,
ὅτι καὶ δύο λαοὶ διεσπαρμένοι εἰς τὰ πέρατα τῆς γῆς·
μία δὲ μέση κεφαλὴ, ὅτι εἷς ὁ Θεὸς, ὁ ἐπὶ πάντων, καὶ
διὰ πάντων, καὶ ἐν πᾶσιν ἡμῖν. Hæc Irenæus attulit lib. v. 
c. 17. p. 314.

IX. 
 Filius enim, quemadmodum et QUIDAM ANTE NOS dixit, dupliciter
intelligitur: alius quidem secundum naturam, eo quod
natus sit filius; alius autem secundum id quod factus est,
 reputatur filins. Hæc Irenæus affert lib. iv. cap. ult.

X. 
 Omnia enim mensura et ordine
Deus facit, et nihil non
mensum apud eum, quoniam
 nec incompositum. Et bene, qui
Ἅπαντα μέτρῳ καὶ τάξει ὁ
Θεὸς ποιεῖ, καὶ οὐδὲν ἄμετρον
παῤ αὐτῷ· ὅτι μηδὲν ἀναρίθμητον.
(cor. ἀναῤῥύθμητον.)
dixit, Ipsum immensum Patrem in Filio mensuratum: mensura
enim Patris Filius. quoniam et capit eum. Hæc Irenæus
attulit lib. iv. ejusd. Op. cap. 4. vel. 8.

XI. 
 Διὸ καὶ δικαίως, καὶ ἁρμοζόντως τῇ τοιαύτῃ σου τόλμῃ ὁ θεῖος
ΠΡΕΣΒΥΤΗΣ καὶ κήρυξ τῆς ἀληθείας ἐμμέτρως ἐπιβεβόηκέ σοι,
εἰπὼν οὕτως·
 
 Εἰδωλοποιὲ Μάρκε, καὶ τερατοσκόπε, 
 Ἀστρολογικῆς ἔμπειρε καὶ μαγικῆς τεχνῆς, 
 Δι᾿ ὧν κρατύνεις τῆς πλάνης τὰ διδάγματα, 
 Σημεῖα δεικνὺς τοῖς ὑπό σου πλανωμένοις, 
 Ἀποστατικῆς δυνάμεως ἐγχειρήματα, 
 Ἅ σοι χορηγεῖ σὸς πατὴρ Σατᾶν ἀεὶ 
 Δι᾿ ἀγγελικῆς δυνάμεως Ἀζαζὴλ ποιεῖν· 
 
 Ἔχων σε πρόδρομον ἀντιθέου πανουργίας.
Καὶ ταῦτα μὲν ὁ θεόφιλος πρεσβύτης· ἡμεῖς δὲ c. Hæc Irenæus
attulit lib. I. cap. xv. al. xii. p.80. ed. Massueti.